Trafik sinyalizasyon sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin ihalelerde danışıklı teklif vermek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti - Karar Sayı 20-14/191-97

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-2-013 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 20-14/191-97
Karar Tarihi : 12.03.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Ahmet ALGAN,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER : Gözde MAVİ, Burcu ÇALIŞKAN OLGUN, Selçuk YILMAZ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Sinyalizasyon Elektronik İnşaat San. Tic. Ltd. Şti.
Çağdaş Emek Sanayi Sitesi 1439. Sok. (Eski 648.
Sok.) No: 12 Ostim Yenimahalle Ankara
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Mosaş Akıllı Ulaşım Sistemleri A.Ş.
Temsilcisi: Prof. Dr. Aydın ÇELEN
Ümit Mah. Meksika Cad. No: 19/11 Çankaya Ankara
- Rayennur Elektronik Ulaşım End. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Temsilcisi: Prof. Dr. Aydın ÇELEN
Ümit Mah. Meksika Cad. No: 19/11 Çankaya Ankara
- Nurullah Çağatay Tiritoğlu NÇT İnşaat Taahhüt
Macun Mah. 196. Cad., No: 24/2 Yenimahalle Ankara
- Asım Aytaç Bozer AAB Mühendislik San. Tic.
Adalet Mah, Manas Bulvarı Folkart Towers A Blok
No:45 No: 9/D Bayraklı İzmir
- Buharalılar Trafik Sinyalizasyon Elektrik Elektronik San.
ve Tic. Ltd. Şti.
Macun Mah. Batı Bulvarı ATB İş Merkezi Macunköy
No:146 D:E Blok 06370 Yenimahalle/Ankara
- İshakoğulları Sinyalizasyon Araç Kiralama Tic. Ltd. Şti.
Reşatbey Mah. 62001. Sok. Bayak Apt. D:2 Yüreğir
Adana
- Tandem Trafik Sistemleri Elektronik Bilgi İşlem Mak. İnş.
San. ve Tic. Ltd. Şti.
Temsilcisi: Prof. Dr. Aydın ÇELEN
Ümit Mah. Meksika Cad. No: 19/11 Çankaya Ankara
-Tankes Trafik Sistemleri Elektronik Otomotiv İnşaat
Turizm Gıda Medikal San. ve Tic Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Dilek SALMAN KARADENİZLİ
Güller Vadisi Sitesi Orkide Sok. No:20 L Uskumruköy
Sarıyer İstanbul

20-14/191-97
2/82

- Matrisled Elektrik Elektronik İnş. Tic. Ltd. Şti.
Temsilcisi: Prof. Dr. Aydın ÇELEN
Ümit Mah. Meksika Cad. No: 19/11 Çankaya Ankara
- Asya Trafik Sinyalizasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Av. Tolga Cem SEYFELİ
Çakir Plaza Mustafa Kemal Mah. 2124. Cad. No: 14/8
Çankaya Ankara
E. DOSYA KONUSU: Trafik sinyalizasyon sektöründe faaliyet gösteren
teşebbüslerin ihalelerde danışıklı teklif vermek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti.
(1) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Sinyalizasyon Elektronik İnşaat San. Tic. Ltd. Şti.
(SİNYALİZASYON) tarafından yapılan başvuruda özetle,
- Sinyalizasyon sektöründe faaliyet gösteren firmaların ihalelere danışıklı teklif
verdikleri,
- İhale öncesi maliyet oluşturma aşamasında fahiş fiyatlar vererek yaklaşık maliyeti
yükselttikleri,
- Bunların neticesi olarak devlet kurumlarını zarara uğrattıkları ve aynı kalitedeki
ürünleri daha uygun fiyata satmak isteyen firmaları piyasadan dışladıkları,
- Rayennur Elektronik Ulaşım Endüstri San. ve Tic. Ltd. Şti (RAYENNUR) ve Mosaş
Akıllı Ulaşım Sistemleri A.Ş. (MOSAŞ) firmalarının aynı adreste faaliyet
göstermekte olduğu, ihalelere bir firma ile doğrudan, diğer firma ile yetki vermek
suretiyle girildiği,
- 2016/246684 numaralı Karayolları 4. Bölge Ankara ihalesinde Tandem Trafik
Sistemleri Elektronik Bilgi İşlem Makine İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (TANDEM),
Matrisled Elektrik Elektronik İnş. Tic. Ltd. Şti. (MATRİSLED), Seyfettin Sinan
GÜLTEKİN ve Nurullah Çağatay TİRİTOĞLU NÇT İnşaat Taahhüt (NÇT) ve On
Elektrik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (ON ELEKTRIK) firmalarının danışıklı teklif
vermek suretiyle sınır değeri yukarı çektiği ve ihalenin TANDEM’de kalmasını
sağladıkları,
- Benzer şekilde, 2017/662099 numaralı Karayolları 4. Bölge Ankara ihalesinde
TANDEM, MATRİSLED, Seyfettin Sinan GÜLTEKİN, NÇT ve Sami ÇAKMAK-
Atılgan Sinyalizasyon Elektrik Elektronik İnşaat İthalat İhracat San. Ve Tic. Ltd. Şti.
(ATILGAN) İş Ortaklığı firmalarının danışıklı teklif vermek suretiyle sınır değeri
yukarı çektiği ve ihalenin TANDEM’de kalmasını sağladıkları,
- 2017/1193 numaralı Karayolları 18. Bölge Kars ihalesinin ilkinin iptal edildiği, ikinci
ihalede Asım Aytaç BOZER AAB Mühendislik San. Tic. (AAB), İshakoğulları
Sinyalizasyon Araç Kiralama Tic. Ltd. Şti. (İSHAKOĞULLARI), NÇT ve MOSAŞ’ın
danışıklı teklif vermek suretiyle yaklaşık maliyetin bir ay içerisinde tümüyle
arttırıldığı ve ihalenin MOSAŞ’ta kalmasını sağladıkları,
- 2017/103423 numaralı Mersin Büyükşehir Belediyesi ihalesinde TANDEM, Zirve
Trafik A.Ş. (ZİRVE), MOSAŞ ve Buharalılar Trafik Sinyalizasyon Elektrik Elektronik
San. ve Tic. Ltd. Şti. (BUHARALILAR) – SK Trafik A.Ş. (SAMSUN KARADENİZ)
İş Ortaklığı’nın danışıklı teklif verdiği, ihaleyi alan Yol Kontrol Sistemleri firmasının
ihale konusu cihazı MOSAŞ firmasından almak zorunda bırakılarak zarara
uğratıldığı,
20-14/191-97
3/82

- 2016/134410 numaralı Karayolları 1. Bölge İstanbul ihalesinde yaklaşık
maliyetlerin özel poz kullanılarak normal fiyatların çok üzerinde hazırlandığı, bu
yolla aşırı düşük teklif veren firmaların elendiği ve işin yüksek bir fiyatla istekli
üzerinde bırakıldığı, TANDEM, Seyfettin Sinan Gültekin, MATRİSLED ve AAB
firmalarının danışıklı teklif vermek suretiyle sınır değeri yukarı çektiği ve ihalenin
Tandem’de kalmasını sağladıkları,
- 2016/175112 numaralı Hatay Büyükşehir Belediyesi’nin ihalesinde 4 kısım ihaleye
çıkıldığı, birinci kısmın Seyfettin Sinan Gültekin’de ikinci kısmın TANDEM’de
kaldığı, ancak her iki kısım için de SİNYALİZASYON’un daha iyi teklif vermesine
rağmen TSE belgeli ürünlerinin uygun görülmemesi nedeniyle ihaleden elendiği
iddia edilmiş, trafik sinyalizasyon sektöründe faaliyet gösteren teşebbüsler hakkında
gerekenin yapılması talep edilmiştir.
(2) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 23.01.2018 tarih ve 792
sayı ile giren başvuru üzerine düzenlenen 23.02.2018 tarih ve 2018-2-13/İİ sayılı İlk
İnceleme Raporu, 08.03.2018 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 18-07/124-M sayı ile
trafik sinyalizasyon sektöründe faaliyet gösteren teşebbüs ve teşebbüs birlikleri
hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen
03.07.2018 tarih ve 2018-2-13/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu Rekabet Kurulunun
(Kurul) 18.07.2018 tarih tarihli toplantısında görüşülmüş ve 18-23/395-M sayı ile
RAYENNUR, MOSAŞ, TANDEM, İSHAKOĞULLARI, BUHARALILAR, AAB, NÇT ve
MATRİSLED hakkında soruşturma açılmasına karar verilmiştir. Elde edilen bilgi ve
belgeler çerçevesinde hazırlanan 28.09.2018 tarih ve 2018-2-13/BN-5 sayılı Bilgi Notu,
Kurulun 04.10.2018 tarihli toplantısında görüşülerek 18-37/588-M sayılı karar ile Asya
Trafik Sinyalizasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş. (ASYA TRAFİK) ile Tankes Trafik
Sistemleri Elektronik Otomotiv İnşaat Turizm Gıda Medikal Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
(TANKES) hakkında da soruşturma açılmasına karar verilmiş ve mezkûr soruşturmaya
dâhil edilmiştir.
(3) 20.07.2018 tarih ve 9040 sayılı ile TANDEM’e, 20.07.2018 tarih ve 9053 sayı ile
BUHARALILAR’a, 20.07.2018 tarih ve 9055 sayı ile AAB’ye, 23.07.2018 tarih ve 9104
sayı ile MOSAŞ’a, 23.07.2018 tarih ve 9105 sayı ile RAYENNUR’a, 23.07.2018 tarih
ve 9106 sayı ile NÇT’ye, 23.08.2018 tarih ve 9107 sayı ile MATRISLED’e, 23.07.2018
tarih ve 9108 sayı ile İSHAKOĞULLARI’na, 09.10.2018 tarih ve 12434 sayı ile
TANKES’e ve 09.10.2018 tarih ve 12435 sayı ile ASYA TRAFIK’e; 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 43. maddesinin ikinci
fıkrası uyarınca soruşturma açıldığına dair bildirimde bulunulmuş ve 30 gün içinde ilk
yazılı savunmalarının gönderilmesi talep edilmiştir.
(4) NÇT’nin ilk yazılı savunması 27.08.2018 tarih ve 5878 sayı, BUHARALILAR’ın ilk yazılı
savunması 28.08.2018 tarih ve 5937 sayı, İSHAKOĞULLARI’nın ilk yazılı savunması
29.08.2018 tarih ve 6179 sayı, TANDEM’in ilk yazılı savunması 20.09.2018 tarih ve
6791 sayı, MATRİSLED’in ilk yazılı savunması 20.09.2018 tarih ve 6792 sayı,
MOSAŞ’ın ilk yazılı savunması 26.09.2018 tarih ve 6943 sayı, RAYENNUR’un ilk yazılı
savunması 26.09.2018 tarih ve 6944 sayı, AAB’nin ilk yazılı savunması 03.10.2018
tarih ve 7144 sayı, ASYA TRAFİK’in ilk yazılı savunması 31.10.2018 tarih ve 7869 sayı
ve TANKES’in ilk yazılı savunması 05.11.2018 tarih ve 7967 sayı ile Kurum kayıtlarına
intikal etmiştir.
(5) Soruşturma sürecinde 04.12.2018 tarihli ve 2018-2-013/BN-7 sayılı Bilgi Notu ile ek
süre talep edilmiş, 13.12.2018 tarih ve 18-47/735-M sayılı Kurul kararıyla 4054 sayılı
20-14/191-97
4/82

Kanun’un 43. maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde soruşturma, süresinin bitiminden
itibaren altı ay uzatılmıştır.
(6) Önaraştırma kapsamında 05.06.2018 tarihinde eş zamanlı olarak TANDEM,
MATRİSLED, NÇT, BİTRA, AAB teşebbüslerinde ve Akıllı Ulaşım Sistemleri
Derneğinde (AUSDER); 08.06.2018 tarihinde BUHARALILAR; 12.06.2018 tarihinde
ise İSHAKOĞULLARI’nda yerinde inceleme yapılmıştır.
(7) 05.06.2018 tarihinde MOSAŞ ve RAYENNUR’a yerinde inceleme yapılmak üzere
gidilmiş ancak inceleme teşebbüs yetkililerinin engellemesi neticesinde
tamamlanamamıştır. Kurulun 21.06.2018 tarihli ve 18-20/356-176 sayılı kararı ile
yerinde incelemenin engellenmesi sebebiyle MOSAŞ’a, 4054 sayılı Kanun’un 16.
maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ve 17. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
uyarınca idari para cezası verilmesine karar verilmiştir. Kararın bildirimi üzerine
MOSAŞ, 22.06.2018 tarihinde incelemeye davet yazısı göndermiş, akabinde
28.06.2018 tarihinde MOSAŞ’a ve RAYENNUR’a tekrar gidilerek yerinde inceleme
tamamlanmıştır.
(8) Ayrıca önaraştırma sürecinde; Türk Telekomünikasyon A.Ş.‘den talep edilen bilgi ve
belgeler 14.06.2018 tarih ve 4588 sayı, MATRİSLED’den talep edilen bilgi ve belgeler
18.06.2018 tarih ve 4621 sayı, BİTRA’dan talep edilen bilgi ve belgeler 19.06.2018
tarih ve 4641 sayı, TANDEM’den talep edilen bilgi ve belgeler 20.06.2018 tarih ve 4665
sayı, MOSAŞ’tan talep edilen bilgi ve belgeler 20.06.2018 tarih ve 4675 sayı,
İSHAKOĞULLARI’ndan talep edilen bilgi ve belgeler 21.06.2018 tarih ve 4703 sayı,
Meram Elektrik Dağıtım A.Ş’den talep edilen bilgi ve belgeler 25.06.2018 tarih ve 4790
sayı, AAB’den talep edilen bilgi ve belgeler 25.06.2018 tarih ve 4809 sayı,
BUHARALILAR’dan talep edilen bilgi ve belgeler 26.06.2018 tarih ve 4823 sayı, Hatay
Büyükşehir Belediye Başkanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığından talep edilen
bilgi ve belgeler 27.06.2018 tarih ve 4845 sayı, NÇT’den talep edilen bilgi ve belgeler
28.06.2018 tarih ve 4879 sayı, Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Dairesi
Başkanlığı Trafik Şube Müdürlüğünden talep edilen bilgi ve belgeler 03.07.2018 tarih
ve 4954 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir.
(9) Soruşturma döneminde ise 24.07.2018 tarihinde TANDEM, ASYA TRAFİK, ZİRVE,
BUHARALILAR, Ortana Elektronik Yazılım Taahhüt San. ve Tic. AŞ (ORTANA)
TANKES, ATILGAN, ON ELEKTRİK, SAMSUN KARADENIZ ve AAB’de; 31.07.2018
tarihinde On Elektronik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’de (ON ELEKTRONIK) yerinde
inceleme gerçekleştirilmiştir.
(10) Soruşturma sürecinde; ASYA TRAFİK’ten talep edilen bilgiler 01.08.2018 tarih ve 5488
sayı ile, SAMSUN KARADENİZ’den talep edilen bilgiler 01.08.2018 tarih, 5489 sayı ve
11.09.2018 tarih, 6640 sayı ile, TANKES’ten talep edilen bilgiler 01.08.2018 tarih, 5496
sayı ve 08.08.2018 tarih, 5628 sayı ile, ORTANA’dan talep edilen bilgiler 03.08.2018
tarih ve 5545 sayı ile, ATILGAN’dan talep edilen bilgiler 29.08.2018 tarih ve 6195 sayı
ile, BUHARALILAR’dan talep edilen bilgiler 05.09.2018 tarih, 6532 sayı ve 26.09.2018
tarih, 6930 sayı ile, ZİRVE’den talep edilen bilgiler 21.09.2018 tarih ve 6832 sayı ile,
MOSAŞ ve RAYENNUR’dan talep edilen bilgiler 24.10.2018 tarih, 7728 sayı,
25.03.2019 tarih, 2159 sayı, 06.2019 tarih, 3984 sayı, 26.06.2019 tarih, 4152 sayı ve
26.06.2019 tarih, 4165 sayı ile, Isparta Belediye Başkanlığından talep edilen bilgiler
25.03.2019 tarih, 2124 sayı ve 28.03.2019 tarih, 2234 sayı ile, Niğde Belediye
Başkanlığından talep edilen bilgiler 21.05.2019 tarih ve 5801 sayı ile, TANDEM’den
talep edilen bilgiler 22.05.2019 tarih ve 3453 sayı ile, Bursa Büyükşehir Belediye
Başkanlığından talep edilen bilgiler 23.05.2019 tarih ve 3480 sayı ile, İzmir Büyükşehir
20-14/191-97
5/82

Belediye Başkanlığından talep edilen bilgiler 23.05.2019 tarih ve 3486 sayı ile,
Karayolları Genel Müdürlüğünden (KGM) talep edilen bilgiler 29.05.2019 tarih, 3623
sayı, 11.06.2019 tarih, 3831 sayı ve 18.07.2019 tarih, 4712 sayı ile, UBM NTSR Fuar
ve Gös. Hiz. A.Ş.’den talep edilen bilgiler 31.05.2019 tarih ve 3743 sayı ile, Kilis
Belediye Başkanlığından talep edilen bilgiler 03.06.2019 tarih ve 3771 sayı ile, Batman
Belediye Başkanlığından talep edilen bilgiler 03.06.2019 tarih, 3786 sayı ve
16.07.2019 tarih, 4664 sayı; ile, Ulaştırma Sistemleri Sanayicileri Derneğinden talep
edilen bilgiler 12.06.2019 tarih ve 3867 sayı ile, Erzurum Büyükşehir Belediyesinden
talep edilen bilgiler 13.06.2019 tarih ve 3883 sayı ile, Türk Patent ve Marka
Kurumundan talep edilen bilgiler 14.06.2019 tarih, 3909 sayı ve 21.06.2019 tarih, 4065
sayı ile, Niğde Belediyesinden talep edilen bilgiler 19.06.2019 tarih ve 4001 sayı ile
Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Soruşturma kapsamında ayrıca 28.05.2019 tarihinde
Ulaşım Sistemleri Sanayicileri Derneği Başkanı ile 27.06.2019 tarihinde KGM İhale
İzleme Şube Müdürü ile görüşme gerçekleştirilmiştir.
(11) Soruşturma süreci sonunda hazırlanan 18.07.2019 tarihli ve 2018-2-013/SR sayılı
Soruşturma Raporu Kurul Üyeleri ile soruşturma taraflarına tebliğ edilmiş ve
soruşturma taraflarının ikinci yazılı savunmaları talep edilmiştir.
(12) TANDEM tarafından gönderilen 09.08.2019 tarih ve 5265 sayılı yazıda ek süreye
ihtiyaç duyulduğu belirtilmiş ve 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi uyarınca ikinci yazılı
savunmasını sunması için ek süre tanınması talep edilmiştir. Kurulun 22.08.2019 tarih
ve 19-29/442-M sayılı kararı ile bu talep kabul edilerek ikinci yazılı savunma süresinin,
bitiminden itibaren 30 gün uzatılmasına karar verilmiştir. TANKES tarafından
gönderilen ikinci yazılı savunma 21.08.2019 tarih, 5436 sayı ve 18.09.2019 tarih, 6235
sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(13) NÇT tarafından gönderilen 21.08.2019 tarih ve 5455 sayılı yazıda ek süreye ihtiyaç
duyulduğu belirtilmiş ve ek süre tanınması talep edilmiştir. Kurulun 22.08.2019 tarih ve
19-31/464-M sayılı kararı ile bu talep kabul edilerek ikinci yazılı savunma süresinin,
bitiminden itibaren 30 gün uzatılmasına karar verilmiştir. NÇT tarafından gönderilen
ikinci yazılı savunma 18.09.2019 tarih ve 6266 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir.
(14) AAB tarafından gönderilen 27.08.2019 tarih ve 5605 sayılı yazıda ek süreye ihtiyaç
duyulduğu belirtilmiş ve ek süre tanınması talep edilmiştir. Kurulun 05.09.2019 tarih ve
19-31/470-M sayılı kararı ile bu talep kabul edilerek ikinci yazılı savunma süresinin,
bitiminden itibaren 30 gün uzatılmasına karar verilmiştir. AAB tarafından gönderilen
ikinci yazılı savunma 08.10.2019 tarih ve 6747 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal
etmiştir.
(15) ASYA TRAFİK tarafından gönderilen 09.08.2019 tarih ve 5249 sayılı sayılı yazıda ek
süreye ihtiyaç duyulduğu belirtilmiş ve 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi uyarınca
ikinci yazılı savunmasını sunması için ek süre tanınması talep edilmiştir. Kurulun
22.08.2019 tarih ve 19-29/442-M sayılı kararı ile bu talep kabul edilerek ikinci yazılı
savunma süresinin, bitiminden itibaren 30 gün uzatılmasına karar verilmiştir. ASYA
TRAFİK tarafından gönderilen ikinci yazılı savunma 19.08.2019 tarih ve 5371 sayı,
18.09.2019 tarih ve 6353 sayı ile; BUHARALILAR tarafından gönderilen ikinci yazılı
savunma ise 03.09.2019 tarih ve 5807 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir. MOSAŞ,
RAYENNUR ve TANDEM’in ikinci yazılı savunmaları yasal süre içerisinde Kurum
kayıtlarına intikal ettirilmemiştir.
(16) Hazırlanan 2018-2-013/EG sayılı Ek Görüş, Kurul üyeleri ve teşebbüslere tebliğ
edilmiştir. TANKES’in üçüncü yazılı savunması 15.11.2019 tarihinde 7990 sayı ile,
ASYA TRAFİK’in üçüncü yazılı savunması 15.11.2019 tarihinde 8022 sayı ile,
20-14/191-97
6/82

BUHARALILAR’ın üçüncü yazılı savunması 12.12.2019 tarihinde 8675 sayı ile,
AAB’nin üçüncü yazılı savunması 15.01.2020 tarihinde 427 sayı ile Kurum kayıtlarına
intikal etmiştir. NÇT tarafından süresi içerisinde üçüncü yazılı savunma
gönderilmemiştir. Diğer taraftan teşebbüs, soruşturma aşamasının bitiminden sonra
21.01.2020 tarih ve 633 sayılı bir yazı sunmuştur.
(17) Hazırlanan 21.01.2020 tarihli, 2018-2-013/BN-11 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 23.01.2020
tarihli toplantısında görüşülmüş ve 20-06/65-M sayı ile 4054 sayılı Kanun’un 46.
maddesine göre sözlü savunma toplantısının 03.03.2020 tarihinde yapılmasına karar
verilmiştir.
(18) Kurul; yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapor’a, Ek Görüş’e, toplanan
delillere, yazılı savunmalara, sözlü savunma toplantısında yapılan açıklamalara ve
incelenen dosya kapsamına göre 12.03.2020 tarih ve 20-14/191-97 sayı ile işbu nihai
kararı tesis etmiştir.
(19) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor ve Ek Görüş sonucunda MOSAŞ, RAYENNUR,
NÇT, AAB, BUHARALILAR, İSHAKOĞULLARI, TANDEM, TANKES ve ASYA
TRAFİK’in 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal eder nitelikte eylemlerde
bulundukları ve söz konusu eylemlerin aynı Kanunun 5. maddesi kapsamında bireysel
muafiyetten yararlanamayacağı; sayılan teşebbüslere idari para cezası uygulanması
gerektiği, MATRİSLED’in 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği tespit
edilemediğinden adı geçen teşebbüse idari para cezası verilmesine yer olmadığı
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında İnceleme Yapılan Teşebbüsler
I.1.1. Rayennur Elektronik Ulaşım Endüstri San. ve Tic. Ltd. Şti. (RAYENNUR)
(20) RAYENNUR, 1998 yılında demiryolu sinyalizasyonu ve elektrifikasyonu alanlarında
faaliyete başlamıştır. 2001 yılından itibaren karayolu sinyalizasyonu ve akıllı ulaşım
sistemleri de iştigal konusuna dâhil edilmiştir.
(21) Teşebbüs sinyalizasyon sektöründeki bazı ürünlerin üreticisi olarak faaliyetlerini
sürdürmektedir. Bu ürün grupları; elektronik ürünler (trafik lambaları ve farklı
versiyonları (oto, yaya, güneş enerjili vb.), kavşak kontrol cihazları (trafik ışıklarını
yöneten pano) ve yazılımlar (trafik yönetim yazılımları, akıllı kavşak yazılımları) olarak
ifade edilmektedir. 2014 yılında RAYENNUR ismi markalaşmış ve teşebbüsün yapısı
değişerek MOSAŞ’ın tescilli markası olmuştur. Halihazırda RAYENNUR, aşağıda
detaylarına ver verileceği üzere MOSAŞ ile aynı ekonomik bütünlük içerisinde yer
almaktadır. RAYENNUR’un hisselerinin tamamı ve şirketin yönetimi (…..)’a aittir.
I.1.2. Mosaş Akıllı Ulaşım Sistemleri A.Ş. (MOSAŞ)
(22) MOSAŞ 2015 yılında elektrikli sinyalizasyon, güvenlik veya trafik kontrol
ekipmanlarının imalatı (demir yolları, kara yolları, iç su yolları, taşıt park alanları,
limanlar ve hava meydanları için) (trafik ışıkları ve sinyal donanımları dahil), ölçü ve
kantar sistemleri, alanlarında faaliyet göstermek üzere kurulmuş iki ortaklı bir anonim
şirkettir. Şirket hisselerinin %(…..)’i (…..)’e, %(…..)’u (…..)’e aittir. Teşebbüsün
yönetim kurulu başkanı ve üyesi olarak Mahmut ENEÇ görev yapmaktadır.
(23) MOSAŞ, 2017 yılından bu yana RAYENNUR firmasından sağladığı teknik ve personel
desteği ile sinyalizasyon ürünlerinden sadece elektronik ürünlerini (trafik lambaları ve
farklı versiyonları (oto, yaya, güneş enerjili vs.), kavşak kontrol cihazlarını (trafik
20-14/191-97
7/82

ışıklarını yöneten pano) ve yazılımları (trafik yönetim yazılımları, akıllı kavşak
yazılımları)) üretmektedir.
- MOSAŞ ve RAYENNUR’un Aynı Ekonomik Bütünlükte Olduğuna İlişkin Tespit ve
Değerlendirmeler
(24) Dosya kapsamında ele alınan hususlardan birisini soruşturma taraflarından MOSAŞ
ve RAYENNUR’un aynı ekonomik bütünlük içerisinde değerlendirilip
değerlendirilmeyeceği oluşturmaktadır.
(25) Öncelikle MOSAŞ’ın internet sitesi adresinde ana sayfada 2018
yılının sonuna kadar Mosaş Group ifadesinin altında grup şirketlerinden biri olarak
RAYENNUR sayılmıştır1. MOSAŞ’ta yapılan yerinde incelemelerde RAYENNUR’a ait
olan (…..)@ e-posta adresinin MOSAŞ çalışanları tarafından
kullanıldığı/kontrol edildiği ve MOSAŞ’ın birçok çalışanının “” uzantılı e-
posta hesaplarının bulunduğu görülmüştür.
(26) RAYENNUR’un internet sitesine bakıldığında şirket hakkında bilgilerin verildiği
kısımda “1998 yılından 2014 yılına kadar ARGE çalışmalarının, büyümenin ve
gelişimin sonucu olarak 2014 yılında Rayennur ismi markalaşmıştır ve şirket yapımız
değişerek Rayennur ismi MOSAŞ A.Ş. şirketimizin tescilli resmi markası olmuştur.”
ifadelerine yer verilmektedir2. Bu durum yukarıda ifade edildiği üzere MOSAŞ’ın
internet sitesinde geçen RAYENNUR’un Mosaş Grubu’nun bir şirketi olarak
sayılmasıyla uyum sağlamaktadır. Keza RAYENNUR’un binasının içerisinde
bulunduğu Konya Büsan Özel Organize Sanayi’nin internet sitesinde3 teşebbüsün
iletişim bilgileri web: www.encmuhendislik.com4, e-posta: rayennur@
olarak verilmiştir5.
(27) Konya Ticaret Odasının hizmeti olan “list of company” internet sitesinde ise MOSAŞ’ın
ürün markası MOSAŞ RAYENNUR olarak geçmekte, profil fotoğrafı olarak
RAYENNUR’un tescilli markası kullanılmakta ve “Hakkında” kısmında RAYENNUR’un
internet sitesinde geçen açıklamanın aynısı bulunmaktadır6. İlaveten MOSAŞ’ın
tanıtım ve reklamlarının yer aldığı bir sosyal medya platformunda 2016, 2017, 2018
yıllarında RAYENNUR’un tanıtımının yapıldığı görülmektedir7. MOSAŞ’ın 11.12.2015
yılına ilişkin bir paylaşımında “Rayennur Elektronik, güçlü kadrosu ile akıllı ulaşım
sistemleri, elektronik sinyalizasyon ekipmanları ve trafik güvenlik malzemeleri
alanlarındaki hizmetlerine tüm hızıyla devam etmektedir.” ifadeleriyle birlikte

1 Söz konusu sitede hâlihazırda ilgili ifadeler bulunmamaktadır. Ancak internet sitesi
aracılığıyla MOSAŞ’ın internet sitesinin geçmişe ait anlık görüntülerinden bu ifadelere ulaşılabilmektedir.
2 Erişim Tarihi: 26.06.2019.
3 Erişim Tarihi: 26.06.2019
4 Web adresinde geçen firmanın tam unvanı Halil İbrahim ENEÇ-ENC Mühendislik olup Konya Sanayi
Odası verilerine göre adresi RAYENNUR’un adresiyle aynıdır ve elektrikli sinyalizasyon güvenlik ve
trafik kontrol ekipmanlarının imali alanında yani RAYENNUR ve MOSAŞ ile aynı alanda faaliyet
göstermektedir
5 /firma/rayennur-elektronik-ulasim-endustrisi-san-tic-ltd-sti.html Erişim
Tarihi: 14.03.2019.
6 “1998 yılından 2014 yılına kadar ARGE çalışmalarının, büyümenin ve gelişimin sonucu olarak 2014
yılında Rayennur ismi markalaşmıştır ve şirket yapımız değişerek Rayennur ismi MOSAŞ A.Ş.
şirketimizin tescilli resmi markası olmuştur.”
teknolojileri-a-s Erişim Tarihi: 26.06.2019.
7
eater,

ater Erişim Tarihi: 26.06.2019.
20-14/191-97
8/82

RAYENNUR’un tescilli markası kullanılmıştır8. Görüldüğü üzere teşebbüslerin faaliyet
alanlarına ilişkin internet sitelerinde ve sosyal medyada yer alan ifadelerinden
RAYENNUR ile MOSAŞ’ın birbirleriyle ilişkili oldukları anlaşılmaktadır.
(28) Söz konusu hususlar teşebbüslerin bağımsız şekilde karar vermediklerine ve aynı
ekonomik bütünlük içerisinde olduklarına işaret etse de teşebbüslerin savunmalarında
MOSAŞ ile RAYENNUR arasında üretime yönelik işbirliği bulunduğu ancak her iki
teşebbüsün satış ve pazarlama faaliyetlerini ayrı ayrı yürüttükleri, (…..) ve
RAYENNUR’un sahip olduğu (…..) MOSAŞ’ın kullanımına verildiği, teşebbüslerin aynı
ekonomik bütünlük içerisinde sayılamayacağı iddia edilmiştir. Bu itibarla MOSAŞ ile
RAYENNUR arasındaki ilişkinin niteliği ve teşebbüslerin aynı ekonomik bütünlük
sayılıp sayılmayacakları hakkında daha detaylı değerlendirme yapılmıştır.
(29) 4054 sayılı Kanun’un “Tanımlar” başlıklı 3. maddesinde teşebbüs kavramı, “Piyasada
mal veya hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle, bağımsız karar
verebilen ve ekonomik bakımdan bir bütün teşkil eden birimler” şeklinde
tanımlanmıştır. Söz konusu tanımdan hareketle bir ekonomik birime “teşebbüs”
denebilmesi için ilgili birimin ekonomik ve ticari kararları kendi başına alabiliyor olması,
daha kısa bir ifadeyle bağımsız olması gerekmektedir. Dolayısıyla ekonomik bakımdan
bir bütün teşkil edecek birimlerin, bir başka deyişle ekonomik bütünlük olgusunun
tespitinde kontrol kavramı önem kazanmaktadır.
(30) Kurulun 07.02.2008 tarih ve 08-12/130-46 sayılı kararında ekonomik bütünlüğün
değerlendirilmesinde (i) kişiler ve/veya gruplar arasında ekonomik ve ailesel bağların
bulunup bulunmadığı, (ii) ekonomik bağların temelleri, niteliği, büyüklüğü ve bunların –
varsa- bağımsız faaliyetlerle karşılaştırılması ve (iii) kişilerin çıkar birliğinde olup
olmadıklarının göz önünde bulundurulması gerektiği belirtilerek kişi veya gruplar
arasında ailesel ve ekonomik bağların büyük önem taşıdığı vurgulanmaktadır.
(31) Gerçek kişilerce kontrol edilen teşebbüsler söz konusu olduğunda ekonomik bütünlük
kavramı açısından anılan gerçek kişilerin durumları özellikle önem kazanmaktadır.
Konuyla ilgili Kurul içtihadı incelendiğinde, gerçek kişiler arasındaki ilişkilerin ekonomik
bütünlük teorisi bakımından nitelendirilmesinde başlıca kriteri ekonomik çıkar birliğinin
oluşturduğu görülmektedir9. Aile bağları ekonomik çıkar birliğinin değerlendirilmesinde
dikkate alınan önemli unsurlardan birisidir. Nitekim gerçek kişiler arasındaki ilişkiler
açısından “kontrol” kavramı değil; rekabet motivasyonunu ortadan kaldıran “çıkar
birliği” kavramı geçerli olmaktadır.
(32) Yukarıda ifade edilen hususlar çerçevesinde teşebbüslerin bağımsız olup
olmadıklarının tespitinde öncelikle hissedarlık ve kontrol yapısı değerlendirilmiştir.
Yapılan incelemede, RAYENNUR’un hissedarlık ve yönetim yapısında şirketin
kurulduğu 1999 yılından 2014 yılına kadar ENEÇ Ailesi’nin bulunduğu anlaşılmıştır.
2014 yılında ise şirketin tüm hisseleri (…..)’a devredilmiştir. MOSAŞ’ın ise
kurulduğunda hisselerin tamamına yakının (…..)’e ait olduğu, ancak 09.04.2018
tarihinden itibaren (…..) tarafından kontrol edilmeye başlandığı görülmektedir.

8
eater, Erişim Tarihi: 26.06.2019.
9 09.01.2001 tarih ve 01-03/10-3 sayılı, 02.12.2013 tarih ve 13-67/928-390 sayılı, 01.06.2016 tarih ve
16-19/313-142 sayılı, 07.08.2001 tarih ve 01-39/391-100 sayılı, 4.10.2002 tarih ve 02-61/759-307 sayılı,
08.11.2007 tarih ve 07-85/1039-401 sayılı Kurul kararları


20-14/191-97
9/82

Teşebbüsten edinilen bilgilere göre (…..) ve (…..) karı koca, (…..) ve (…..) çocukları,
(…..) ise (…..) kardeşlerin üvey kardeşidir. (…..), MOSAŞ’ın hissedarı ve yönetim
kurulu başkanı olarak görev yapmaktadır. Teşebbüs temsilcisinin açıklamaları
uyarınca ENEÇ Ailesi üyelerinden (…..), RAYENNUR’da komisyon karşılığı satış ve
danışmanlık yapmakta ve (…..) ise MOSAŞ’a yazılım geliştirme desteği vermektedir.
(…..)’in MOSAŞ’tan önce bir süre de RAYENNUR’da çalıştığı görülmektedir. Ayrıca
(…..)’ın 2014’te RAYENNUR’dan ayrıldığı ve daha sonrasında şirket ile herhangi bir
ilişkisinin kalmadığı belirtilmiştir. Teşebbüslerin kontrol yapısı/hissedarlarının farklı
zamanlarda da olsa aynı aile üyelerinden oluşması gibi hususlar MOSAŞ ve
RAYENNUR’un aynı ekonomik bütünlük içerisinde sayılabilecekleri savını
güçlendirmektedir.
(33) Teşebbüslerin ortaklarının/teşebbüsleri kontrol edenlerin aynı ailenin üyeleri olmasının
yanı sıra teşebbüs çalışanları arasında da benzerlik olduğu görülmektedir. Dosya
kapsamında elde edilen belgelerden hâlihazırda RAYENNUR’un tek hissedarı olan
(…..)’ın Haziran 2018, Aralık 2017, Ocak 2019 tarihlerinde MOSAŞ’ta sigortalı olarak
çalıştığı görülmektedir. Bu husus hakkında teşebbüsten bilgi talep edilmesi üzerine
gelen cevapta “(…..), Rayennur'un içinde bulunduğu ekonomik durum (…..) ve ayrıca
05.01.2017 tarihli protokole istinaden Mosaş firmasının bazı işlerinde, karşılıklı olarak
ücrette de anlaşılması şartı ile dönem dönem şantiye şefliği yapmaktadır.” ifadelerine
yer verilmiştir. Her ne kadar teşebbüsün cevabı bunun rastlantısal bir durum olduğuna
işaret edebilse de (…..) 2007-2014 tarihleri arasında ENEÇ Ailesi ile birlikte
RAYENNUR’un hissedarı olmuş ve 2015 yılında ENEÇ Ailesi hissedarlıktan ayrılmıştır.
Buna rağmen 2015 sonrası dönemde de RAYENNUR ile MOSAŞ’ın çalıştırdıkları
personelin seçiminde yakın ilişki içerisinde olduğu tespit edilmiştir. 28.06.2018
tarihinde RAYENNUR’da yapılan yerinde incelemede teşebbüsün üretim departmanı
yetkilisi olarak bilgisayarı incelenen (…..)’nın, 05.06.2018 tarihinde MOSAŞ’ın Kalite
Yönetim Temsilcisi olarak görev yaptığı MOSAŞ’ta yapılan yerinde incelemede tespit
edilmiştir. Teşebbüslerin önemli pozisyonlarında aynı kişinin çalışmasının MOSAŞ ve
RAYENNUR arasındaki yakın ilişkiye işaret eden bir diğer husus olduğu
değerlendirilmektedir.
(34) Dosya kapsamında teşebbüslerden MOSAŞ ile RAYENNUR arasındaki ilişki hakkında
bilgi talep edilmiş ve gelen cevaplardan, MOSAŞ’ın kurucularından (…..) ile
RAYENNUR arasında 2011 yılından itibaren bir ilişki olduğu, RAYENNUR ile (…..)’in
ihalelere birlikte teklif verdikleri, (…..)’in yazılım dışındaki malzemeleri
RAYENNUR’dan tedarik ettiği anlaşılmaktadır. Bu durum RAYENNUR İle Seyfettin
Sinan GÜLTEKİN arasında güçlü bir ekonomik bağın bulunduğunu göstermektedir.
2014 yılında teşebbüsün ekonomik olarak zor bir sürece girdiği ve (…..)’in MOSAŞ’ı
kurduğu, 2017 yılında ise RAYENNUR ile MOSAŞ arasında protokol imzalanarak
RAYENNUR markasının kullanım hakkının MOSAŞ’a devredildiği ifade edilmektedir.
Bununla birlikte bu protokolden bir sene sonra MOSAŞ’ın yönetiminin ENEÇ Ailesine
geçmesi de dikkat çekmektedir. Söz konusu protokol aşağıda ayrıca değerlendirilecek
olmakla birlikte MOSAŞ ile RAYENNUR arasındaki ilişkinin 2017 tarihli protokole
dayandığı savının makul olmadığı değerlendirilmektedir. Zira 2011 yılında
RAYENNUR’un ENEÇ Ailesi tarafından kontrol edildiği göz önünde
bulundurulduğunda 2014 yılında RAYENNUR’un ekonomik olarak zor bir sürece
girmesinin ardından 2015 yılında (…..) tarafından MOSAŞ’ın kurulması, akabinde
2018 yılında ENEÇ Ailesinin MOSAŞ’ı kontrol etmeye başlaması arasında bağlantı
olduğu izlenimi doğmaktadır.
20-14/191-97
10/82

(35) Teşebbüslerin savunmasında MOSAŞ ve RAYENNUR’un 2017 yılında know-how ve
teknik personel hakkında anlaşma yaptıkları ifade edilmesi üzerine teşebbüslerden
Protokol başlığını taşıyan ve 05.01.2017-31.12.2018 tarihleri arasını kapsayan söz
konusu anlaşma tedarik edilmiştir. Bahse konu Protokolde, ekonomik olarak zor
durumda olan (…..) RAYENNUR’a yardım etmek amacıyla MOSAŞ’ın (…..) yeni bir
tesiste RAYENNUR’un (…..) ile üretim yapacağı, (…..) hususlarının yer aldığı
görülmektedir. Ancak Protokol her türlü trafik ve sinyalizasyon sistem ve
malzemelerinin üretimini kapsadığı ve RAYENNUR’un esas faaliyetleri bu alanlarda
yoğunlaştığı için bağımsız olarak satış ve pazarlama yapabilecek kendisine ait bir
alanın kalmadığı değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda teşebbüsten 2017-2018
yıllarında kestiği faturalar talep edilmiştir. Gönderilen faturalar incelendiğinde
teşebbüsün her türlü trafik ve sinyalizasyon sistem ve malzemelerinin üretimi
kapsamına girebilecek kalemleri ile ilgili MOSAŞ, (…..) gibi sözleşme taraflarına ve
Mosaş Grup iştiraklerine faturalar kesildiği gibi, (…..) gibi teşebbüslere fatura kesildiği
görülmektedir.
(36) Protokol hükümleri incelendiğinde tarafların yükümlülüklerinin ayrıntısı,
yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde uygulanacak yaptırımlar gibi ticaret
hayatının olağan akışı gereği bu tür bir sözleşmede bulunan hususların bulunmadığı
görülmektedir. (…..) hükme bağlanmaktadır. Bu durumda RAYENNUR’un Protokol
süresinin bitiminde sadece fiziken varlığını sürdüreceğini söylemek yanlış
olmayacaktır. Kaldı ki RAYENNUR’un Protokolün bitiminden sonraki faaliyetlerine
ilişkin bir ayrıntı da anlaşmada yer almamaktadır.
(37) Üzerinde durulması gereken bir diğer husus Rayennur markasının kullanım hakkıdır.
Teşebbüsler 2017 tarihli protokole dayanarak Rayennur markasının MOSAŞ
tarafından kullanıldığını ileri sürmektedir. Oysaki yukarıda belirtildiği üzere
RAYENNUR’un kendi internet sitesinde 2014 yılında Rayennur isminin markalaştığı ve
şirket yapısının değişerek Rayennur markasının MOSAŞ’ın tescilli resmi markası
olduğu ifade edilmektedir. Dosya kapsamında elde edilen bilgilerden Rayennur
markası ile ilintili iki marka (Rayennur Sirius, Rayennur Akıllı Ulaşım Sistemleri) daha
bulunduğu tespit edilmiştir. Rayennur, Rayennur Sirius ve Rayennur Akıllı Ulaşım
Sistemleri markaları hakkında Türk Patent ve Marka Kurumundan bilgi talep edilmiştir.
Gelen cevabi yazıda Rayennur markasının (…..) RAYENNUR adına tescil edildiği,
(…..) markanın MOSAŞ’a devredildiği belirtilmiştir. Rayennur Sirius markası, (…..)
RAYENNUR adına tescil edilmiş ve (…..) ile MOSAŞ’a devredilmiştir. Rayennur Akıllı
Ulaşım Sistemleri markası ise (…..) adına tescil edilmiş olup bu marka ile ilgili başka
bir işlem gerçekleştirilmemiştir. Söz konusu üç markanın tescilli şekline bakıldığında
Rayennur Akıllı Ulaşım Sistemleri markasına ait şeklin hâlihazırda MOSAŞ ve
RAYENNUR tarafından kullanılan görsel olduğu anlaşılmaktadır. İlgili markanın
MOSAŞ’ın kuruluş tarihine oldukça yakın tarihte, ENEÇ Ailesinin bir üyesi olan (…..)
adına tescil edildiği görülmektedir. Bu doğrultuda teşebbüslerin RAYENNUR’a ait
markanın 2017 tarihli Protokol kapsamında MOSAŞ tarafından kullanıldığına ilişkin
iddiaları geçerliliğini yitirmekte olup Rayennur markasının tescilli şekliyle MOSAŞ’ın
kuruluşundan itibaren kullanıldığı tespiti yapılabilmektedir. İlaveten, bu durum ve
ENEÇ Ailesinin (…..) ile 2011 yılından bu yana süregelen ekonomik ilişkileri birlikte
değerlendirildiğinde MOSAŞ’ın kuruluşunda görünürde hissesi ve kontrolü
bulunmayan ENEÇ Ailesinin aslında başlangıçtan 2018 yılına kadar MOSAŞ üzerinde
dolaylı kontrolü olduğuna da işaret edebilecektir. Anılan hususlar MOSAŞ ile
RAYENNUR arasında yakın ilişkinin bulunduğunu ve teşebbüslerin aynı ekonomik
bütünlük içerisinde yer aldığı değerlendirmesini güçlendirmektedir.
20-14/191-97
11/82

(38) Tüm bu sayılan sebepler, yukarıda bahsi geçen Protokolün MOSAŞ ile RAYENNUR
arasındaki ilişkiyi açıklamakta yetersiz kaldığı ve taraflar arasındaki ilişkinin salt bu
Protokole hasredilmesinin makul olmadığı anlamına gelmektedir. Bununla birlikte bu
Protokol taraflar arasındaki ekonomik ilişkinin bir göstergesi olarak
değerlendirilebilecektir. Hatta Protokolün üretime ilişkin teknik bilgi, personel, mevcut
taahhütler gibi hususları kapsamına alması sebebiyle tarafların ekonomik çıkar birliğini
güçlendirdiği de söylenebilecektir.
(39) (…..) ile yapılan görüşmede MOSAŞ’ın (…..) toplantılarına MOSAŞ’ı temsilen (…..)’in
katıldığı bilgisi edinilmiştir. Dosya kapsamında elde edilen belgelerde de dernek
toplantılarına temsilen (…..)’in katıldığı görülmektedir. RAYENNUR’da komisyon
karşılığı satış ve danışmanlık yaptığı belirtilen ve e-postalardan anlaşıldığı üzere
RAYENNUR’un tüm ihale süreçlerini takip eden ve karar verici konumunda olan
(…..)’in MOSAŞ’ı temsil ediyor olması da RAYENNUR ve MOSAŞ arasındaki çıkar
birliğine işaret etmektedir. Nitekim görüşmede (…..) da sektörde MOSAŞ ve
RAYENNUR’un birbirinden bağımsız firmalar olarak değerlendirilmediğini ve MOSAŞ
denilince RAYENNUR’un anlaşıldığını belirtmiştir.
(40) Soruşturma konusu ihalelere bakıldığında ise MOSAŞ ve RAYENNUR dışında
Seyfettin Sinan GÜLTEKİN’in ve Halil İbrahim ENEÇ’in tek başına bu ihalelere teklif
verdiği görülmektedir. Teşebbüslerde yapılan yerinde incelemelerde Seyfettin Sinan
GÜLTEKİN’in Isparta Belediyesinin kavşak sinyalizasyon ihalesine verdiği teklifin idare
tarafından teslim alındığına ilişkin belge RAYENNUR’da, Halil İbrahim ENEÇ’in
KGM’nin 6. Bölge (Kayseri) sinyalizasyon ihalesine verdiği teklifin idare tarafından
teslim alındığına ilişkin belge MOSAŞ’ta bulunmuştur. KGM Konya ihalesinde ise Halil
İbrahim ENEÇ’e ait ihale teklif zarfını MOSAŞ çalışanı (…..)’ın idareye teslim ettiği
tespit edilmiştir.
(41) Son olarak MOSAŞ’ta yapılan yerinde incelemede elde edilen ve MOSAŞ çalışanları
arasında bir çevrimiçi yazışma uygulaması üzerinden inceleme konusuna ilişkin
yapılan yazışmaların incelenmesinden, MOSAŞ ile RAYENNUR’un çalışanlarının iç
içe geçmiş olduğu görülmektedir. Hangi çalışanın hangi teşebbüsten sigortalı olduğu
belirsizlik taşımakta, bunun da ötesinde çalışanlar için bile MOSAŞ ve RAYENNUR’un
birbirinden ayrılamadığı anlaşılmaktadır. Bu durum da MOSAŞ ile RAYENNUR
arasındaki ilişkinin sadece Protokol ile açıklanamayacağı ve iki teşebbüsün birbirinden
bağımsız olmadığı tespitlerini desteklemektedir.
(42) Yukarıda ortaya konulan tüm hususların birlikte değerlendirilmesinden, MOSAŞ ve
RAYENNUR’un birbirinden bağımsız sayılamayacağı ve aynı ekonomik bütünlük
içerisinde oldukları sonucuna varılmıştır.
(43) Üzerinde durulması gereken bir diğer husus dosya konusu ihalelere teklif sunan
Seyfettin Sinan GÜLTEKİN ve bazı belgelerde geçen ENC MÜHENDİSLİK’in de
MOSAŞ ve RAYENNUR ile aynı ekonomik bütünlük içerisinde sayılıp
sayılmayacağıdır. Yukarıda ifade edildiği üzere Seyfettin Sinan GÜLTEKİN ile MOSAŞ
ve RAYENNUR arasında tedarik ilişkisiyle başlayan ve uzun süreyi kapsayan
ekonomik çıkar birliği bulunmaktadır. Seyfettin Sinan GÜLTEKİN, MOSAŞ’ın hissedarı
olup kimi zaman ihalelere MOSAŞ/RAYENNUR yerine de teklif sunmaktadır.
Dolayısıyla Seyfettin Sinan GÜLTEKİN ile MOSAŞ ve RAYENNUR’un bağımsız
olmadıkları ve aynı ekonomik bütünlük içinde oldukları anlaşılmaktadır. ENC
MÜHENDİSLİK ise MOSAŞ/RAYENNUR’u kontrol eden ENEÇ Ailesinin bir üyesi olan
Halil İbrahim ENEÇ’e ait olup ENC MÜHENDİSLİK adresi ile RAYENNUR’un adresinin
aynı olduğu birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu şirketin de
20-14/191-97
12/82

MOSAŞ/RAYENNUR’dan bağımsız olarak düşünülemeyeceği ve aynı ekonomik
bütünlük içerisinde olduğu değerlendirilmektedir.
(44) Sonuç olarak, MOSAŞ, RAYENNUR, ENC MÜHENDİSLİK ve Seyfettin Sinan
GÜLTEKİN; gerek aile bağları gerekse de ekonomik ilişkiler çerçevesinde çıkar birliği
içinde olduklarından, dosya kapsamında, aynı ekonomik bütünlük içinde
(MOSAŞ/RAYENNUR) değerlendirilmişlerdir.
I.1.3. Tandem Trafik Sistemleri Elektronik Bilgi İşlem Makine İnş. San. ve Tic. Ltd.
Şti. (TANDEM)
(45) TANDEM, sinyalizasyon sektöründe faaliyet göstermekte olup bazı ürünlerin üreticisi
konumundadır. Bu ürün grupları; akıllı trafik sistemleri (merkezi sistemler, adaptif
sistemler, looplu sistemler), karayolu sinyalizasyon sistemleri (sinyal vericiler, kavşak
kontrol cihazları, yaya butonları ve akustik sinyal vericiler, elektrikli yol butonu ve
kontrol ünitesi), güneş enerjili ürünler (güneş enerjili sinyal vericiler, güneş enerjili yol
butonları), yol güvenlik malzemeleri (plastik ürünler, koniler, delinatörler, hız kesiciler,
şerit ayırıcı butonlar, bariyerler, emniyet şeritleri, dikmeler, trafik aynaları, kapan,
plastik levhalar, yol kenar dikmeleri), trafik levhaları (karayolları standardına uygun
reflektifli saç levhalar) olarak ifade edilmektedir.
(46) Teşebbüsün hisselerinin %(…..)’i (…..)’a, %(…..)’i (…..)’a ve %(…..)’i (…..)’a aittir.
Teşebbüsün Genel Müdürü (…..)’dır.
I.1.4. Buharalılar Trafik Sinyalizasyon Elektrik Elektronik San. ve Tic. Ltd. Şti.
(BUHARALILAR)
(47) BUHARALILAR; karayolları, belediyeler ve yerel yönetimlerin ihtiyaçları doğrultusunda
hidrolik bariyer, yer kapanı, trafik levhası ve trafik güvenliği ekipmanlarının alım, satım
ve montajını yapmaktadır. Teşebbüsün hisselerinden %(…..) paya karşılık gelen kısım
aynı zamanda (…..) olan (…..)’e, %(…..) paya karşılık gelen kısım ise (…..)’e aittir.
I.1.5. Asım Aytaç Bozer AAB Mühendislik San. Tic. (AAB)
(48) Gerçek kişi tacir sıfatını haiz Asım Aytaç BOZER tarafından 2015 yılında kurulmuş bir
teşebbüstür. AAB, elektrik elektronik mühendisliği ile ilgili her türlü kamu ihalelerine
katılarak bakım, onarım ve yapım işlerini yapmaktadır.
I.1.6. Nurullah Çağatay Tiritoğlu NÇT Gıda İnşaat Taahhüt (NÇT)
(49) Teşebbüs; ikamet amaçlı olmayan binaların inşaatı, elektrik hatlarının inşaatı, bina ve
bina dışı yapıların elektrik tesisatı, kablolu televizyon ve bilgisayar ağı tesisatı tipi
antenler, elektrikli güneş enerjisi kollektörleri ve elektrikli ekipmanların kurulum
hizmetleri alanlarında faaliyet göstermektedir. Teşebbüs 2014 yılında, hâlihazırda da
temsile yetkili olan Nurullah Çağatay TİRİTOĞLU tarafından kurulmuştur.
I.1.7. Matrisled Elektrik Elektronik İnş. Tic. Ltd. Şti. (MATRİSLED)
(50) MATRİSLED’in faaliyetleri reklam ve tanıtım alanında dış mekan ve iç mekan dev led
ekranlar, havaalanı, otogar, tren istasyonları yolcu bilgilendirme sistemleri, spor
faaliyetlerinde skor tabelaları, trafik sektöründeki sürücü bilgilendirme ve uyarı
sistemleri gibi alanlarda yoğunlaşmıştır. Bunlara ek olarak ana faaliyet alanı dışındaki
benzer işlere ait kamu ihalelerini de takip etmekte ve teklif vermektedir.
20-14/191-97
13/82

I.1.8. Asya Trafik Sinyalizasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş. (ASYA TRAFİK)
(51) Asya Trafik, akıllı trafik sistemleri, sinyalizasyon, güneş enerjili sistemler, LED’li
sistemler, LED’li aydınlatma sistemleri, yol güvenliği ürünleri ve trafik levhaları
alanlarında faaliyetlerini sürdürmektedir.
I.1.9. Tankes Trafik Sistemleri Elektronik Otomotiv İnşaat Turizm Gıda Medikal
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (TANKES)
(52) TANKES; elektrikli sinyalizasyon, güvenlik veya trafik ekipmanlarının imalatı
(demiryolları, karayolları, iç su yolları, taşıt park alanları, limanlar ve hava meydanları
için) ve trafik ışıkları ile sinyal donanımlarının imalatı alanlarında faaliyet
göstermektedir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. Sinyalizasyon Sektörüne İlişkin Genel Bilgiler
(53) Genel anlamda sinyalizasyon sistemleri; demiryolu, karayolu, havayolu ya da deniz
yolundaki trafiğin güvenli ve düzenli seyredebilmesi için geliştirilen ve kullanılan
ürünlerdir. Mevcut dosya bakımından önem arz eden karayolu güvenlik sistemleri ise;
yolu kullanan yolcu ya da sürücülerin karayolunda sorunsuz ve güven içerisinde
seyahat etmelerini sağlayan, trafiği düzenleyen ya da kılavuzluk eden, kaza olması
durumunda ise kullanıcıların en az zararla kurtulmalarını sağlayan ve can kaybını
mümkün mertebe azaltması için geliştirilmiş sistemler bütünüdür.
(54) Karayolu güvenlik sistemleri, aktif ya da pasif olarak karayolu ulaşımının içerisinde var
olabilmektedir. Aktif olarak karayolu ulaşımında yer alan güvenlik sistemleri,
yolculuğun her aşamasında kullanıcılar ile iletişimde olan sistemlerdir. Bunlar; trafik
sinyalizasyon sistemleri, elektronik bilgi levhaları (Değişken mesaj işaretleri, VMS),
yatay ve düşey işaretlemeler ve reflektörler ile butonlardır. Pasif olarak karayolu
ulaşımında yer alan güvenlik sistemleri ise; aktif sistemlerin aksine sadece
kullanıcıların kazaya karışması halinde devreye girerek, kullanıcıların en az zararla
olayı atlatmasını sağlamaya yönelik sistemlerdir. Bariyerler, çelik oto korkuluklar,
halatlı sistemler ve banketler bu kapsamdadır.
- Sinyalizasyon, trafiğin ışıklı işaretler ve bunlara kumanda eden cihazlar
kullanılarak düzenlenmesidir. Kavşak kontrol cihazları, sinyal vericiler ve
sinyalizasyon direkleri bunu sağlayan sistemlerdir. Çeşitli elektronik cihazlar
(yaya sinyal verici, oto sinyal verici, yaya butonu, master ssm vb.), bu
cihazların parçaları (halojen ampul, master saat pili vb.), cihazların tamirinde
kullanılan diğer cihazlar (master ssm tamiri, master mmi tamiri vb.), elektronik
olmayan üniteler (ünite camı, ünite siperlik, ünite gövde vb.) ve bunların
parçalarından (ünite cam contası vb.) oluşan çok sayıda ve çeşitte ürün ve
sistem bu kapsamdadır.
- Akıllı trafik çözümleri, sinyalize kavşaktaki araç yoğunluğunu, araç sayım
kameraları gibi çeşitli vasıtalarla belirleyerek ışık sürelerinin değişken
durumlara göre optimize edilmesini sağlamaktadır.
- Değişken mesaj işaretleri (VMS), grafik değişken mesaj işaretleri (grafik VMS),
değişken trafik işaretleri, doppler radar hız ikaz sistemi ve mobil değişken trafik
işaretleri de genel olarak "Iedli sistemler" segmentini oluşturmaktadır. Ledli
sistemler, grafiklerin veya yazılı mesajların (harf ve rakam) yer aldığı ışıklı
uyarı ve bilgilendirme panolarıdır. Bu sistemler yol durumu, güvenlik uyarıları
veya çeşitli duyurular gibi birçok bilgi ve şekil içermektedir.
20-14/191-97
14/82

- Bunların haricinde trafik levha ve işaretleri ile pasif karayolu güvenlik ürünleri
ayrı bir segmenti oluşturmaktadır.
(55) Trafik sinyalizasyon ürünlerinin en önemli alıcıları KGM ve belediyelerdir. Anılan
idareler alımlarını çoğunlukla kamu ihaleleriyle yapmaktadır. Kamu idarelerinin
düzenlediği ihaleler yalnızca trafik sinyalizasyon malzemesi veya trafik levhası gibi mal
alım ihalesi olabildiği gibi içinde montaj ve kurulumu barındıran yapım işi ihalesi
şeklinde de olabilmektedir. İhaleler çeşitli ürünlere yönelik olarak açılabilmektedir. Bazı
ihaleler kapsamında, hem aktif hem de pasif karayolu güvenlik ürünleri talep
edilmektedir. Trafik sinyalizasyon ihalesi bir belediye tarafından yapıldığında, ürünleri
ihale ile aldıktan sonra yapım işini genellikle kendileri yaptığından çoğunlukla sadece
mal alımına ilişkin olmaktadır. KGM’nin yapmış olduğu ihaleler ise sadece mal alımına
ilişkin olabildiği gibi mal alımı ile birlikte yapım işini de kapsamaktadır.
(56) Sinyalizasyon ürünlerinin üretimi Türkiye’de az sayıda teşebbüs tarafından
gerçekleştirilmektedir10. Kamu idareleri tarafından açılan ihalelere trafik sinyalizasyon
ürünlerini üreten teşebbüsler katılabildiği gibi üretici olmayan teşebbüsler de
katılabilmektedir. Bu pazarda trafik sinyalizasyon sistemlerinin üreticisi olmayan
teşebbüsler de faaliyet göstermekte olup bu grupta yer alan teşebbüsler söz konusu
ürünleri üretici teşebbüslerden temin edebilmektedir.
(57) Bu çerçevede, trafik sinyalizasyon sistemleri ve bu sistemlerde kullanılan ürünlerin yer
aldığı pazarda rekabet iki aşamada gerçekleşmektedir. Bunlardan birincisi üretici
aşamasında gerçekleşen rekabet olup, buradaki rekabet doğrudan doğruya ikinci
aşamadaki rekabetin düzeyini de etkilemektedir. İkinci aşama ise ihalelerde
gerçekleşen rekabet olup, bu aşamada üretici firmalar ile birlikte, bu üretici firmalardan
ve diğer kaynaklardan mal/hizmet temin eden (yüklenici) firmalar bulunmaktadır11.
(58) İdarelerin, açtıkları ihalelerde ürün toplulaştırmasına gittiği diğer bir deyişle ihale
içeriğinin sadece trafik sinyalizasyon ürünleri ile sınırlı kalmayıp, ledli sistemler, trafik
levhaları ve sinyalizasyon ürünlerinin bir arada talep edildiği ihaleler düzenledikleri
görülmektedir. Örneğin bir kavşak düzenlemesinde hem trafik sinyalizasyon ürünlerine
hem de değişken mesaj sistemine (VMS) hem de çeşitli trafik levhalarına ihtiyaç
duyulmakta ise ihale teknik şartnamesi bu ürünlerin tamamını içerecek şekilde
düzenlenebilmektedir. Bunun bir sonucu olarak teşebbüsler ihale teknik
şartnamesinde yer alan ancak kendi üretiminde veya ürün stokunda yer almayan
ürünler için ihale öncesinde o alanda çalışan teşebbüslerden fiyat teklifi almakta ve
ihale teklifini bu şekilde hazırlamaktadır. Dolayısıyla teşebbüslerin bazılarının hem bir
ihalede rakip konumundayken bir yandan da o ihalede teklif verdikleri ürünlerin bir
kısmı (veya bazen tamamı) için birbirlerinin müşterisi konumunda olabildikleri
görülmektedir.
(59) İdarelerin açtığı trafik sinyalizasyon ihaleleri, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu (4734
sayılı Kanun) çerçevesinde, genellikle açık ihale usulüne göre düzenlenmektedir. 4734
sayılı Kanunu'na göre açık ihale usulü, belli istekliler arasında ihale usulü ile birlikte
anılan Kanun çerçevesinde yapılacak ihaleler için öngörülen iki temel usulden birisidir.
Aynı Kanunun 19. maddesinde tanımlanan şekli ile açık ihale usulü, bütün isteklilerin

10 Trafik sinyalizasyon sektöründe kavşak kontrol cihazları İstanbul Bilişim ve Akıllı Kart Teknolojileri
A.Ş. (İSBAK), RAYENNUR, SİNYALİZASYON, ASYA TRAFİK, Teknotel Telekomünikasyon San. Ve
Tic. A.Ş. ve Teknosinyal Trafik tarafından; sinyal vericiler ise İSBAK, RAYENNUR, ASYA TRAFİK,
SİNYALİZASYON ve kısmen TANDEM tarafından üretilmektedir.
11 Kurulun 22.05.2006 tarih ve 06-35/444-116 sayılı kararı
20-14/191-97
15/82

teklif verebildiği bir usul olup anılan kanun ve ihale şartnamesinde yazılı genel şartları
taşıyan herkes, açık olan bu ihaleye katılabilmektedir.
(60) 4734 sayılı Kanun’un 9. maddesine göre mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin
ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer
vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenmektedir. Yaklaşık maliyeti idarece
ilgili resmi kurumlardan, mesleki kuruluşlardan, piyasada yapılan fiyat
araştırmalarından, alım konusu mal ile ilgili daha önceki dönemlerde alım yapmış ise
Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan uygun endeksten yararlanılarak,
piyasada alım konusu malı üreten veya pazarlayan gerçek veya tüzel kişilerden de
fiyat bildirimi veya proforma fatura isteyerek hesaplanmaktadır.
(61) Açık ihale türünde teklifler kapalı zarf içinde hazırlanarak idareye verilmekte, ihale
sırasında istekli ile hiçbir konuda (fiyat, teknik koşullar, taahhüdün nasıl
gerçekleştirileceği vs.) pazarlık yapılmamakta ve zarflar istekliler huzurunda alınış
sırasına göre açılmaktadır. Söz konusu ihale usulünde, yapılacak işin yaklaşık maliyeti
katılımcılara teklif fiyatları ile açıklanmaktadır.
(62) Zarflar açıldıktan sonra, belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne
uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilmektedir. Bu
aşamada, 4734 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca isteklilerin yeterlik ölçütlerini
karşılayıp karşılamadığı ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup
olmadığı incelenmekte ve uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri değerlendirme
dışı bırakılmaktadır.
(63) 4734 sayılı Kanun'un 38. maddesine göre ihale komisyonu, verilen teklifleri
değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete
göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit etmektedir. Bu teklifleri reddetmeden önce,
belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler
ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak istemektedir. İhale komisyonu yazılı açıklamaları dikkate
alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirmekte, bu değerlendirme sonucunda,
açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri
reddedilmektedir.
(64) Aşırı düşük teklif ve değerlendirme işleminin mal alım ihalelerinde farklılaştığı
görülmektedir. Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 58. maddesinde yer alan
bu düzenleme ile yaklaşık maliyeti 4734 sayılı Kanunun 8. maddesinde öngörülen eşik
değerin dört katına eşit veya altındaki mal alım ihaleleri aşırı düşük teklif
değerlendirmesi yapılmaksızın sonuçlandırılırken, eşik değerin dört katının üzerinde
olanlarda aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasına izin ve imkân sağlanmıştır. Bu
haliyle aşırı düşük teklif değerlendirilmesi bakımından, genellikle mal alım ihaleleri
yapan belediyeler ile bazen yapım işi bazen mal alım ihaleleri yapan KGM tarafından
yürütülen sürecin farklılaştığını söylemek mümkündür.
(65) Bu aşamadan sonra ise ihale, istenilen başvuru niteliklerine sahip olan ve usulüne
uygun olarak teklif veren adaylar arasından ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren
isteklinin üzerinde bırakılarak ihale süreci tamamlanmaktadır.
I.2.2. İlgili Ürün Pazarı
(66) Yukarıda ifade edildiği üzere trafik kontrol sistemlerinin kurulmasında gerekli olan
birçok ürün bulunmakta olup büyük çoğunluğu kamu alımlarından oluşan bu pazarda
talebi de kamu idareleri belirlemektedir. Bu ürünler zaman zaman tek tek ürün bazında
ihale edilebildiği gibi genel itibarıyla danışmanlık, planlama ve kurulum aşamalarını
içerecek şekilde bir bütün olarak da satılabilmektedir. Bir başka ifade ile talep
20-14/191-97
16/82

yönünden bakıldığında ihale şartnamelerinin ihtiyaca göre sadece trafik sinyalizasyon
ürünleri içerebileceği gibi ledli sistemler veya trafik levhası içermesi de mümkündür.
Dolayısıyla bu ürünlerin talep bakımından birbirini tamamlayıcı nitelikte olduğu
söylenebilecektir.
(67) Arz yönünden bakıldığında ise teşebbüslerin kamu idarelerinin talep ettiği tüm ürünleri
üretmek gibi bir yöntem izlemediği, bunun yerine bir alanda üretimini özelleştirip, talep
edilen diğer ürünleri dışardan temin etmek yöntemiyle ihalelere teklif verdikleri
görülmektedir.
(68) Bu sektöre ilişkin Kurulun almış olduğu 02.06.2005 tarih ve 05-38/492-120 sayılı,
24.04.2007 tarih ve 07-34/349-129 sayılı, 27.03.2008 tarih ve 08-26/283-91 sayılı,
28.01.2010 tarih ve 10-10/102-48 sayılı ve 24.04.2012 tarih ve 12-21/562-160 sayılı
kararlarda ilgili pazarın “trafik sinyalizasyon sistemleri” ve “ledli sistemler” olarak
belirlendiği görülmektedir.
(69) Bu açıklamalar ışığında ilgili ürün pazarlarının trafik kontrol ünitelerini içeren “trafik
sinyalizasyon sistemleri” ve “ledli sistemler” olarak tanımlanması mümkün olmakla
birlikte ilgili dosya bakımından yapılacak değerlendirme üzerinde bir etki
doğurmadığından kesin bir pazar tanımı yapılmasına gerek görülmemiştir.
I.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
(70) İlgili ürünler bakımından trafik sinyalizasyon sistemlerinin ve bu sistemlerde yer alan
ürünlerin satışının Türkiye’de yapılması ve Türkiye içinde farklı bölgelerin birbirinden
ayrı pazarlar olarak değerlendirilmesini gerektirecek unsurların bulunmaması
nedeniyle ilgili coğrafi pazar ‘Türkiye’ olarak belirlenmiştir.
I.3. İnceleme ve Değerlendirme
I.3.1. Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgelerin İncelenmesi
I.3.1.1. MOSAŞ ve RAYENNUR’dan Alınan Belgeler
(71) MOSAŞ’ta yapılan incelemede AAB yetkilisi tarafından RAYENNUR yetkililerine
gönderilen 08.05.2017 tarihli ve “Fwd: Kars Sözleşmeye Davet” başlıklı e-posta ekinde
“Karayolları 18. Bölge Müdürlüğü Sorumluluğundaki Yollarda Sinyalizasyon Tesisleri
Yapılması İşi”ne ilişkin 2017/99118 sayılı ihale kapsamında AAB’ye Elektronik Kamu
Alımları Platformu (EKAP) üzerinden yapılan sözleşmeye davet tebligatı elde
edilmiştir.
(72) 28.06.2017 tarihinde RAYENNUR yetkilileri arasında yapılan “Fwd: vergiler” başlıklı iç
yazışmada “(…..). Onun Kars ve Van da doğacak vergi ve ssk larını gününde
ödemeliyiz. Gününü geçirme şansımız yok. Zaten hergün ihaleye giriyor. Ona da
sürekli borcu yoktur lazım. Kars ve Van çok düzenli takip edilmeli.” ifadeleri
bulunmaktadır.
(73) RAYENNUR’da yapılan incelemede, Isparta Belediye Başkanlığı Kavşak
Sinyalizasyon Yapım İşi ihalesine, RAYENNUR yetkilisi Seyfettin Sinan GÜLTEKİN ve
TANDEM adına ihale teklif zarflarının teslim edildiğine ilişkin belge elde edilmiştir.
Buna göre söz konusu ihaleye TANDEM’in teklifi 20.07.2017 tarihinde saat 08:43’te,
Seyfettin Sinan GÜLTEKİN’in teklifi aynı tarihte saat 09:35’te idareye sunulmuştur.
(74) 06.11.2017’de AAB yetkilisinden RAYENNUR çalışanı (…..)’a gönderilen “Isparta
Belgeler 1” başlıklı e-postanın ekinde AAB’nin İzmir Ticaret Odasına kaydını gösterir
belge, adres değişikliğini gösterir ticaret sicil gazetesi örneği, adli sicil kaydı ve
06.11.2017 tarihinde SGK’dan alınan “ihale konusu işlerle ilgili e-borcu yoktur”
20-14/191-97
17/82

belgesinin yer aldığı görülmektedir (Isparta İhalesinin 20.07.2011 tarihinde yapıldığı,
AAB’nin kazanan teklif sahibi olduğu ve ihale sözleşmesinin 08.11.2017 tarihinde
yapıldığı tespit edilmiştir).
(75) Teşebbüsten elde edilen “KGM18 2.hakediş atasman(2)” başlıklı belgenin ekinde
2017/99118 sayılı, KGM 18. Bölge Müdürlüğü (Kars) ihalesinde yüklenici AAB adına
düzenlenmiş 09.11.2017 tarihli 2. hakedişin yer aldığı excel dosyası bulunmaktadır.
(76) 13.11.2017 tarihli “Fwd:Hakediş Van” başlıklı e-postada RAYENNUR yetkilisi
tarafından diğer RAYENNUR yetkililerine (…..)@ den gelen e-posta
iletilmektedir. Söz konusu e-postada “Asım Aytaç BOZER ‘e gönderemedim siz takip
edin ve hızlandıralım.” ifadeleri geçmekte, e-posta ekinde yer alan “AAB Hakediş-1”
başlıklı excel dosyasında 2017/152035 sayılı ihaleye ilişkin KGM 11. Bölge Müdürlüğü
tarafından düzenlenen Yapım İşleri Hakediş Raporu bulunmaktadır. Söz konusu
raporda ilgili Van ihalesinde yüklenicinin adı hanesinde AAB yazmaktadır. Benzer
şekilde 08.12.2017 tarihinde RAYENNUR yetkilisinin AAB’ye ve bir başka RAYENNUR
yetkilisine ilettiği “hakkediş” başlıklı e-postada (…..)@ den gelen e-posta ve
“AAB Hakediş-2” başlıklı excel dosyası bulunmaktadır. Excel dosyasında AAB’nin
yüklenicisi olduğu 2017/152035 numaralı ihaleye ilişkin KGM 11. Bölge Müdürlüğü
tarafından düzenlenen ikinci Yapım İşleri Hakediş Raporu bulunmaktadır.
(77) 14.11.2017 tarihinde AAB tarafından RAYENNUR yetkililerine gönderilen “ilt”: başlıklı
e-posta ekinde Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan alınmış AAB’ye ait “ihale konusu işlerle
ilgili e-Borcu yoktur” belgesi bulunmaktadır.
(78) 22.12.2017’de RAYENNUR çalışanı (…..)’tan AAB yetkilisine gönderilen “Isparta aab
fatura” konu başlıklı e-postada:
“(…..) Bey merhabalar, Ekte Isparta belediyesine kesilecek faturanın listesi
bulunmaktadır. Birde belediyeden size kargo gönderdiler yarın İzmir de olacak
onların kaşelenip imzalanması gerekiyor. Hem faturayı hem de size gelecek
evrakları yarın kargoya verdirebilirseniz çok memnun oluruz çünkü Isparta bu
konularda biraz acelecidir.”
ifadeleri yer almaktadır.
(79) 08.03.2018 tarihinde İSHAKOĞULLARI’ndan (…..)@ ve
(…..)@ adreslerine gönderilen “Teklif” başlıklı e-postanın ekinde
“LevhaRYN” isimli excel dosyasında Adana Büyükşehir Belediyesi Satınalma ve İhale
Daire Başkanlığına hitaben hazırlanmış dört adet 08.03.2018 tarihli piyasa fiyat
araştırması teklif mektubu olduğu tespit edilmiştir.
(80) 13.03.2018 tarihinde, AAB yetkilisinden RAYENNUR çalışanı (…..) ile RAYENNUR
yetkilisi ve ortağı (…..)’e iletilen “Ankara karayolları ihalesi için eksik olan belgeler”
başlıklı e-postada:
“(…..),
-diploma,
-2015-2016 Ayrıntılı Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinin e beyanname sistemi
üzerinden çıkarılarak smmm kaşe imzalı hazırlanması
(imza sirküsü ve kaşe elimizde mevcut)
Eğer imkan varsa referans mektubu 600 bin Tl lik yoksa ben hallederim”
ifadeleri yer almaktadır.
20-14/191-97
18/82

(81) 21.03.2018 tarihinde RAYENNUR çalışanı (…..)’tan TANDEM yetkililerine gönderilen
“Niğde Bld Yaklaşık Maliyet” başlıklı e-postada:
“(…..) Hanım merhabalar
Fiyatlandırıp gönderebilirseniz sevinirim.”
ifadeleri yer almakta ve e-posta ekinde 12.03.2018 tarihli Niğde Belediyesi Zabıta
Müdürlüğü’nün yaklaşık maliyet için fiyat teklif cetveli yer almaktadır.
(82) 22.03.2018’de TANDEM çalışanı (…..)’dan RAYENNUR çalışanı (…..)’a gönderilen e-
postada:
“Merhaba (…..) Hanım,
Yazdığım teklifi nereye göndereyim. Sende biraz üstünü yazabilirsin.”
denilmekte ve ekinde “Niğde,jpg” ve “niğde2.jpg” isimli iki fotoğraf yer almaktadır. Söz
konusu fotoğraflarda Niğde Belediyesi Zabıta Müdürlüğü’nün yaklaşık maliyet için fiyat
teklif cetvelinin doldurulmuş ve TANDEM kaşesi basılmış olarak RAYENNUR’a iletildiği
anlaşılmaktadır.
(83) RAYENNUR’da yapılan incelemede BUHARALILAR’a ait 26.03.2018 tarihli Ankara
Ticaret Odası faaliyet belgesi ve 22.01.2018 tarihli Ankara Ticaret Odası oda kayıt sicil
sureti elde edilmiştir.
(84) MOSAŞ’ta yapılan yerinde incelemede İSHAKOĞULLARI’na ait 11.04.2018 tarihinde
alınmış SGK ve Gelir İdaresi Başkanlığından alınmış “borcu yoktur” belgeleri
bulunmuştur. İlgili belge İshakoğulları yetkilisi (…..)’e ait (…..)@
adresinden RAYENNUR yetkilisi (…..)’e 12.04.2018’de iletilmiştir.
(85) 14.05.2018 tarihinde buharalilartrafik@ adresinden RAYENNUR yetkilisine
gönderilen “Fwd:Sinyalizasyon Sistemi Yaklaşık Maliyet hk.” başlıklı e-postada:
“Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı yaklaşık maliyet teklifimiz ve teknik
şartname ektedir.”
ifadeleri yer almakta e-posta ekinde ise “Montajlı Sinyalizasyon Malzemesi Alımı İşi
Teknik Şartnamesi” başlıklı BUHARALILAR’ın birim fiyat teklif cetveli teşebbüsün
kaşesi basılmış ve imzalanmış şekilde RAYENNUR’a iletilmektedir.
(86) 21.05.2018 tarihinde saat 15:03’te AAB yetkilisinden Türk Ekonomi Bankası (TEB)
çalışanına gönderilen “Teminat mektubu talebi” başlıklı e-postada: “Dikkat mektubun
Konya Zafer Sanayi Şubesinden bugün teslim edilmesi gerekiyor ihale erken saatte.”
ifadeleri yer almaktadır. E-postanın ekinde ise KGM’nin Sivas ihalesine sunulmak
üzere TEB Bornova Şubesine hitaben yazılmış Teminat Mektubu talebi yer almaktadır.
Teminat mektubu talebinin konu kısmında “Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Yol
Ağındaki Devlet ve İl Yollarında Sinyalizasyon Sistemi, Değişken Mesaj Sistemi
(DMS), Senkronize Flaşör Sistemi ve Muhtelif İşlerin Yapılması İşi” ifadesi yer almakta
ve yazının en sonunda yer alan notta ise “Düzenlenen Teminat Mektubunun … TC
Kimlik numaralı (…..)’a Konya Zafer Sanayi Şubesinden teslim edilmesi rica olunur”
denilmektedir. Belgeden 22.05.2018 tarihinde düzenlenen 2018/176246 no’lu
Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü (Sivas) ihalesine AAB adına teklif verilebilmesi için
gerekli teminat mektubunun RAYENNUR’a iletildiği anlaşılmaktadır.
I.3.1.2. TANDEM’den Alınan Belgeler
(87) 21.07.2015 tarihinde RAYENNUR yetkilisi (…..)’ten TANDEM yetkilileri (…..) ve (…..)’a
gönderilen “Antalya KKC Yaklaşık maliyet” başlıklı e-postada “Ekteki KKC için yaklaşık
maliyet fiyatlarını ekteki numaraya faks çekebilir misin?” denilmektedir. Aynı belgede
20-14/191-97
19/82

aynı gün içinde (…..)’dan diğer TANDEM çalışanlarına gönderilen e-postada “(…..)
Hanım ekteki teklifi imza ve kaşeleyip yazılı numaraya faks çekebilir misin” ifadeleri yer
almaktadır.
(88) RAYENNUR yetkilisi tarafından 13.08.2015 tarihinde TANDEM yetkilisine gönderilen
ve bilgi kısmında ENC Mühendislik yetkilisinin bulunduğu e-postada “Ekteki dosyada
Mersin Büyükşehir Belediyesine ait son şartnameyi gönderiyorum” ifadeleri
bulunmaktadır.
(89) 09.09.2015 tarihinde RAYENNUR yetkilisi (…..)’ten TANDEM yetkilisine gönderilen
“Antalya yaklaşık maliyet” konulu e-postada “(…..) ekteki teklifi kaşe imza yapıp ekteki
faks numarasına gönderebilirmisiniz” denilmekte ve e-posta ekinde birim fiyat sütunu
doldurulmuş Antalya Büyükşehir Belediyesi Sinyalizasyon Malzemesi Alımı Birim Fiyat
Teklif Belgesi yer almaktadır.
(90) 10.09.2015 tarihine RAYENNUR yetkilisinden TANDEM yetkililerine gönderilen e-
postada “(…..) ekteki fiyatları kaşe imza yapıp ekteki faks numarasına
gönderebilirmisiniz” ifadeleri bulunmakta, e-posta ekinde Antalya Büyükşehir
Belediyesi Ulaşım Planlama ve Raylı Sistem Dairesi Başkanlığı Trafik Şube
Müdürlüğü’ne hitaben hazırlanmış ve birim fiyat sütünü doldurulmuş Kavşak Kontrol
Cihazı Alımı Birim Fiyat Teklif Belgesi bulunmaktadır
(91) 21.04.2016’da RAYENNUR yetkilisi (…..)’ten TANDEM yetkilisi (…..) ve (…..)’a
gönderilen “Isparta” konulu e-postada “(…..), dünkü Isparta’ya gönderdiğiniz fakstaki
CPU adedini 25ten 35’e çıkardılar. Birde ledli direğin adını değiştirdiler. Ektekini kaşe
imza yaparak tekrar fakslayabilirmisiniz” ifadeleri yer almakta ve e-posta ekinde birim
fiyat sütunu doldurulmuş Isparta Belediyesi Zabıta Müdürlüğü Teklif Formu yer
almaktadır.
(92) 21.02.2018’de RAYENNUR yetkilisi (…..)’ten TANDEM çalışanı (…..)’a gönderilen
“yaklaşık maliyet” başlıklı e-postada “(…..) hanım merhaba, Teklif ektedir.”
denilmektedir. E-posta ekinde birim fiyat teklif sütunu doldurulmuş Karayolları 16.
Bölge Müdürlüğü Yol Ağındaki Devlet ve İl Yollarında Sinyalizasyon Sistemi, Değişken
Mesaj Sistemi (DMS), Senkronize Flaşör Sistemi ve Muhtelif İşlerin Yapılması işine ait
yaklaşık maliyet hesap cetveli yer almaktadır.
(93) 21.03.2018 tarihinde RAYENNUR yetkilisi tarafından TANDEM’e gönderilen “Nğde Bld
Yaklaşık Maliyet” başlıklı e-postada “Acil fiyatlandırıp gönderebilirseniz sevinirim”
ifadeleri yer almakta ve e-posta ekinde Niğde Belediyesi Zabıta Müdürlüğü’nün fiyat
araştırması konulu yaklaşık maliyet tespiti için teşebbüslere gönderdiği, ihale konusu
ürünlerin listelendiği yazı bulunmaktadır.
(94) 17.05.2018 tarihinde bir TANDEM yetkilisinin diğer TANDEM yetkilisine gönderdiği
“FW: buton hakediş 1” başlıklı e-posta ekinde 2018/5967 sayılı Samsun ihalesine ait
ve ihale yüklenicisi MOSAŞ hakkında düzenlenmiş hakediş raporu bulunmaktadır.
Belge incelendiğinde MOSAŞ’ın hakediş raporunun KGM çalışanı tarafından TANDEM
yetkilisine gönderildiği anlaşılmaktadır.
I.3.1.3. MATRİSLED’den Alınan Belgeler
(95) MATRİSLED yetkilileri arasında yapılan 27.07.2015 tarihli “RE tandem” başlıklı
yazışmada aşağıdaki ifadeler geçmektedir:
“(…..)”
20-14/191-97
20/82

(96) TANDEM yetkilisi tarafından MATRİSLED yetkilisine gönderilen 03.05.2016 tarihli ve
“FW Fiyat Teklifi” başlıklı e-postada:
“(…..)”
ifadeleri yer almaktadır.
(97) TANDEM yetkilisi tarafından MATRİSLED yetkilisine gönderilen 23.11.2017 tarihli e-
postada:
“(…..).”
ifadeleri bulunmakla birlikte ekte Karayolları 14. Bölge Müdürlüğünün ihalesine
sunulmak üzere hazırlanmış Ön Teklif bulunmaktadır.
(98) Bir MATRİSLED çalışanı tarafından bir başka MATRİSLED çalışanına gönderilen
“(…..)” konulu, 21.02.2018 tarihli e-posta aşağıdaki gibidir:
“(…..) ”
(99) Elde edilen bir belgede, 2016/91167 sayılı ihaleye ilişkin TANDEM yetkilisi adına
düzenlenmiş ancak imzasız ve kaşesiz birim fiyat teklif cetveli bulunmaktadır.
(100) 20.03.2018 tarihli başka bir belgede TANDEM yetkilisi MATRİSLED yetkilisine (…..)”
ifadesi geçmektedir. Belgenin ekinde “(…..)” yer almaktadır.
(101) TANDEM yetkilisi tarafından MATRİSLED yetkilisine gönderilen 12.05.2018 tarihli e-
postada “(…..)” ifadeleri yer almaktadır. Akabinde aynı gün ilerleyen saatlerde bir
MATRİSLED yetkilisi tarafından bir başka MATRİSLED yetkilisine gönderilen e-
postada “(…..).” ifadeleri bulunmaktadır.
I.3.1.4. AAB’den Alınan Belgeler
(102) 21.06.2017 tarihli “Teminat Mektubu Talep Formu” başlıklı belgede bir bankadan, Kars
ihalesi kapsamında KGM Kars 18. Bölge Müdürlüğü’ne verilmek üzere teminat
mektubu talep edildiği görülmekte ve formda “Konya Zafer Şubesinden … TC Nolu
(…..) teslim alacaktır” ifadeleri geçmektedir. Benzer şekilde 02.02.2017 tarihli “TL ve
Kur Riskli Teminat Mektubu Talep Formu” başlıklı belgede bir başka bankadan,
teşebbüsün kazandığı Kars ihalesi kapsamında Karayolları Kars 18. Bölge
Müdürlüğü’ne verilmek üzere teminat mektubu talep edildiği görülmekle birlikte formun
alt kısmında “Bu Mektubu Konya Büsan Şubenizden …. (…..) Alacaktır.” ifadelerine
yer verilmektedir. (…..), MOSAŞ’ta muhasebe biriminde çalışmaktadır.
(103) 16.02.2018 tarihinde AAB yetkilisi tarafından RAYENNUR yetkilisi (…..)’e gönderilen
“piyasa araştırma” başlıklı e-posta ekinde Kütahya Belediyesi Ulaşım Hizmetleri
Müdürlüğüne verilmek üzere “Piyasa Fiyat Araştırma Formu” başlığını taşıyan ve
AAB’nin kaşeli ve imzalı fiyat teklifi bulunmaktadır.
(104) AAB tarafından RAYENNUR yetkilisi (…..)’e gönderilen 15.02.2018 tarihli e-postanın
ekinde Kütahya Belediyesi ihalesi için hazırlanmış 09.02.2018 tarihli ve fiyat kısmı elle
yazılmış piyasa fiyat araştırma formu yer almaktadır. Söz konusu e-posta aynı gün
RAYENNUR yetkilisi tarafından “sizi arayacağım yazmış” şeklinde yanıtlanmıştır. E-
posta silsilesinin devamında ise 16.02.2018’de AAB, RAYENNUR yetklisine attığı e-
postada “yapılacak bir şey var mı bu teklifle ilgili fax vs. ?” ifadeleri kullanılmıştır.
(105) RAYENNUR yetkilisi (…..) tarafından AAB yetkilisine gönderilen 03.05.2018 tarihli e-
postada:
“(…..).”
20-14/191-97
21/82

ifadeleri yer almaktadır. Anılan e-postanın ekinde 2018/142707 nolu İzmir Büyükşehir
Belediyesi Bakım Hizmet İşi ihalesine ait doldurulmuş birim fiyat teklif cetveli yer
almaktadır.
(106) AAB tarafından TEB çalışanına gönderilen, 2018/108330 numaralı ihaleye ilişkin
teminat mektubu talebi ve söz konusu teminat mektubunun Konya Büsan şubesinden
alınacağına ilişkin talimat 28.03.2018 tarihli e-posta ile RAYENNUR yetkilisi (…..)’e
yönlendirilmiştir.
(107) AAB tarafından RAYENNUR yetkilisi (…..)’e gönderilen 19.03.2018 tarihli e-postada
AAB’nin Karayolları 4. Bölgeye faks çektiği teklifi ve faks çekildiğine ilişkin kayıt yer
almaktadır.
(108) AAB tarafından Ziraat Bankası çalışanına gönderilen 2018/62966 nolu ihaleye ilişkin
teminat mektubu talepli 14.03.2018 tarihli e-postanın “gizli” ibareli alıcısı kısmında
RAYENNUR yetkilisi (…..) yer almaktadır.
(109) AAB tarafından RAYENNUR yetkilisi (…..)’e gönderilen 15.03.2018 tarihli e-postada
SGK’dan alınan borcu yoktur belgesi ve vergi dairesinden alınan vergi borcu yoktur
belgesi yer almaktadır.
(110) AAB tarafından RAYENNUR yetkilisi (…..)’e gönderilen 15.03.2018 tarihli “Teklif
Mektubu” konulu e-postanın ekinde 2018/62966 nolu ihale için 16.03.2018 tarihli teklif
formu boş olarak yer almakta olup “Çıktıları aldım (…..)a verdim sabah uçakla gelecek”
ifadeleri bulunmaktadır.
(111) AAB tarafından RAYENNUR yetkilisi (…..)’e gönderilen 07.03.2018 tarihli e-postada
2018/66152 nolu ihaleye ait boş birim fiyat cetveli iletilmiş olup “(…..) Bey bu ihaleye
girmek istiyorum sizden bir fiyatlama rica ediyorum” ifadeleri yer almaktadır.
(112) AAB tarafından RAYENNUR yetkilisi (…..)’e gönderilen 11.03.2018 tarihli e-postada
2018/66152 numaralı Bursa ihalesi için birim fiyat teklif cetveli yer almaktadır. Bunun
üzerine (…..) tarafından 11.03.2018 tarihinde saat 18:56’da “arıyorum (…..) Bey” yazılı
e-posta gönderilmiştir. Bu e-posta ise AAB tarafından 12.03.2018 tarihinde saat
02:39’da “teşekkürler (…..) Bey hayırlısı olur inşallah” şeklinde cevaplanmıştır.
(113) AAB tarafından 11.03.2018 tarihinde banka çalışanına Bursa ihalesi için teminat
mektubunun miktarının revize edilerek yeni bir teminat mektubu verilmesi talebinde
bulunduğu e-posta RAYENNUR yetkilisi (…..)’e gönderilmektedir.
(114) AAB tarafından RAYENNUR yetkilisi (…..)’e gönderilen 11.03.2018 tarihli e-posta ile
Bursa ihalesi için yeterlilik şartları ve teknik şartnameleri iletilmektedir.
(115) 31.01.2018 tarihli RAYENNUR yetkilisi (…..) tarafından AAB’ye gönderilen e-postada:
“Her sayfa kaşe imza yapılması gerekiyor. Birde sayfanın üstündeki sayın yazan
yere kaşe basacağız. A.Ş. olanı kullanırsanız daha iyi olur bence. Mail
gönderdikten sonra aslını kargolamamız gerekiyor. Çok teşekkürler.”
ifadeleri yer almaktadır. Söz konusu e-postanın ekinde fiyat kısmı el yazısı ile
doldurulmuş yaklaşık maliyet oluşturma formu gönderilmiştir. Bu e-postayı AAB
01.02.2018’de (…..) isimli kişiye iletmiştir.
(116) AAB tarafından RAYENNUR yetkilisi (…..)’e gönderilen 22.01.2018 tarihli e-postada
2017/630883 nolu ihaleye ilişkin birim fiyat teklif cetveli yer almaktadır.
(117) AAB tarafından, Isparta Belediyesinin AAB adına kestiği 25.12.2017 tarihli yaklaşık
(…..) TL’lik fatura RAYENNUR yetkilileri (…..) ve (…..)’a iletilmiştir.
20-14/191-97
22/82

(118) AAB tarafından RAYENNUR yetkilisi (…..)’e gönderilen 19.06.2017 tarihli e-posta ile
Albaraka Türk Bankasından alınmış (…..) TL tutarlı “Karayolları 18. Bölge
Sorumluluğundaki Yollarda Sinayalizasyon Tesisleri yapılması işi” konulu teminat
mektubu iletilmiştir. Aynı e-postanın ikinci ekinde ise Türk Ekonomi Bankasıdan
alınmış (…..) TL tutarlı teminat mektubu yer almaktadır. Her iki teminat mektubunda
da Konya Zafer Sanayi Şubesinden (…..)’ın teslim alacağı belirtilmiştir.
(119) AAB’nin Albaraka Türk çalışanına ve gizli alıcı kısmında yer alan (…..)’e gönderdiği
20.06.2017 tarihli e-postada, (…..) TL tutarlı teminat mektubunun (…..) TL ve (…..) TL
tutarlı iki mektup olarak hazırlanması talep edilmiştir. Söz konusu e-postanın ekinde
yer alan düzenlenmiş teminat mektuplarında yine Konya Zafer Sanayi Şubesinden
(…..)’ın teslim alacağının belirtildiği görülmektedir.
(120) AAB tarafından RAYENNUR yetkilisi (…..)’e gönderilen 24.07.2017 tarihli e-postada
AAB tarafından Batman Belediyesine faks yolu ile gönderilen yaklaşık maliyet teklif
cetveli ve teklif cetvelinin Belediye’ye faks yolu ile gönderildiği gün ve saate ilişkin
döküm yer almaktadır.
(121) AAB tarafından Hatay Belediyesine gönderilen 06.08.2017 tarihli e-posta ile yaklaşık
maliyet teklifi iletilmiştir. Hatay Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığına
hitaben yazılan e-postada “Şartnameleriniz tarafımızdan okunmuş, anlaşılmış ve kabul
edilmiştir. Yaklaşık maliyet için oluşturmuş olduğumuz teklif ektedir. Hayırlı olmasını
dileriz” ifadeleri bulunmaktadır. E-postanın gizli alıcı bölümünde ise RAYENNUR
yetkilisi (…..)’in e-posta adresinin yer aldığı ve dolayısıyla yaklaşık maliyet teklifinin
RAYENNUR ile de paylaşıldığı anlaşılmaktadır.
(122) AAB tarafından RAYENNUR yetkilileri (…..) ve (…..)’e gönderilen 26.07.2017 tarihli e-
postada “Kars ve Van işleri için ekte tahakkuklar var sgk ve vergi yaklaşık (…..) TL.”
ifadeleri yer almaktadır. Ayrıca söz konusu e-postanın ekinde SGK ve vergi
tahakkuklarını gösteren belgeler bulunmaktadır.
(123) RAYENNUR yetkilisi (…..) tarafından AAB’ye 03.10.2017 tarihli e-posta ile ENC
MÜHENDİSLİK adına info@ adresine gelen yeni bir iş deneyim
belgesi hazırlandığına ilişkin EKAP bildirimi iletilmiş olup aynı e-postada “(…..) Bey
böyle bir mail geldi ama ekapta görünmüyor” ifadeleri yer almaktadır.
(124) RAYENNUR yetkilisi (…..) tarafından AAB’ye gönderilen “(…..) Belgeler” başlıklı ve
10.10.2017 tarihli e-postada;
“…. Vergi borcu yok ve ihale durum belgesi bugün tarifli olarak ektedir. Sgk bocu
yok için bugün tarihli dilekçe verdik gelince tekrar mail atacağım. Geçen hafta almış
olduğumuz Sgk borcu yokturu bilgi amaçlı ekledim.”
ifadeleri yer almakta olup söz konusu e-postanın ekinde RAYENNUR yetkilisi (…..)’e
ait belgeler yer almaktadır.
(125) AAB tarafından “Batman kontrol” başlıklı ve 17.10.2017 tarihli e-posta ile Batman
Belediyesine hazırlanan yaklaşık maliyet tablosu RAYENNUR yetkilisi (…..)’e kontrol
edilmesi amacıyla gönderilmiştir. Aynı tarihli bir başka e-postada ise RAYENNUR
yetkilisi (…..)’e Batman Belediyesine yaklaşık maliyet listesinin faks yolu ile iletildiğine
ilişkin tarih ve saat dökümü (17:12) saat 17:13’te iletilmiştir.
(126) RAYENNUR yetkilisi (…..) tarafından AAB’ye gönderilen 24.10.2017 tarihli “Van Teklif”
başlıklı e-postada “Bir düzeltme yapıldı size zahmet tekrar gönderebilir misiniz”
ifadeleri yer almakta ve aynı gün içinde söz konusu e-posta AAB tarafından
“gönderdim” şeklinde yanıtlanmıştır.
20-14/191-97
23/82

(127) AAB tarafından KGM çalışanına gönderilen “Teklif” başlıklı e-posta ekinde “piyasa
araştırması AKILLI” isimli fiyat teklifi yer almakta olup söz konusu e-postanın gizli alıcı
kısmında ise RAYENNUR yetkilisi (…..) bulunmaktadır.
I.3.1.5. İSHAKOĞULLARI’ndan Alınan Belgeler
(128) Teşebbüste bulunan el yazılı belgede Mersin Karayolları 28.12.2017 ihalesine teklif
veren İSHAKOĞULLARI, (…..)’in teklif tutarları, Karayolları 13. Bölge 12-2017
ihalesine teklif veren (…..) ait teklif tutarları ile 19.02.2017 tarihli KGM Mersin ihalesine
teklif veren (…..) İSHAKOĞULLARI’nın teklif tutarları yer almaktadır.
I.3.1.6. BUHARALILAR’dan Alınan Belgeler
(129) RAYENNUR yetkilisi tarafından BUHARALILAR yetkilisine gönderilen “Batman Teklif”
başlıklı 13.09.2017 tarihli e-postada “teklif ektedir” ifadeleri yer almakta, ekte ise
2017/426292 numaralı ihaleye ait tutar sütunu doldurulmuş birim fiyat teklif cetveli
bulunmaktadır.
(130) RAYENNUR yetkilisi (…..) tarafından BUHARALILAR yetkilisi (…..)’e gönderilen
Batman başlıklı e-posta ekinde Batman Belediyesi tarafından açılan bir ihaleye ait
06.02.2018 tarihli ve “Buharalılar Batman” başlıklı yaklaşık maliyet teklif cetveli
bulunmaktadır.
(131) RAYENNUR yetkilisi (…..) tarafından BUHARALILAR yetkilisi (…..)’e gönderilen “Kilis
Teklif” başlıklı 22.03.2018 tarihli e-postada “Kilis teklif ektedir” ifadeleri yer almakta,
ekte ise Sivas bölgesine ilişkin 2018/176246 numaralı ihaleye ait birim fiyat teklif
mektubu ile teklif cetveli bulunmaktadır.
(132) RAYENNUR yetkilisi (…..) tarafından BUHARALILAR yetkilisi (…..)’e gönderilen
“Sivas Teklif” başlıklı 21.05.2018 tarihli e-posta ekinde 2018/176246 numaralı ihaleye
ait birim fiyat teklif cetveli bulunmaktadır.
I.3.1.7. NÇT’den Alınan Belgeler
(133) RAYENNUR yetkilisi (…..) tarafından NÇT’ye 13.02.2017 tarihinde gönderilen e-
postada:
“(…..),
(…..) ekte teminat mektubu iade dilekçesi ile yaklaşık maliyet bildirimi var. (…..)
sana zahmet ekteki dökümanların her sayfası kaşe imza yapılıp fakslanması
gerekiyor. Teminat Mektubu iade dilekçesi 0474 … numaralı faksa gönderilmeli.
Yaklaşık maliyet fiyat bildirimide 0474 … nolu faksa ve ….@ adresine
gönderilmeli. (…..).”
ifadeleri yer almakta olup e-posta ekinde Karayolları 18. Bölge Müdürlüğü’ne hitaben
yaklaşık maliyet fiyat teklifi ve Geçici Teminat Mektubunun İadesi talebi yer almaktadır.
(134) RAYENNUR yetkilisi (…..) tarafından NÇT’ye 22.03.2017 tarihinde gönderilen e-
postada:
“(…..) teklifler ektedir. Resmi evraklar mevcut. Tekliflerin kaşe imza yapılması
haricinde, boş bir zarfın yapıştırma yerlerinin kaşe imza yapılması ve birde zarfın
ön sol üst yüzüne yalnızca kaşe basılması yeterli. (Kapak bilgilerini ben
yapıştırırım)
Ekaptan şartname indirilmesi için ihale no:2017/99118
Son olarak, 30.09.2017 vadeli (…..) TL tutarında geçici teminat mektubu gerekiyor.
(Kurum adı:Karayolları 18. Bölge Müdürlüğü) (İşin adı: Karayolları 18 Bölge
20-14/191-97
24/82

Müdürlüğü Sorumluluğundaki Yollarda Sinyalizasyon Tesisleri Yapılması İşi)
(…..).”
ifadeleri yer almaktadır.
(135) Aynı belgede yer alan RAYENNUR yetkilisi (…..) tarafından NÇT’ye 04.04.2017
tarihinde gönderilen e-postada:
“(…..) tarihleri düzeltilmiş teklif mektupları ektedir. Yeni teminat mektubunun vadesi
10.10.2017 olmalı. Önceki mektubu Konya Büsan şubesine teslim ettik.Buradaki
şubeden Sincan şubenize mail atıyorlar fakat Sincan şubesine mektubun iptal
edilmesi için bilgi verilmesi gerekiyormuş.
(…..).”
ifadeleri yer almakta ve e-posta ekinde NÇT adına düzenlenmiş KGM Kars 18 Bölge
Müdürlüğü İhale Komisyonu Başkanlığına hitaben 2017/99118 numaralı ihale için
12.04.2017 tarihli üç adet Birim Fiyat Teklif Mektubu yer almaktadır.
(136) RAYENNUR yetkilisi (…..) tarafından ATILGAN yetkilisi (…..) ve NÇT’ye gönderilen
13.06.2017 tarihli e-postada “(…..) merhaba, Kilis evraklar ektedir. (…..). (Trabzona
bakıyormusun (…..))” ifadeleri bulunmaktadır. RAYENNUR yetkilisi (…..) tarafından
NÇT’ye 16.06.2017 tarihinde gönderilen e-postada ise
“(…..) merhaba, önceki gönderdiğim maile göre teklifler hazırlandı ise, değiştirmeye
gerek yok. Çünkü çok önemli değil. Ama hazırlanmadıysa ektekilere göre
yapabiliriz.
(…..) teminat mektubunu alacak kişi:
(…..) (Rayennur yetkilisi), TC No: …
Teslim alınacak şube: Büsan şubesi
Teminat tutarı: … Teminat vadesi: …
Teminat Muhatabı: Kilis Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü
İşin Adı: Kavşak yapımı ve sinyalizasyon sistemi kurulması
İhale No: 2017/261028”
ifadeleri yer almakta ve e-posta ekinde NÇT adına düzenlenmiş, Kilis Belediyesi Fen
İşleri Müdürlüğü İhale Komisyonu Başkanlığına hitaben 2017/261028 nolu ihale için
birim fiyat teklif mektubu ve cetveli bulunmaktadır.
(137) RAYENNUR yetkilisi (…..)’ten NÇT’ye 28.11.2017 tarihinde 10:44‘te gönderilen
“KGM13 Antalya Teklif” başlıklı e-postada:
“(…..).”
ifadeleri yer almaktadır.
(138) Aynı belgede yer alan yine RAYENNUR yetkilisi (…..)’ten NÇT’ye gönderilen
28.11.2017 tarihli e-postada ise:
(…..).”
ifadeleri yer almaktadır. İlgili e-postanın ekinde 2017/577387 sayılı ihaleye ilişkin Birim
Fiyat Teklif Cetveli yer almaktadır. 2017/577387 sayılı ihalenin “Karayolları 13 Bölge
Müdürlüğü Sorumluluğundaki Yollarda Sinyalizasyon Tesislerinin Yapımı İle
Sinyalizasyon Ve Işıklı Sistemlerin Bakım Ve Onarımının Yapılması” işine ilişkin olduğu
ve 14.12.2017’de gerçekleştiği tespit edilmiştir. Dolayısıyla söz konusu yazışmaların
ihale öncesinde yapıldığı anlaşılmaktadır.
20-14/191-97
25/82

(139) RAYENNUR yetkilisi (…..) tarafından NÇT’ye gönderilen “Antalya karayolları teklif”
başlıklı ve 01.12.2017 tarihli e-postada:
“(…..)”
ifadeleri bulunmakta ve e-posta ekinde 2017/577387 nolu ihaleye ilişkin birim fiyat teklif
cetveli gönderilmektedir.
I.3.1.8. TANKES’ten Alınan Belgeler
(140) TANKES’te yapılan yerinde incelemede elde edilen 15.03.2018 tarihinde TANKES
ihale birimi yetkilisi (…..)’ten (…..)@ adresine gönderilen “ERZURUM
B.ŞEHİR 23.03.2018 TARİHLİ İHALESİ” başlıklı e-postada:
“Asya ,
Bu ihaleyi kaçırmamk adına ortak hareket edelim anlamına gelen bişeyler söyledi
bana,
Rayennur bu işi çok istiyormuş.
Ya biz girelim avantajlı olalım ya da siz girin diyor ama bu duurmda bize özel fiyat
vermeli
Ancak kendisi fuara gideceğinden bunun karaını bugün vermeliyiz… Ne dersiniz…
aynı fikirde misiniz??”
ifadeleri yer almaktadır. Bu e-postaya cevaben (…..)@ adresinden
gönderilen e-postada ise “onlar girsin iş rayanura gitmesin (…..) bize alacağımız bi
rakam vermez zaten levha ihalesinde bize destek atmak zorunda kalırlar”
denilmektedir. Söz konusu e-posta 15.03.2018’de TANKES yetkilisi (…..) tarafından
(…..)@ adresine iletilmiş ve “aynı fikirde misiniz??” denilmiştir.


I.3.1.9. ASYA TRAFİK’ten Alınan Belgeler
(141) 25.07.2017 tarihinde ASYA TRAFIK yetkilisi (…..)’dan asya@
adresine gönderilen e-postada “(…..).” ifadeleri yer almaktadır. E-posta ekinde ise
Karayolları Genel Müdürlüğü’ne ithafen yazılan dilekçe yer almaktadır.
(142) Dilekçede “(…..)” denilerek imza kısmında TANKES ticaret unvanı yer almaktadır.
(143) 29.01.2017’de ASYA TRAFİK yetkilisi (…..)’dan ZİRVE TRAFİK’e gönderilen e-
postada:
“(…..).”
denilmektedir. E-postanın ekinde 29.01.2017 tarihli Antalya Karayolları 13. Bölge
Müdürlüğüne hitaben yazılmış bir dilekçe yer almaktadır.
(144) Dilekçede “(…..).” ifadeleri yer almaktadır.
I.3.2. 4054 Sayılı Kanun’un 4. Maddesi Kapsamında Değerlendirme
(145) Kamu alım piyasalarında teklif sunan teşebbüslerin aralarında anlaşarak ihaleleri
paylaşmaları, ihalelerde danışıklı teklif vermeleri ve buna benzer davranışlarla rekabeti
kısıtlamaları 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamına girmektedir. Anılan madde
çerçevesinde idarelere sunulan tekliflerin teşebbüslerce birbirlerinden bağımsız bir
şekilde hazırlanması ve ihalede rekabet ortamı oluşması beklenmektedir.
20-14/191-97
26/82

(146) Kurum bünyesinde bugüne kadar kamu alım ihalelerine yönelik olarak pek çok
danışıklı teklif incelemesi yapılmıştır. Yapılan incelemelerin bir kısmı ihale
katılımcılarının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine dair delil bulunamaması
ile sonuçlanmış, bir kısmında ise ihlal tespitinde bulunulmuştur. 27.01.2011 tarih ve
11-06/102-35 sayılı, 19.12.2008 tarih ve 08-74/1180-455 sayılı, 24.4.2007 tarih ve 07-
34/349-129 sayılı ve 27.02.2001 tarih ve 01-10/100-24 sayılı kararlar, Kurul tarafından
kamu alım piyasalarında danışıklı hareketler yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesinin ihlal edildiğinin tespit edildiği incelemelere örnektir.
(147) Bir önceki bölümde yer verilen yerinde incelemelerde elde edilen pek çok belge, trafik
sinyalizasyon sistemleri ve ledli sistemler alımları amacıyla KGM ve belediyeler
tarafından düzenlenen pek çok ihalede rakip teşebbüslerin ihale öncesinde birim fiyat
tekliflerini paylaştıklarına, ihale dosyalarını birbirinin yerine hazırladıklarına ve ihale
dosyasının idareye rakip firmalarca teslim edildiğine işaret etmektedir. Yaklaşık
maliyetin belirlenmesi sürecinde danışıklı hareket ederek belirlenecek yaklaşık maliyeti
etkilemek ve ihalede teklif aşamasında danışıklı hareket ederek ihale fiyatını etkilemek
davranışları nihai olarak aynı amaca yönelmektedir. Zira her iki tür davranışın nihai
amacı ihale fiyatını yükseltmek ve ihaledeki rekabeti azaltmaktır. Bu bakımdan bu iki
tür davranış farklı ihlaller olarak değerlendirilmemekle birlikte, iki farklı süreçteki
davranışların ihale sürecini nasıl etkilediğinin açıklıkla ortaya konulabilmesi için,
teşebbüslerin arasındaki iletişimin ve işbirliğinin niteliği, yaklaşık maliyet belirlenmesi
sürecine ilişkin davranışlar ve ihale teklif sürecine ilişkin davranışlar olarak iki ayrı
başlık altında incelenmiştir.
I.3.2.1. Yaklaşık Maliyet Belirlenmesi Süreci ve Bu Süreçteki Danışıklı
Davranışlara İlişkin Değerlendirme
(148) Yaklaşık maliyet, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nde “İhale onay belgesi
düzenlenmeden önce idarece her türlü fiyat araştırması yapılarak, Katma Değer
Vergisi (KDV) hariç olmak üzere hesaplanan ve dayanakları ile birlikte bir hesap
cetvelinde gösterilen, ihale konusu işin öngörülen bedeli” olarak tanımlanmaktadır.
Yaklaşık maliyete ilişkin 4734 sayılı Kanun’un 9. maddesinde “Mal veya hizmet alımları
ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak
katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla
birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında
yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere
açıklanmaz” hükmü yer almaktadır. Yaklaşık maliyete ve hesaplanmasına ilişkin temel
ilkeler “Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği”nin aşağıda yer verilen 7-9.
maddelerinde düzenlenmektedir:
“MADDE 7 – (1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu
Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre ayrıntılı fiyat ve gerektiğinde miktar
araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti
hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir…
(5) İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatları ile birlikte açıklanır.
Pazarlık usulü ile yapılan ihalede ise yaklaşık maliyet, son yazılı fiyat teklifleri ile
birlikte açıklanır. Bu aşamadan önce yaklaşık maliyet açıklanamaz ve ilan
edilemez.
(6) Yaklaşık maliyetin idarelerce hesaplanması esastır. Ancak, işin özelliğinden
dolayı, idarelerce hazırlanmasının mümkün olmaması sebebiyle teknik
şartnamenin danışmanlık hizmeti alınarak hazırlatılması durumunda, bu
20-14/191-97
27/82

kapsamda yaklaşık maliyet de aynı danışmanlık hizmet sunucusuna
hesaplatılabilir.
MADDE 8 – …
(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;
a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,
b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer
işlerdeki fiyatlar,
c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,
ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan
yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik
ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden
soruşturularak oluşturulan fiyatlar,
d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık
Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler
indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,
esas alınır.
İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d)
bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik
sırası olmaksızın kullanabilirler.”
(149) 4734 sayılı Kanun ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin (i) yaklaşık
maliyetin belirlenmesi ve tüm dayanaklarıyla birlikte hesap cetvelinde gösterilmesi; (ii)
yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmemesi, (iii) isteklilere veya
ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaması; (iv) yaklaşık
maliyetin ihale komisyonu tarafından teklif fiyatları ile birlikte son süreçte açıklanması
şartları; yaklaşık maliyetin ihale/satın alma sürecinin önemli bir ayağı olduğuna ve
sürecin rekabetçiliğinin sağlanması bakımından önemine vurgu yapmaktadır. İhaleyi
düzenleyen idarenin bu şartlara riayet etmesi ile yaklaşık maliyetin isabetli bir şekilde
belirlenmesi ve isteklilerin bu rekabetçi veriyi öğrenmelerinin engellenmesi
hedeflenmektedir.
(150) Bununla birlikte, yaklaşık maliyetin hesaplanması sadece idare bünyesinde
gerçekleşen bir süreç olmayıp, bu sürece Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama
Yönetmeliği’nin 8. maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendine uyarınca teşebbüsler de
dahil olmaktadır. İnceleme döneminde, ihaleyi düzenleyecek olan belediye veya
KGM’nin ilgili biriminin sıklıkla sektörde yer alan firmalardan yaklaşık maliyet teklifleri
topladıkları ve bu teklifleri yaklaşık maliyet hesaplamasında esas aldıkları anlaşılmıştır.
(151) İdarenin yaklaşık maliyet hesaplamasını, firmalardan topladığı yaklaşık maliyet
tekliflerine dayalı olarak yapması durumunda firmaların bu süreci rekabet karşıtı sonuç
doğurma amacıyla manipüle edebilecekleri görülmektedir. Özellikle, az sayıda ve
birbirinden haberdar olan firmadan bu tekliflerin toplanması halinde, hem pazarın
şeffaflığının rakipler nezdinde artması, hem de ihalenin hesaplanacak yaklaşık
maliyetinin rakiplerce tutarlı bir şekilde öngörülmesi ve/veya suni olarak yükseltilmesi
riski doğmaktadır. Bu hususlar aynı zamanda 4734 sayılı Kanun ve Hizmet Alımı
İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yaklaşık maliyete ilişkin kaçınmaya çalıştığı risklere
tekabül etmektedir.
20-14/191-97
28/82

(152) İhalenin yaklaşık maliyeti sınır değer tespitini de etkilemektedir. Yaklaşık maliyetin
yüksek belirlenmesi sınır değerin de yüksek olması sonucunu doğurmaktadır.
Dolayısıyla yaklaşık maliyet için teklif verecek teşebbüslerin anlaşma yolu ile yaklaşık
maliyeti yüksek göstermesi ihalenin sonuçlanması aşamasında kullanılan sınır değeri
de yükseltebilmektedir. Sınır değerin ihale sonuçlanmasındaki rolü 4734 sayılı Kamu
İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38. maddesi çerçevesinde ortaya
çıkmaktadır:
“İhale komisyonu verilen teklifleri (Değişik: 6/2/2014-6518/47 md.)
değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete
göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce,
belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği
bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
……
Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne
göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en
avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri
belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin
sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik
değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır
değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin
reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir.”
(153) Sınır değerin altında kalan tekliflerin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38. maddesi
uyarınca açıklama istenmeksizin reddedilebildiği ve sınır değer hesaplamasında
yaklaşık maliyetin de hesaplamaya dahil edildiği göz önüne alındığında, rakip
teşebbüsler arasında yaklaşık maliyet teklifi konusunda danışıklı davranışların ihale
sonucunu etkileyeceği açıktır.
(154) İhalelerde yaklaşık maliyeti etkileme amacına yönelik olarak teşebbüslerin işbirliğini
ortaya koyan belgeler ve bunlara ilişkin değerlendirmeler aşağıda yer almaktadır.
(155) BELGE-1: 21.07.2015 tarihinde RAYENNUR yetkilisi (…..)’ten TANDEM yetkilileri
(…..) ve (…..)’a gönderilen “Antalya KKC Yaklaşık maliyet” başlıklı e-postada; “Ekteki
KKC için yaklaşık maliyet fiyatlarını ekteki numaraya faks çekebilir misin?”
denilmektedir. Aynı belgede aynı gün içinde diğer TANDEM çalışanlarına gönderilen
e-postada: “(…..) Hanım ekteki teklifi imza ve kaşeleyip yazılı numaraya faks çekebilir
misin” ifadeleri yer almaktadır.
(156) BELGE-2: 09.09.2015 tarihinde RAYENNUR yetkilisi (…..)’ten TANDEM yetkilisine
gönderilen “Antalya yaklaşık maliyet” konulu e-postada; “abi ekteki teklifi kaşe imza
yapıp ekteki faks numarasına gönderebilirmisiniz” denilmekte ve e-posta ekinde birim
fiyat sütunu doldurulmuş “Antalya Büyükşehir Belediyesi Sinyalizasyon Malzemesi
Alımı Birim Fiyat Teklif Belgesi” yer almaktadır.
(157) BELGE-3: 21.03.2018 tarihinde RAYENNUR çalışanı (…..)’tan TANDEM yetkililerine
gönderilen “Niğde Bld Yaklaşık Maliyet” başlıklı e-postada:
“(…..) Hanım merhabalar
Fiyatlandırıp gönderebilirseniz sevinirim.”
ifadeleri yer almakta ve e-posta ekinde 12.03.2018 tarihli Niğde Belediyesi Zabıta
Müdürlüğü’nün yaklaşık maliyet için fiyat teklif cetveli yer almaktadır.
20-14/191-97
29/82

(158) BELGE-4: 22.03.2018’de TANDEM çalışanı (…..)’dan RAYENNUR çalışanı (…..)’a
gönderilen e-postada:
“Merhaba (…..) Hanım,
Yazdığım teklifi nereye göndereyim. Sende biraz üstünü yazabilirsin.”
denilmekte ve ekinde “Niğde,jpg” ve “niğde2.jpg” isimli iki fotoğraf yer almaktadır. Söz
konusu fotoğraflarda Niğde Belediyesi Zabıta Müdürlüğü’nün yaklaşık maliyet için fiyat
teklif cetvelinin doldurulmuş ve TANDEM kaşesi basılmış olarak RAYENNUR’a iletildiği
anlaşılmaktadır.
(159) BELGE-5: 21.02.2018’de RAYENNUR yetkilisi (…..)’ten TANDEM çalışanı (…..)’a
gönderilen “yaklaşık maliyet” başlıklı e-postada:
“(…..) hanım merhaba,
Teklif ektedir.”
denilmektedir. E-posta ekinde birim fiyat teklif sütunu doldurulmuş Karayolları 16.
Bölge Müdürlüğü Yol Ağındaki Devlet ve İl Yollarında Sinyalizasyon Sistemi, Değişken
Mesaj Sistemi (DMS), Senkronize Flaşör Sistemi ve Muhtelif İşlerin Yapılması İşine ait
yaklaşık maliyet hesap cetveli yer almaktadır.
(160) BELGE-6: 21.03.2018 tarihinde RAYENNUR yetkilisi tarafından TANDEM’e
gönderilen “Nğde Bld Yaklaşık Maliyet” başlıklı e-postada “Acil fiyatlandırıp
gönderebilirseniz sevinirim” ifadeleri yer almakta ve e-posta ekinde Niğde Belediyesi
Zabıta Müdürlüğü’nün fiyat araştırması konulu yaklaşık maliyet tespiti için teşebbüslere
gönderdiği, ihale konusu ürünlerin listelendiği yazı bulunmaktadır.
(161) BELGE-7: 21.04.2016’da RAYENNUR yetkilisi (…..)’ten TANDEM yetkilileri (…..) ve
(…..)’a gönderilen “Isparta” konulu e-postada:
“Abi, dünkü Isparta’ya gönderdiğiniz fakstaki CPU adedini 25ten 35’e çıkardılar.
Birde ledli direğin adını değiştirdiler. Ektekini kaşe imza yaparak tekrar
fakslayabilirmisiniz”
ifadeleri yer almakta ve e-posta ekinde birim fiyat sütunu doldurulmuş Isparta
Belediyesi zabıta müdürlüğü teklif formu yer almaktadır. Belge, Isparta Belediyesi
tarafından düzenlenen 2016 yılındaki bir ihalenin yaklaşık maliyet belirlenme
aşamasında TANDEM ve MOSAŞ’ın danışıklı hareket ettiğini ortaya koymaktadır.
(162) Yukarıda yer verilen belgelerden MOSAŞ/RAYENNUR ve TANDEM’in Temmuz 2015
ile Mart 2018 tarihleri arasında; Antalya ve Niğde Belediyesi ihaleleri ile Karayolları 16.
Bölge Müdürlüğü ihalelerinde yaklaşık maliyet tespiti aşamasında verilecek fiyat teklifi
hususunda anlaşma içinde olduğu anlaşılmıştır.
(163) BELGE-8: 14.05.2018 tarihinde buharalilartrafik@ adresinden RAYENNUR
yetkilisine gönderilen “Fwd:Sinyalizasyon Sistemi Yaklaşık Maliyet hk.” başlıklı e-
postada “Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı yaklaşık maliyet teklifimiz ve
teknik şartname ektedir.” ifadeleri yer almaktadır. E-posta ekinde ise “Montajlı
Sinyalizasyon Malzemesi Alımı İşi Teknik Şartnamesi” başlıklı Buharalılar’ın birim fiyat
teklif cetveli teşebbüsün kaşesi basılmış ve imzalanmış şekilde RAYENNUR’a
iletilmektedir.
(164) BELGE-9: RAYENNUR yetkilisi (…..) tarafından BUHARALILAR yetkilisi (…..)’e
gönderilen “Batman” başlıklı e-posta ekinde ise Batman Belediyesi tarafından açılan
bir ihaleye ait 06.02.2018 tarihli ve “Buharalılar Batman” başlıklı yaklaşık maliyet teklif
cetveli bulunmaktadır. Söz konusu belgeler BUHARALILAR ile
20-14/191-97
30/82

MOSAŞ/RAYENNUR’un 2018 yılında gerçekleşen Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi
ihalesi ile Batman Belediyesi ihalesinin yaklaşık maliyet tespiti aşamasında verilecek
fiyat teklifi hususunda işbirliği içinde olduğunu göstermektedir.
(165) BELGE-10: BUHARALILAR’da yapılan yerinde incelemede elde edilen 12.03.2018
tarihli belgede (…..). Dolayısıyla bu belgenin BUHARALILAR ve (…..) arasında bir
iletişim olduğunu gösteremediği kabul edilmiştir.
(166) BELGE-11: RAYENNUR yetkilisi (…..) tarafından NÇT’ye 13.02.2017 tarihinde
gönderilen e-postada:
“(…..),
(…..) ekte teminat mektubu iade dilekçesi ile yaklaşık maliyet bildirimi var. (…..)
sana zahmet ekteki dökümanların her sayfası kaşe imza yapılıp fakslanması
gerekiyor. Teminat Mektubu iade dilekçesi 0474 … numaralı faksa gönderilmeli.
Yaklaşık maliyet fiyat bildirimide 0474 … nolu faksa ve ….@ adresine
gönderilmeli. (…..).”
ifadeleri yer almakta olup e-posta ekinde Karayolları 18. Bölge Müdürlüğü’ne hitaben
yaklaşık maliyet fiyat teklifi ve Geçici Teminat Mektubunun iadesi talebi yer almaktadır.
Söz konusu belge NÇT ile MOSAŞ/RAYENNUR ekonomik bütünlüğünün Karayolları
18. Bölge Müdürlüğü ihalesinin yaklaşık maliyet tespiti aşamasında verilecek fiyat
teklifi hususunda anlaşma içinde olduğunu göstermektedir.
(167) BELGE-12: 08.03.2018 tarihinde İSHAKOĞULLARI’ndan mosas@ ve
rayennur@ e-posta adreslerine gönderilen “Teklif” başlıklı e-postanın
ekinde “LevhaRYN” isimli excel dosyasında Adana Büyükşehir Belediyesi Satınalma
ve İhale Daire Başkanlığına hitaben hazırlanmış dört adet 8/3/2018 tarihli piyasa Fiyat
Araştırması Teklif Mektubu olduğu tespit edilmiştir.
(168) BELGE-13: 16.02.2018 tarihinde AAB yetkilisi tarafından RAYENNUR yetkilisi (…..)’e
gönderilen “piyasa araştırma” başlıklı e-posta ekinde Kütahya Belediyesi Ulaşım
Hizmetleri Müdürlüğü’ne verilmek üzere Piyasa Fiyat Araştırma Formu başlığını
taşıyan ve AAB’nin kaşeli ve imzalı fiyat teklifi bulunmaktadır.
(169) BELGE-14: 24.07.2017 tarihinde AAB tarafından Batman Belediyesine faks yolu ile
gönderilen yaklaşık maliyet teklif cetveli ve teklif cetvelinin Belediye’ye faks yolu ile
gönderildiği gün ve saate ilişkin dökümün RAYENNUR yetkilisi (…..)’e iletildiği
görülmektedir.
(170) BELGE-15: 06.08.2017 tarihinde AAB tarafından Hatay Belediyesi’ne yaklaşık maliyet
teklifi iletilmektedir. Hatay Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığına hitaben
yazılan e-postada: “Şartnameleriniz tarafımızdan okunmuş, anlaşılmış ve kabul
edilmiştir. Yaklaşık maliyet için oluşturmuş olduğumuz teklif ektedir. Hayırlı olmasını
dileriz” ifadeleri bulunmaktadır. E-postanın gizli alıcı bölümünde ise RAYENNUR
yetkilisi (…..)’in e-posta adresinin yer aldığı ve dolayısıyla yaklaşık maliyet teklifinin
RAYENNUR ile de paylaşıldığı anlaşılmaktadır.
(171) BELGE-16: Bu belge içeriğinden 17.10.2017 tarihinde AAB tarafından Batman
Belediyesine hazırlanan Yaklaşık Maliyet tablosu “Batman kontrol” başlıklı e-posta ile
(…..)’e kontrol edilmesi amacıyla gönderildiği anlaşılmaktadır.
(172) BELGE-17: Bu belge ise Batman Belediyesine Yaklaşık Maliyet listesi faks yolu ile
iletildiğine ilişkin tarih ve saat dökümünün (17:12) (…..)’e 17.10.2017 tarihinde saat
17:13’te iletildiğini göstermektedir.
20-14/191-97
31/82

(173) BELGE-18: 31.01.2018 tarihli (…..)’ten AAB’ye gönderilen e-postada “Her sayfa kaşe
imza yapılması gerekiyor. Birde sayfanın üstündeki sayın yazan yere kaşe basacağız.
A.Ş. olanı kullanırsanız daha iyi olur bence. Mail gönderdikten sonra aslını
kargolamamız gerekiyor. (…..).” ifadeleri yer almaktadır. E-postanın ekinde Aydın
Belediyesine hitaben hazırlanmış fiyat kısmı el yazısı ile doldurulmuş yaklaşık maliyet
oluşturma formu gönderilmiştir.
(174) Yukarıda yer verilen belgelerden Temmuz 2017 ile Ocak 2018 tarihleri arasında AAB
ile MOSAŞ/RAYENNUR’un Batman, Hatay ve Aydın Belediyelerinin düzenlemiş
olduğu ihalelerde yaklaşık maliyet tespiti aşamasında verilecek fiyat teklifi hususunda
anlaşma içinde olduğu anlaşılmaktadır.
(175) Aşağıdaki tabloda elde edilen belgeler bağlamında yaklaşık maliyet tespitine ilişkin
anlaşma içinde olduğu tespit edilen teşebbüsler ve ilgili ihalelere ilişkin bilgilerin özeti
yer almaktadır.
Tablo 1: Yaklaşık maliyet teklif sürecinde danışıklılık tespit edilen ihaleler
İhaleyi Düzenleyen İdare İhlal Tespiti Yapılan Teşebbüsler Belge No
Karayolları 16. Bölge
Müdürlüğü (Sivas)
TANDEM ve MOSAŞ/RAYENNUR BELGE-5
Antalya Büyükşehir
Belediyesi
TANDEM ve MOSAŞ/RAYENNUR BELGE-1
BELGE-2
Niğde Belediyesi Zabıta
Müdürlüğü
TANDEM ve MOSAŞ/RAYENNUR BELGE-3
BELGE-4
BELGE-6
Isparta Belediyesi TANDEM ve MOSAŞ/RAYENNUR BELGE-7
Batman Belediyesi BUHARALILAR ve MOSAŞ/RAYENNUR BELGE-9
Diyarbakır Büyükşehir
Belediyesi
BUHARALILAR ve MOSAŞ/RAYENNUR BELGE-8
Karayolları 18. Bölge
Müdürlüğü
NÇT ve MOSAŞ/RAYENNUR BELGE-11
Batman Belediyesi AAB ve MOSAŞ/RAYENNUR BELGE-16
BELGE-14
BELGE-17
BELGE-14
Hatay Büyükşehir
Belediyesi
AAB ve MOSAŞ/RAYENNUR BELGE-15
BELGE-12
Aydın Belediyesi AAB ve MOSAŞ/RAYENNUR BELGE-18
Kütahya Belediyesi AAB ve MOSAŞ/RAYENNUR BELGE-13
Adana Büyükşehir
Belediyesi
İSHAKOĞULLARI ve
MOSAŞ/RAYENNUR
BELGE-12
(176) BELGE-19: TANDEM yetkilisi tarafından MATRİSLED yetkilisine gönderilen
03.05.2016 tarihli ve “FW Fiyat Teklifi” başlıklı e-postada:
“(…..)”
ifadeleri yer almaktadır. Söz konusu belgede TANDEM ile MATRİSLED arasında
yaklaşık maliyet teklifi hazırlanmasına ilişkin bir iletişim olmakla birlikte, TANDEM’in
ihale konusu ürünlerin bir kısmını MATRİSLED’den satın almak amacı ile teklif istediği
20-14/191-97
32/82

şeklinde de yorumlanabilecektir. TANDEM ve MATRİSLED arasında iletişime ilişkin
başka belge de tespit edilmemiştir. Bu sebeple, işbu belgenin incelenmesi sonucunda
TANDEM ve MATRİSLED arasında yaklaşık maliyet tespitine ilişkin bir işbirliği olduğu
tespiti yapılmamıştır.
I.3.2.2. İhale Teklif Sürecine İlişkin Davranışların Değerlendirilmesi
I.3.2.2.1. İhlal Tespitine Ulaşılan İhalelerin Değerlendirilmesi
12.04.2017 Tarih ve 2017/99118 Numaralı KGM Kars İhalesi
(177) BELGE-20: RAYENNUR yetkilisi (…..) tarafından NÇT’ye 22.03.2017 tarihinde
gönderilen e-postada:
“(…..) teklifler ektedir. Resmi evraklar mevcut. Tekliflerin kaşe imza yapılması
haricinde, boş bir zarfın yapıştırma yerlerinin kaşe imza yapılması ve birde zarfın
ön sol üst yüzüne yalnızca kaşe basılması yeterli. (Kapak bilgilerini ben
yapıştırırım)
Ekaptan şartname indirilmesi için ihale no:2017/99118
Son olarak, 30.09.2017 vadeli (…..) TL tutarında geçici teminat mektubu gerekiyor.
(Kurum adı:Karayolları 18. Bölge Müdürlüğü) (İşin adı: Karayolları 18 Bölge
Müdürlüğü Sorumluluğundaki Yollarda Sinyalizasyon Tesisleri Yapılması İşi)
(…..).”
ifadeleri yer almaktadır.
(178) Aynı belgede yer alan RAYENNUR yetkilisi (…..) tarafından NÇT’ye 04.04.2017
tarihinde gönderilen e-postada:
“(…..) tarihleri düzeltilmiş teklif mektupları ektedir. Yeni teminat mektubunun vadesi
10.10.2017 olmalı. Önceki mektubu Konya Büsan şubesine teslim ettik.Buradaki
şubeden Sincan şubenize mail atıyorlar fakat Sincan şubesine mektubun iptal
edilmesi için bilgi verilmesi gerekiyormuş.
(…..).”
ifadeleri yer almakta ve e-posta ekinde NÇT adına düzenlenmiş Karayolları Genel
Müdürlüğü Kars 18 Bölge Müdürlüğü İhale Komisyonu Başkanlığına hitaben
2017/99118 nolu ihale için 12.04.2017 tarihli üç adet Birim Fiyat Teklif Mektubu yer
almaktadır. Bu belgeden NÇT’nin MOSAŞ/RAYENNUR tarafından hazırlanan teklifi
sadece kaşeleyip imzalayarak ve yine kaşelenip imzalanmış boş bir zarf ile birlikte
RAYENNUR’a göndermesinin talep edildiği anlaşılmaktadır.
(179) BELGE-21: MOSAŞ’ta yapılan incelemede AAB yetkilisi tarafından RAYENNUR
yetkililerine gönderilen 08.05.2017 tarihli ve “Fwd: Kars Sözleşmeye Davet” başlıklı e-
posta ekinde “Karayolları 18. Bölge Müdürlüğü Sorumluluğundaki Yollarda
Sinyalizasyon Tesisleri Yapılması İşi”ne ilişkin 2017/99118 sayılı ihale kapsamında
AAB’ye EKAP12 üzerinden yapılan sözleşmeye davet tebligatı elde edilmiştir.
(180) AAB yetkilisinin Rayennur yetkililerine gönderdiği “Fwd: Kars Sözleşmeye Davet”
başlıklı BELGE-21’de 2017/99118 numaralı ihalenin ilanının AAB tarafından
RAYENNUR ile paylaşıldığı görülmektedir. Belge, Kars ihalesinde teşebbüsler
arasında danışıklı davranışlarda bulunulduğuna ilişkin doğrudan bir ifade içermemekle
birlikte Kars ihalesine ilişkin diğer belgelerle birlikte değerlendirildiğinde
destekleyici/tamamlayıcı rol üstlenmektedir.

12 Elektronik Kamu Alımları Platformu,
20-14/191-97
33/82

(181) BELGE-22: Teşebbüsten elde edilen “KGM18 2.hakediş atasman(2)” başlıklı belgede
2017/99118 sayılı, Karayolları 18. Bölge Müdürlüğü (Kars) ihalesinde yüklenici AAB
adına düzenlenmiş 09.11.2017 tarihli 2. hakedişin yer aldığı excel dosyası
bulunmaktadır.
(182) AAB ile RAYENNUR arasında ise ihale öncesine ilişkin bir iletişim tespit edilememiş
olmakla birlikte, ihaleyi kazanan AAB’nin ihale konusu işe ilişkin sözleşme davetini ve
ihale konu işe ilişkin hakediş evrakını RAYENNUR’a göndermesi AAB ile RAYENNUR
arasında 2017/99118 sayılı ihale kapsamında rekabet kısıtlama amacı taşıyan bir
koordinasyon olduğuna işaret etmektedir.
(183) 12.04.2017 tarihinde gerçekleşen 2017/99118 sayılı ihaleye ilişkin KGM’den ihale
dosyası temin edilmiştir. İhalede ekonomik olarak en avantajlı teklif veren teşebbüs
AAB, ikinci teşebbüs ise NÇT olmuştur. AAB (…..) TL teklif vermiş, NÇT’nin verdiği
teklif ise (…..) TL olmuştur. MOSAŞ’ın (…..) TL’lik teklifi ise şirket ortağı Seyfettin Sinan
GÜLTEKİN’e ait iş bitirme belgesinin miktarının yeterli olmaması nedeniyle
değerlendirme dışı kalmıştır.
(184) BELGE-20’de yer alan birim fiyat teklif mektuplarına bakıldığında NÇT’ye RAYENNUR
tarafından aynı ihale için üç farklı fiyat teklifi içeren mektupların gönderildiği ve ekin
üçüncü sırasında yer alan teklif mektubunun (…..) TL tutarında olduğu görülmektedir.
NÇT’nin ihaleye sunduğu teklif ile RAYENNUR tarafından kendisine gönderilen teklif
tutarlarının birebir aynı olması ve NÇT’nin ihale teklif zarfı içinde idareye sunması
gereken teminat mektubunun ise RAYENNUR’a gönderilmesi, NÇT ile RAYENNUR
arasındaki danışıklılığın bir diğer delilidir. İncelenen belgeler, NÇT ile RAYENNUR’un
söz konusu ihalede danışıklı teklif verdiğini ortaya koymaktadır.
(185) RAYENNUR’dan NÇT’ye 22.03.2017’de EKAP’tan ihale dökümanını satın alması için
talimat verildiği ve NÇT’nin 23.03.2017’de dokümanı EKAP’tan satın aldığı da yine
KGM’den gelen ihale dosyasından anlaşılmaktadır. Söz konusu ihale kapsamında
NÇT’nin MOSAŞ/RAYENNUR ekonomik bütünlüğünün talimatı ile ihaleye katıldığı ve
kendisine iletilen teklifi idareye sunduğu anlaşılmaktadır. Bu belgeler ve tespitler
ışığında 2017/99118 sayılı ihaleye ilişkin NÇT ve RAYENNUR arasında rekabeti
kısıtlama amacı taşıyan bir anlaşma olduğu sonucuna varılmaktadır.
(186) Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde 2017/99118 sayılı ihale özelinde
MOSAŞ/RAYENNUR ile AAB ve MOSAŞ/RAYENNUR ile NÇT arasında 4054 sayılı
Kanunun 4. maddesi kapsamında bir anlaşma olduğu tespit edilmiştir.
05.05.2017 Tarih ve 2017/152035 Numaralı KGM Van İhalesi
(187) Bahse konu ihale, Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü (Van) sınırları içerisinde hız radar
sisteminin kurulması ve Ledli güneş enerjili düşey işaretleme levha temini yapım işini
konu almaktadır.
(188) BELGE-23: 13.11.2017 tarihli “Fwd:Hakediş Van” başlıklı e-postada RAYENNUR
yetkilisi tarafından diğer RAYENNUR yetkililerine (…..)@ den gelen e-posta
iletilmektedir. Söz konusu e-postada “(…..) gönderemedim siz takip edin ve
hızlandıralım.” ifadeleri geçmekte, e-posta ekinde yer alan “AAB Hakediş-1” başlıklı
excel dosyasında 2017/152035 sayılı ihaleye ilişkin Karayolları Genel Müdürlüğü 11.
Bölge Müdürlüğü tarafından düzenlenen Yapım İşleri Hakediş Raporu bulunmaktadır.
Söz konusu raporda ilgili Van ihalesinde yüklenicinin adı hanesinde AAB yazmaktadır.
(189) BELGE-24: Benzer şekilde 08.12.2017 tarihinde RAYENNUR yetkilisinin AAB’ye ve
bir başka RAYENNUR yetkilisine ilettiği “hakkediş” başlıklı e-postada
20-14/191-97
34/82

(…..)@ den gelen e-posta ve “AAB Hakediş-2” başlıklı excel dosyası
bulunmaktadır. Excel dosyasında 2017/152035 sayılı ihaleye ilişkin AAB’nin yüklenicisi
olduğu Karayolları Genel Müdürlüğü 11. Bölge Müdürlüğü tarafından düzenlenen ikinci
“Yapım İşleri Hakediş Raporu” bulunmaktadır.
(190) Belgelerden, işi yapan kişinin işin tamamlanan kısmına ilişkin ücretlerini gösteren
hakediş raporunun ihaleyi kazanan AAB’ye değil teşebbüsün rakibi RAYENNUR’a
gönderildiği anlaşılmaktadır. AAB’nin yüklenici olduğu bir ihalenin hakediş raporunun
rakibi RAYENNUR’a gönderilmesi tarafların Van ihalesinde birlikte hareket ettiklerine
ilişkin güçlü bir emare niteliğindedir.
(191) BELGE-25: İlaveten dosya kapsamında elde edilen belgelerden 28.06.2017 tarihinde
Rayennur yetkilileri arasında yapılan “Fwd: vergiler” başlıklı iç yazışmada “(…..)13.
Onun Kars ve Van da doğacak vergi ve ssk larını gününde ödemeliyiz. Gününü
geçirme şansımız yok. Zaten hergün ihaleye giriyor. Ona da sürekli borcu yoktur lazım.
Kars ve Van çok düzenli takip edilmeli.” ifadeleri bulunmaktadır. Belge, RAYENNUR
ile AAB arasındaki koordinasyonu göstermesi açısından önemlidir. Zira RAYENNUR
AAB’nin girdiği ihaleleri bilmekte ve AAB’nin kazandığı ihalelerden doğan vergi ve SSK
borçlarını ödemektedir. Belgede geçen Van ihalesinin numarası anlaşılamasa da AAB
yetkilisinin her gün ihaleye girdiği bilgisinin rakibi RAYENNUR tarafından bilinmesi,
AAB’nin vergilerinin RAYENNUR tarafından düzenli şekilde ödenmesi, sürekli “borcu
yoktur” yazısının alınması taraflar arasındaki rekabeti kısıtlayıcı işbirliğine işaret
etmektedir.
(192) BELGE-26: AAB tarafından RAYENNUR yetkilisi (…..) ve (…..)’e gönderilen
26.07.2017 tarihli e-postada; “Kars ve Van işleri için ekte tahakkuklar var sgk ve vergi
yaklaşık (…..) TL.” ifadeleri yer almaktadır. Ayrıca e-postanın ekinde SGK ve vergi
tahakkuklarını gösteren belgeler bulunmaktadır. Ekte yer alan Van ihalesine ait SGK
tahakkuk fişinde “Hız Radar Sisteminin Kurulması Ve Ledli Güneş Enerjili İşaretleme
Levha Yapım İşi” ifadeleri yer aldığından bu yazışma ve eklerinin 2017/152035 sayılı
Van ihalesiyle ilgili olduğu anlaşılmaktadır. Belge, ihale konusu işlerin yerine
getirilmesine ilişkindir. Kars ve Van ihalelerinde ihale öncesinde RAYENNUR ve
AAB’nin iletişimine ilişkin bir tespitte bulunulmasa da ihale sonrasında, sözleşme
uyarınca AAB tarafından yapılması gereken işin borç ve ödemelerinin RAYENNUR
tarafından takip edilmesi ihale öncesinde bir anlaşma içinde olduklarına işaret
etmektedir.
(193) Nitekim KGM Şube Müdürü ile yapılan görüşmede “ihaleyi alan firma ile fiili olarak işi
gerçekleştiren firmanın farklı olması halinin mevzuata uygun olmadığı, ilgili
düzenlemeler gereğince idarenin resmi muhatabının sözleşmeyi imzalayan firma
olduğu ancak ihale sonrasında iş ortaklığının da mümkün olabileceği, onun da idarenin
onayına ve belli koşullara tabi olduğu” ifade edilmiştir.
(194) Dolayısıyla ihale sonrası RAYENNUR ve AAB arasındaki ilişki sıradan bir ticari ilişkinin
ötesinde bir işbirliğini ortaya koymaktadır. Diğer yandan aşağıda açıklanacağı üzere
ihaleye verilen teklifler incelendiğinde de AAB tarafından verilen teklifin RAYENNUR
ile işbirliği içinde hazırlandığı ortaya çıkmaktadır.
(195) BELGE-27: İhaleyi açan Karayolları Genel Müdürlüğü’nden ihaleye teklif sunan
teşebbüsler ve teklif tutarları hakkında bilgi talep edilmiştir. Kurum kayıtlarına
29.05.2019 tarih ve 3623 sayı ile intikal eden cevabi yazıya göre ihale 05.05.2017
tarihinde gerçekleştirilmiş, teklif verenler TANDEM, BUHARALILAR, Seyfettin Sinan

13 AAB yetkilisi.
20-14/191-97
35/82

GÜLTEKİN, AAB ve ASYA TRAFİK olmuş ve ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi
sunan AAB’nin uhdesinde kalmıştır. Yukarıda ifade edildiği üzere Seyfettin Sinan
GÜLTEKİN, MOSAŞ ve RAYENNUR ile aynı ekonomik bütünlük içerisinde
bulunmaktadır. Dolayısıyla ihaleye AAB ve rakibi MOSAŞ/RAYENNUR birlikte
katılmıştır.
(196) 2017/152035 sayılı Van ihalesine teklif veren TANDEM, BUHARALILAR ve ASYA
TRAFİK’in birbirleri ile veya RAYENNUR ile bu ihaleye yönelik herhangi bir iletişimleri
tespit edilmemiştir. Bu nedenle söz konusu ihale kapsamında rekabeti kısıtlama amacı
ile birlikte hareket ettiği tespit edilen teşebbüsler MOSAŞ/RAYENNUR ekonomik
bütünlüğü ile AAB’dir.
(197) BELGE-28: 2017/152035 sayılı ihaleye ilişkin olmayan ancak Van Bölge Müdürlüğü
kapsamında yer alan bir başka alım için RAYENNUR ile AAB arasında iletişim olduğu
tespit edilmiştir. RAYENNUR yetkilisi (…..) tarafından AAB’ye gönderilen 24.10.2017
tarihli “Van Teklif” başlıklı e-postada “Bir düzeltme yapıldı size zahmet tekrar
gönderebilir misiniz” ifadeleri yer almış ve aynı gün içinde söz konusu e-posta AAB
tarafından “gönderdim” şeklinde yanıtlanmıştır. Belgeden söz konusu teklifin yaklaşık
maliyet hazırlamaya yönelik mi yoksa ihale fiyat teklifi mi olduğu anlaşılmamakla
birlikte, bu belge de teşebbüslerin ihale öncesindeki iletişimlerini göstermektedir.
Yukarıda yer verilen belgelerle birlikte değerlendirildiğinde 2017/152035 sayılı ihalenin
gerçekleşmesinden yaklaşık 5 ay sonra da iki teşebbüs arasında ihale öncesi
işbirliğinin devam ettiği anlaşılmaktadır.
(198) Dosya kapsamında elde edilen bilgi ve belgeler çerçevesinde 2017/152035 sayılı ihale
kapsamında MOSAŞ/RAYENNUR ekonomik bütünlüğü ile AAB arasında, ihalede
rekabeti kısıtlama amacı taşıyan bir anlaşma olduğu sonucuna varılmıştır.
20.07.2017 Tarihli ve 2017/311604 Numaralı Isparta Belediyesi İhalesi
(199) BELGE-29: 6.11.2017’de AAB yetkilisinden RAYENNUR çalışanı (…..)’a gönderilen
“Isparta Belgeler 1” başlıklı e-postanın ekinde AAB’nin İzmir Ticaret Odasına kaydını
gösterir belge, adres değişikliğini gösterir ticaret sicil gazetesi örneği, adli sicil kaydı ve
06.11.2017 tarihinde SGK’dan alınan AAB’ye ait “ihale konusu işlerle ilgili e-borcu
yoktur” belgesinin yer aldığı görülmektedir. İhalede teklif ile birlikte ihale komisyonuna
teslim edilmesi gereken belgelerin AAB tarafından RAYENNUR’a gönderildiği
anlaşılmaktadır.
(200) EKAP’tan, elde edilen bilgiler uyarınca AAB’nin ihale belgelerini RAYENNUR’a ilettiği
Isparta ihalesinin, 20.07.2017 tarihinde yapıldığı, AAB’nin kazanan teklif sahibi olduğu
ve ihale sözleşmesinin 8.11.2017 tarihinde imzalandığı tespit edilmiştir. AAB’nin idare
ile sözleşmeyi imzalamadan 2 gün önce söz konusu belgeleri MOSAŞ/RAYENNUR’a
ilettiği anlaşılmaktadır.
(201) BELGE-30: 22.12.2017’de RAYENNUR çalışanı (…..)’tan AAB yetkilisine gönderilen
“Isparta aab fatura” konu başlıklı e-postada:
“(…..) Bey merhabalar, Ekte Isparta belediyesine kesilecek faturanın listesi
bulunmaktadır. Birde belediyeden size kargo gönderdiler yarın İzmir de olacak
onların kaşelenip imzalanması gerekiyor. Hem faturayı hem de size gelecek
evrakları yarın kargoya verdirebilirseniz çok memnun oluruz çünkü Isparta bu
konularda biraz acelecidir.”
ifadeleri yer almaktadır.
20-14/191-97
36/82

(202) BELGE-31: Soruşturma döneminde AAB’de yapılan yerinde incelemede elde edilen
e-posta ekinden, AAB tarafından Isparta Belediyesi’ne kesilen 22.12.2017 tarihli
yaklaşık (…..) TL’lik faturanın AAB’den RAYENNUR yetkilileri (…..) ve (…..)’a iletildiği
görülmektedir.
(203) Isparta Belediyesi’nden ihaleye ilişkin verilen yaklaşık maliyet teklifleri, ihalede verilen
teklifler hakkında bilgi talep edilmiştir. Isparta Belediyesi’nin 28.03.2019 tarih ve 2234
sayı ile kayıtlara giren cevabi yazısı uyarınca söz konusu ihaleye yaklaşık maliyet
belirlenmesi için teklif veren üç firma bulunmaktadır. Bu firmalar RAYENNUR, MOSAŞ
ve AAB’dir. RAYENNUR ve MOSAŞ’ın aynı ekonomik bütünlük içerisinde olduğu
değerlendirilmektedir. RAYENNUR tarafından AAB ile aralarında bayilik ilişkisi olduğu
belirtilmiş olmakla birlikte yukarıda yer verilen belgelerden anlaşıldığı üzere AAB söz
konusu ihale kapsamında RAYENNUR’la birlikte hareket etmekte ve ihale
sonuçlandıktan sonra da işi yapım aşamasında RAYENUR’un yönlendirme ve
talimatları doğrultusunda hareket etmeye devam etmektedir. Bu bağlamda
RAYENNUR/MOSAŞ ve AAB’nin 20.07.2017 gerçekleşen Isparta Belediyesi ihalesinin
yaklaşık maliyet teklifi verme aşamasında birlikte hareket ettiği değerlendirmektedir.
(204) BELGE-32: İhale günü Isparta Belediyesine teklif veren üç teşebbüs ise AAB,
TANDEM ve Seyfettin Sinan GÜLTEKİN’dir. RAYENNUR’da yapılan incelemede,
Isparta Belediye Başkanlığı Kavşak Sinyalizasyon Yapım İşi ihalesine TANDEM ve
RAYENNUR yetkilisi Seyfettin Sinan GÜLTEKİN tarafından ihale teklif zarfının teslim
edildiğine ilişkin belgeler elde edilmiştir. Buna göre söz konusu ihaleye TANDEM’in
başvurusu 20.07.2017 tarihinde saat 08:43’te, Seyfettin Sinan GÜLTEKİN’in
başvurusu aynı tarihte saat 09:35’te yapılmıştır. İhale teklif zarfı alındı belgesinin
üzerinde teslim eden kişinin adı bulunmamakla birlikte, RAYENNUR’da bulunması
TANDEM ve Seyfettin Sinan GÜLTEKİN’in tekliflerinin RAYENNUR tarafından idareye
teslim edildiğine işaret etmektedir. Seyfettin Sinan GÜLTEKİN, MOSAŞ ve
RAYENNUR ile aynı ekonomik bütünlük içinde yer almaktadır.
(205) Yukarıda yer verilen yazışmalar ve Isparta Belediyesi’nden elde edilen bilgiler
çerçevesinde MOSAŞ/RAYENNUR ile AAB ve MOSAŞ/RAYENNUR ile TANDEM’in
20.07.2017 tarihinde gerçekleşen Isparta Belediyesi ihalesinde danışıklı teklif verdiği
kanaatine ulaşılmıştır.
20.06.2017 Tarih ve 2017/261028 Numaralı Kilis Belediyesi İhalesi
(206) BELGE-33: RAYENNUR yetkilisi (…..) tarafından ATILGAN14 yetkilisi (…..) ve NÇT’ye
gönderilen 13.06.2017 tarihli e-postada “(…..) merhaba, Kilis evraklar ektedir. (…..).
(Trabzona bakıyormusun (…..))” ifadeleri bulunmaktadır. RAYENNUR yetkilisi (…..)
tarafından NÇT’ye 16.06.2017 tarihinde gönderilen e-postada ise;
“(…..) merhaba, önceki gönderdiğim maile göre teklifler hazırlandı ise, değiştirmeye
gerek yok. Çünkü çok önemli değil. Ama hazırlanmadıysa ektekilere göre
yapabiliriz.
(…..) teminat mektubunu alacak kişi:
(…..), TC No: …
Teslim alınacak şube: Büsan şubesi

14 ATILGAN’ın 2017/261028 sayılı Kilis ihalesi kapsamında yapılan yazışmalarda isminin geçtiği
görülmekle birlikte yapılan yerinde incelemelerde teşebbüs hakkında başka bir belgeye ulaşılamamış
ve teşebbüs hakkında soruşturma açılmamıştır. Nitekim Kilis Belediyesi’nden soruşturma döneminde
edinilen bilgilere göre ATILGAN’ın ihale dokümanını dahi almadığı görülmektedir. Bu kısımda ise söz
konusu ihale özelinde RAYENNUR ve NÇT arasındaki iletişim değerlendirilmektedir.
20-14/191-97
37/82

Teminat tutarı: … Teminat vadesi: …
Teminat Muhatabı: Kilis Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü
İşin Adı: Kavşak yapımı ve sinyalizasyon sistemi kurulması
İhale No: 2017/261028”
ifadeleri yer almakta ve e-posta ekinde NÇT adına düzenlenmiş, Kilis Belediyesi Fen
İşleri Müdürlüğü İhale Komisyonu Başkanlığına hitaben 2017/261028 nolu ihale için
birim fiyat teklif mektubu ve cetveli bulunmaktadır.
(207) Kilis Belediyesinden söz konusu ihaleye ilişkin verilen yaklaşık maliyet teklifleri, ihalede
verilen teklifler hakkında bilgi talep edilmiştir. Kilis Belediyesi’nin 03.06.2019 tarih ve
3771 sayı ile kayıtlara giren cevabi yazısı uyarınca ihaleye İSHAKOĞULLARI, NÇT,
MOSAŞ, TANDEM ve bir teşebbüs daha katılmış olup söz konusu ihaleyi MOSAŞ
kazanmış ve 21.07.2017 tarihinde sözleşme imzalanmıştır.
(208) Kilis Belediyesinden gönderilen bilgi ve belgeler doğrultusunda MOSAŞ’ın ihale
dokümanlarını 12.06.2017 tarihinde satın aldığı anlaşılmaktadır. Ertesi gün 13.06.2017
tarihinde öncelikle RAYENNUR tarafından NÇT’ye, Kilis Belediyesince açılan ihaleye
sunulacak teklif için gerekli evrak akabinde 16.06.2017’de ise NÇT adına hazırlanan
teklif mektubu ile teklif cetveli gönderilmektedir. İhalenin 20.06.2017 tarihinde
gerçekleştirildiği göz önünde bulundurulduğunda RAYENNUR ve NÇT arasında ihale
öncesinde bir iletişim olduğu ve NÇT’nin ihaleye vereceği teklif ve teminat mektubu
gibi unsurlar hakkında iletişim içinde oldukları görülmektedir. Bu belgede net bir şekilde
NÇT adına RAYENNUR tarafından hazırlanan teklifin ihaleye sunulduğu
anlaşılmaktadır. İhaleye katılan diğer teşebbüsler ile MOSAŞ/RAYENNUR arasında
bir iletişim tespit edilememiştir.
(209) 20.06.2017 tarihinde saat 14:00’da gerçekleştirilen söz konusu ihaleye ilişkin bir başka
husus ise NÇT’nin ihale dokümanını ihale günü 10:49’da satın alması ve ihale teklifini
idareye 13:52’de sunmasıdır. Söz konusu tespitin NÇT’nin ihale teklifinin RAYENNUR
tarafından hazırlandığına ilişkin yukarıda ifade edilen bulguyu desteklediği
değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda ihaleye hazırlık sürecinde NÇT ile RAYENNUR
arasında koordinasyonun bulunduğu kanaatine varılmıştır.
(210) Ayrıca belgede RAYENNUR yetkilisi (…..) tarafından NÇT’ye NÇT tarafından ihaleye
sunulacak teminat mektubuna ilişkin bilgiler verilmektedir. Mektubu teslim alacak
kişinin MOSAŞ/RAYENNUR çalışanı (…..) olduğu görülmektedir.
20.09.2017 Tarih ve 2017/426292 Numaralı Batman Belediyesi İhalesi
(211) BELGE-34: RAYENNUR yetkilisi tarafından BUHARALILAR yetkilisine gönderilen
“Batman Teklif” başlıklı 13.09.2017 tarihli e-postada “teklif ektedir” ifadeleri yer
almakta, ekte ise 2017/426292 numaralı ihaleye ait tutar sütunu doldurulmuş birim fiyat
teklif cetveli bulunmaktadır.
(212) Batman Belediyesinden ihaleye ilişkin bilgi talep edilmiş olup Batman Belediyesinin
03.06.2019 tarih ve 3786 sayı ile kayıtlara giren cevabi yazısı uyarınca ihaleye
TANDEM, Seyfettin Sinan GÜLTEKİN, BUHARALILAR, ASH Grup Elektrik Mak. San
ve Tic. Ltd. Şti., ACH İnşaat Tem. Kırtasiye Gıda Tekst. San. ve Tic. Ltd. Şti (ACH)
katılmış olup, TANDEM teklif dosyasında (…..) bulunmadığından BUHARALILAR ise
(…..) bulunduğundan değerlendirme dışı bırakılmıştır. İhale komisyonu tarafından söz
konusu ihalenin ACH firmasına bırakılmasına karar verilmiştir.
(213) BUHARALILAR’da yapılan yerinde incelemede elde edilen BELGE-34’de,
RAYENNUR tarafından 2017/426292 sayılı Batman ihalesi kapsamında hazırlanan
20-14/191-97
38/82

birim fiyat teklif cetvelinin teşebbüse gönderildiği görülmektedir. Teklif cetvelinin tutar
kısmı doldurulmakla birlikte üzerinde herhangi bir teşebbüse ait kaşe vb işaret
bulunmamaktadır. Söz konusu tutar (…..) TL’dir. Batman Belediyesinin 16.07.2019
tarih ve 4664 sayılı yazısından BUHARALILAR tarafından söz konusu ihale için
sunulan teklifin (…..) TL olduğu görülmektedir. Teklif tutarlarının aynı olması
BUHARALILAR tarafından ihaleye sunulan teklifin RAYENNUR tarafından
Buharalılar’a gönderilen teklif olduğunu doğrulamaktadır. Dolayısıyla 2017/426292
sayılı Batman ihalesine MOSAŞ/RAYENNUR ile aynı ekonomik bütünlük içerisinde yer
alan Seyfettin Sinan GÜLTEKİN ve BUHARALILAR’ın danışıklı olarak teklif verdiği
anlaşılmaktadır.
22.03.2018 Tarih ve 2018/84357 Numaralı Batman Belediyesi İhalesi
(214) BELGE-35: MOSAŞ'ta yapılan yerinde incelemede İSHAKOĞULLARI'na ait
11.04.2018 tarihinde SGK ve Gelir idaresi Başkanlığı'ndan alınmış “borcu yoktur”
belgeleri bulunmuştur. İlgili belge İSHAKOĞULLARI yetkilisi (…..)'e ait
(…..)@ adresinden RAYENNUR yetkilisi (…..)'e 12.04.2018'de iletilmiştir.
İSHAKOĞULLARI tarafından bahsi geçen yazışmanın Batman Belediyesi tarafından
yapılan 2018/84357 sayılı ihaleye ilişkin olduğu belirtilmiştir.
(215) 22.03.2018 tarih ve 2018/84357 numaralı ihaleye ilişkin Batman Belediyesinden bilgi
talep edilmiş olup 03.06.2019 tarih ve 3786 sayı ile Kurum kayıtlarına giren cevabi
yazıda; söz konusu ihaleye Mustafa PEHLİVANLI, TANDEM, İSHAKOĞULLARI ve
MOSAŞ tarafından teklif verildiği ve ihalenin en avantajlı teklifi veren
İSHAKOĞULLARI’na bırakıldığı belirtilmiştir.
(216) İSHAKOĞULLARI’ndan RAYENNUR’a gönderilen “borcu yoktur” belgesi ihaleye
verilen teklif dosyasında yer alan evraktan biridir. Nitekim benzer şekilde
06.11.2017’de AAB yetkilisinden RAYENNUR çalışanı (…..)’a gönderilen “Isparta
Belgeler 1” başlıklı e-postanın ekinde AAB’nin İzmir Ticaret Odasına kaydını gösterir
belge, adres değişikliğini gösterir ticaret sicil gazetesi örneği, adli sicil kaydı ve
06.11.2017 tarihinde SGK’dan alınan AAB'ye ait “ihale konusu işlerle ilgili e-borcu
yoktur” belgesinin yer aldığı görülmektedir. Bu durum İSHAKOĞULLARI’nın ihaleye
sunacağı teklif dosyasında yer alan evrakı RAYENNUR’a gönderdiğini göstermektedir.
(217) BELGE-36: Buna ek olarak dosya kapsamında MOSAŞ’ta yapılan yerinde incelemede
MOSAŞ çalışanları arasında bir çevrimiçi yazışma uygulaması üzerinden inceleme
konusuna ilişkin yapılan bazı yazışmaların çıktısı alınmıştır. Söz konusu yazışmalarda
ihalelerde danışıklı teklif verildiğine işaret eden ve mevcut delilleri destekleyici nitelikte
olduğu düşünülen ifadeler yer almaktadır. Söz konusu ifadeler RAYENNUR yetkilisi
(…..)’in tek taraflı beyanları olduğundan teşebbüsler arasındaki iletişimi gösteren
birincil delil olarak kabul edilmese de ihlal tespitine yol açabilecek diğer delilleri
destekler niteliktedir. Bahsi geçen yazışmalarda RAYENNUR yetkilisi (…..) tarafından
MOSAŞ çalışanlarına “masaüstüne aldığın o ihaleler klasöründe AAB, İshakoğulları,
Buharalılar, N.Cagatay ve Tandem adına hazırlanmış ve tüm bilgileri doldurulmuş teklif
mektupları var (…..).” ifadeleri yer almaktadır. MOSAŞ’ta İSHAKOĞULLARI’na ait
doldurulmuş teklifler olduğuna ilişkin bu beyanla birlikte İSHAKOĞULLARI’nın ihaleye
katılım için gerekli belgelerini RAYENNUR’a ihale öncesi iletmesi birlikte
değerlendirildiğinde incelenen ihalede İSHAKOĞULLARI ve MOSAŞ/RAYENNUR
arasında rekabeti kısıtlayıcı anlaşma olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

30.03.2018 Tarih ve 2018/108330 Numaralı KGM Konya İhalesi
20-14/191-97
39/82

(218) BELGE-37: 28.03.2018’de AAB’den RAYENNUR yetkilisi (…..)’e gönderilen e-posta
ile TEB çalışanına gönderilen 2018/108330 numaralı Konya ihalesine ilişkin teminat
mektubu talebi yönlendirilmiştir. Teminat mektubunun Konya Büsan şubesinden
verilmesi talep edilmiş ve (…..)’ya teslim edilmesi istenmiştir. KGM’den edinilen bilgiye
göre AAB’nin teklif zarfını ihaleye teslim eden kişi ise (…..)’dir. (…..), MOSAŞ’ın
organizasyon şemasında “Satın Alma Müdürü” olarak anılmaktadır. MOSAŞ’ın
17.07.2019 tarih ve 4688 sayılı yazısında (…..) ve (…..)’in 2018 yılında proje bazlı
olarak MOSAŞ’ta çalıştığı ifade edilmiştir.
(219) E-posta ile AAB, MOSAŞ/RAYENNUR ile bu ihaleye ilişkin teminat mektubunu
paylaşmaktadır. AAB’nin teklif zarfını ise MOSAŞ/RAYENNUR çalışanının idareye
teslim ettiği tespit edilmiştir. Bu hususlar AAB tarafından verilen teklifin
MOSAŞ/RAYENNUR ile işbirliği içinde hazırlandığını ortaya koymaktadır. KGM’den
ihaleye ilişkin edinilen bilgiler çerçevesinde aynı ihaleye MOSAŞ/RAYENNUR ile aynı
ekonomik bütünlük içinde olduğu değerlendirilen Halil İbrahim ENEÇ ve Seyfettin
Sinan GÜLTEKİN’in de teklif verdiği ve kazanan teklifin Seyfettin Sinan GÜLTEKİN’e
ait olduğu anlaşılmaktadır. AAB ile MOSAŞ/RAYENNUR’un ihale öncesinde teklif
bilgilerini paylaştıklarına ilişkin bir delil bulunmamakla birlikte, ihale öncesi teklif
paylaşımının olduğu tespit edilen diğer ihalelerde de AAB’nin teminat mektubu talebini
MOSAŞ/RAYENNUR yetkilisi (…..)’le paylaştığı ve AAB’nin ihale konusu işe ilişkin
teklif zarfının MOSAŞ satın alma müdürü (…..) tarafından idareye teslim edildiği
değerlendirildiğinde, ihalede AAB ve MOSAŞ/RAYENNUR’un verecekleri teklif
konusunda danışıklı hareket ettikleri anlaşılmaktadır.
(220) Bu bağlamda değerlendirildiğinde BELGE-37’nin, AAB ile MOSAŞ/RAYENNUR
arasında 2018/108330 numaralı ihaleye yönelik rekabeti kısıtlama amacı taşıyan bir
anlaşma olduğunu gösterdiği sonucuna varılmıştır.
16.03.2018 Tarih ve 2018/62966 Numaralı Karayolları Genel Müdürlüğü Program
İzleme Dairesi Başkanlığı İhalesi
(221) BELGE-38: AAB’de yapılan yerinde incelemede elde edilen ve AAB yetkilisinden,
RAYENNUR yetkilisi (…..)’e gönderilen 15.03.2018 tarihli ve “teklif mektubu” konulu e-
posta iletisinin ekinde 2018/62966 numaralı ihaleye ilişkin doldurulmamış birim fiyat
teklif mektubu bulunmaktadır. Birim teklif mektubunda teklif sahibinin “Asım Aytaç
BOZER – AAB Mühendislik San. Tic.” olduğu görülmektedir. E-posta silsilesinin
devamında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: “Çıktıları aldım (…..)a verdim sabah
uçakla gelecek”.
(222) BELGE-39: AAB’den, (…..) Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik yetkilisi (…..)’a
14.03.2018 tarihinde gönderilen “vergi ve sgk borcu yoktur” konulu bir diğer e-posta
iletisinde ise şu ifadeler yer almaktadır:
“Merhaba
Şahıs şirketim için ihalelere katılmak için güncel vergi ve sgk borcu yoktur
isteyebilir misiniz.
İyi Çalışmalar”
(223) (…..)’dan 15.03.2018 tarihinde bahsi geçen iletiye yanıt gönderilmiş olup e-posta
ekinde Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından alınmış “İhale Konusu İşlerle İlgili e-
Borcu Yoktur Belgesi” yer almaktadır. Bu e-posta iletisi aynı tarihte AAB tarafından eki
ile birlikte RAYENNUR yetkilisi (…..)’e iletilmiştir.
(224) BELGE-40: AAB tarafından RAYENNUR yetkilisi (…..)’e 15.03.2018 tarihinde
gönderilen “Fwd: Internet Vergi Dairesi Dilekçe Cevap” konulu e-posta iletisinin ekinde,
20-14/191-97
40/82

T.C. Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı İnternet Vergi Dairesinden alınmış
“Vadesi Geçmiş Borç Durumunu Gösterir Belge (KİK)” yer almaktadır. İlgili belgenin
AAB adına düzenlendiği görülmektedir.
(225) BELGE-41: AAB tarafından 14.03.2018 tarihinde (…..)@ (Ziraat
Bank (…..)) e-posta adresine “teminat mektubu talebi” başlıklı ileti gönderilmiş olup e-
posta iletisinin gizli sekmesinde RAYENNUR yetkilisi (…..)’e yer verildiği
görülmektedir. E-posta ekinde yer alan teminat mektubu talep formu AAB kaşeli olup
“Muhatap” kısmında Karayolları Genel Müdürlüğü Program İzleme Dairesi Başkanlığı,
“Konu” kısmında ise “Trafik Uyarmalı Sinyalizasyon Sistemi Tesis Edilmesi” ifadelerinin
yer aldığı anlaşılmaktadır.
(226) KGM’den ilgili ihale kapsamında bilgi talep edilmiş olup cevabi yazı 29.05.2019 tarih
ve 3623 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. 16.03.2018 Cuma günü saat
10:00’da yapılan ihaleye ERDEM GÜVENLİK ve Ferhat DUMANLIDAĞ ve Alternatif
Enerji İş Ortaklığı, TANDEM, Aytekin Alüm. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti (AYTEKİN), AAB
ve Seyfettin Sinan GÜLTEKİN tarafından teklif verilmiştir. İhalede yaklaşık maliyet ile
yapılan hesaplamalar neticesinde sınır değer tespit edilmiş ve AAB ile Seyfettin Sinan
GÜLTEKİN’in teklifleri sınır değerin altında kalmıştır. En avantajlı birinci teklifin sahibi
AYTEKİN, ikinci teklifin sahibi ise TANDEM olmuştur.
(227) Mezkûr ihale kapsamında hem MOSAŞ’ın ortağı Seyfettin Sinan GÜLTEKİN’in hem
de AAB’nin teklif verdiği görülmektedir. İhaleden bir gün öncesinde ise tarafların e-
posta yoluyla birim fiyat teklif mektubu paylaştıkları anlaşılmaktadır. “Çıktıları aldım
(…..)a verdim sabah uçakla gelecek” şeklindeki ifadeden AAB ve
MOSAŞ/RAYENNUR yetkililerinin ihaleye ilişkin ve birbirlerine ait teklif ile yan unsurları
bildiği, adımları birlikte gerçekleştirdikleri değerlendirilmektedir.
(228) İhaleye ilişkin olarak sunulmak üzere AAB adına hazırlanan; Birim Fiyat Teklif
Mektubu, İhale Konusu İşlerle İlgili e-Borcu Yoktur Belgesi, Teminat Mektubu Talep
Formu ve Vadesi Geçmiş Borç Durumunu Gösterir Belge (KİK)’nin ihaleden bir gün
önce RAYENNUR yetkilisi (…..)’e iletildiği görülmektedir15.
(229) AAB’ye ait olan bu belgeler, ihaleye katılmak için gerekli olup teklifle birlikte ihaleyi
yapan idareye teslim edilmektedir. Söz konusu belgelerin rakip firma RAYENNUR’un
yetkilisine iletilmesi, ihaleye teklif verilmesi sürecinde danışıklı bir ilişkinin varlığını
ortaya koymaktadır. Diğer taraftan, söz konusu teşebbüslerin tekliflerinin birbirine
yakın olması ve her iki teklifin de sınır değer altında kalarak değerlendirme dışı
bırakılması bu durumu destekler niteliktedir.
(230) Yukarıda yer verilen yazışmalar ve Karayolları Genel Müdürlüğünden elde edilen
bilgiler çerçevesinde; AAB ve MOSAŞ/RAYENNUR’un 16.03.2018 tarihinde
gerçekleşen Karayolları Genel Müdürlüğü Program İzleme Dairesi Başkanlığının
ihalesinde danışıklı teklif verdiği kanaatine ulaşılmıştır.
13.03.2018 Tarih ve 2018/66152 Numaralı Bursa Büyükşehir Belediyesi İhalesi

15 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10. maddesinin 4.
fıkrasının (c) ve (d) bentleri kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu ve kesinleşmiş vergi borcu
bulunanların ihale dışında bırakılacağını hükme bağlamaktadır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 33.
ve 34. maddeleri ise geçici teminat hususunu düzenlemektedir.

20-14/191-97
41/82

(231) BELGE-42: AAB yetkilisinden RAYENNUR yetkilisi (…..)’e gönderilen 07.03.2018
tarihli ve “ihale fiyatlama” konulu e-posta iletisinde “(…..) bey bu ihaleye girmek
istiyorum sizden fiyatlama rica ediyorum.” ifadeleri geçmekte, ekinde ise Bursa
Büyükşehir Belediyesinin 2018/66152 numaralı ihalesine ilişkin boş birim fiyat teklif
cetveli, ihale yeterlilik şartları ve teknik şartnamelerin sunulduğu görülmektedir.
(232) BELGE-43: AAB yetkilisinden RAYENNUR yetkilisi (…..)’e gönderilen 11.03.2018
tarihli ve “detay bursa” konulu e-posta iletisinin ekinde ihale yeterlilik şartları ve mezkûr
ihalenin teknik şartnameleri yer almaktadır.
(233) BELGE-44: AAB yetkilisinden (…..)@ ((…..)) ve
(…..)@ adreslerine gönderilen 11.03.2018 tarihli ve “Rev.1 teminat
mektubu talebi” konulu e-posta iletisinde “Revizyon 1 sebebi: Teminat mektubu tutarı
(…..) TL idi (…..) TL olarak revize edilmiştir.” ifadeleri yer almakta olup ayrıca ekinde
Teminat Mektubu Talep Formu iletilmiştir. E-posta iletisi gizli olarak
(…..)@ ((…..)) e-posta adresine de gönderilmiştir.
(234) BELGE-45: RAYENNUR yetkilisi (…..)’ten AAB'ye gönderilen 11.03.2018 tarihli ve
“Bursa” konulu e-posta iletisinde “Arıyorum (…..) Bey” ifadesi geçmekte ve ekinde
birim fiyat teklif cetveli yer almaktadır. AAB tarafından en son 12.03.2018 tarihinde e-
posta gönderilmiş olup “teşekkürler (…..) Bey hayırlısı olur inşallah” ifadesi yer
almaktadır. AAB tarafından yanıt olarak 12.03.2018 tarihinde gönderilen e-posta
iletisinin ekinde ise Bursa Büyükşehir Belediyesinin 2018/66152 numaralı ihalesine
ilişkin iki adet birim fiyat teklif cetveli sunulduğu görülmektedir. Birim fiyat teklif cetvelleri
incelendiğinde aynı ihale için iki farklı fiyat teklifinin hazırlandığı görülmektedir.
(235) Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığından ilgili ihale kapsamında bilgi talep edilmiş
ve cevabi yazı 23.05.2019 tarih ve 3480 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
13.03.2018 Salı günü saat 09:00’da yapılan ihaleye, Serpil HARDALLI, Yapısal Tekno.
Hafr. San. Tic. Ltd. Şti. (YAPISAL) ve Parkser Grup Yapı Taşımacılık San. Tic. A.Ş.
(PARKSER) katılmıştır. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif PARKSER’e ve en
avantajlı ikinci teklif Serpil HARDALLI’ya aittir. YAPISAL tarafından yapılan teklif ise
(…..) nedeniyle değerlendirme dışı bırakılmıştır.
(236) Belgeler ve idareden alınan bilgiler birlikte değerlendirildiğinde, AAB ile RAYENNUR
arasında ihale öncesinde yoğun bir iletişim gerçekleştiği ancak ihaleye teklif
vermedikleri anlaşılmaktadır. İhaleden önceki iki gün boyunca; teminat mektubu, teknik
şartname ve iki farklı teklif içeren birim fiyat teklif cetvelinin taraflarca birbirlerine
iletildiği tespit edilmiştir. Örneğin; teminat mektubu talebi için bankayla iletişime geçen
AAB, yazışmayı gizli olarak Rayennur yetkilisi (…..)’e de göndermektedir. Henüz
rekabetin sona ermediği ihale öncesi aşamada, iki rakip teşebbüs, tek bir teşebbüs gibi
hareket ederek sunacakları teklifi belirlemeye çalışmaktadır. Sonuç olarak; her ne
kadar taraflarca ihaleye teklif verilmemiş olsa da ihaleye oldukça yakın bir zaman
diliminde yoğun iletişim içerisinde olmaları aralarında rekabeti kısıtlama amacı taşıyan
işbirliğinin bu ihale kapsamında da devam ettiğini göstermektedir.
23.03.2018 Tarih ve 2018/83669 Numaralı Erzurum Büyükşehir Belediyesi İhalesi
(237) BELGE-46: TANKES’te yapılan yerinde incelemede elde edilen 15.03.2018 tarihinde
TANKES ihale birimi yetkilisi (…..)’ten TANKES üretim bölümü yetkilisi (…..)’ın
(…..)@ adresine gönderilen “ERZURUM B.ŞEHİR 23.03.2018 TARİHLİ
İHALESİ” başlıklı e-postada:
“Asya ,
Bu ihaleyi kaçırmamk adına ortak hareket edelim anlamına gelen bişeyler söyledi
20-14/191-97
42/82

bana,
Rayennur bu işi çok istiyormuş.
Ya biz girelim avantajlı olalım ya da siz girin diyor ama bu duurmda bize özel fiyat
vermeli
Ancak kendisi fuara gideceğinden bunun karaını bugün vermeliyiz… Ne dersiniz…
aynı fikirde misiniz??”
ifadeleri yer almaktadır. E-postada “Asya” ile ifade edilen teşebbüsün ASYA TRAFİK
olduğu anlaşılmaktadır. Bu e-postaya cevaben teşebbüs yetkilisi (…..)’ın
(…..)@ adresinden gönderilen e-postada ise “onlar girsin iş rayanura
gitmesin (…..)bize alacağımız bi rakam vermez zaten levha ihalesinde bize destek
atmak zorunda kalırlar” denilmektedir. Söz konusu e-posta 15.03.2018’de TANKES
yetkilisi (…..)tarafından (…..)@ adresine iletilmiş ve “aynı fikirde
misiniz??” denilmiştir.
(238) TANKES’te bulunan söz konusu e-posta yazışmasından ASYA TRAFİK’in TANKES’e
23.03.2018 tarihli Erzurum Büyükşehir Belediyesi ihalesi için ortak hareket etme
yönünde teklifte bulunduğu ve bu teklife ilişkin TANKES’in değerlendirme yaptığı
anlaşılmaktadır.
(239) Erzurum Büyükşehir Belediyesinden ilgili ihaleye ilişkin bilgi talep edilmiş olup
13.06.2019 tarih ve 3883 sayı ile kayıtlara giren cevabi yazıda; 23.03.2018 tarihinde
yapılan Sinyalizasyon Malzemesi Alımı İhalesi kapsamında hem standart
sinyalizasyon malzemeleri hem de yeni nesil ledli alüminyum sinyalizasyon
malzemeleri alımı yapılmış olup ihalenin kısmi teklife açıldığı, ihalenin birinci kısmı için
TANDEM, TANKES ve İSBAK firmaları teklif verdiği ve ihalenin TANKES uhdesinde
kaldığı görülmektedir. Söz konusu ihale için ASYA TRAFİK ihale dokümanını satın
almamış ve teklif vermemiştir.
(240) Yukarıda anılan yazışmadan TANKES’in, ASYA TRAFİK’in ihalede “ortak hareket
etme” teklifine ne şekilde yanıt verdiği anlaşılmamakla birlikte ASYA TRAFİK’in ihaleye
teklif vermemiş olması iki teşebbüsün ortak hareket ettiğine ve e-postada yer alan “Ya
biz girelim avantajlı olalım ya da siz girin” teklifine uygun hareket edildiğine işaret
etmektedir. Söz konusu belge bağlamında ASYA TRAFİK ve TANKES’in 23.03.2018
tarihli Erzurum Büyükşehir Belediyesi ihalesinde rekabeti kısıtlama amacı taşıyan bir
anlaşma çerçevesinde hareket ettiği görülmektedir.
22.05.2018 Tarih ve 2018/176246 Numaralı Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Sivas
İhalesi
(241) 22.05.2018 tarih ve 2018/176246 numaralı Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü (Sivas)
ihalesine ilişkin RAYENNUR’un hem AAB hem de BUHARALILAR ile arasında iletişim
tespit edilmiştir.
(242) BELGE-47: 21.05.2018 tarihinde saat 15:03’te AAB yetkilisinden TEB çalışanına
gönderilen “Teminat mektubu talebi” başlıklı e-postada; “Dikkat mektubun Konya Zafer
Sanayi Şubesinden bugün teslim edilmesi gerekiyor ihale erken saatte.” ifadeleri yer
almaktadır. E-postanın ekinde ise Karayolları Genel Müdürlüğünün Sivas ihalesine
sunulmak üzere TEB (…..) Şubesine hitaben yazılmış teminat mektubu talebi yer
almaktadır. Teminat mektubu talebinin konu kısmında “Karayolları 16. Bölge
Müdürlüğü Yol Ağındaki Devlet ve İl Yollarında Sinyalizasyon Sistemi, Değişken Mesaj
Sistemi (DMS), Senkronize Flaşör Sistemi ve Muhtelif İşlerin Yapılması İşi” ifadesi yer
almakta ve yazının en sonunda yer alan notta ise “Düzenlenen Teminat Mektubunun…
TC Kimlik numaralı (…..)’a Konya Zafer Sanayi Şubesinden teslim edilmesi rica olunur”
20-14/191-97
43/82

denilmektedir. Belgeden 22.05.2018 tarihinde düzenlenen 2018/176246 no’lu
Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü (Sivas) ihalesine AAB adına teklif verilebilmesi için
gerekli teminat mektubunun RAYENNUR’a iletildiği anlaşılmaktadır.
(243) BELGE-48: Söz konusu ihaleye ilişkin bir başka iletişim RAYENNUR ve
BUHARALILAR arasında görülmektedir. RAYENNUR yetkilisi (…..) tarafından
BUHARALILAR yetkilisi (…..)’e gönderilen “Sivas Teklif” başlıklı 21.05.2018 tarihli e-
posta ekinde 2018/176246 numaralı ihaleye ait birim fiyat teklif cetveli ve mektubu
bulunmaktadır.
(244) KGM’den ilgili ihaleye ilişkin bilgi talep edilmiş olup 29.05.2019 tarih ve 3623 sayı ile
kayıtlara giren cevabi yazısında; 22.05.2018 tarihinde gerçekleştirilen 2018/176246
numaralı ihale için Talat DERELİ -TYT Kontrol Otomasyon ve Mühendislik Hizmetleri-
YOL Kontrol sistemleri Elektronik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti ortak girişimi, AAB,
BUHARALILAR, ORTANA, TANDEM ve MOSAŞ tarafından teklif verildiği, ihalenin en
avantajlı teklif sunan MOSAŞ üzerinde kaldığı belirtilmektedir.
(245) Yukarıda söz edilen BELGE-47’de yer alan hususlar, 2018/176246 numaralı ihale
bakımından rakip konumda olan MOSAŞ/RAYENNUR ve AAB arasında ihale
öncesinde ihalelere hazırlık aşamasında stratejik hususlar konusunda işbirliği
yaptıkları iddiasını güçlendirmektedir. AAB’de yapılan yerinde inceleme sırasında
teşebbüs yetkilisi RAYENNUR’un bayisi olduklarını belirtmiş olsa da AAB ile
RAYENNUR arasında bayilik ilişkisi olması ikisinin rakip olarak girdikleri ihalelerde
rekabetin engellenmesine yönelik davranışlarının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında ele alınmasını engellememektedir. Bu çerçevede ilgili ihaleye her iki
teşebbüsün de ayrı ayrı teklif verdiği ve dolayısıyla söz konusu ihaleye rakip olarak
girdikleri görülmüştür.
(246) Öte yandan BUHARALILAR ve RAYENNUR arasındaki iletişime ilişkin olarak,
BUHARALILAR tarafından ihaleye sunulan teklifin ((…..) TL), ihaleden bir gün önce
21.05.2018 tarihinde RAYENNUR tarafından kendisine iletilen birim fiyat teklif
mektubunda yer alan bedele ((…..) TL) yakın olduğu ve diğer sunulan tekliflere kıyasla
yüksek olduğu görülmektedir. Ayrıca BUHARALILAR’ın ihale dokümanını, ihale
tarihinden bir gün önce, 21.05.2018 tarihinde satın aldığı görülmektedir. Nitekim
MOSAŞ’ta elde dilen şirket içi yazışmalarda geçen BUHARALILAR’a ait doldurulmuş
tekliflerin olduğu ifadeleri bu hususu desteklemektedir. Elde edilen bilgi ve belgeler
birlikte değerlendirildiğinde BUHARALILAR’ın teklifinin RAYENNUR’un talebi üzerine
hazırlandığı ve BUHARALILAR ile RAYENNUR’un söz konusu ihale özelinde rekabeti
kısıtlama amacı taşıyan bir işbirliği içinde olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
(247) Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde 22.05.2018 tarih ve 2018/176246 sayılı
ihale özelinde MOSAŞ/RAYENNUR ile AAB ve MOSAŞ/RAYENNUR ile
BUHARALILAR arasında 4054 sayılı Kanunun 4. maddesi kapsamında bir anlaşma
olduğu tespit edilmiştir.
I.3.2.2.2. İhlal Tespitine Ulaşılmayan İhalelerin Değerlendirilmesi
(248) Şikâyetçi tarafından 2016/223328 numaralı Aydın Büyükşehir Belediyesi ihalesi,
2016/175112 numaralı Hatay Büyükşehir Belediyesinin ihalesi, 2017/662099 numaralı
Karayolları 4. Bölge Ankara ve 2016/134410 numaralı KGM 1. Bölge İstanbul ihalesi
hakkında danışıklı teklif verildiği iddia edilmiş olsa da bu ihalelere ilişkin teşebbüsler
arasında rekabeti kısıtlayıcı anlaşmaya ilişkin bir delil elde edilmemiş, yapılan
incelemelerde bu ihalelere ilişkin iletişime rastlanmamıştır. Bu ihalelere ilişkin olarak
20-14/191-97
44/82

ilgili idarelerden bilgi talep edilmiş olmakla birlikte sadece ihalelere verilen teklifler
incelenerek bir ihlal tespitinde bulunulması mümkün olmamıştır.
(249) Bu ihaleler haricinde, yerinde incelemelerde taraf teşebbüslerin bazıları arasında ihale
öncesi veya sonrasında iletişim olduğu tespit edildiği için incelenen ancak ihlal tespiti
yapılmayan ihaleler de bulunmaktadır. Bu ihalelere ilişkin belgeler ve ulaşılan tespitlere
aşağıda yer verilmektedir.
09.02.2018 Tarih ve 2018/5967 KGM Samsun İhalesi
(250) İhale, Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü (Samsun) Bölge Müdürlüğü sınırları içerisinde
bulunan muhtelif kavşak ve dalgeçlerde şerit belirleyici Led’li buton sisteminin
yapılması işini içermektedir.
(251) BELGE-49: 17.05.2018 tarihinde bir TANDEM yetkilisinin diğer TANDEM yetkilisine
gönderdiği “FW: buton hakediş 1” başlıklı e-posta ekinde 2018/5967 sayılı Samsun
ihalesine ait ve ihale yüklenicisi MOSAŞ hakkında düzenlenmiş hakediş raporu
bulunmaktadır. Belge incelendiğinde MOSAŞ’ın yüklenicisi olduğu bir ihalede MOSAŞ
adına düzenlenen hakediş raporunun MOSAŞ’ın rakibi TANDEM’e gönderildiği
görülmektedir. Bu durum iki rakibin Samsun ihalesi kapsamında birlikte hareket ettiği
izlenimi yaratmaktadır.
(252) Konu hakkında Karayolları Genel Müdürlüğü’nden bilgi talep edilmesi üzerine gelen
cevabi yazıya göre ihaleye soruşturma taraflarından MOSAŞ, ASYA TRAFİK,
TANDEM’in içerisinde bulunduğu 21 teşebbüs teklif vermiştir. TANDEM’in teklifi sınır
değerin altında kaldığından değerlendirme dışı bırakılmış, ihale ekonomik açıdan en
avantajlı teklifi sunan MOSAŞ’ın uhdesinde kalmıştır. Samsun ihalesine hem MOSAŞ
hem de TANDEM’in teklif vermiş olması BELGE-49 ile birlikte değerlendirildiğinde
teşebbüslerin Samsun ihalesinde rekabete aykırı işbirliği içerisinde olduğu kanısını
kuvvetlendirmektedir.
(253) Bununla birlikte belgeye ilişkin olarak TANDEM tarafından Samsun’da MOSAŞ’ın
kazandığı söz konusu ihaledeki işi yoğunluğu nedeniyle yapamayıp TANDEM’i alt
yüklenici olarak çalıştırdığı açıklaması yapılmıştır. İhale konusu işlerin yapılmasında
alt yüklenici çalıştırılması, ilgili idarenin muvafakatine bağlı olduğundan konuyla ilgili
KGM’ye Samsun ihalesi kapsamında alt yüklenici çalıştırılmasına muvafakat edilip
edilmediği sorulmuştur. Kurum kayıtlarına 18.07.2019 tarih ve 4712 sayı ile giren
cevabi yazıda MOSAŞ’ın uhdesinde kalan Samsun ihalesinde MOSAŞ’ın talebi ile
TANDEM’in alt yüklenici olarak çalıştırılmasına muvafakat edildiği ifade edilmiş ve bu
muvafakate ilişkin belgeler gönderilmiştir. Bu kapsamda BELGE-49’da yer alan
hakediş raporlarının idarenin onayı çerçevesinde TANDEM’e gönderilmiş olabileceği
değerlendirilmektedir. TANDEM, MOSAŞ ve ihaleye teklif sunan diğer teşebbüsler
arasında ihale kapsamında rekabete aykırı iletişim bulunduğuna ilişkin başka belge
elde edilmediğinden bu ihale özelinde teşebbüslerin birlikte hareket ettikleri sonucuna
ulaşılmamıştır.
26.04.2016 Tarih ve 2016/91167 sayılı KGM Kars İhalesi
(254) İhale, Karayolları 18. Bölge Müdürlüğü (Kars) sorumluluğundaki yollarda değişken
mesaj işaretleri (VMS) ile yol butonu ve muhtelif işlerin yapılmasına ilişkindir. Söz
konusu ihaleye ilişkin TANDEM ve MATRİSLED’in yazışmaları elde edilmiştir.
(255) BELGE-50: MATRİSLED’de yapılan yerinde incelemede elde edilen bu belgede,
2016/91167 sayılı ihaleye ilişkin TANDEM yetkilisi adına düzenlenmiş ancak imzasız
ve kaşesiz birim fiyat teklif cetveli bulunmaktadır. Ancak fiyat teklif cetvelinin
20-14/191-97
45/82

MATRİSLED’e kim tarafından iletildiği, MATRİSLED’in ihale öncesinde mi yoksa
sonrasında mı tekliften haberdar olduğu tespit edilememiştir. Bu nedenle söz konusu
belgeye dayanarak ihale öncesinde MATRİSLED ve TANDEM arasında bir iletişim
olduğu sonucuna varılmamıştır.
14.12.2017 Tarih ve 2017/577387 Numaralı KGM Antalya İhalesi
(256) İhale, Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü (Antalya) sorumluluğundaki yollarda
sinyalizasyon tesislerinin yapımı ile sinyalizasyon ve ışıklı sistemlerin bakım ve
onarımının yapılması işini içermektedir.
(257) BELGE-51: RAYENNUR yetkilisi (…..)’ten NÇT’ye 28.11.2017 tarihinde gönderilen
“KGM13 Antalya Teklif” başlıklı e-postada:
“(…..).”
ifadeleri yer almaktadır.
(258) Aynı belgede yer alan yine (…..)’ten NÇT’ye gönderilen 28.11.2017 tarihli e-postada
ise:
(…..).”
ifadeleri yer almaktadır. İlgili e-postanın ekinde 2017/577387 sayılı ihaleye ilişkin Birim
Fiyat Teklif Cetveli yer almaktadır. 2017/577387 sayılı ihalenin “Karayolları 13 Bölge
Müdürlüğü Sorumluluğundaki Yollarda Sinyalizasyon Tesislerinin Yapımı İle
Sinyalizasyon Ve Işıklı Sistemlerin Bakım Ve Onarımının Yapılması” işine ilişkin olduğu
ve 14.12.2017’de gerçekleştiği tespit edilmiştir.
(259) BELGE-52: Aynı ihaleye ilişkin bir diğer belge olan ve RAYENNUR yetkilisi (…..)
tarafından NÇT’ye gönderilen “Antalya karayolları teklif” başlıklı ve 01.12.2017 tarihli
e-postada:
“(…..).”
ifadeleri bulunmakta ve e-posta ekinde 2017/577387 nolu ihaleye ilişkin birim fiyat teklif
cetveli gönderilmektedir.
(260) BELGE-52’de, BELGE-51’de bahsi geçen Antalya ihalesi kapsamında RAYENNUR
yetkilisi tarafından ihale konusu ürünlere ilişkin birim fiyat teklif cetveli gönderilmekte
ve teklifte yer alan kalemlere ilişkin “En iyi fiyatı vermek için fiyatları dolar vermek
zorunda kaldık. Bununla ilgili öngörü size ait olursa daha sağlıklı olur.” ifadelerine yer
verilmektedir. Belgenin devamında “İnşallah ihaleyi alırsınız ve yine beraber çalışırız”
denilmektedir. Esasen bu ifadeler RAYENNUR ile NÇT arasında ürün alım satımı
ilişkisi olduğunu da gösterebilecektir. Zira teklifin dolar bazında verilmesi ve dolar
kuruna ilişkin öngörünün NÇT’ye bırakılması bu teklifin bir mal satım ilişkisine ait
olduğu izlenimini yaratmaktadır. Ürün alım satımında ihaleye sunulacak teklifin
tamamının değil sadece istenen ürünlere ilişkin teklif verilmesi makul kabul
edilebilecektir. Nitekim belgeden RAYENNUR’un NÇT’ye belli kalemler için teklif
gönderdiği ihaledeki tüm kalemlere ilişkin teklif iletmediği anlaşılmaktadır. NÇT’nin
üretim yapmadığı ve ihale özelinde gerekli ekipmanı satın alma yolu ile piyasadaki
üretici teşebbüslerden temin ettiği değerlendirildiğinde bu yazışmaların salt rekabeti
kısıtlama amacı taşıdığı tespitinde bulunmak zorlaşmaktadır.
(261) Konuya ilişkin KGM’den edinilen bilgilere göre ihaleye MOSAŞ, ASYA TRAFİK,
TANDEM ve Ferhat DUMANLIDAĞ-ERDEM GÜVENLİK İş Ortaklığı teklif vermiştir.
İhaleyi ekonomik açıdan en avantajlı teklifi sunan ASYA TRAFİK kazanmıştır. NÇT
ihaleyi EKAP üzerinden satın almış ancak teklif vermemiştir. Bu durum da yukarıda
20-14/191-97
46/82

yapılan değerlendirmeyi desteklemektedir. Dolayısıyla bahse konu ihale ve ilgili
belgelerin incelenmesi sonucunda herhangi bir ihlal tespiti yapılmamıştır.
04.10.2016 Tarih ve 2016/352712 Numaralı Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü
İhalesi
(262) BELGE-53: ASYA TRAFİK’te yapılan yerinde incelemede elde edilen ve 25.07.2017
tarihinde ASYA TRAFİK yetkilisi (…..)’dan asya@ adresine
gönderilen e-postada:
“(…..).”
ifadeleri yer almaktadır. E-posta ekinde ise KGM’ye ithafen yazılan dilekçe yer
almaktadır.
(263) Dilekçede “(…..)” denilerek imza kısmında TANKES ticaret unvanı yer almaktadır.
(264) KGM’den, ilgili ihaleye ilişkin bilgi talep edilmiş olup cevabi yazı 29.05.2019 tarih ve
3623 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. İhaleye; TANDEM, Yol Kontrol Sis. Proj.
Müh. İml. Elekt. İnş. Taah. İth. İhr. San. (YOL KONTROL), ISSD Bil. Elektr. Eğt. San.
ve Tic. Ltd. Şti, Seyfettin Sinan GÜLTEKİN, Umut AYDIN, AYTEKİN, ASYA TRAFİK
ve TANKES teklif sunmuştur. YOL KONTROL, Seyfettin Sinan GÜLTEKİN ve ASYA
TRAFİK’in tekliflerinin sınır değerin altında olduğu tespit edilerek değerlendirme dışı
bırakılmıştır. Ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklif TANKES’e ve ikinci teklif ise
AYTEKİN’e aittir.
(265) ASYA TRAFİK yetkilisi (…..)’nın asya@ adresine gönderdiği e-
postanın ekinde TANKES adına Karayolları 13. Bölge Müdürlüğüne yazılmış, “nakit
teminatın teminat mektubu ile değiştirilmesi” ve “nakit teminatın Tankes hesabına
yatırılması” talepli dilekçe yer almaktadır. ASYA TRAFİK ile TANKES arasında bir
ortaklık ilişkisi veya organik bir bağ olmadığı bilgisi TANKES tarafından da teyit
edilmiştir. Birbirinden bağımsız ve aynı sektörde rakip konumundaki iki teşebbüsten
birinde, diğerine ait nakit teminatı veya teminat mektubunun nakit teminatla
değiştirilmesine ilişkin talebi içeren dilekçesinin yer alması şüpheli olmakla birlikte;
yazışmanın ihale gerçekleştikten dokuz ay sonrasına ilişkin olması ve ihale öncesinde
iki teşebbüsün iletişiminin tespit edilmemiş olması nedeniyle söz konusu belgenin
taraflar arasında rekabeti kısıtlama amacı taşıyan bir danışıklı ilişkinin ortaya
konulması için yeterli olmadığı değerlendirilmiştir.
04.08.2015 Tarih ve 2015/90161 Numaralı Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü İhalesi
(266) BELGE-54: MATRİSLED yetkilileri arasında yapılan 27.07.2015 tarihli “RE tandem”
başlıklı yazışmada aşağıdaki ifadeler geçmektedir:
“(…..)”
(267) KGM’den ilgili ihaleye ilişkin bilgi talep edilmiş olup cevabi yazı 29.05.2019 tarih ve
3623 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. 04.08.2015 Salı günü saat 10:00’da
yapılan ihaleye; Taşpınar Yapı Mimarlık Ticaret Ltd. Şti., MATRİSLED, E.Z.P.
Mühendislik Elek. San. İnş. Nak. Taah. Tic. Ltd. Şti, Abdülkerim ÜNAL (Sey İnşaat
Taahhüt) ve Ünsel İnş. Taah. Nak. Paz. Pet. ve Dış. Tic. Ltd. Şti iş ortaklığı, Emfa Genç
Mühendislik ve TANDEM tarafından teklif sunulduğu görülmektedir. İhale komisyonu
TANDEM tarafından verilen teklifi aşırı düşük teklif olarak değerlendirmiş ve aşırı
düşük teklif savunması istemiştir. Yapılan savunmanın yeterli bulunması neticesinde
20-14/191-97
47/82

ihalenin TANDEM üzerinde kalmasına karar verilmiştir. MATRİSLED tarafından verilen
teklifin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olduğu görülmektedir.
(268) Söz konusu yazışmada “bu ihaleye matrisled olarak teklif vericez” ifadesi dikkat
çekmektedir. Diğer taraftan, ihale gününden sekiz gün önce TANDEM yetkilisi (…..) ile
MATRİSLED yetkilisi arasında ihalenin yapılacağına ilişkin bir iletişimin
gerçekleştirildiği görülmektedir. Bununla birlikte, ihaleye ilişkin tekliflerinin birbirleri ile
paylaşıldığına dair herhangi bir delil elde edilememiştir. MATRİSLED’in iç yazışması
niteliğinde olan ve içerik itibariyle de ihaledeki rekabeti kısıtlama amacını ortaya
koymadığı düşünülen söz konusu belgenin MATRİSLED ve TANDEM tarafından
04.08.2015 tarihinde gerçekleşen Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü ihalesinde danışıklı
teklif verildiği tespitine ulaşmak için yeterli olmadığı sonucuna varılmıştır.
08.05.2018 Tarih ve 2018/142707 Numaralı İzmir Büyükşehir Belediyesi İhalesi
(269) BELGE-55: AAB’de yapılan yerinde incelemede elde edilen ve AAB yetkilisinden
RAYENNUR yetkilisi (…..)’e gönderilen 19.04.2018 tarihli ve “Fwd: izmir ihale fiyat
isteği” konulu e-posta iletisinin ekinde 2018/142707 numaralı ihaleye ilişkin
doldurulmamış birim fiyat teklif cetveli bulunmaktadır.
(270) AAB’de yapılan yerinde incelemede elde edilen ve RAYENNUR yetkilisi (…..)’ten, AAB
yetkilisine gönderilen 03.05.2018 tarihli ve “2018/142707” konulu e-posta iletisinde
aşağıdaki ifadeler geçmekte, ekinde ise mezkûr ihaleye ilişkin tamamı doldurulmuş
birim fiyat teklif cetveli bulunmaktadır:
“(…..)”
(271) İzmir Büyükşehir Belediyesinden ilgili ihale kapsamında bilgi talep edilmiş olup cevabi
yazı 23.05.2019 tarih ve 3486 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Yaklaşık
maliyetin, “ihale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak
piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin
aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve
ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar" düzenlenmesi esas alınarak
Satınalma Dairesi Başkanlığı Doğrudan Temin Şube Müdürlüğünce tespit edildiği ifade
edilmiştir. Yaklaşık maliyetin belirlenmesi noktasında 4734 sayılı Kamu İhale
Kanunu’nun bir yöntem belirlemediği, İzmir Büyükşehir Belediyesinin yaklaşık maliyet
tespiti için internet sitesi üzerinden ilan etme yolunu tercih ettiği belirtilmiştir. Bu
kapsamda mezkûr ihale için aynı yöntem izlenmiş ve Deka Dig.Telekom Hiz. AŞ, Emet
İnsan Kaynakları Öz. Eğt. Dan. Sistem San. Tic. Ltd. Şti., Orbay KİMSESİZ, FEC RekL
TUL İnş. ve Res. İş. San. Tic. Ltd. Şti., Piksel Müh. Elk. Elek. İnş. Mak. San. ve Tic.
Ltd. Şti. ve Hat Atık Yön. Müh. İnş. Tah. Tic. ve San. Ltd. Şti. teşebbüslerden alınan
tekliflerin aritmetik ortalamaları alınarak yaklaşık maliyet hesabı yapılmıştır.
(272) Diğer taraftan; 08.05.2018 Salı günü saat 10:00’da gerçekleştirilen ihaleye AAB ve
RAYENNUR dahil olmak üzere soruşturma tarafı teşebbüslerden hiçbiri katılmamış,
Ansava Mühendislik Elektrik Elektronik İnşaat Makine Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.,
Girişim Telekomünikasyon İnş. Taah. Tur. Elek. Proje Danış. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve
Teos Elektrik İnşaat Ltd. Şti. teklif vermiştir.
(273) Bilgi ve belgelerden, ihale öncesinde AAB ve RAYENNUR arasında ihale konusu mal
ve hizmetlerin fiyatlandırılmasına ilişkin iletişim olduğu görülmektedir. Buna rağmen
iletişimin, içeriği iki tarafın bir iş ortaklığı olarak teklif vermeyi planladığı ve bu hususa
yönelik iletişimde oldukları şeklinde de yorumlanabilmesi mümkündür. İlaveten AAB ve
RAYENNUR’un ayrı ayrı veya iş ortaklığı olarak ihaleye teklif vermemiş olması, söz
konusu iletişimin amacının teyit edilmesini olanaksız hale getirmektedir. Bu sebeple
20-14/191-97
48/82

mevcut belgelerle 08.05.2018 tarihinde gerçekleşen İzmir Büyükşehir Belediyesinin
ihalesinde AAB ve RAYENNUR’un rekabeti kısıtladıkları sonucuna varılmamıştır.
I.4. Genel Değerlendirme
- AAB ve MOSAŞ/RAYENNUR Arasındaki İletişimin Değerlendirilmesi
(274) Dosya kapsamında AAB ile MOSAŞ/RAYENNUR’un ihale öncesinde yaklaşık maliyet
belirlenmesi aşamasında idarelere verdikleri teklifleri birlikte hazırladıkları veya
MOSAŞ/RAYENNUR tarafından kendilerine iletilen teklifi kaşelemek ve imzalamak
suretiyle idareye ilettikleri ve bu şekilde aralarındaki kamunun trafik sinyalizasyon
sektöründeki alımlarında rekabeti kısıtlama amacı taşıyan anlaşmanın yaklaşık maliyet
belirlenmesi sürecini de kapsadığı tespit edilmiştir. Bu ihalelere aşağıda yer
verilmektedir:
- Batman Belediyesi İhalesi (BELGE-14, BELGE-16, BELGE-17)
- Hatay Büyükşehir Belediyesi İhalesi (BELGE-15)
- Aydın Belediyesi İhalesi (BELGE-18)
- Kütahya Belediyesi İhalesi (BELGE-13)
(275) Ayrıca AAB ile MOSAŞ/RAYENNUR’un çeşitli ihalelere verecekleri teklifleri birbirleriyle
paylaştıkları, ihale öncesi ihalede verilecek tekliflere ilişkin unsurlar konusunda
iletişimde oldukları, AAB’ye ait ihale tekliflerini MOSAŞ/RAYENNUR’un hazırladığı,
ihale teklif zarfında bulunması gereken evrakın AAB tarafından MOSAŞ/RAYENNUR’a
iletildiği ve AAB’ye ait teminat mektuplarının MOSAŞ/RAYENNUR yetkilileri tarafından
teslim alındığını gösteren belgelere ulaşılmıştır. İlgili ihale başlıkları altında detaylıca
açıklanan bu belgeler değerlendirildiğinde AAB ile MOSAŞ/RAYENNUR arasında
KGM ve belediyelerin düzenlediği belirli ihalelerde rekabeti kısıtlama amacı taşıyan bir
anlaşma olduğu ve bu yolla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri tespit
edilmiştir. AAB ve MOSAŞ/RAYENNUR’un rekabeti kısıtlama amacı ile anlaştıkları
tespit edilen ihaleler aşağıda sıralanmıştır:
- 2018/108330 numaralı ve 30.03.2018 tarihli KGM Konya İhalesi
(BELGE-37)
- 2017/311604 numaralı ve 20.07.2017 tarihli Isparta Belediyesi İhalesi
(BELGE-29, BELGE-30, BELGE-31, BELGE-32)
- 2017/99118 numaralı ve 12.04.2017 tarihli KGM Kars İhalesi (BELGE-
20, BELGE-21, BELGE-22)
- 2017/152035 numaralı ve 05.05.2017 tarihli KGM Van İhalesi (BELGE-
23, BELGE-24, BELGE-25, BELGE-26, BELGE-28)
- 2018/62966 numaralı ve 16.03.2018 tarihli KGM Program İzleme Dairesi
Başkanlığı İhalesi (BELGE-38. BELGE-39, BELGE-40, BELGE-41)
- 2018/66152 numaralı ve 13.03.2018 tarihli Bursa Büyükşehir Belediyesi
İhalesi (BELGE-35, BELGE-36)
- 2018/176246 numaralı ve 22.05.2018 tarihli Karayolları 16. Bölge
Müdürlüğü Sivas İhalesi (BELGE-47, BELGE-48)
- TANDEM ve MOSAŞ/RAYENNUR Arasındaki İletişimin Değerlendirilmesi
20-14/191-97
49/82

(276) TANDEM ve MOSAŞ/RAYENNUR’un Temmuz 2015 ile Mart 2018 tarih aralığında
yaklaşık maliyet tespiti aşamasında verilecek fiyat teklifi hususunda aşağıda adı geçen
ihalelerde anlaşma içinde oldukları tespit edilmiştir.
- Antalya Büyükşehir Belediyesi İhalesi (BELGE-1, BELGE-2)
- Niğde Belediyesi İhalesi (BELGE-3, BELGE-4, BELGE-6)
- Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü İhalesi (BELGE-5)
- Isparta Belediyesi İhalesi (BELGE-7)
(277) Ayrıca TANDEM ile MOSAŞ/RAYENNUR arasında 2017/311604 numaralı ve
20.07.2017 tarihli Isparta Belediyesi ihalesi kapsamında danışıklılık olduğu tespit
edilmiştir (BELGE-29, BELGE-30, BELGE-31, BELGE-32).
- BUHARALILAR ve MOSAŞ/RAYENNUR Arasındaki İletişimin Değerlendirilmesi
(278) BUHARALILAR ile MOSAŞ/RAYENNUR’un yaklaşık maliyet tespiti aşamasında
verilecek fiyat teklifi hususunda işbirliği içinde olduğunun tespit edildiği ihaleler
şunlardır:
- Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi İhalesi (BELGE-8)
- Batman Belediyesi İhalesi (BELGE-9)
(279) Ayrıca BUHARALILAR’ın aşağıda yer verilen ihalelerde MOSAŞ/RAYENNUR
tarafından kendisine iletilen teklifleri idareye sunduğu tespit edilmiştir:
- 2017/426292 sayılı 20.09.2017 tarihli Batman Belediyesi İhalesi
(BELGE-34)
- 2018/176246 numaralı ve 22.05.2018 tarihli KGM Sivas Bölge
Müdürlüğü İhalesi (BELGE-47, BELGE-48)
Bu bağlamda BUHARALILAR ile MOSAŞ/RAYENNUR arasında kamunun trafik
sinyalizasyon sektöründeki alımlarında rekabeti kısıtlama amacı taşıyan anlaşmanın
2017 ve 2018 yıllarında devam ettiği sonucuna varılmıştır.
- NÇT ve MOSAŞ/RAYENNUR Arasındaki İletişimlerin Değerlendirilmesi
(280) 2017 yılında Karayolları 18. Bölge Müdürlüğü tarafından düzenlenen ihale öncesinde
NÇT’nin MOSAŞ/RAYENNUR tarafından düzenlenip kendisine e-posta ile iletilen
yaklaşık maliyet teklifini idareye gönderdiği tespit edilmiştir (BELGE-11).
(281) Ayrıca NÇT ile MOSAŞ/RAYENNUR’un
- 2017/261028 sayılı ve 20.06.2017 tarihli Kilis Belediyesi İhalesi ve
(BELGE-33)
- 2017/99118 sayılı ve 20.07.2017 tarihli KGM Kars İhalesi (BELGE-20,
BELGE-21, BELGE-22)
sürecinde rekabeti kısıtlama amacı taşıyan bir işbirliği içinde olduğu ve ihaleye
danışıklı teklif verdikleri tespit edilmiştir.
20-14/191-97
50/82

- İSHAKOĞULLARI ve MOSAŞ/RAYENNUR Arasındaki İletişimlerin Değerlendirilmesi
(282) İSHAKOĞULLARı ile MOSAŞ/RAYENNUR’un 2018 yılında Adana Büyükşehir
Belediyesi tarafından düzenlenen ihalede yaklaşık maliyet tespiti sürecinde birlikte
hareket ettikleri tespit edilmiştir. (BELGE-12)
(283) Ayrıyeten söz konusu teşebbüslerin 2018/84357 numaralı ve 22.03.2018 tarihli
Batman Belediyesi ihalesinde rekabeti kısıtlama amacı taşıyan bir işbirliği içinde
oldukları ve danışıklı teklif verdikleri tespit edilmiştir (BELGE-35, BELGE-36).
- ASYA TRAFİK ve TANKES Arasındaki İletişimin Değerlendirilmesi
(284) ASYA TRAFİK ile TANKES arasında 2018/83669 numaralı ve 23.03.2018 tarihli
Erzurum Büyükşehir Belediyesi İhalesi bağlamında bir iletişim gerçekleştiği ve
TANKES’ten ASYA TRAFİK’e ihale paylaşımına yönelik bir talep iletildiği tespit
edilmiştir (BELGE-46). İlgili ihaleye TANKES teklif verirken ASYA TRAFİK’in teklif
vermemesi aralarındaki iletişimin anlaşma ile sonuçlandığını ortaya koymaktadır. Bu
kapsamda ASYA TRAFİK ile TANKES arasında tek bir ihaleye ilişkin olarak rekabeti
kısıtlama amacı taşıyan bir anlaşma olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
(285) Aşağıda yer alan tablolar ile yaklaşık maliyet teklif sürecinde ve teklif sürecinde ihlal
tespit edilen ihaleler ve bunlara ilişkin belgeler özetlenmiştir:
Tablo 2: Yaklaşık Maliyet Teklifi Sürecinde Danışıklılık Tespit Edilen Ihaleler
Belge Tarihleri İhaleyi Düzenleyen İdare İhlal Tespiti Yapılan Teşebbüsler Belge No
21.02.2018
Karayolları 16. Bölge
Müdürlüğü (Sivas)
TANDEM, MOSAŞ/RAYENNUR BELGE-5
21.07.2015
09.09.2015
Antalya Büyükşehir
Belediyesi
TANDEM, MOSAŞ/RAYENNUR BELGE-1
21.03.2018
22.03.2018
21.03.2018
Niğde Belediyesi Zabıta
Müdürlüğü
TANDEM, MOSAŞ/RAYENNUR BELGE-2
21.04.2016 Isparta Belediyesi TANDEM, MOSAŞ/RAYENNUR BELGE-3
06.02.2018 Batman Belediyesi
BUHARALILAR
MOSAŞ/RAYENNUR
BELGE-4
14.05.2018
Diyarbakır Büyükşehir
Belediyesi
BUHARALILAR
MOSAŞ/RAYENNUR
BELGE-6
13.02.2017
Karayolları 18. Bölge
Müdürlüğü
NÇT, MOSAŞ/RAYENNUR BELGE-7
17.10.2017
17.10.2017
24.07.2017
Batman Belediyesi AAB, MOSAŞ/RAYENNUR BELGE-9
06.08.2017
Hatay Büyükşehir
Belediyesi
AAB, MOSAŞ/RAYENNUR BELGE-8
31.01.2018 Aydın Belediyesi AAB, MOSAŞ/RAYENNUR BELGE-11
16.02.2018 Kütahya Belediyesi AAB, MOSAŞ/RAYENNUR
BELGE-16
BELGE-14
08.03.2018
Adana Büyükşehir
Belediyesi
İSHAKOĞULLARI
MOSAŞ/RAYENNUR
BELGE-17
20-14/191-97
51/82

Tablo 3: İhale Sürecinde Danışıklılık Tespit Edilen İhaleler
İhale Numarası Tarihi
İhaleyi
Düzenleyen
İdare
İhlal Tespiti Yapılan
Teşebbüsler
Belge No
2017/311604 20.07.2017
Isparta
Belediyesi
AAB
MOSAŞ/RAYENNUR
TANDEM
BELGE-29
BELGE-30
BELGE-31
BELGE-32
2017/99118 12.04.2017 KGM Kars
NÇT
MOSAŞ/RAYENNUR
AAB
BELGE-20
BELGE-21
BELGE-22
2017/152035 05.05.2017 KGM Van
MOSAŞ/RAYENNUR
AAB
BELGE-23
BELGE-24
BELGE-25
BELGE-26
BELGE-28
2018/62966 16.03.2018
KGM Program
İzleme
Başkanlığı
AAB
MOSAŞ/RAYENNUR
BELGE-38
BELGE-39
BELGE-40
BELGE-41
2017/261028 20.06.2017 Kilis Belediyesi
NÇT
MOSAŞ/RAYENNUR
BELGE-33
2018/66152 13.03.2018
Bursa
Büyükşehir
Belediyesi
AAB
MOSAŞ/RAYENNUR
BELGE-35
BELGE-36
2017/426292 20.09.2017
Batman
Belediyesi
BUHARALILAR
MOSAŞ/RAYENNUR
BELGE-34
2018/84357 22.03.2018
Batman
Belediyesi
İSHAKOĞULLARI
MOSAŞ/RAYENNUR
BELGE-35
BELGE-36
2018/83669 23.03.2018
Erzurum
Büyükşehir
Belediyesi
ASYA TRAFİK
TANKES
BELGE-46
2018/176246 22.05.2018 KGM Sivas
AAB
BUHARALILA
MOSAŞ/RAYENNUR
BELGE-47
BELGE-48
2018/108330 30.03.2018 KGM Konya
AAB
MOSAŞ/RAYENNUR
BELGE-37
(286) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca teşebbüsler arasındaki bir anlaşmanın
varlığı bakımından herhangi bir şekil şartı aranmamaktadır. Rekabet hukuku
kapsamında anlaşma kavramı borçlar hukuku kapsamındaki sözleşme kavramından
farklı olarak geniş yorumlanmaktadır. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin
gerekçesinde bu husus açıkça dile getirilmiş ve “Maddenin amacı bakımından
anlaşma, Medeni Hukukun geçerlilik koşullarına uymasa bile tarafların kendilerini bağlı
20-14/191-97
52/82

hissettikleri her türlü uzlaşma ya da uyuşma anlamında kullanılmıştır. Anlaşmanın
yazılı ya da sözlü olmasının önemi yoktur.” ifadesi ile ortaya konmuştur. Bu çerçevede
taraflar arasında rekabeti kısıtlama amacıyla birlikte hareket edildiğinin ve bu yönde
iletişim halinde olunduğunun gösterilmesi 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında bir ihlalin varlığını ortaya koymak bakımından yeterlidir.
(287) Bu bağlamda hakkında soruşturma yürütülen taraflardan MOSAŞ/RAYENNUR
ekonomik bütünlüğü, AAB, NÇT, BUHARALILAR, TANDEM, ASYA TRAFİK,
İSHAKOĞULLARI ve TANKES’in ihalelerde danışıklı hareket etmek suretiyle 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri tespitine ulaşılmıştır.
(288) Soruşturma taraflarından biri olan MATRİSLED ile TANDEM’in birbirleriyle iletişime
geçtiği anlaşılda da, bu iletişimlerin teşebbüslerin birbirlerinden ürün temin etmelerine
yönelik olarak fiyat teklifi talep etmelerinden kaynaklaklanmış olabileceği görülmüştür.
Başkaca delil olmadığından MATRİSLED ile TANDEM’in 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettiklerine yönelik bir tespit yapılamamaktadır.
I.5. 4054 sayılı Kanun’un 5. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirme
(289) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal eden bir anlaşma ve/veya uyumlu eylemin aynı
Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel muafiyet alabilmesi için madede hükmünde
sayılan şartların tamamını bir arada sağlaması gerekmektedir. Dolayısıyla bu
şartlardan herhangi birinin sağlanmadığının ortaya konması halinde muafiyet
değerlendirmesi bakımından diğer şartların incelenmesi gereği ortadan kalkmaktadır.
(290) İşbu dosyanın konusu, sinyalizasyon sektöründe yer alan bazı teşebbüslerin ihalelerde
danışıklı teklif verdiği ve bu şekilde ihalelerdeki rekabeti kısıtlamayı amaçladıklarına
ilişkindir. İhalelerde rekabet ortamının oluşması için ihaleye katılacak teşebbüslerin
birbirlerinden bağımsız teklif vermeleri beklenmektedir. Yukarıda ayrıntılı olarak
açıklandığı üzere çeşitli ihalelerde yaklaşık maliyet belirlenmesi aşamasında, çeşitli
ihalelerde ise ihalede teklif verme aşamasında teşebbüslerin rekabeti kısıtlama amacı
taşıyan anlaşma içinde olduğu tespit edilmiştir. Bu tespitler ihalelerdeki rekabet
ortamının bozulduğunu göstermektedir.
(291) Teşebbüslerin malların alım ya da satım şartlarını etkilemeye yönelik anlaşma ve
uyumlu eylemleri rekabet hukukunda açık/per se kısıtlama sayılan hallerdendir. Bu
amaca yönelik bir anlaşma veya uyumlu eylemin malların üretim veya dağıtımı ile
hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik
gelişmenin sağlanması sonucunu doğurmayacağı kabul edilmektedir. Bu bakımdan
soruşturma kapsamında tespit edilen anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde
sayılan şartlardan ilkini karşılamadığı anlaşılmaktadır.
(292) Soruşturmaya taraf teşebbüsler arasında varlığı tespit edilen anlaşmanın 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasında sayılan şartları sağlamadığı ve bu nedenle
muafiyet alamayacağı sonucuna varılmıştır.
I.6. Savunmaların Değerlendirilmesi
I.6.1. İSHAKOĞULLARI Tarafından Yapılan Savunmanın Değerlendirilmesi
(293) İSHAKOĞULLARI tarafından özetle;
- 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettikleri yönündeki iddiaların doğru olmadığı,
soruşturma bildiriminin de bu hususu doğruladığı ve İSHAKOĞULLARI ile
ilişkili olan sadece dört belgenin var olduğu,
- İSHAKOĞULLARI ile ilgili olarak dosyada yer verilen ilk belgede (BELGE-12)
20-14/191-97
53/82

MOSAŞ/RAYENNUR’a gönderilen e-posta ekinde Adana Büyükşehir
Belediyesi Satınalma ve İhale Daire Başkanlığına hitaben yazılmış dört adet
fiyat araştırması teklif mektubu olduğu,
- Adana Belediyesinin bu ihalesine üretimlerinde olmayan birçok ürünün dâhil
olduğu, ihaleye MOSAŞ/RAYENNUR ile birlikte ortak girişim şeklinde girme
niyetlerinin olduğu, mektupların bu sebeple paylaşıldığı ancak ihale iptal
olduğu için ortak girişimin faaliyete geçirilemediği,
- Ayrıca bu ihalede sınır değer tespitinin yapılmadığı, bu sebeple danışıklı teklif
verilmesinin hiçbir mantığının olmadığı ve sonuç olarak bu belgenin rekabet
ihlaline işaret edemeyeceği,
- Soruşturma kapsamında dosyada yer verilen ikinci belgede (Belge 35);
İSHAKOĞULLARI’ndan RAYENNUR’a gönderilen, İSHAKOĞULLARI’na ait
SGK ve Gelir İdaresi Başkanlığından alınmış borcu yoktur yazılarının olduğu,
- Bu yazışmanın Batman Belediyesinin 2018/84357 numaralı ihalesine ilişkin
olduğu, ihaleyi kazanmalarına rağmen dolar kurundaki artış nedeniyle işin
belirli bir yüzde karşılığında MOSAŞ’a devredildiği, verilen vekalet ile işlerin
MOSAŞ tarafından yürütüldüğü,
- Bu devirin idarenin bilgisi dâhilinde gerçekleştirildiği, rekabeti kısıtlamadığı ve
aksine daha çok firmanın ihaleye girebilmesine imkan verdiği
- Dosya kapsamında yer verilen diğer bir belgede, RAYENNUR/MOSAŞ’a ait
şirket içi yazışmalarda “Masaüstüne aldığın o ihaleler klasöründe aab,
ıshakoğulları, Buharalılar, n.cagatay ve tandem adına hazırlanmış ve tüm
bilgileri doldurulmuş teklif mektupları var” ifadelerinin yer aldığının belirtildiği,
- Bu ifadenin rakip şirkette tespit edildiği ve anlaşılamadığı, ihale öncesi ortak
girişim çalışması için firmaya iletilmiş teklifler olmasının muhtemel görüldüğü,
bahsi geçen teklif mektuplarının iletilmesi halinde sağlıklı bir savunma
yapmalarının mümkün olduğu,
- Soruşturma dosyasında yer alan el yazılı bir belgede Mersin Karayollarının
28.12.2017 ve 19.02.2017 tarihli ihaleleri ile Karayolları 13. Bölgesinin 12-2017
ihalesine ilişkin verilen teklif tutarlarının bulunduğunun belirtildiği,
- Bahsi geçen belgede sadece teklif tutarları ile birlikte yaklaşık maliyet
bilgilerinin de yer aldığı, bu bilgilerin idare tarafından açıklanan bilgiler olduğu
ve sektörde faaliyet yürüten tüm firmaların rahatlıkla ulaşılabileceği, ihale
sonuçlarının ve rakiplerin verdiği fiyatların ihale sonrasında takip edilmesinin
doğal ve rekabetçi bir davranış olduğu,
- Sonuç olarak İSHAKOĞULLARI tarafından 4054 sayılı Kanun’un kesinlikle
ihlal edilmediği ve buna yönelik bir eylemde bulunulmadığı
belirtilmiştir.
(294) BELGE-35’te İSHAKOĞULLARI’ndan RAYENNUR’a gönderilen İSHAKOĞULLARI’na
ait SGK ve Gelir İdaresi Başkanlığından alınmış ve Batman Belediyesi tarafından
yapılan 2018/84357 numaralı ihaleye ilişkin borcu yoktur yazılarının olduğu
görülmektedir. Anılan belge, ihaleye verilen teklif dosyasında yer alan evraktan biri
olup bu çerçevede İSHAKOĞULLARI’nın ihaleye sunacağı teklif dosyasında yer alan
evrakı RAYENNUR’a gönderdiğini göstermektedir. Buna ek olarak dosya kapsamında
MOSAŞ çalışanları arasında bir çevrimiçi yazışma uygulaması üzerinden yapılan
20-14/191-97
54/82

yazışmalarda ihalelerde danışıklı teklif verildiğine işaret eden ve mevcut delilleri
destekleyici nitelikte olduğu anlaşılan ifadeler yer almaktadır. Söz konusu ifadeler
RAYENNUR yetkilisi (…..)’in tek taraflı beyanları olduğundan tek başına delil olarak
kabul edilmese de ihlal tespitine yol açabilecek diğer delilleri destekler niteliktedir.
MOSAŞ’ta İSHAKOĞULLARI’na ait doldurulmuş teklifler olduğuna ilişkin bu
yazışmalarla birlikte İSHAKOĞULLARI’nın ihaleye katılım için gerekli belgelerini
RAYENNUR’a ihale öncesi iletmesine ilişkin belge birlikte değerlendirildiğinde
incelenen ihalede İSHAKOĞULLARI ve MOSAŞ/RAYENNUR arasında rekabeti
kısıtlayıcı anlaşma olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısıyla teşebbüsün ilgili
savunmaları kabul edilmemiştir.
(295) İSHAKOĞULLARI’nın savunmasında yer alan bazı belgelere yönelik olarak ise, bu
belgelerin zaten herhangi bir ihlal tespitine dayanak yapılmadığı belirtilmelidir.
I.6.2. AAB Tarafından Yapılan Savunmanın Değerlendirilmesi
(296) Teşebbüs tarafından yapılan savunmada özetle;
- Dosya kapsamında yer alan AAB ile ilgili tüm belgelerin RAYENNUR firması
ile yapılan yazışmalar olduğu ve bu yazışmaların ihalelerde rekabeti
kısıtlamaya yönelik olmadığı,
- AAB’nin üretiminin olmadığı sadece ihalelere girdiği, ihaleye girmeden önce
ürünlerin temini konusunun netleştirildiği, bunun tek yolunun ise sinyalizasyon
sektöründe üretici olarak faaliyet yürüten firmalar ile işbirliğine gitmek olduğu,
diğer bir ifadeyle ihaleye girmek isteyen ancak üretimi olmayan bir firmanın,
üretimi olan firmaların ürünleri ile ihaleye girebilmek için onlardan fiyat talep
edebildiği,
- Bu fiyatların üretici olan firmanın söz konusu ürünleri ihaleye girmek isteyen
firmaya satış fiyatları olduğu, şayet üretici firma söz konusu ihaleye kendisi
doğrudan girecek ise çoğunlukla üretici olmayan firmalara herhangi bir fiyat
vermediği ya da bunu açıkça karşı tarafa bildirdiği,
- Üreticinin ihaleye girmediği/giremediği durumlarda sektörde faaliyet gösteren
ancak üretimi olmayan ve çoğunlukla da kendisinin distribütörü/bayisi olan
diğer firmaları desteklediği, bu desteğin ihalenin kazanılması sonrasında işin
yapılması ve teslimine kadar ki tüm süreçleri kapsadığı,
- Dosya kapsamında yer alan AAB ile ilgili belgelerin tamamının, üretici firma
olan RAYENNUR ile belirli ihalelere yönelik olarak kurulmuş işbirliğine yönelik
olduğu ve kesinlikle rekabeti kısıtlama gibi bir amacının veya etkisinin
olmadığı, AAB olarak RAYENNUR’un yetkili servisi ve temsilcisi oldukları,
RAYENNUR ürünleri için üçüncü şahıslara ve ihalelere teklif verme haklarının
olduğu, RAYENNUR’un ihaleler için gerekli finansal yükümlülükleri
sağlayamadığı dönemler olduğu ve bu tür bir kısıtı olmayan AAB ile işbirliğine
gitme yolunu seçtiği, bu işbirliğinin belirli ihalelere yönelik yapıldığı ve teklifin
hazırlanması, idareye sunulması, ihalenin kazanılması halinde işin yapılması
ve teslimine kadar tüm süreçleri kapsadığı,
- Dosyadakj tüm belgelerin AAB ile RAYENNUR'un ihalelere teklif vermek
amacıyla veya birlikte kazandıkları işleri yürütmek amacıyla gerçekleştirdikleri
yazışmalar olduğu, bunun dışında bir amacın olmadığı, bu yazışmaların
hiçbirinde mevcut soruşturmaya taraf diğer sektör oyuncuları ile herhangi bir
iletişim olmadığı, RAYENNUR’un diğer sektör oyuncularına aynı ihaleler için
20-14/191-97
55/82

mal satmasını engelleyici bir girişim olmadığı, ihalelerde RAYENNUR’un diğer
müşterilerinin rakip olarak karşılarına çıktığı,
- Kurulun ve 4054 sayılı Kanun’un koruması gereken rekabetin sadece AAB ve
RAYENNUR arasındaki rekabet olmadığı, herhangi bir ihale sürecindeki
rekabetin yoğunluğunun korunmasının gerektiği, firmalar arasındaki bazı
işbirliklerinin rekabeti artırdığı ve AAB ile RAYENNUR arasındaki işbirliğinin
böyle bir nitelik taşıdığı, bu tür bir işbirliğine izin verilmediği durumda hem
AAB’nin hem de RAYENNUR’un ihalelere giremeyeceği ve önemli bir
oyuncunun ürünlerinin ihale sürecine dahil olmayacağı,
- RAYENNUR ile AAB arasındaki ilişkilerin kesinlikle kartel ya da rekabeti
sınırlayıcı bir anlaşma olarak değerlendirilemeyeceği, pazardan pay almak
isteyen bu iki firma arasındaki ilişkinin yatay işbirliği anlaşması olduğu, Yatay
İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuz’un (Kılavuz) 3. paragrafında “Yatay
işbirliği anlaşmaları, özellikle birbirini tamamlayıcı faaliyet, beceri veya
varlıkları bir araya getirdiği zaman önemli ekonomik faydalar ortaya
çıkarabilmektedir. Yatay işbirliği, risk paylaşmak, maliyet tasarrufu yapmak,
yatırımları artırmak, knowhow havuzu oluşturmak, ürün kalitesi ile ürün
çeşitliliğini artırmak ve daha hızlı yenilik yapmak için bir araç olabilmektedir.”
denildiği, yatay işbirliğinin aralarında tamamlayıcılık ilişkisi bulunan taraflarca
gerçekleştirilebileceği ve RAYENNUR ile AAB’nin bu şartı sağladığı,
RAYENNUR’un üretici bir firma olduğu ve içerisinde bulunduğu problemler
sebebiyle ihalelere katılamadığı, AAB’nin ise üretimi olmadığı ve
RAYENNUR’un bayisi gibi faaliyet yürüttüğü,
- Rakip teşebbüslerin işbirliği içerisinde teklif vermelerinin tüm sektörlerdeki
kamu ihalelerinde gözlendiği, ancak Kurulun verdiği karar sayısının sınırlı
olduğu, bunun muhtemel nedeninin rakiplerin birlikte teklif vermelerinin ihlal
olarak görülmemesi ya da Kurulun bu tür işbirliklerine ılımlı davranmasının
olabileceği, Kurulun kendisine bildirilen ve ihalelere girmek üzere oluşturulan
rakipler arası işbirliklerini hiçbir zaman kartel olarak değerlendirmediği ve
tamamına muafiyet verdiği, Kurulun okul sütlerine yönelik aldığı kararların
örnek olarak gösterilmesinin mümkün olduğu,
- Sonuç olarak dosyada yer alan belgelerin rekabeti kısıtlamaya yönelik bir
girişim içerisinde olduklarını göstermediği, aksine belgelerin tamamının
AAB’nin sektörde üretimi olmayan bir firma olarak sektördeki üretici bir firma
ile işbirliğine giderek faaliyet yürüttüklerini gösterdiği, bu tür işbirliklerinin kamu
ihalelerinde rekabeti artırdığı ve bu nedenle Kurulun daha önce müsamahalı
yaklaştığı, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında muafiyet
değerlendirmesi yapılması ve 4054 sayılı Kanun’u ihlal etmedikleri yönünde
rapor tanzim edilmesi gerektiği,
- Soruşturma dosyasında, ihalelerin hangi kritere gore ihlal içeren veya
içermeyen şeklimde tasnif yapıldığının anlaşılamadığı,
- 13.03.2018 tarih ve 2018/66152 sayılı Bursa Büyükşehir Belediyesinin ihalesi
ile 08.05.2018 tarih ve 2018/142707 sayılı İzmir Büyükşehir Belediyesinin
ihalesine ilişkin tespitlerin birebir aynı olduğu, her iki ihale bakımından da
teşebbuslerin ihale öncesi iletisim halinde olduğu ve her iki ihaleye de
tesebbüsler tarafından teklif verilmediği, ancak Izmir Büyükşehir Belediyesinin
20-14/191-97
56/82

ihalesinde ihlal iddiasinda bulunulmaz iken Bursa Büyükşehir Belediyesinin
ihalesinde ihlal iddiasinda bulunulduğu,
- Teşebbüslerin ihaleye girebilmeleri için ihale dökümanı satın almaları
gerektiği, ancak ihale dökümanını satin almadan da inceleyebildikleri, nitekim
EKAP'tan ücret odemeden bu dökümanın indirilebildiği, satın alma işleminin
ise ihaleden 1 dakika önce bile olsa gerçekleştirilebileceği,
- 20.07.2017 tarihli ve 2017/311604 numaralı Isparta Belediyesi ihalesine ilişkin
olarak Seyfettin Sinan GÜLTEKİN'in fiyat teklifi yerine teşekkur belgesi
sunmasının gerekçesinin ihalenin geçerli olmasi için 3 teklif şartının
karşılanması olduğu şeklindeki tespitin hatalı olduğu,
- Dosya içerisinde ihlal tespiti yapılan ihalelerden en eski tarihlisinin 12.04.2017
tarihinde gerçekleştirilen 2017/99118 numaralı KGM Kars ihalesi, en yeni
tarihlisinin ise 22.05.2018 tarihinde gerçekleştirilen 2018/176246 numaralı
KGM Sivas ihalesi olduğu,
- Bu iki ihale arasındaki sürenin bir yıldan fazla olmasma rağmen, KGM Kars
ihalesinin gerçelkleştirildiği tarih veya öncesine ilişkin hiçbir tespitte
bulunulmadığı, yapılan tespitlerin ihale tarihi sonrasındaki döneme ilişkin
olduğu, bu nedenle ihlalin başlangıcı olarak 12.04.2017 tarihinde
gerçekleştirilen 2017/99118 numarali KGM Kars ihalesinin alınmasının ve
sürenin iki yil olarak hesaplanmasının hatalı olduğu
hususlarına yer verilmiştir.
(297) Öncelikle, rakipler arasında yatay işbirliği anlaşması kapsamında değerlendirilerek
muafiyet tanınabilecek işbirlikleri ile rekabeti per se kısıtlayan işbirliklerinin birbirinden
farklı olduğu belirtilmelidir. Örneğin Kurulun Okul Sütü kararlarında teşebbüslerin
ihaleye tek tek katılmak yerine iş ortaklığı şeklinde katılmaları öngörülmüş, Tarım ve
Orman Bakanlığı tarafından üretimi ve dağıtımı öngörülen süt miktarı bir başka ifade
ile işin kapsamı, niteliği ve niceliği sebebiyle oluşabilecek birtakım zorlukların en aza
indirgenecek olması sebebiyle malların üretim ve dağıtımında iyileşme
sağlanacağından teşebbüsler arası iş ortaklığı sözleşmesine muafiyet tanınmıştır.
Ancak anılan Kurul kararlarından farklı olarak mevcut soruşturmada teşebbüsler
ihalelere ayrı ayrı teklif vermiş olup dolasıyla anılan ihaleler özelinde rakip olarak
değerlendirilmektedir.
(298) Nitekim 2018/108330 numaralı KGM Konya İhalesi, 2017/311604 numaralı Isparta
Belediyesi İhalesi, 2017/152035 numaralı KGM Van İhalesi, 2018/62966 numaralı
Karayolları Genel Müdürlüğü Program İzleme Dairesi Başkanlığı İhalesine AAB ve
MOSAŞ/RAYENNUR ile aynı ekonomik bütünlük içinde olduğu değerlendirilen
Seyfettin Sinan GÜLTEKİN’in; 2017/99118 numaralı KGM Kars İhalesi, 2018/176246
numaralı Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü Sivas İhalesine ise AAB ve
MOSAŞ/RAYENNUR’un katıldığı ve ayrı ayrı teklif verdikleri görülmektedir. Dolayısıyla
teşebbüslerin rakip olarak katıldıkları ihalelere verecekleri teklifleri birbirleriyle
paylaşmaları, ihale öncesi ihalede verilecek tekliflere ilişkin unsurlar konusunda iletişim
halinde olmaları, birbirleri yerine ihale teklifleri hazırlamaları, AAB’nin teminat
mektubunun ve teklif zarfının MOSAŞ/RAYENNUR yetkilisine gönderilmesi muafiyet
alamayacak nitelikte rekabeti kısıtlayıcı bir işbirliğine işaret etmekte ve 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesinin ihlali anlamına gelmektedir.
(299) Önceki bölümde yer verildiği üzere, sinyalizasyon sektöründe gerçekleştirilen çeşitli
ihalelerde teşebbüslerin danışıklılık içinde bulunmaları rekabet hukukunda açık/per se
20-14/191-97
57/82

kısıtlama sayılan hallerdendir. Bu nedenle anlaşmanın 4054 sayılı Kanunun 5.
maddesinin (a) bendinde sayılan “malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin
sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin
sağlanması” koşulunu sağlamadığı ve bu nedenle muafiyet alamayacağı sonucuna
varılmıştır.
(300) Teşebbüs tarafından RAYENNUR’un yetkili servisi/temsilcisi/bayisi olduğu iddia
edilmiştir. Yukarıda anılan ihalelere AAB ve MOSAŞ/RAYENNUR’un rakip olarak
girdikleri tespit edilmiş olup teşebbüsün RAYENNUR ile bayilik ilişkisi bulunduğuna
ilişkin savunmasının yerinde olmadığı değerlendirilmektedir.
(301) Dosyada yer verilen, 13.03.2018 tarih ve 2018/66152 sayılı Bursa Büyükşehir
Belediyesinin ihalesi kapsamında, AAB ile MOSAŞ/RAYENNUR arasında ihale
öncesinde yoğun bir iletişim gerçekleştiği ancak ihaleye teklif vermedikleri
anlaşılmaktadır. İhaleden önceki iki gün boyunca; teminat mektubu, teknik şartname
ve iki farklı teklif içeren birim fiyat teklif cetvelinin taraflarca birbirlerine iletildiği tespit
edilmiştir. Örneğin teminat mektubu talebi için bankayla iletişime geçen AAB,
yazışmayı gizli olarak MOSAŞ/RAYENNUR yetkilisine de gondermektedir. Henüz
rekabetin sona ermediği ihale öncesi aşamasında iki rakip teşebbüsün tek bir teşebbüs
gibi hareket ederek sunacakları teklifi belirlemeye çalıştıkları görülmektedir. Her ne
kadar taraflarca ihaleye teklif verilmemiş olsa da ihaleye oldukça yakın bir zaman
diliminde yoğun iletişim içerisinde olmaları, elde edilen belgelerin çok sayıda rekabete
hassas bilgi içermesi ile birlikte değerlendirildiğinde teşebbüslerin 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri sonucuna ulaşılmıştır.
(302) Diğer taraftan 08.05.2018 tarih ve 2018/142707 sayılı İzmir Büyüksehir Belediyesinin
ihalesi bakımından elde edilen bilgi ve belgeler ise ihlali ortaya koymak bakımından
yeterli görülmemiştir. Zira ihale kapsamındaki tek iletişim MOSAŞ/RAYENNUR yetkilisi
tarafindan AAB yetkilisine gönderilen 03.05.2018 tarihli ve "2018/142707” konulu e-
posta iletisi olup, söz konusu e-posta iletisindeki ifadeler, teşebbüslerin iş ortaklığı
kurmak istekleri doğrultusunda iletişime geçmiş olabileceklerini de düşündürmektedir.
Dolayısıyla İzmir Büyükşehir Belediyesi ihalesi kapsamında değerlendirilen belgelerde
teşebbüsler arasında iletişim tespit edilmiş olmakla birlikte bu iletişimin rekabeti
kısıtlayıcı olduğu ortaya konulamamıştır.
(303) İlaveten bu noktada idareden gelen ihale tarihi, katılımcı durumu ve sayısı gibi bilgilerin
ihlalin ispatlanmasında destekleyici bir unsur olarak kullanıldığı belirtilmelidir. Bu
açıklamalar ışığında her iki ihale bakımından elde edilen delillerin niteliği ve sayısı
farklı olduğundan, teşebbüsün ihalelere ilişkin subjektif değerlendirme yapıldığı
savunmasının isabetli olmadığına kanaat getirilmiştir.
(304) Soruşturma dosyasında ihale dökümanının EKAP'tan satın alındığı tarih ve saate
ilişkin bilgiler ise, dosya kapsamında elde edilen diğer belgeleri desteklemek amacıyla
kullanılmıştır. İddia konusu hususlar, ihlali göstermek için tek başına kullanılmamış
olup tüm bilgi ve belgeler dikkate alındığında tamamlayıcı niteliktedir. Bu doğrultuda
teşebbüsün savunmasının isabetli olmadığı değerlendirilmektedir.
(305) Dosya kapsamında da belirtildiği üzere, elde edilen bilgi ve belgelerden, AAB ile
MOSAŞ/RAYENNUR'un 2017 yılında gerçekleştirilen Isparta Belediyesi, KGM Van,
KGM Kars; 2018 yılında gerçekleştirilen KGM Konya, KGM Program İzleme
Başkanlığı, Bursa Büyükşehir Belediyesi, KGM 16. Bölge Müdürlüğü Sivas ihalelerinde
işbirliği içinde olduğu ayrıca Temmuz 2017 ile Ocak 2018 arasında ihale öncesinde
yaklaşık maliyet belirlenmesi aşamasında idarelere verdikleri teklifleri birlikte
hazırladıkları veya MOSAŞ/RAYENNUR tarafından kendilerine iletilen teklifi
20-14/191-97
58/82

kaşelemek ve imzalamak suretiyle idareye ilettikleri ihaleler tespit edilmiştir. Bu
çerçevede MOSAŞ/RAYENNUR ile AAB arasında 2017-2018 yıllarında
gerçekleştirilen belirli ihalelerde rekabeti kısıtlama amacı taşıyan anlaşmanın 2017 ve
2018 yıllarında devam ettiği, dolayısıyla bir yıldan uzun süreli bir anlaşma olduğu
sonucuna varılmıştır.
(306) Öte yandan, KGM Kars ihalesine ilişkin olarak, AAB ile MOSAŞ/RAYENNUR
arasındaki rekabete aykırı koordinasyonu gösteren ihale öncesi tarihli bir delil elde
edilememiştir. Bununla birlikte, ihaleyi kazanan AAB'nin ihale konusu işe ilişkin
sözleşme davetini ve hakediş evrakını MOSAŞ/RAYENNUR'a göndermesi, AAB ile
MOSAŞ/RAYENNUR arasında 2017/99118 sayılı ihale kapsamında rekabeti kısıtlama
amacı taşıyan bir koordinasyon olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla söz konusu
ihaleye ilişkin ihlalin ilgili ihalenin gerçekleştirilme tarihinden itibaren başladığı
değerlendirilmektedir. Bu kapsamda ihlal süresinin hatalı belirlendiğine ilişkin
savunmanın yerinde olmadığı değerlendirilmektedir.
(307) Sonuç olarak, AAB tarafından yapılan ve yukarıda özetine yer verilen savunmalar
kabul edilmemiştir.
I.6.3. MOSAŞ Tarafından Yapılan Savunmanın Değerlendirilmesi
(308) MOSAŞ tarafından özetle;
- Soruşturma dosyasında ihlale ilişkin üç adet tespitin bulunduğu;
i. Trafik sinyalizasyon sistemleri ve ledli sistemler alımları amacıyla
KGM ve belediyeler tarafından düzenlenen pek çok ihalede rakip
teşebbüslerin ihale öncesinde birim fiyat tekliflerini paylaştıkları,
ihale dosyalarını birbirlerinin yerine hazırladıkları ve ihale
dosyasının idareye rakip firmalarca teslim edildiği,
ii. İhale tamamlanması sonrasında ihaleyi kazanan firmanın
hakedişlerinin ve kesmesi gereken faturaların bilgisinin
MOSAŞ/RAYENNUR tarafından takip edildiği ve ihaleyi kazanan
teşebbüs ile işi gerçekleştiren teşebbüsün farklı olabildiği,
iii. Teşebbüslerin ihalenin yaklaşık maliyetinin belirlenmesi için
idarece talep edilen yaklaşık maliyet tekliflerini de birbirleri ile
iletişim halinde oluşturdukları,
- 1 ve 2 numaralı tespitlerin, rakiplerin ihalelere ilişkin iletişimlerinin olduğunu
gösterdiği, ancak tek farklarının 1 numaralı tespitin ihale öncesi, 2 numaralı
tespitin ihale sonrası gerçekleştiği, MOSAŞ ile rakipleri arasında gerçekleşen
iletişimin rekabet hukukunda ihlal olarak görülmeyen işbirliklerine yönelik
olduğu,
- 3 numaralı tespitteki amacın ise ihalelere katılmak isteyebilecek olan ihale
isteklilerine teklifler sunmak olduğu ve rekabeti kısıtlama gibi etki doğurmadığı,
hususları ifade edildikten sonra her bir konu özelinde detaylı açıklamalar yapılmıştır.
Bu bağlamda 1 numaralı tespite ilişkin olarak;
- MOSAŞ’ın 2017 yılından itibaren RAYENNUR firmasından sağladığı teknik ve
personel desteği ile sinyalizasyon ihalelerine girmeye başladığı, bu işbirliği
20-14/191-97
59/82

çerçevesinde MOSAŞ’ın herhangi bir ihaleyi kazanması halinde
RAYENNUR’un teknik kapasitesinin kullanılarak üretim yapıldığı,
- 1 numaralı tespitin, RAYENNUR'un, kazanmaları halinde kendisinden mal
alacak olan müşterilerini (bu müşteriler ihalelerde MOSAŞ'ın doğrudan
rakibidir) ihale öncesinde desteklediğine ilişkin olduğu, RAYENNUR tarafından
ihale öncesinde desteklenen müşteri/bayilerin MOSAŞ’ın ihalelerde doğrudan
rakibi olabildiği, diğer bir ifadeyle RAYENNUR’un bir yandan MOSAŞ’a ihaleye
kazanması için elindeki teknik know-how’ı kullandırma imkânı sunduğu, diğer
yandan ise ihaleye girmek isteyen müşterileri/bayileri desteklediği,
- MOSAŞ ile ilgili iddiaların yatay işbirliği çerçevesinde değerlendirilebileceği,
yatay işbirliği anlaşmalarının kartellerden en önemli farkının aralarında
tamamlayıcılık ilişkisi bulunan tarafların amacının, birbirlerinin eksik yönlerini
tamamlamak veya tek başlarına gerçekleştirmelerinin zor olduğu faaliyetleri
gerçekleştirmek olduğu,
- RAYENNUR’un sinyalizasyon sektöründe önemli bir bilgi birikimi ve
kapasiteye sahip olmasına rağmen içerisinde bulunduğu finansal güçlükler
nedeniyle kamu ihalelerine giremediği, diğer teşebbüslerin ise tam tersine
ihalelere katılmalarında herhangi bir engel bulunmamasına rağmen ihale
konusu malları üretme imkânlarının bulunmadığı ve dolayısıyla en önemli kriter
olan “tamamlayıcılık” kriterinin sağlandığı,
- MOSAŞ’ın diğer teşebbüslerle ihalelere yönelik giriştiği işbirliğinin ise satışa
ve taşeronluğa yönelik olduğu, Kılavuz’un en yaygın işbirliği anlaşmalarına
yönelik hazırlandığı ve ayrıca ortak alım anlaşmalarının yatay işbirliği
anlaşması olarak kabul edildiği, buradan hareketle MOSAŞ’ın bu işbirliğinin de
bu kapsamda olduğu ve muafiyet değerlendirilmesine tabi tutulması gerektiği,
- Kurulun kamu ihalelerine yönelik rakip teşebbüsler tarafından kurulan
işbirliklerini kartel tanımı içerisine sokmak yerine bireysel muafiyet
değerlendirmesine konu ettiği, örnek olarak "Okul Sütü Programı"
çerçevesinde Tarım ve Orman Bakanlığının açmış olduğu okul sütü ihalelerine
girmek üzere rakip süt üreticilerinin oluşturdukları işbirliklerine ilişkin Kurul
tarafından bir dizi karar verildiği, bu işbirliklerinde rakip süt üreticilerinin
ihalelere verecekleri fiyat tekliflerini beraber belirlediği, ihaleyi kazanmaları
halinde ise her birinin ne kadar üretim yapacağının yine bu işbirliği
çerçevesinde belirlendiği, Kurulun bu işbirliği modeline bireysel muafiyet
tanıdığı,
- Kamu ihalelerindeki işbirliklerinin rekabeti artırdığı, ülkemizde yürütülmekte
olan köprü, yol, havalimanı, elektrik santralleri gibi büyük projelerin ihalelerine
genellikle birbirlerinin rakibi olan teşebbüslerin işbirliğine giderek girdiği ve
rekabetin en önemli unsuru olan fiyat tekliflerinin birlikte hazırlandığı, güncel
bir örnek olarak Türk Telekom A.Ş. ve Vodafone A.Ş. tarafından mobil
haberleşme altyapısı olmayan yerleşim yerlerine bu hizmetin götürülmesi
amacıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından açılan ihaleye ortak teklif
verildiği,
- MOSAŞ’ın giriştiği bu işbirliklerini, Kurula bildirmemesinin ya da piyasaya
açıklamamasının muafiyet değerlendirmesi bakımından önemi olmadığı, zira
bildirim yükümlülüğünün kaldırıldığı,
20-14/191-97
60/82

belirtildikten sonra 2 numaralı tespite ilişkin olarak;
- 2 numaralı tespite esas olan delillerin bir bölümünün, işbirlikleri neticesinde
ihalenin kazanılması sonrasında ihale konusu işe başlanılması ve
yürütülmesine ilişkin yazışmaları gösterdiği, diğer bir bölümünün ise ihale
öncesinde teşebbüsler arasında işbirliği kurulmuş olmasa dahi ihale
sonrasında ihaleyi kazanan teşebbüsün ihale konusu işi diğer bir firmaya
vekâletname vermek suretiyle bir bedel karşılığında anlaşarak yaptırmasına
ilişkin olduğu,
- Kamu ihalelerinde ihaleyi kazanan teşebbüsün işin tamamını veya bir
bölümünü bir başka teşebbüse yaptırması halinde 4054 sayılı Kanun'u ihlal
etmediği, Kurulun 03.08.2011 tarih ve 11-44/959-312 sayılı kararında bu
konuya ilişkin yaklaşımını ortaya koyduğu, işbu kararda KGM'nin açmış olduğu
otokorkuluk ihalelerini kazanan Çepaş Galvaniz Demir Çelik Madencilik inşaat
Nak. Tic. ve San. AŞ (ÇEPAŞ) ve Alka Sanayi ve İnşaat Ticaret AŞ’nin (ALKA)
montajlama faaliyeti için taşeron firma çalıştırmalarının şikâyet edildiği, Kurul
kararında montajlama faaliyeti için taşeron firma çalıştırılmasının ihale
şartnamelerine aykırılık taşıdığının düşünülmesi halinde ihaleyi yapan idareye
ya da Kamu İhale Kurumuna başvurulabileceği, söz konusu hususun 4054
sayılı Kanun kapsamında olmadığı sonucuna ulaşıldığı ve benzer şekilde
kazanılan sinyalizasyon ihalesinin bir bölümünün ve tamamının MOSAŞ’a
yaptırılmasının 4054 sayılı Kanun’a aykırılık taşımadığı,
- 1 ve 2 numaralı tespitler bakımından muafiyet değerlendirilmesi yapılmasının
gerektiği, yaşadığı finansal zorluklar nedeniyle kamu ihalelerine giremeyen
RAYENNUR elindeki kapasiteyi kullanarak piyasada tutunmaya çalıştığı ve
ihalelere üretimi olmayan teşebbüslerle işbirliğine giderek girmek zorunda
kaldığı, MOSAŞ’ın bu girişimlerinin 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesindeki
muafiyetin koşullarını sağladığı,
- MOSAŞ'ın rakip teşebbüslerle işbirliğine gidememesinin bu sektöre hiç
girememesi anlamına geleceği ve bu senaryoda rekabet düzeyinin
artmayacağı, bu işbirliği sayesinde RAYENNUR’un da elindeki teknik know-
how’ı ve kapasiteyi etkin kullanma imkânı bulduğu ve özetle 4054 sayılı
Kanun'un 5. maddesinin (a) bendindeki ekonomik ve teknik gelişme şartının
sağlandığı,
- İşbirliği sayesinde ihalelere bireysel olarak katılmaları mümkün ya da karlı
olmayan iki teşebbüsün birlikte ihalelere katılmasının ihalelerdeki rekabeti
arttırdığı, bu rekabet artışından nihayetinde tüketicinin yarar sağlayacağı ve
sonuç olarak 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesinin (b) bendindeki şartın
sağlandığı,
- Sinyalizasyon sektöründe çok sayıda teşebbüsün bulunduğu ve MOSAŞ'ın bu
sektörde pazar gücüne sahip olduğunu söylemenin mümkün olmadığı,
MOSAŞ’ın rakip teşebbüslerle işbirliğine gittiği ihalelerin açık ihaleler olduğu
ve ihale şartnamesindeki koşulları taşıyan her teşebbüsün ihaleye katılabildiği,
4054 sayılı Kanun'un 5. maddesinin (c) bendindeki ilgili piyasanın önemli bir
bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması şartının sağlandığı,
- İnceleme konusu işbirliklerinde her bir ihaleye özel olarak işbirliğine gidildiği,
işbirliğinin her iki tarafının da başka bir ihalede üçüncü bir rakip teşebbüsle
işbirliği yapmasını engelleyen bir durumun söz konusu olmadığı, MOSAŞ’ın
20-14/191-97
61/82

rakipleriyle hiçbir stratejik bilgiyi paylaşmadığı, sonuç olarak rekabetin (a) ve
(b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan daha fazla
sınırlanmayacağı ve 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesinin (d) bendindeki şartın
sağlandığı,
- Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, MOSAŞ’ın sinyalizasyon ihalelerine rakip
teşebbüslerle ihale öncesinde işbirliğine giderek beraber teklif vermesi ya da
ihale sonrasında ihaleyi kazanan teşebbüsten ihale konusu işin yürütülmesi
görevini devralması/devretmesi durumlarının 4054 sayılı Kanun'un 5.
maddesindeki şartları sağladığı ve bireysel muafiyet alabilecek nitelikte
olduğu,
ifade edilmiş ve 3 numaralı tespite ilişkin hususlara geçilmiştir. Bu çerçevede;
- Teşebbüslerin ihalenin yaklaşık maliyetinin belirlenmesi için idarece talep
edilen yaklaşık maliyet tekliflerini birbirleri ile iletişim halinde oluşturdukları
iddiasının bu tespitin esasını oluşturduğu, MOSAŞ ile rakipler arasındaki
yaklaşık maliyetlere ilişkin olarak gerçekleştirilen iletişimin amacının ihalelerde
rekabeti kısıtlamak olmadığı gibi böyle bir etkinin de ortaya çıkmadığı,
- Soruşturmaya konu trafik sinyalizasyon ürünlerinin en önemli alıcılarının KGM
ile belediyeler olduğu ve alımları açtıkları ihalelerle gerçekleştirdikleri, bu
ihalelerin 4734 sayılı Kamu ihale Kanunu'nun 19. maddesine göre açık ihale
usulü ile yapıldığı, açık ihale usulünde 4734 sayılı Kanun'da ve ihale
şartnamesinde yazılı şartları taşıyan herkesin ihaleye katılabildiği, söz konusu
ihale usulünde yaklaşık maliyetin katılımcılara teklif zarfları açıldıktan sonra
bildirildiği, yaklaşık maliyetin ilgili resmi kurumlardan, mesleki kuruluşlardan ve
piyasada yapılan fiyat araştırmalarından elde edilen bilgiler ışığında
hesaplandığı,
- Belediyelerin yaptığı ihalelerin hemen hemen tamamının mal alım ihaleleri
olduğu, KGM'nin yaptığı ihalelerin bir bölümünün mal alım ihaleleri bir
bölümünün ise yapım işi ihaleleri olduğu, mal alım ihalelerinde tekliflerin aşırı
düşük olup olmadığına ilişkin sınır değer incelemesi yapılmadığı ve bu
ihalelerde yaklaşık maliyetin önem taşımadığı, yaklaşık maliyetin ne kadar
yüksek belirlenirse belirlensin en düşük fiyatı veren teşebbüsün ihaleyi
kazandığı, yaklaşık maliyetin hatalı bir biçimde düşük belirlenmesi halinde ise
fiyat tekliflerinin yaklaşık maliyetin üzerinde kaldığı ve ihalelerin iptal
edilmesinin söz konusu olabildiği,
- KGM'nin yapmış olduğu ihalelerin bir bölümünün yapım işi olduğu, yapım işini
kapsayan ihalelerin bir bölümünde 4734 sayılı Kanun'un 38. maddesine göre
aşırı düşük fiyat tekliflerini belirleyebilmek amacıyla sınır değer hesaplaması
yapıldığı, sınır değerin altında kalan tekliflerin teklif verenden açıklama alarak
veya almadan elenebildiği, teşebbüslerin ihalenin yaklaşık maliyeti konusunda
iletişim halinde olduklarını gösteren delillerin büyük bir bölümünün ya yaklaşık
maliyetin öneminin olmadığı mal alım ihalelerine ya da KGM'nin yaptığı sınır
değer hesaplamasının dikkate alınmadığı ihalelere ait olduğu, soruşturma
bildirim yazısındaki yaklaşık maliyet konusundaki teşebbüsler arası iletişim
neticesinde hiçbir rakip teklif sahibinin aşırı düşük fiyat nedeniyle ihaleden
elenmediği,
- İdarelerin yaklaşık maliyetleri; piyasadan, üreticilerden, önceki ihalelere katılan
firmalardan ve ticaret/sanayi odalarından temin ettiği, teşebbüslerin idareyi
20-14/191-97
62/82

yönlendirme imkânı olmadığından yaklaşık maliyetlerin birbirleri ile
paylaşılmasının rekabeti kısıtlama gibi bir amacının olmadığı, idarenin
Mosaş’ın da dâhil olduğu üreticilerden yaklaşık maliyet bilgisi talep ettiği,
kendilerinin üretimi olmayan birçok ürün kapsamında ihaleye çıkıldığı için
iletişime geçmenin mecburiyet olduğu,
- Kurulun 27.12.2012 tarihli açıklamasında Kurul açıklamasına konu edilen yan
teklif uygulamasının doğrudan temin yoluyla yapılan mal ve hizmet alımlarında
uygulandığı ve amacı açıkça alımda belli bir teşebbüsün tercih edilmesini
sağladığı, mevcut soruşturmada doğrudan temin usulü değil açık ihale
usulünün söz konusu olduğu, ayrıca Kurul açıklamasına konu yan teklif
uygulamasının aksine mevcut soruşturmada üretici teşebbüslerden yaklaşık
maliyet bilgisi toplayan idarenin amacının ihaleyi belirli bir firmaya vermek
olmadığı,
- İkinci olarak yaklaşık maliyetin bilgi talep edilen teşebbüsler ve nihayetinde
idare tarafından hatalı biçimde düşük belirlenmesinin yaratacağı olumsuz
etkileri bertaraf etmenin gerekli olduğu, yaklaşık maliyetin düşük belirlenmesi
halinde fiyat tekliflerinin yaklaşık maliyetin üzerinde kalabildiği ve bu nedenle
ihalelerin iptalinin söz konusu olabildiği, bunun hem ihale katılımcılarına hem
de idareye önemli mali külfetler yüklediği, ayrıca ihtiyaçların zamanında temin
edilememesinden dolayı vatandaşların trafikte can ve mal güvenliğini tehlikeye
girmesinin söz konusu olduğu
ifade edilmiş ve sonuç olarak MOSAŞ’ın 4054 sayılı Kanun’u ihlal etmediğine dair bir
sonuç tesis edilmesi talep edilmiştir.
(309) Teşebbüsün savunması üç farklı tespite ilişkin olup bunlardan ilki MOSAŞ ve
RAYENNUR arasında 2017 yılından itibaren yapılan işbirliğine ilişkindir. Söz konusu
savunma bakımından, işbu kararın “MOSAŞ ve RAYENNUR’un Aynı Ekonomik
Bütünlük İçinde Olduğuna İlişkin Tespit ve Değerlendirmeler” başlıklı bölümünde
gerekli açıklamalar detaylı olarak yapılmış olup ek bir değerlendirmeye gerek
duyulmamaktadır.
(310) MOSAŞ, rakip teşebbüslerle ihale öncesinde işbirliğine giderek beraber teklif vermesi
ya da ihale sonrasında ihaleyi kazanan teşebbüsten ihale konusu işin yürütülmesi
görevini devralması/devretmesi durumlarının bireysel muafiyet alabilecek nitelikte
olduğunu iddia etmektedir. Nitekim bu konuda Kurulun Okul Sütü kararları örnek
gösterilmiştir. Ancak yukarıda ifade edildiği üzere soruşturma konusu eylemleri
oluşturan rakipler arası işbirliği, karardaki ilişkinin aksine, ihale öncesinde işbirliği
anlaşması yapılması veya ortak girişim kurulması, buna bağlı olarak ortak girişim
olarak ihaleye teklif verilmesi ve işin birlikte yürütülmesi şeklinde gerçekleşmemiştir.
Dosya kapsamında teşebbüslerin rakip olarak katılacakları ihalelere verecekleri
teklifleri birbirleriyle paylaştıkları, ihale öncesi ihalede verilecek tekliflere ilişkin unsurlar
konusunda iletişimde oldukları, rakiplere ait ihale tekliflerinin hazırlandığı, ihale teklif
zarfında bulunması gereken evrakın rakip teşebbüs tarafından iletildiği ve teminat
mektuplarının rakip teşebbüs yetkilileri tarafından teslim alındığını gösteren belgelere
ulaşılmıştır. Bu durumda yukarıda ilgili bölümde açıklandığı üzere soruşturma konusu
işbirliklerine gerekli şartları taşımadığından muafiyet tanınmamıştır.
(311) İkinci olarak teşebbüs, savunmasında, teşebbüsler arasındaki ihale sonrası işbirliği
gereğince ihaleyi kazanan teşebbüs ile işi gerçekleştiren teşebbüsün farklı olabildiği
ve söz konusu işbirliğine muafiyet tanınması gerektiği iddia etmektedir. Ancak
soruşturma konusu işbirlikleri, Kurulun Otokorkuluk kararından farklı olarak taşeronluk
20-14/191-97
63/82

ilişkisi değil; işbu kararın “4054 sayılı Kanun’un 5. Maddesi Çerçevesinde
Değerlendirme” kısmında belirtildiği üzere muafiyet alamayacak nitelikte açık bir
ihlaldir.
(312) Savunmanın üçüncü ayağına ilişkin olarak MOSAŞ, rakiplerle yaklaşık maliyetlere
ilişkin olarak gerçekleştirilen iletişimin amacının ihalelerde rekabeti kısıtlamak olmadığı
gibi böyle bir etkinin de ortaya çıkmadığını iddia etmektedir. Kararın ilgili bölümlerinde
ifade edildiği üzere yaklaşık maliyetin hesaplanması sadece idare bünyesinde
gerçekleşen bir süreç olmayıp, bu sürece ilgili düzenlemeler uyarınca teşebbüsler de
dâhil olmaktadır. İdarenin yaklaşık maliyet hesaplamasını, firmalardan topladığı
yaklaşık maliyet tekliflerine dayalı olarak yapması durumunda firmalar bu süreci
rekabet karşıtı sonuç doğurma amacıyla manipüle edebilecektir. Nitekim yaklaşık
maliyet tekliflerinin idareye sunulması aşamasında teşebbüsler arasındaki anlaşma
sınır değer tespitini etkileyebilecek, tekliflerin yüksek verilmesi bu değerin yüksek
hesaplanmasına ve aşırı düşük teklif veren teşebbüslerin ihaleden elenmesine neden
olabilecektir.
(313) Öte yandan sınır değer tespitinin yapılmadığı ihaleler bakımından da teşebbüslerin
yaklaşık maliyet tespitine ilişkin işbirliği içinde olmaları rekabetçi kaygılar taşımaktadır.
Nitekim az sayıda ve birbirinden haberdar olan firmalardan bu tekliflerin toplanması
halinde, hem pazarın şeffaflığının rakipler nezdinde artması, hem de 4734 sayılı Kanun
ve Uygulama Yönetmeliği’nin yaklaşık maliyete ilişkin kaçınmaya çalıştığı ihalenin
hesaplanacak yaklaşık maliyetinin rakiplerce tutarlı bir şekilde öngörülmesi riski
doğacaktır. Bu açıklamalar doğrultusunda teşebbüsün, ihalenin yaklaşık maliyeti
konusunda iletişim halinde olduklarını gösteren delillerin büyük bir bölümünün yaklaşık
maliyetin öneminin olmadığı ve sınır değer hesaplamasının dikkate alınmadığı
ihalelere ait olduğu, söz konusu iletişim neticesinde hiçbir rakip teklif sahibinin aşırı
düşük fiyat nedeniyle ihaleden elenmediği yönündeki savunmasının kabul edilebilir
olmadığı değerlendirilmektedir.
(314) Sonuç olarak MOSAŞ tarafından sunulan yukarıda özetine yer verilen savunmalar
kabul edilmemiştir.
I.6.4. RAYENNUR Tarafından Yapılan Savunmanın Değerlendirilmesi
(315) RAYENNUR tarafından, rakip teşebbüslerin ihale öncesinde birim fiyat tekliflerini
paylaştıkları, ihale dosyalarını birbirlerinin yerine hazırladıkları ve ihale dosyalarının
rakip teşebbüsler tarafından İdareye teslim edildiği tespitine ilişkin olarak;
- RAYENNUR’un 2014 yılında finansal güçlük içerisine girdiği, bu nedenle
ihalelerde İdare'nin istemiş olduğu "Borcu Yoktur" yazılarını sağlayamaz hale
geldiği ve ihalelere katılamamaya başladığı, bunun üzerine teşebbüsün
sektörde kalabilmek için iki farklı yolu izleyebileceğinin öngörüldüğü, birinci yol
olarak elindeki mevcut know-how da dâhil olmak üzere tüm kaynaklarını başka
bir şirkete kullandırabilmek amacıyla MOSAŞ firması ile bu tür bir işbirliğine
gittiği, MOSAŞ’ın herhangi bir ihaleyi kazanması halinde RAYENNUR'un
teknik kapasitesini kullanabileceği, ikinci yol olarak sektörde çoğunlukla üretimi
olmayan ve halen RAYENNUR'un bayisi/müşterisi olan şirketlerle daha sıkı bir
işbirliğine giderek onların ihalelere girmesini destekleyebileceği, böylece bu
firmaların ihaleleri kazanmaları halinde malları RAYENNUR'dan alacakları ve
RAYENNUR’un dolaylı da olsa sektörde faaliyetlerini sürdürmeye devam
edebileceği,
- RAYENNUR ve rakipleri arasında ihalelere dönük olarak bir iletişimin varlığına
20-14/191-97
64/82

ilişkin belgelerin RAYENNUR’un piyasada kalabilmek için takip etmek zorunda
kaldığı bu ikinci yola ilişkin yazışmalardan ibaret olduğu,
- Müşterinin ihaleyi kazanması durumunda ihale konusu tüm malları üretecek
ve gerekirse yapım işini gerçekleştirecek teşebbüs RAYENNUR olduğundan
teklif bedellerinin de RAYENNUR tarafından belirlenmesinin kaçınılmaz
olduğu ve rekabet ihlali olarak görülmemesi gerektiği,
- Benzer şekilde, ihale öncesinde iş ortaklığı içerisinde beraber hazırlanan
tekliflere ilişkin gerekli belgelerin (borcu yoktur yazıları, gelir beyannameleri,
banka teminat mektupları) ortaklığın diğer tarafı olan teşebbüste bulunmuş
olmasının bu teşebbüsler arasında işbirliği olduğunu gösterdiği,
- RAYENNUR’un iş ortaklığı içerisine girdiği teşebbüslerle arasındaki ilişkinin
rakiplikten ziyade sağlayıcı-müşteri ilişkisi olduğu, rekabet hukuku bakımından
yatay işbirliği çerçevesinde muafiyet değerlendirmesi yapılması gerektiği,
RAYENNUR’un sinyalizasyon ihalelerine rakip teşebbüslerle ihale öncesinde
işbirliğine giderek beraber teklif vermesi ya da ihale sonrasında ihaleyi
kazanan teşebbüsten ihale konusu işin yürütülmesi görevini devralmasının
4054 sayılı Kanun'un 5. maddesindeki şartları sağladığı, nitekim Kurulun
benzer işbirliklerine bireysel muafiyet tanıdığı kararlarının bulunduğu,
- Yatay işbirliği anlaşmalarında aralarında tamamlayıcılık ilişkisi bulunan
tarafların amacının, birbirlerinin eksik yönlerini tamamlamak veya tek başlarına
gerçekleştirmelerinin zor olduğu faaliyetleri gerçekleştirmek olduğu ve bu
yönüyle kartel anlaşmalarından ayrıldığı, RAYENNUR’un sinyalizasyon
sektöründe önemli bir bilgi birikimi ve kapasiteye sahip olmasına rağmen,
içerisinde bulunduğu finansal güçlük nedeniyle kamu ihalelerine giremediği ve
işbirliğinin diğer tarafı olan teşebbüslerin ise ihale konusu malları üretme
imkânlarının bulunmadığı, dolayısıyla soruşturma konusu işbirliklerinin rekabet
ihlali olarak görülmemenin en önemli kriteri olan "tamamlayıcılık" kriterini
sağladığı
belirtilmiştir. İhaleyi kazanan teşebbüsün hakediş ve fatura bilgilerinin rakip
teşebbüsler tarafından takip edildiği ve ihaleyi kazanan teşebbüs ile işi gerçekleştiren
teşebbüsün farklı olduğu tespitine ilişkin olarak;
- RAYENNUR'un ihale öncesinde desteklediği bir teşebbüsün ihaleyi
kazanması halinde ihale konusu malların üretimi ve gerekiyorsa yapım işinin
RAYENNUR tarafından gerçekleştirildiği, bunun için ihaleyi kazanan
teşebbüsten idare nezdinde tüm işleri takip etmek üzere vekâletname
alınabildiği, bazı durumlarda ise tüm resmi yazışmaların ihaleyi kazanan
teşebbüs üzerinden yürütülmesine rağmen işi yine fiili olarak RAYENNUR’un
yürüttüğü, teşebbüsler arasında bu tür bir işbirliği olduğunun idare tarafından
çoğu durumda bilindiği ve bu durumun ihale şartnamesinin ihlali olarak
görülmediği, örneğin BELGE-23 ve BELGE-24’te idare çalışanının hakediş
raporlarını RAYENNUR’un işbirliği içerisinde olduğu ihaleyi kazanan AAB
firmasına iletmek üzere RAYENNUR’a gönderdiği,
- Kamu ihalelerinde ihaleyi kazanan bir teşebbüsün bu işin tamamını veya bir
bölümünü bir başka teşebbüse yaptırmasının 4054 sayılı Kanun'u ihlal
etmediği,
- BELGE-32’de yer alan Isparta Belediyesi’ne ait teklif teslim belgesinin önemsiz
birer müsvedde olduğu, ihale karar tutanağından da görüleceği üzere
20-14/191-97
65/82

katılımcıların AAB ve TANDEM olduğu, kaldı ki RAYENNUR’un ihaleye
katılmış olması ve başkasının teslim belgesini almış olmasında dahi bu
durumun teşebbüslerin birlikte hareket ettiğini göstermediği,
- Kars ve Van KGM ihalelerinin AAB tarafından kazanıldığı ve işin RAYENNUR
tarafından gerçekleştirildiği, soruşturma dosyasında iddia edildiği gibi danışıklı
teklif verilmiş olsaydı AAB’nin sınır değerin altında kalacak kadar düşük teklif
vermeyeceği,
- Ankara KGM ihalesine AAB ile birlikte hazırlanıldığı, ayrı ayrı hazırlanılmış
olması halinde her katılımcının kendi adına teminat mektubu sunmak zorunda
olduğu
belirtilmiş olup İdarece talep edilen yaklaşık maliyet tekliflerinin rakip teşebbüslerin
birbirleri ile iletişim halinde hazırladıkları tespitine ilişkin ise;
- Belediyelerin yaptığı ihalelerin hemen hemen tamamı ve KGM'nin yaptığı
ihalelerin de bir bölümünün mal alım ihalesi olduğu, mal alım ihalelerinde
tekliflerin aşırı düşük olup olmadığına ilişkin sınır değer incelemesi
yapılmadığı, ne kadar düşük olursa olsun en düşük fiyat teklifini veren
katılımcının ihaleyi kazandığı, dolayısıyla hiç kimsenin aşırı düşük olduğu
gerekçesiyle ihaleden elenmediği,
- Teşebbüslerin ihalenin yaklaşık maliyeti konusunda iletişim halinde olduklarını
gösteren delillerin büyük bir bölümünün yaklaşık maliyetin hiçbir öneminin
olmadığı mal alım ihalelerine ait olduğu, yaklaşık maliyet konusundaki
teşebbüsler arası iletişim neticesinde hiçbir rakip teklif sahibinin aşırı düşük
fiyat nedeniyle ihaleden elenmediği,
- İhalelerin birçoğunda ihale konusu ürünlerin sadece belli bir bölümünün tek bir
üretici tarafından sağlanabildiği ve bazı ürünlerin rakip teşebbüslerden
temininin gerekmesi nedeniyle teşebbüslerin idareden gelen yaklaşık maliyet
bilgisi taleplerini rakiplere iletmek zorunda kaldıkları, söz konusu bilgi talebinin
karşılanmaması durumunda ise İdare'nin üreticiyi daha sonraki doğrudan
temin alımlarında dikkate almama ve dolayısıyla üreticinin iş kaybetme riski
doğabileceği, bu nedenle üreticilerin İdare'den gelen yaklaşık maliyet bilgisi
taleplerini mutlaka cevaplamak zorunda oldukları,
- RAYENNUR’un yaklaşık maliyet bilgileri konusunda rakipleriyle iletişime
geçmesinin bir diğer nedenin ise yaklaşık maliyetin hatalı bir biçimde düşük
belirlenmesi halinde fiyat tekliflerinin yaklaşık maliyetin üzerinde kalabilmesi
ve bu nedenle ihalelerin iptal edilebilmesi riski olduğu, dolayısıyla
RAYENNUR’un ihalelerdeki yaklaşık maliyetler konusunda rakip teşebbüslerle
gerçekleştirdiği iletişimleri rekabeti kısıtlama amacı ile yapmadığı gibi bu
iletişimlerin rekabet kısıtlama etkisinin de olmadığı,
- Soruşturma dosyasında yer verilen KGM'nin 2018/176246 numaralı Sivas
ihalesine ilişkin sonuçların ihalede rekabetin kısıtlanmadığını gösterdiği,
nitekim bu ihalede soruşturmaya taraf olan teşebbüslerden AAB, TANDEM,
BUHARALILAR ve MOSAŞ arasında danışıklı hareket olsaydı düşük fiyat
veren AAB’nin, TANDEM'in eksik evraktan dolayı elenmesine müsaade
20-14/191-97
66/82

etmeyeceği ya da BUHARALILARIN eksik evraktan elenen AAB ve
TANDEM'den daha yüksek fiyat teklif etmesine izin verilmeyeceği,
- İlaveten anılan halede hesaplanan sınır değerin hiçbir öneminin olmadığı,
nitekim hiçbir istekli teşebbüsün aşırı düşük tekliften dolayı elenmeyeceğinin
şartnamenin 13. maddesinde açıkça belirtildiği
hususlarına değinilmiştir.
(316) RAYENNUR’un MOSAŞ ile yaptığı işbirliğine ilişkin savunmasına yönelik olarak işbu
kararın “MOSAŞ ve RAYENNUR’un Aynı Ekonomik Bütünlük İçinde Olduğuna İlişkin
Tespit ve Değerlendirmeler” başlıklı bölümünde gerekli açıklamalar detaylı olarak
yapıldığından ilgili bölüme atıf yapmakla yetinilmektedir.
(317) RAYENNUR tarafından diğer teşebbüsler ile arasındaki ilişkinin rakiplikten ziyade
sağlayıcı-müşteri ilişkisi olduğu, rekabet hukuku bakımından yatay işbirliği
çerçevesinde muafiyet değerlendirmesi yapılması gerektiği ifade edilmiştir. Ancak
yukarıda ortaya konulduğu üzere teşebbüsler arasındaki işbirliğine, herhangi bir
etkinlik kazanımı sağlamaması nedeniyle muafiyet tanınamayacaktır. Bu çerçevede
RAYENNUR’un söz konusu savunmasına katılmak mümkün olmamıştır.
(318) BELGE 23 ve BELGE-24’te görüldüğü üzere, belgelerde işi yapan kişinin işin
tamamlanan kısmına ilişkin ücretlerini gösteren hakediş raporu, ihaleyi kazanan
AAB’ye değil teşebbüsün rakibi RAYENNUR’a gönderilmiştir. AAB’nin yüklenici olduğu
bir ihalenin hakediş raporunun rakibi RAYENNUR’a gönderilmesi anılan belgenin ilgili
olduğu 2017/152035 numaralı KGM Van ihalesine ilişkin ilgili bölümde ifade edilen
diğer belgelerle birlikte değerlendirildiğinde tarafların birlikte hareket ettiklerine, ihale
öncesi bir anlaşma içinde olduklarına işaret etmektedir. Benzer değerlendirmeler
2017/99118 numaralı KGM Kars ihalesi için de yapılmış olup AAB’nin söz konusu
ihaleye ilişkin hakediş evrakını RAYENNUR’a göndermesi iki teşebbüs arasında
rekabeti kısıtlama amacı taşıyan bir koordinasyona işaret etmektedir.
(319) Öte yandan KGM Şube Müdürü ile yapılan görüşmede “ihaleyi alan firma ile fiili olarak
işi gerçekleştiren firmanın farklı olması halinin mevzuata uygun olmadığı, ilgili
düzenlemeler gereğince idarenin resmi muhatabının sözleşmeyi imzalayan firma
olduğu ancak ihale sonrasında iş ortaklığının da mümkün olabileceği, onun da idarenin
onayına ve belli koşullara tabi olduğu” ifade edilmiştir. İhale sonrası RAYENNUR ve
AAB arasında iş ortaklığı gerçekleştirildiğine dair teşebbüs tarafından herhangi bir
belge sunulmamıştır. Dolayısıyla RAYENNUR ve AAB arasındaki ilişki sıradan bir ticari
ilişkinin ötesinde olup teşebbüsün savunması gerçeği yansıtmamaktadır.
(320) BELGE-32’de 2017/311604 numaralı Isparta Belediye Başkanlığı Kavşak
Sinyalizasyon Yapım İşi ihalesine TANDEM ve RAYENNUR yetkilisi Seyfettin Sinan
GÜLTEKİN tarafından ihale teklif zarfının teslim edildiğine ilişkin belgeler yer
almaktadır. İhale teklif zarfı alındı belgesinin RAYENNUR’da bulunması TANDEM ve
Seyfettin Sinan GÜLTEKİN’in tekliflerinin RAYENNUR tarafından idareye teslim
edildiğine işaret etmektedir.
(321) Teşebbüsün önemsiz müsvedde olarak nitelendirdiği ihale teklif teslim belgesi, Isparta
Belediyesi’nden elde edilen bilgilerle birlikte değerlendirildiğince AAB, MOSAŞ ve
TANDEM’in 20.07.2017 tarihinde gerçekleşen Isparta Belediyesi ihalesinde danışıklı
teklif verdiğini ortaya koymaktadır.
(322) Son olarak, sınır değer tespitinin yapılmadığı ihaleler bakımından da teşebbüslerin
yaklaşık maliyet tespitine ilişkin işbirliği içinde olmalarının rekabetçi kaygılar taşıdığı,
20-14/191-97
67/82

nitekim teşebbüslerin bu teklifleri birbirleri ile işbirliği içinde hazırlamaları halinde
pazarın şeffaflığının rakipler nezdinde artabileceği yönünde yukarıda yapılan
açıklamalar geçerliliğini korumakta olup bu nedenle teşebbüsün söz konusu
savunmasının kabul edilebilir olmadığı değerlendirilmektedir.
(323) Sonuç olarak, RAYENNUR tarafından ihlal değerlendirmelerine ilişkin yapılan
savunmalar kabul edilmemiştir.
I.6.5. TANKES Tarafından Yapılan Savunmanın Değerlendirilmesi
(324) TANKES tarafından özetle;
- Soruşturma dosyasında yer alan ve TANKES’in iç yazışması olan BELGE-
46’da; "Asya Bu ihaleyi kaçırmamk adına ortak hareket edelim anlamına gelen
bişeyler söyledi bana, Rayennur bu işi çok istiyormuş. Ya biz girelim avantajlı
olalım ya da siz girin diyor ama bu duurmda bize özel fiyat verme!' Ancak
kendisi fuara gideceğinden bunun karamı bugün vermeliyiz... Ne dersiniz...
aynı fikirde misiniz??" ifadelerinin olduğu,
- Yazışmada “Asya” olarak ifade edilen firmanın ASYA TRAFİK olduğu, ASYA
TRAFİK’ın üretici bir firma olduğu ve TANKES ile birlikte birçok firmanın
tedarikçisi konumunda olduğu,
- Söz konusu yazışmanın temel dayanağının 4734 sayılı Kamu İhale
Kanunu’nun “Ortak Girişimler” başlıklı 14. maddesinin olduğu, bu yazışmanın
Erzurum Büyükşehir Belediyesinin söz konusu ihalesine ortak girişim olarak
katılmanın ön görüşmesi niteliği taşıdığı, firmaların bir ihaleye ortak girişim
olarak girmek istediklerinde yüz yüze ya da e-posta aracılığıyla istişarelerde
bulunmalarının doğal olduğu, firmalarının da ASYA TRAFİK ile bazı ihalelerde
alt yüklenici ilişkisi içerisinde çalışma yürüttüğü,
- Yazışmada kastedilen “ya biz girelim…” şeklindeki ibareden kastedilen
iradenin ortak girişim olarak katılma iradesi olduğu, yapılan görüşmelerden
sonra ortak girişim olarak katılma iradesinden vazgeçildiği ve neticede
TANKES’in ihaleye tek başına katıldığı, yazışma içeriğinin hiçbir ifadesinin
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırılık taşımadığı,
- İhaleye TANKES dışında iki firmanın daha katıldığı, teklifler arasında ciddi
farkların oluştuğu ve bu durumun açıklık ve rekabetin sağlandığına delil
olduğu,
- Erzurum Büyükşehir Belediyesinin ihale dökümanının 20.03.2018 tarihinde
sistem üzerinden indirildiği, e-posta yazışmalarının ise bu tarihten 5 gün önce,
15.03.2018 tarihinde gerçekleştirilmiş olduğu, dolayısıyla ihaleye ortak girişim
olarak teklif verilemeyeceğinin e-posta yazışmalarından sonra anlaşıldığı,
- ASYA TRAFIK’te yapılan yerinde incelemede elde edilen belgede bir belgede
"... nakit teminatın teminat mektubu ile değiştirilmesi ile ilgili dilekçeyi ekle
gönderiyorum." ifadelerinin yer aldığı, e-posta ekinde ise Karayolları Genel
Müdürlüğü'ne ithafen yazılan dilekçelerin bulunduğu ve buna ilişkin savunma
yapmalarının anlaşılacak bir durum olmadığı, fikir almanın ve danışmanın
doğal bir davranış olduğu,
- Teminat olarak yatırılan değerlerin teminat olarak kabul edilen diğer değerlerle
4734 sayılı Kamu İhale Kanun hükümleri gereğince her zaman
değiştirilebileceği, TANKES’in de nakit kesin teminatı banka teminat mektubu
20-14/191-97
68/82

ile değiştirmek istediği, bununla ilgili olarak ilgili kuruma nasıl bir dilekçe
yazmak gerektiği hususunda yardım talep edildiği, ASYA TRAFİK’in de hatalı
işleme mahal vermemek adına örnek dilekçeyi gönderdiği, ortada 4054 sayılı
Kanun’u ihlal eden bir durum bulunmadığı,
ifade edilmiştir.
(325) BELGE-46’da yer alan e-posta yazışmasından ASYA TRAFİK’in TANKES’e
23.03.2018 tarihli Erzurum Büyükşehir Belediyesi ihalesi için ortak hareket etme
yönünde teklifte bulunduğu ve bu teklife ilişkin TANKES’in değerlendirme yaptığı
anlaşılmaktadır. Neticede ise ASYA TRAFİK ihaleye teklif vermemiş ve ihaleye
TANKES katılmıştır. Bu husus e-posta iletisinde ortaya çıkan iradenin gerçekleştiğini,
bir başka ifadeyle teşebbüsler arasındaki bu konuya ilişkin anlaşmanın ilgili ihaleye
TANKES’in teklif vermesi ancak ASYA TRAFİK’in teklif vermemesi ile sonuçlandığını
göstermektedir.
(326) Öte yandan TANKES tarafından ASYA TRAFİK ile söz konusu ihale bakımından ortak
girişim kurmaya yönelik görüşmelerine ilişkin herhangi bir belge sunulmamış olup bu
çerçevede yukarıda anılan belge TANKES ve ASYA TRAFİK’in ilgili ihalede ortak
hareket ettiklerini göstermesi bakımından geçerlilliğini korumaktadır. TANKES’in
ASYA TRAFİK’in yetkili satıcısı olması da bu durumu değiştirmemektedir. Zira işbu
dosyada da belirtilmiş olduğu gibi teşebbüslerin bazıları ihale konusu ürünü
üretmemesi, yeterli stok miktarının bulunmaması gibi sebeplerle rakiplerinin müşterisi
konumunda olabilmektedir. Bununla birlikte söz konusu ilişkinin müşteri ilişkisinden
çıkıp ihalelerin rekabetçi ortamını bozacak davranışlara dönüşmemesi gerekmektedir.
ASYA TRAFİK ile TANKES hakkında elde edilen belgede ise teşebbüslerin arasındaki
müşteri ilişkisinin ötesinde ihalede danışıklılığa yol açan bir durumun bulunduğu
görülmektedir. Özetle, TANKES’in ilgili savunmasının yerinde olmadığı sonucuna
varılmıştır.
(327) Teminat mektubu ise ihaleye katılabilmek için teşebbüsler tarafından idareye
sunulması gereken ve nakit kesin teminatın yerine geçen bir emtiadır. Her ne kadar
teminat mektubunun rakip teşebbüste yer alması makul görülmese de yazışmanın
ihale gerçekleştikten dokuz ay sonrasına ilişkin olması ve ihale öncesinde iki
teşebbüsün iletişiminin tespit edilmemiş olması nedeniyle söz konusu delilin taraflar
arasında rekabeti kısıtlama amacı taşıyan bir anlaşmanın/uyumlu eylemin ortaya
konulması için yeterli olmadığı değerlendirilmektedir.
I.6.6. MATRİSLED Tarafından Yapılan Savunmanın Değerlendirilmesi
(328) MATRİSLED’in savunmasında özetle;
- Trafik sinyalizasyon sistemleri ve ledli sistemler alımları amacıyla KGM ve
Belediyeler tarafından düzenlenen ihalelerde rakip teşebbüslerin ihale
öncesinde birim fiyat tekliflerini paylaştıkları, ihale dosyalarını birbirlerinin
yerine hazırladıkları ve ihale dosyasının idareye rakip firmalarca teslim edildiği
iddiasına ilişkin;
- Ana faaliyet konusunu oluşturmayan trafik sinyalizasyon ihalelerinde
birbirinden çok farklı ürünleri temin etmek amacıyla ihaleye çıkıldığı, bunun
sonucu olarak teşebbüslerin ihale teknik şartnamesinde yer alan ancak kendi
üretiminde veya stokunda yer almayan ürünler için ihale öncesinde o alanda
çalışan teşebbüslerden fiyat teklifi aldığı, dolayısıyla teşebbüslerin hem
ihalede rakip konumundayken hem de o ihalede teklif verdikleri ürünlerin bir
kısmı (veya bazen tamamı) için birbirlerinin müşterisi konumunda olabildiği,
20-14/191-97
69/82

- Soruşturma dosyasında da belirtildiği üzere TANDEM’in trafik sinyalizasyon
ürünleri üretimi yaparken MATRİSLED’in ledli sistemler ürettiği, dosyada yer
alan yazışmaların bu iki firmanın kendi üretimleri olmayan ürünleri diğerinden
temin ederek ihaleye katılabilmek amacıyla bir işbirliği arayışında olduklarını
gösterdiği, TANDEM ile MATRİSLED arasındaki ilişki rakiplik ilişkisinden
ziyade sağlayıcı müşteri ilişkisi olmasına rağmen rekabet hukuku bakımından
yatay işbirliği çerçevesinde bir değerlendirme yapılabileceği,
- Rakip teşebbüslerin işbirliği içerisinde teklif vermelerinin tüm sektörlerdeki
kamu ihalelerinde gözlendiği, ancak Kurulun verdiği karar sayısının sınırlı
olduğu, bunun muhtemel nedeninin rakiplerin birlikte teklif vermelerinin ihlal
olarak görülmemesi ya da Kurulun bu tür işbirliklerine ılımlı davranmasının
olabileceği, Kurulun kendisine bildirilen ve ihalelere girmek üzere oluşturulan
rakipler arası işbirliklerini hiçbir zaman kartel olarak değerlendirmediği ve
tamamına muafiyet verdiği, Kurulun okul sütlerine yönelik aldığı kararların
örnek olarak gösterilmesinin mümkün olduğu,
- Kamu ihalelerindeki işbirliklerinin rekabeti artırdığı, ülkemizde yürütülmekte
olan köprü, yol, havalimanı, elektrik santralleri gibi büyük projelerin ihalelerine
genellikle birbirlerinin rakibi olan teşebbüslerin işbirliğine giderek girdiği ve
rekabetin en önemli unsuru olan fiyat tekliflerinin birlikte hazırlandığı, güncel
bir örnek olarak Türk Telekom A.Ş. ve Vodafone A.Ş. tarafından mobil
haberleşme altyapısı olmayan yerleşim yerlerine bu hizmetin götürülmesi
amacıyla Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından açılan
ihaleye ortak teklif verildiği,
- Sonuç olarak soruşturma dosyasındaki belgelerin rekabeti kısıtlamaya yönelik
bir girişim içerisinde olduklarını göstermediği, bu tür işbirliklerinin kamu
ihalelerinde rekabeti artırdığı ve bu nedenle Kurulun daha önce müsamahalı
yaklaştığı, 4054 sayılı Kanun’un 5. Maddesi kapsamında muafiyet
değerlendirmesi yapılması ve 4054 sayılı Kanun’u ihlal etmedikleri yönünde
rapor tanzim edilmesi gerektiği,
- Teşebbüslerin ihalenin yaklaşık maliyetinin belirlenmesi için idarece talep
edilen yaklaşık maliyet tekliflerini de birbirleri ile iletişim halinde oluşturdukları
iddiasına ilişkin;
- Soruşturmaya konu trafik sinyalizasyon ürünlerinin en önemli alıcılarının KGM
ile belediyeler olduğu ve alımları açtıkları ihalelerle gerçekleştirdikleri, bu
ihalelerin 4734 sayılı Kamu ihale Kanunu'nun 19. maddesine göre açık ihale
usulü ile yapıldığı, açık ihale usulünde 4734 sayılı Kanun'da ve ihale
şartnamesinde yazılı şartları taşıyan herkesin ihaleye katılabildiği, söz konusu
ihale usulünde yaklaşık maliyetin katılımcılara teklif zarfları açıldıktan sonra
bildirildiği, yaklaşık maliyetin ilgili resmi kurumlardan, mesleki kuruluşlardan ve
piyasada yapılan fiyat araştırmalarından elde edilen bilgiler ışığında
hesaplandığı,
- Belediyelerin yaptığı ihalelerin hemen hemen tamamının mal alım ihaleleri
olduğu, KGM'nin yaptığı ihalelerin bir bölümünün mal alım ihaleleri bir
bölümünün ise yapım işi ihaleleri olduğu, mal alım ihalelerinde tekliflerin aşırı
düşük olup olmadığına ilişkin sınır değer incelemesi yapılmadığı ve bu
ihalelerde yaklaşık maliyetin önem taşımadığı, yaklaşık maliyetin ne kadar
yüksek belirlenirse belirlensin en düşük fiyatı veren teşebbüsün ihaleyi
kazandığı, yaklaşık maliyetin hatalı bir biçimde düşük belirlenmesi halinde ise
20-14/191-97
70/82

fiyat tekliflerinin yaklaşık maliyetin üzerinde kaldığı ve ihalelerin iptal
edilmesinin söz konusu olabildiği,
- KGM'nin yapmış olduğu ihalelerin bir bölümünün yapım işi olduğu, yapım işini
kapsayan ihalelerin bir bölümünde 4734 sayılı Kanun'un 38. maddesine göre
aşırı düşük fiyat tekliflerini belirleyebilmek amacıyla sınır değer hesaplaması
yapıldığı, sınır değerin altında kalan tekliflerin teklif verenden açıklama alarak
veya almadan elenebildiği, teşebbüslerin ihalenin yaklaşık maliyeti konusunda
iletişim halinde olduklarını gösteren delillerin büyük bir bölümünün ya yaklaşık
maliyetin öneminin olmadığı mal alım ihalelerine ya da KGM'nin yaptığı sınır
değer hesaplamasının dikkate alınmadığı ihalelere ait olduğu, soruşturma
dosyasında yer alan yaklaşık maliyet konusundaki teşebbüsler arası
iletişimlerin neticesinde hiçbir rakip teklif sahibinin aşırı düşük fiyat nedeniyle
ihaleden elenmediği,
- MATRISLED'in rakip teşebbüslerle yaklaşık maliyet konusunda iletişim halinde
olduğunu gösteren sadece iki adet belgenin bulunduğu ve bu iki belgede de
diğer tarafın TANDEM olduğu, bu belgeler neticesinde hiçbir rakip teklif
sahibinin aşırı düşük fiyat nedeniyle ihaleden elenmediği,
- Soruşturma dosyasında yer alan belgelerden birinde; MATRISLED’in bir
üniversitede araştırma görevlisi olan kişinin yaklaşık maliyetler konusundaki
fiyat talebini geri çeviremediğini, firmaların ileriki tarihlerde iş kaybetme riski
yaşamamak için idareye bir şekilde cevap vermek zorunda oldukları, söz
konusu eylemin rekabeti kısıtlama gibi bir amacının olmadığı,
- TANDEM yetkilisinden MATRISLED yetkilisine gönderilen diğer bir belgede
“Eğer teknik sartnameye uygun ürün verebileceksek en geç 09.05.2016
tarihine kadar teklif vermemize yardımcı olur musunuz". şeklinde bir ifade
olduğu, TANDEM’in bahsi geçen bölge müdürlüğünün açacağı ihaleye
MATRİSLED ile işbirliği içerisinde girebilmek için yardım talep ettiği, bu
uygulamanın birçok sektörde yaygın bir uygulama olduğu, sinyalizasyon
sektöründe ise çoğu zaman bir zorunluluk olduğu, bu tür işbirliği içerisine
girerek MATRISLED’den yardım talep eden rakip teşebbüsün bu talebinin
olumlu karşılanması halinde ilgili idareye yaklaşık maliyet bilgilerini
göndermesini MATRISLED’den talep etmesinin rekabet ihlali olarak
görülmemesi gerektiği,
ifade edilmiştir.
(329) Dosya kapsamında, MATRİSLED’e ilişkin belge ve delillerin incelenmesi neticesinde
teşebbüs hakkında ihlal tespitinde bulunulmamıştır.
I.6.7. NÇT Tarafından Yapılan Savunmanın Değerlendirilmesi
(330) NÇT tarafından yapılan savunmada özetle;
- İhalelere iş ortaklığı şeklinde girmenin ticari hayatın bir gereği olduğu, bu
durumun özellikle NÇT gibi sinyalizasyon sektöründe faaliyet göstermesine
rağmen herhangi bir üretimi bulunmayan teşebbüsler için zorunluluk olduğu,
dolayısıyla ihale öncesinde üretici firmalarla ihale konusu ürünlerin fiyatlarına
ilişkin iletişime geçilmesinin ve ihale tekliflerinin beraber hazırlanmasının
kaçınılmaz olduğu, bu imkânın ortadan kaldırılmasının kamunun açmış olduğu
ihalelere sadece belirli sayıdaki üretici şirketlerin girmesine yol açacağı ve bu
durumun rekabetin engellenmesine neden olacağı,
20-14/191-97
71/82

- Soruşturma dosyasında yer alan belgelerin tamamının bu tür iş birliği
arayışlarına ilişkin olduğu,
- Söz konusu belgelerde yer alan yazışmaların ihalelerde destek aldıkları
RAYENNUR firması ile yapıldığı, ancak RAYENNUR firmasının NÇT’ye
destek verdiği ihalelere katılmadığı,
- Soruşturma dosyasında yer verilen 12.04.2017 tarih ve 2017/99118 numaralı
KGM Kars, 20.06.2017 tarih ve 2017/261028 numaralı Kilis Belediyesi ihaleleri
ile 14.12.2017 tarih ve 2017/577387 numaralı KGM Antalya ihalelerinin NÇT
ile ilgili olarak incelendiği ve yalnızca ilk iki ihalede ihlal tespit edildiği,
- Oysa bu iki ihale ile üçüncü KGM Antalya ihalesi arasında
RAYENNUR/MOSAŞ ile kurmaya çalıştıkları işbirliği bakımından bir fark
bulunmadığı, bu hususun daha önceki savunmalarında yer almasına ragmen
görmezden gelindiği,
- Dosyada yer alan üç ihalede de RAYENNUR ile işbirliği kurulmaya çalışıldığı,
işbirliğine göre ihalenin kazanılması halinde ürünlerin RAYENNUR’dan
alınacağı, ürünlerin maliyet bilgilerinin üretici tarafından bilindiği için ihale
teklifinin hazırlanma işini kaçınılmaz olarak üreticinin yaptığı, bu tür işbirliği
arayışlarının birçoğunun sonuçsun kaldığı ve ihalelere teklif verilmediği,
- Ürünlerin maliyet bilgisinin üretici tarafından bilinmesi sebebiyle ihale teklifinin
üretici firma tarafından hazırlanmasının kaçınılmaz olduğu,
- Başka sektörlerdeki rakip şirketler arasında kurulan iş ortaklıkları için Kurulun
yapmış olduğu menfi tespit/muafiyet analizinin NÇT açısından da söz konusu
soruşturma bakımından yapılması gerektiği,
- Soruşturma raporunun 219. paragrafında yer alan 20.06.2017 tarihinde saat
14:00’da gerçekleştirilecek ihalenin dökümanını ihale günü 10:49’da
indirdiklerinden bahisle 3 saatlik süreninin ihale için gerekli belgeleri
hazırlayabilmek için makul olmadığı yönündeki değerlendirmenin hatalı olduğu
zira bu belgelerin satın alınmadan EKAP üzerinden herkesçe görülebildiği
belirtilmiştir.
(331) Daha önce de belirtildiği üzere, teşebbüslerin bazıları ihale konusu ürünü üretmemesi,
yeterli stok miktarının bulunmaması gibi sebeplerle rakiplerinin müşterisi
olabilmektedir. Bununla birlikte söz konusu ilişki, müşteri ilişkisinden çıkıp ihalelerin
rekabetçi ortamını bozacak davranışlara dönüşmemelidir. Dosya kapsamında elde
edilen delillerden; NÇT tarafından bahsedilen söz konusu hususların, sektörde rakip
olan iki teşebbüs tarafından rekabeti kısıtlama amacı ile gerçekleştirildiği
anlaşılmaktadır. Belgeler arasında yapay bir ayrım yapılmamış olup belgeler esas
alınarak yapılan değerlendirme sonucunda kanaat oluşturulmuştur.
(332) Yukarıda ifade edildiği üzere NÇT’nin, RAYENNUR’dan aldığı teklif tutarının aynısını
idareye sunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca teşebbüs tarafından RAYENNUR firmasının
NÇT’ye destek verilen ihalelere katılmadığı ifade edilse de 2017/99118 sayılı KGM
(Kars) ihalesinde Seyfettin Sinan GÜLTEKİN tarafından da teklif verildiği görülmektedir
(BELGE-20, BELGE-21, BELGE-22). Ancak söz konusu teklif iş bitirme belgesinin
miktarının yeterli olmaması nedeniyle idare tarafından değerlendirme dışı bırakılmıştır.
(333) BELGE-20’de görüldüğü üzere, EKAP’tan ihale dökümanının satın alınması için talimat
verilmiş, tekliflerin kaşe imza yapılması istenmiş, verilen teklifler bakımından NÇT bir
20-14/191-97
72/82

iş ortaklığının parçası olarak değil bağımsız olarak teklif vermiştir. Ayrıca iş ortaklığı
kurmayı planladıkları teşebbüsün yetkililerinin de bazı ihalelerde NÇT’nin haricinden
bağımsız teklif oluşturdukları tespit edilmiştir. Bu hususlar ihalelere ortak girişim olarak
katıldındığı yönündeki savunmayı geçersiz kılmakta, bir iş ortaklığının olmadığını ve
danışıklı teklif verildiğini ortaya koymaktadır. NÇT’nin teklif sunduğuı ihalelere
MOSAŞ/RAYENNUR’un katılmadığı yönündeki savunmalar ise yukarıda da ifade
edildiği üzere, idarelerden elde edilen bilgilere dayanarak cevaplandırılmıştır.
(334) İhaleye hazırlanırken üretici firmadan satın alınacak ürünlerin maliyetlerinin
bilinmesinin yanı sıra, kar, diğer gider kalemleri gibi hususların da bu süreçte yer
alması ve tüm bunlara teşebbüsün bağımsız olarak kendisinin karar vermesi
beklenecektir. Ancak tüm bu kalemlere üretici firmanının karar vermesi, teşebbüsler
arasında bir danışıklılık olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda, teşebüsün, üretici
firmanın maliyetleri bildiği için tekliflerin birlikte hazırlanmak zorunda olduğu yönündeki
savunmasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
(335) İhale dökümanının EKAP’tan alındığı tarih ve saate dosya kapsamında yer verilmesi,
diğer tüm bulguları destekleme niteliğinde olup ihlali ortaya koymak için tek başına
kullanılmamıştır. Sonuç olarak teşebbüsün savunması kabul edilmemiştir.
I.6.8. BUHARALILAR Tarafından Yapılan Savunmanın Değerlendirilmesi
(336) BUHARALILAR tarafından özetle;
- Soruşturma bildiriminde 4054 sayılı Kanunun 4. maddesinin ihlali şüphesinden
bahsedilmiş olmasına rağmen dosya konusu eylemin anlaşma veya uyumlu
eylem hallerinden hangisi ile gerçekleştirildiğine dair bir açıklama bulunmadığı,
- Delil olarak ortaya konulan belgelerin bahsi geçen ihalelerde rekabeti
kısıtlayıcı bir etki doğurduğunun tespit edilemediği,
- BUHARALILAR’ın katılmayı düşündüğü ihalelerde ürün almayı planladığı
üretici şirket ile olan yazışmaların amacının ihalenin kazanılması halinde
listelerdeki fiyatlar üzerinden ürün alınıp alınamayacağını tespit etmek olduğu,
- BUHARALILAR’ın ana faaliyet konusu olmayan otokorkuluğa ilişkin Hatay
Belediyesi tarafından açılan ihaleye, BUHARALILAR’ın yeterliliğinin uygun
olmaması sebebiyle RAYENNUR ile birlikte ortak girişim şeklinde beraber teklif
vermeyi planladıkları ancak daha sonra bu birliktelikten vazgeçildiği,
- BELGE-8 ve BELGE-9’un Diyarbakır ve Batman Belediyeleri tarafından açılan
ihalelere ilişkin olduğu, diğer tüm belediye ihalelerinde olduğu gibi bu
ihalelerde de sınır değer incelemesi yapılmadığı, dolayısıyla ihaleye girecek
firmaların danışıklı olarak bu ihalelerde yaklaşık maliyeti yükseltmelerinin
kendilerine hiçbir faydası olmayacağı, başka bir deyişle firmaların yaklaşık
maliyetleri birlikte yükseltmeleri halinde dahi bu ihalelerde herhangi bir
firmanın ne kadar düşük teklif verirse versin elenmeyeceği ve ihaleyi
kazanacağı,
- Firmaların yaklaşık maliyetleri birbirlerine göndermelerinin nedeninin ihalenin
iptal edilme ihtimalini azaltmak olduğu, nitekim zaman zaman belediyelerin
yaklaşık maliyeti hatalı hesaplamaları nedeniyle verilen tüm tekliflerin yüksek
kaldığı ve bu nedenle ihalelerin iptal edildiği, bunu engellemek amacıyla
sağlıklı bir yaklaşık maliyet oluşmasını sağlamak için idareye bildirdikleri
yaklaşık maliyetleri kendi aralarında paylaşabildikleri,
20-14/191-97
73/82

- Dolayısıyla yaklaşık maliyet bilgilerinin paylaşılmasının ne amaç ne de etki
bakımından 4054 sayılı Kanun’u ihlal etmediği,
- İhlal süresine ilişkin değerlendirmenin hatalı olduğu zira bir ihlalin süresini
belirleyebilmek için ihlal iddiasını desteklemek üzere kullanılan belgelerin
düzenleniş tarihlerinin dikkate alınması gerektiği ve dosyada yer verilen
belgelerin tamamının bir yıl içerisinde olduğu
ifade edilmiştir.
(337) Dosya kapsamında teşebbüslerin belirli ihalelerin öncesinde ya da sonrasında, ihale
için gerekli olan belgeleri birbirleri ile paylaşarak birlikte hareket ettiği ve bu durumun
ihale bazında rekabeti kısıtlayıcı anlaşmanın varlığını gösterdiği değerlendirilmektedir.
(338) BUHARALILAR ile RAYENNUR’un Batman Belediyesinin 2017/426292 numaralı
ihalesinde birim fiyat teklif cetvelini birbirleri ile paylaştığı ve cetvelde yer alan teklif ile
ihaleye verilen teklifin aynı olduğu görülmektedir. Neticede iki rakip teşebbüsün ihale
öncesi rekabetin sona ermediği aşamada tek teşebbüs gibi hareket ederek teklif
belirlediği görülmektedir.
(339) Üretici şirket ile yazışmalar içeren belgeler incelendiğinde, BUHARALILAR’ın aldığı
teklifi maliyet unsuru olmasına rağmen direkt olarak ihaleye teklif olarak sunduğu
görülmektedir. Bu kapsamda amacın; liste fiyatından ürün almak değil, teklifi birlikte
belirlemek olduğu anlaşılmaktadır.
(340) Hatay Belediyesi ihalesine ilişkin olarak ise dosya kapsamında herhangi bir ihlal tespiti
yapılmamıştır.
(341) İşbu kararın ilgili bölümlerinde ifade edildiği üzere yaklaşık maliyetin hesaplanması
sadece idare bünyesinde gerçekleşen bir süreç değildir. Bazı durumlarda sürece, ilgili
düzenlemeler uyarınca teşebbüsler de dâhil olmaktadır. İdarenin yaklaşık maliyet
hesaplamasını, firmalardan topladığı yaklaşık maliyet tekliflerine dayalı olarak yapması
durumunda firmalar bu süreci rekabet karşıtı sonuç doğurma amacıyla manipüle
edebilecektir.
(342) Öncelikle yaklaşık maliyet tekliflerinin idareye sunulması aşamasında teşebbüsler
arasındaki anlaşma sınır değer tespitini etkileyebilecek, tekliflerin yüksek verilmesi bu
değerin yüksek hesaplanmasına ve aşırı düşük teklif veren teşebbüslerin ihaleden
elenmesine neden olabilecektir. Öte yandan sınır değer tespitinin yapılmadığı ihaleler
bakımından da teşebbüslerin yaklaşık maliyet tespitine ilişkin işbirliği içinde olmaları
rekabetçi kaygılar taşımaktadır. Nitekim birbirinden haberdar olan firmalardan bu
tekliflerin toplanması halinde, hem pazarın şeffaflığının rakipler nezdinde artması hem
de yaklaşık maliyete ilişkin işbirliğinin ihaleye sunulan teklife sirayet etmesi riski
doğmaktadır. Bu açıklamalar doğrultusunda teşebbüsün konuya ilişkin savunması
kabul edilmemiştir.
(343) İhlalin süresine yönelik savunmaya ilişkin olarak ise, dosya kapsamında elde edilen
bilgi ve belgelerden BUHARALILAR ile MOSAŞ/RAYENNUR’un 2018 yılında
gerçekleşen Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi ihalesi ile Batman Belediyesi ihalesinin
yaklaşık maliyet tespiti aşamasında verilecek fiyat teklifi hususunda, ayrıca 2017
yılında gerçekleşen Batman Belediyesi ihalesinde ve 2018 yılında gerçekleşen KGM
Sivas Bölge Müdürlüğü ihalesinde işbirliği içerisinde olduğu tespit edildiğinden,
teşebbüsler arasındaki rekabeti kısıtlama amacı taşıyan anlaşmanın 2017 ve 2018
yıllarında devam ettiği sonucuna ulaşılmıştır (BELGE-8, BELGE-9, BELGE-34,
20-14/191-97
74/82

BELGE-47, BELGE-48). Bu kapsamda ihlal süresinin hatalı belirlendiğine yönelik
savunmanın yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
I.6.9. ASYA TRAFİK Tarafından Yapılan Savunmanın Değerlendirilmesi
(344) ASYA TRAFİK’in savunmasında özetle;
- ASYA TRAFİK’in Erzurum Büyükşehir Belediyesinin 23/03/2018 tarihli ihalesi
için ortak hareket etme yönünde teklifte bulunduğuna ilişkin 15/03/2018 tarihli
e-postanın TANKES’in iç yazışması olduğu, bunu doğrular nitelikte ASYA
TRAFİK’in bir cevap yazısının bulunmadığı, söz konusu iç yazışmanın
TANKES çalışanlarının düşüncelerinden ibaret olduğu, iç yazışma esas
alınarak iki şirketin ortak hareket ettiği anlamı çıkarılmasının soyut bir iddia
olduğu,
- ASYA TRAFİK’in anılan yazışmadan haberi olmadığı, sadece "ortak girişim"
yapıp yapmama hususunda TANKES yetkilileri ile aralarında ön görüşme
yapıldığı, nitekim iki firmanın iş ortaklığı oluşturarak ihaleye birlikte girmesinde
hukuken bir engel bulunmadığı, söz konusu ihale bakımından ortak girişimin
kurulmadığı ve ASYA TRAFİK’in anılan ihaleye katılmadığı,
- Belgede yer alan, TANKES çalışanının hukuki ifadeleri yerinde kullanmayarak
“ortak girişim” kavramı yerine “ortak hareket edelim” şeklinde ifadeler
kullandığı ve bunun tek başına delil teşkil etmeyeceği,
- ASYA TRAFİK ile TANKES’in hisse yapısı ve hissedarları arasında kontrol
ilişkisi yahut teşebbüs birliği meydana getirecek bir bağ bulunmadığı,
teşebbüsler arasında bazı durumlarda rakip bazı durumlarda da müşteri ilişkisi
dışında bir bağlantı olmadığı,
- 04.10.2018 tarihli ve 2016/352712 numaralı ihalede ASYA TRAFİK’in
TANKES ile yapılan sözleşme uyarınca alt yüklenici olduğu, sözleşmede de
açıkça belirtildiği üzere alt yüklenicinin ihale konusu iş ile ilgili gerekli personeli
temin etmek, iş güvenliği ile ilgili tedbirleri almak, ilgili malzemeleri tedarik
etmek gibi yükümlülüklerinin olduğu, bu nedenle ana yüklenici TANKES
firmasının kesin teminat mektubu verme talebi için nasıl bir dilekçe ile kuruma
müracaat edebilecekleri konusunu kurumla görüş alışverişinde bulunması
nedeniyle ASYA TRAFİK’e danıştığı, ASYA TRAFİK’in ise konuya ilişkin
kurumdan edindiği bilgileri TANKES'in ilgili çalışanına e-posta olarak
gönderdiği, asıl-alt işveren ilişkisi içerisinde bulunan teşebbüsler arasında bu
tür yazışmaların bulunmasının hukuken doğal olduğu,
- 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilmesi için, anlaşmanın amaç veya
etki yönünden rekabet engellediğinin ortaya konulması gerektiği, dosyada
buna yönelik bir delil bulunmadığı, ayrıca dosyada 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesinin 3. fıkrasında düzenlenen “piyasadaki fiyat değişimlerinin veya arz
ve talep dengesinin ya da teşebbüslerin faaliyet bölgelerinin, rekabetin
engellendiği, bouzlduğu veya kısıtlandığı piyasalardakine benzerlik
göstermesi” hususuna yönelik tespitlerin de yer almadığı, kaldı ki belediyelerle
yapılan işlerin bedellerinin alınması noktasında sıkıntılar yaşandığı, bu
idarelerin mallarının da haczedilemeyeceği, bu nedenle ASYA TRAFİK’in
ihalelere katılmaktan imtina etmesinin ekonomik ve rasyonel bir gerekçe
olduğu,
- 2017 yılında belediyeler tarafından ilan edilen 141 ihaleden 16 ihaleye teklif
20-14/191-97
75/82

verildiği ve 3 tanesinin ASYA TRAFİK üzerinde kaldığı, 2018 yılında ise 193
ihaleden 23 ihaleye teklif verildiği ve 5 tanesinin ASYA TRAFİK üzerinde
kaldığı, Erzurum Büyükşehir Belediyesi ihalesibe de ticari gerekçelerle
katılınmadığı,
- Rekabet hukukunda niyet unsuru bakımından ilkesel nitelikte
değerlendirmelerin yer aldığı FritoLay kararında niyetin varlığı kabul edilse
dahi piyasadaki etkisi bakımından değerlendirme yapılması gerektiğinin
belirtildiği, bu bağlamda etkinin varlığı tespit edilmeden yapılan bir rekabet
ihlali tespitinin haksız ve mesnetsiz olduğu,
- Kurulun 18.07.2018 tarih ve 18-23/395-M sayılı kararında soruşturma açılan
teşebbüsler arasında ASYA TRAFİK’in olmadığı, teşebbüsün süreç içerisinde
sonradan soruşturmaya dâhil edildiği, hakkında önaraştırma yürütülen bazı
diğer teşebbüsler hakkında bu sonuca varılmadığı, başvuruya konu olmayan
çok sayıda diğer teşebbüs hakkında aynı başvuru kapsamında soruşturma
yapılmasının hukuka aykırı olduğu,
- Soruşturma, esasen BİTRA ve AUSDER hakkındaki şikayetle başlamış iken
bu teşebbüsler hakkında soruşturma açılmamasına karar verilirken, diğer
teşebbüsler hakkında aynı başvuru kapsamında bir soruşturma açılmasının
usul bağlamında bir hukuksuzluğa yol açtığı, böyle bir durumda yapılması
gerekenin teşebbüsü aynı soruşturmaya dahil etmek değil resen ön araştırma
yapılması ya da soruşturma açılmasına karar vermek olduğu
belirtilmiştir.
(345) BELGE-46’da yer alan e-posta yazışmasından ASYA TRAFİK’in TANKES’e
23.03.2018 tarihli Erzurum Büyükşehir Belediyesi ihalesi için ortak hareket etme
yönünde teklifte bulunduğu ve bu teklife ilişkin TANKES’in değerlendirme yaptığı
anlaşılmaktadır. Neticede ise ASYA TRAFİK ihaleye teklif vermemiş ve ihaleye
TANKES katılmıştır. Bu husus e-posta iletisinde ortaya çıkan iradenin gerçekleştiğini
göstermektedir. Yazışmanın tamamı incelendiğinde her iki teşebbüsün de ihaleye
bağımsız bir teşebbüs olarak katılmaktan imtina ettiği ve ortak hareket etme iradesinin
ilgili mevzuatın izin verdiği “ortak girişim” kapsamında olmadığı anlaşılmaktadır.
Yazışmanın devamında yer alan “ya siz girin ya biz girelim” ile “onlar girsin iş rayennura
gitmesin” ifadeleri, ihaleye iki teşebbüsün tek bir teşebbüs gibi hareket ederek teklif
vermelerinin amaçlandığını göstermektedir. Dolayısıyla teşebbüslerin ihale öncesinde
danışıklı hareket ettikleri sonucuna varılmış, ilgili savunma kabul edilmemiştir.
(346) İşbu karar dahilinde defaten ifade edildiği üzere, teşebbüslerin bazıları ihale konusu
ürünü üretmemesi, yeterli stok miktarının bulunmaması gibi sebeplerle rakiplerinin
müşterisi konumunda olabilmektedir. Bununla birlikte söz konusu ilişkinin müşteri
ilişkisinden çıkıp ihalelerin rekabetçi ortamını bozacak davranışlara dönüşmemesi
gerekmektedir. ASYA TRAFİK ile TANKES hakkında elde edilen belgede ise
teşebbüslerin arasında müşteri ilişkisinin ötesinde ihalede danışıklılığa yol açan bir
durum tespit edilmiştir. Bu itibarla teşebbüsün ilgili savunmasının isabetli olmadığı
değerlendirilmiştir.
(347) İlaveten 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamındaki anlaşmaların
değerlendirilmesinde, anlaşmaya taraf olan teşebbüslerin her birinden bilgi ve belge
elde edilmesi zorunluluğu bulunmamaktadır. Nitekim konuya ilişkin Kurul
uygulamasına bakıldığında anlaşma taraflarının tamamında delil bulunmasının zorunlu
olmadığı, delil değerlendirmesi bakımından dikkate alınması gereken hususun delil ve
20-14/191-97
76/82

belgelerin bir bütün olarak değerlendirildiğinde ulaşılan sonuç olduğu
vurgulanmaktadır16. Bu itibarla teşebbüsün söz konusu savunmalarının yerinde
olmadığı değerlendirilmektedir.
(348) Teşebbüsün belediye ihaleleri neticesinde yaşanan tahsilat sorunları ile ilgili
savunması, ihlal tespitine konu olan ihale kapsamında rakibi olan bir teşebbüs ile
rekabeti kısıtlama amacı olan bir işbirliği içinde olduğu hususunu değiştirmediğinden,
kabul görmemiştir.
(349) Diğer yandan 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan uyumlu
eylem karinesine ancak bir anlaşmanın varlığının ortaya konamadığı durumlarda
başvurulmaktadır. Bu bakımdan söz konusu savunmanın bağlam içerisinde olmadığı
sonucuna varılmıştır.
(350) Savunmada yer verilen Kurulun Fritolay kararı ve bu çerçevede niyet unsurunun ele
alınışına ilişkin hususlar, mevcut dosyada incelenen davranışın 4054 sayılı Kanun’un
4. maddesi çerçevesinde olması, oysa FritoLay kararında aynı Kanun’un 6.
maddesinde düzenlenen hâkim durumun kötüye kullanılmasına ilişkin değerlendirme
yapılması gerçeği ışığında kabul edilmemiştir.
(351) 04.10.2018 tarihli ihaleye ilişkin olarak teşebbüsün savunması ilgili bölümlerde
değerlendirilerek, bahsi geçen belgelerdeki yazışmanın ihale gerçekleştikten dokuz ay
sonrasına ilişkin olması ve ihale öncesinde iki teşebbüsün iletişim içerisinde olduğunun
tespit edilememesi sebebiyle rekabeti kısıtlama amacı taşıyan bir işbirliğinin ortaya
konulması için yeterli delil olmadığı anlaşılmış, ilgili belge kapsamında herhangi bir ihlal
tespiti yapılmamıştır. Diğer taraftan söz konusu ihale kapsamında ihlal tespiti
yapılmaması 2018/83669 numaralı Erzurum Büyükşehir Belediyesi ihalesine yönelik
yapılan ihlal tespitini etkilememektedir.
(352) 4054 sayılı Kanun’un 40. Maddesinde yer alan “Kurul, resen veya kendisine intikal
eden başvurular üzerine doğrudan soruşturma açılmasına ya da soruşturma
açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için önaraştırma yapılmasına karar verir”
düzenlemesi uyarınca Kurul tarafından re’sen soruşturma açılması mümkündür. Bu
doğrultuda dosya kapsamında elde edilen bilgi ve belgeler ışığında başvuruya konu
olmayan teşebbüsler hakkında delil elde edilmiş ise soruşturma açılması söz konusu
olabilmektedir. Dolayısıyla teşebbüsün başvuruda isimlerinin geçmediğine yönelik
savunması yerinde bulunmamıştır.
I.6.10. TANDEM Tarafından Yapılan Savunmanın Değerlendirilmesi
(353) TANDEM tarafından özetle;
- Rakip teşebbüslerin ihale öncesinde birim fiyat tekliflerini paylaştıkları, ihale
dosyalarını birbirlerinin yerine hazırladıkları ve ihale dosyalarının rakip
teşebbüsler tarafından İdareye teslim edildiği tespitine ilişkin olduğu iddia
edilen BELGE-32’nin yanlış değerlendirildiği, 20.07.2017 tarihli Isparta
Belediyesi ihalesine TANDEM'in teklif verdiğini gösteren alındı belgesinin rakip
teşebbüs MOSAŞ'ta tespit edilmiş olmasının söz konusu belgeyi düzenleyen
görevlinin belgeyi TANDEM çalışanına vermeyi unutması ve sonradan
başvurusunu yapan MOSAŞ yetkilisine vermesinden kaynaklandığı, saat
10.00'da yapılan ihaleye anılan iki teşebbüsün 08.43 ve 09.35'de teklif verdiği,
belgelerin aynı firmada tespit edilmiş olması tekliflerin aynı kişi tarafından

16 08.02.2002 tarih ve 02-07/57-26 sayılı Kurul kararı
20-14/191-97
77/82

verildiğini göstermediği, kaldı ki tekliflerin aynı kişi tarafından teslim edilmesini
teklifleri alan görevlinin kabul etmeyeceği,
- Trafik sinyalizasyon sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin üretimini
gerçekleştirmediği ürünleri rakiplerinden temin ederek ihalelere katıldığı,
bunun bir sonucu olarak teşebbüslerin ihale teknik şartnamesinde yer alan
ancak kendi üretiminde yer almayan ürünler için ihale öncesinde söz konusu
ürünleri üreten teşebbüslerden fiyat teklifi aldığı ve ihale teklifinin bu şekilde
hazırlandığı, bu nedenle teşebbüslerin bazılarının bir ihalede hem rakip
konumunda hem de teklif verdikleri ürünlerin bir kısmı veya bazen tamamı için
birbirlerinin müşterisi konumunda olabildiği,
- İhale öncesinde ihale fiyatlarına ilişkin olarak TANDEM’in gerçekleştirdiği
yazışmaların tamamının MATRİSLED firması ile olduğu, söz konusu
yazışmaların tamamının bu iki firmanın kendi üretimleri olmayan ürünleri
diğerinden temin ederek ihaleye katılabilmek amacıyla bir işbirliği arayışında
olduklarını gösterdiği, nitekim bu durumun belgelerinin soruşturma dosyasında
mevcut olduğu,
- TANDEM’in diğer teşebbüslerle ihalelerde ortak satış yapmak üzere yaptığı
işbirliklerinin yatay işbirliği olarak ele alınması ve bu çerçevede muafiyet
değerlendirmesine tabi tutulması gerektiği, nitekim bu konuda çok sayıda Kurul
kararının bulunduğu,
- Yatay işbirliği anlaşmalarında aralarında tamamlayıcılık ilişkisi bulunan
tarafların amacının, birbirlerinin eksik yönlerini tamamlamak veya tek başlarına
gerçekleştirmelerinin zor olduğu faaliyetleri gerçekleştirmek olduğu ve bu
yönüyle kartel anlaşmalarından ayrıldığı, bu çerçevede TANDEM’in dosya
kapsamında girdiği işbirliklerinin tamamlayıcılık koşulunu sağladığı,
- TANDEM’in sinyalizasyon ihalelerinde rakip teşebbüsle ihale öncesinde
işbirliğine giderek fiyatlarını göndermesinin bireysel muafiyetin tüm şartlarını
taşıdığı,
- Dolayısıyla kamu ihalelerine rakip teşebbüslerin birbirlerinden mal alarak fiyat
tekliflerini oluşturmaları ya da birlikte fiyat teklifi sunmalarının otomatik olarak
kartel oluşturmadığı ve ayrıntılı bir muafiyet değerlendirmesinin yapılması
gerektiği,
- İhaleyi kazanan teşebbüsün hakediş ve fatura bilgilerinin rakip teşebbüsler
tarafından takip edildiği ve ihaleyi kazanan teşebbüs ile işi gerçekleştiren
teşebbüsün farklı olduğu tespitine ilişkin tek belgenin BELGE-49 olduğu,
anılan belgede ihaleyi MOSAŞ kazanmış olmasına rağmen hakediş
raporununun TANDEM'e gönderildiğinin görüldüğü ancak ilgili ihale
bakımından MOSAŞ’ın TANDEM'i alt yüklenici olarak bu işi tamamlamak
üzere kullandığı, MOSAŞ ile TANDEM arasında akdedilen yüklenici ve alt
yüklenici sözleşmesinin bu durumu teyit ettiği,
- İdarece talep edilen yaklaşık maliyet tekliflerinin rakip teşebbüslerin birbirleri
ile iletişim halinde hazırladıkları tespitine ilişkin olarak; belediyelerin yaptığı
ihalelerin hemen hemen tamamının ve KGM'nin yaptığı ihalelerin bir
bölümünün mal alım ihalesi olduğu, mal alım ihalelerinde tekliflerin aşırı düşük
olup olmadığına ilişkin sınır değer incelemesi yapılmadığı, ne kadar düşük
olursa olsun en düşük fiyat teklifini veren katılımcının ihaleyi kazandığı,
dolayısıyla hiçbir teşebbüsün aşırı düşük olduğu gerekçesiyle ihaleden
20-14/191-97
78/82

elenmediği,
- Teşebbüslerin ihalenin yaklaşık maliyeti konusunda iletişim halinde olduklarını
gösteren delillerin büyük bir bölümünün yaklaşık maliyetin hiçbir öneminin
olmadığı mal alım ihalelerine ait olduğu, yaklaşık maliyet konusundaki
teşebbüsler arası iletişim neticesinde hiçbir rakip teklif sahibinin aşırı düşük
fiyat nedeniyle ihaleden elenmediği,
- İhalelerin birçoğunda ihale konusu ürünlerin sadece belli bir bölümünün tek bir
üretici tarafından sağlanabildiği ve bazı ürünlerin rakip teşebbüslerden
temininin gerekmesi nedeniyle teşebbüslerin idareden gelen yaklaşık maliyet
bilgisi taleplerini rakiplere iletmek zorunda kaldıkları, söz konusu bilgi talebinin
karşılanmaması durumunda ise idarenin üreticiyi daha sonraki doğrudan temin
alımlarında dikkate almama ve dolayısıyla üreticinin iş kaybetme riskinin
doğabileceği, bu nedenle üreticilerin idareden gelen yaklaşık maliyet bilgisi
taleplerini mutlaka cevaplamak zorunda oldukları,
- TANDEM’in yaklaşık maliyet bilgileri konusunda rakipleriyle iletişime
geçmesinin bir diğer nedenin ise yaklaşık maliyetin hatalı bir biçimde düşük
belirlenmesi halinde fiyat tekliflerinin yaklaşık maliyetin üzerinde kalabilmesi
ve bu nedenle ihalelerin iptal edilebilmesi riski olduğu, dolayısıyla TANDEM’in
ihalelerdeki yaklaşık maliyetler konusunda rakip teşebbüslerle gerçekleştirdiği
iletişimleri rekabeti kısıtlama amacı ile yapmadığı gibi bu iletişimlerin rekabet
kısıtlama etkisinin de olmadığı
ifade edilmiştir.
(354) İhale teklif zarfı alındı belgesinin rakip teşebbüste bulunması TANDEM’in teklifinin
RAYENNUR tarafından idareye teslim edildiğine işaret etmektedir. Ayrıca tekliflerden
biri Seyfettin Sinan GÜLTEKİN’e ait olup Mosaş ve RAYENNUR ile aynı ekonomik
bütünlük içinde yer almaktadır.
(355) Teşebbüsün savunmasında yer alan, MATRİSLED ile olan yazışmalara ve 09.02.2018
tarih ve 2018/5967 sayılı KGM Samsun ihalesine ait belgelere ilişkin (BELGE-49)
dosya kapsamında herhangi bir ihlal tespitine yer verilmemiştir.
(356) İhalelerde yaklaşık maliyeti etkileme amacına yönelik olarak teşebbüslerin işbirliğini
ortaya koyan belgeler ve bunlara ilişkin değerlendirmelere ilgili bölümde yer verilmiştir.
Bu açıklamalar ve belgelerden; RAYENNUR ve TANDEM’in Temmuz 2015 ile Mart
2018 tarihleri arasında; Antalya ve Niğde Belediyesi ihaleleri ile Karayolları 16. Bölge
Müdürlüğü ihalelerinde yaklaşık maliyet tespiti aşamasında verilecek fiyat teklifi
hususunda anlaşma içinde olduğu anlaşılmaktadır. Yaklaşık maliyet konusunda bir
anlaşmanın; ihale sürecine etki ederek rekabeti kısıtlama amacını göstereceği, buna
yönelik bir etkinin ortaya çıkmamasının ise ihlali ortadan kaldırmayacağı
değerlendirilmiştir. Sonuç olarak teşebbüsün ilgili savunmaları kabul edilmemiştir.
I.7. İdari Para Cezasının Tespitine İlişkin Değerlendirme
(357) 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında “Bu Kanun’un 4, 6 ve 7 nci
maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile
teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali
yılsonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en
yakın mali yılsonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi
gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası verilir” hükmüne yer verilmiştir. 4054
sayılı Kanun'un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma,
20-14/191-97
79/82

Uyumlu Eylem ve Kararlar İle Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek
Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in (Ceza Yönetmeliği) 1. maddesinde amacı; “4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 4 üncü ve 6 ncı maddelerinde
yasaklanmış davranışlarda bulunan teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin
üyeleri ile bunların yönetici ve çalışanlarına, aynı Kanunun 16 ncı maddesi gereğince
verilecek para cezasının tespitine ilişkin usul ve esasları düzenlemek” şeklinde
belirlenmiştir.
(358) Dosya kapsamında yapılan değerlendirmeler çerçevesinde, soruşturma konusu
ihalelerde danışıklı hareket edilmesinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
ihlal teşkil ettiği tespit edildiğinden söz konusu eyleme taraf olan teşebbüslere aynı
Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrasına ve ilgili Yönetmelik hükümlerine göre para
cezası verilmesi gerekmektedir.
(359) Ceza Yönetmeliği uyarınca nihai para cezası miktarı belirlenirken, öncelikle temel para
cezası belirlenmelidir. Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin birinci fıkrasında temel para
cezasının hesaplanması açısından “karteller” ve “diğer ihlaller” şeklinde bir ayrım
yapıldığı görülmektedir.
(360) Ceza Yönetmeliği’nin 3. maddesinde kartel, “Fiyat tespiti, müşterilerin, sağlayıcıların,
bölgelerin ya da ticaret kanallarının paylaşılması, arz miktarının kısıtlanması veya
kotalar konması, ihalelerde danışıklı hareket konularında, rakipler arasında
gerçekleşen, rekabeti sınırlayıcı anlaşma ve/veya uyumlu eylemler” olarak
tanımlanmıştır. Soruşturmanın ihalelerde danışıklı hareketi konu alması nedeniyle,
ihlalin kartel niteliğinde olduğu açıktır. Buna göre soruşturma tarafı teşebbüslerin 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal eden eylemleri, “karteller” kategorisinde
değerlendirilmiştir. Anılan madde hükmü çerçevesinde ilk olarak, yıllık gayrisafi gelirin
%2’si ile %4’ü arasındaki bir oran baz olarak belirlenmelidir. Ceza Yönetmeliği’nin 5.
maddesinin ikinci fıkrasında, bu oran belirlenirken ilgili teşebbüs veya teşebbüs
birliklerinin piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi
muhtemel zararın ağırlığı gibi hususların dikkate alınması gerektiği ifade edilmiştir. Bu
düzenlemeler çerçevesinde yapılan değerlendirmeler çerçevesinde temel para
cezasına esas oran tüm ihlal tarafı teşebbüsler bakımından %2 olarak belirlenmiştir.
(361) Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesine göre temel para cezasının belirlenmesinde ikinci
adım ihlalin süresidir. İşbu soruşturma kapsamında her bir teşebbüsün ihlale taraf
olduğu tarihlere aşağıda teşebbüs özelinde yer verilmiştir.
(362) MOSAŞ/RAYENNUR ekonomik bütünlüğü için değerlendirildiğinde; farklı tarihlerde ve
farklı ihalelerde olmak üzere AAB, NÇT, İSHAKOĞULLARI, BUHARALILAR ve
TANDEM ile MOSAŞ/RAYENNUR arasında anlaşma olduğu tespit edilmiştir. Bununla
birlikte tarafları ve zamanlaması farklılaşsa da MOSAŞ/RAYENNUR’un eylemleri
nitelik ve piyasa bakımından aynıdır. Bu nedenle MOSAŞ/RAYENNUR’un tarafı
olduğu tespit edilen aşağıda yer verilen anlaşmalar, MOSAŞ/RAYENNUR bakımından
tek bir ihlal olarak değerlendirilmiştir.
(363) MOSAŞ/RAYENNUR ile AAB arasında anlaşma olduğu tespit edilen ihaleler şunlardır:
1. 2018/108330 numaralı ve 30.03.2018 tarihli KGM Konya İhalesi
2. 2017/311604 numaralı ve 20.07.2017 tarihli Isparta Belediyesi İhalesi
3. 2017/99118 numaralı ve 12.04.2017 tarihli KGM Kars İhalesi
4. 2017/152035 numaralı ve 05.05.2017 tarihli KGM Van İhalesi
20-14/191-97
80/82

5. 2018/62966 numaralı ve 16.03.2018 tarihli KGM Program İzleme Dairesi
Başkanlığı İhalesi
6. 2018/66152 numaralı ve 13.03.2018 tarihli Bursa Büyükşehir Belediyesi İhalesi
7. 2018/176246 numaralı ve 22.05.2018 tarihli Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü
Sivas İhalesi
(364) Söz konusu ihaleler 2017 ve 2018 yıllarında gerçekleşmiştir. Ayrıca Temmuz 2017 ile
Ocak 2018 arasında AAB ile MOSAŞ/RAYENNUR’un ayrıca ihale öncesinde yaklaşık
maliyet belirlenmesi aşamasında idarelere verdikleri teklifleri birlikte hazırladıkları veya
MOSAŞ/RAYENNUR tarafından kendilerine iletilen teklifi kaşelemek ve imzalamak
suretiyle idareye ilettikleri ihaleler tespit edilmiştir. Bu çerçevede MOSAŞ/RAYENNUR
ile AAB arasında 2017-2018 yıllarında gerçekleştirilen belirli ihalelerde rekabeti
kısıtlama amacı taşıyan iki yıl süreli bir anlaşma olduğu sonucuna varılmıştır.
(365) TANDEM ve MOSAŞ/RAYENNUR’un Temmuz 2015 ile Mart 2018 tarih aralığında
Antalya ve Niğde Belediyesi ihaleleri ile Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü ihalelerinde
yaklaşık maliyet tespiti aşamasında verilecek fiyat teklifi hususunda anlaşma içinde
olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca TANDEM ile MOSAŞ/RAYENNUR arasında 20.07.2017
tarihli Isparta Belediyesi ihalesi kapsamında danışıklılık olduğu tespit edilmiştir. Bu
çerçevede TANDEM ve MOSAŞ/RAYENNUR arasında 2015-2018 yıllarında
gerçekleştirilen belirli ihalelerde rekabeti kısıtlama amacı taşıyan iki yıl süreli bir
anlaşma olduğu sonucuna varılmıştır.
(366) BUHARALILAR ile MOSAŞ/RAYENNUR’un 2017 ve 2018 yıllarında gerçekleştirilen
belirli ihalelerde rekabeti kısıtlama amacı taşıyan anlaşma içinde oldukları ve ihlalin
süresi iki yıl olarak değerlendirilmiştir.
(367) NÇT ile MOSAŞ/RAYENNUR’un 2017 yılında gerçekleştirilen iki ihalede rekabeti
kısıtlama amacı taşıyan anlaşma içinde oldukları ve ihlalin süresi bir yıldan az olarak
değerlendirilmiştir.
(368) İSHAKOĞULLARI ile MOSAŞ/RAYENNUR arasında 2018 yılında gerçekleştirilen bir
ihalede rekabeti kısıtlama amacı taşıyan bir anlaşma olduğu ve ihlalin süresi bir yıldan
az olarak değerlendirilmiştir.
(369) Son olarak ASYA TRAFİK ve TANKES arasında 2018 yılında gerçekleştirilen bir
ihalede rekabeti kısıtlama amacı taşıyan bir anlaşma olduğu ve ihlalin süresi bir yıldan
az olarak değerlendirilmiştir.
(370) Yönetmelik’in 6. maddesinde belirtilen ağırlaştırıcı unsurların ve 7. maddesinde örnek
olarak sayılanlar da dahil herhangi bir hafifletici unsurun işbu dosya kapsamında
mevcut olmadığı anlaşılmıştır17.

17 Ceza Yönetmeliği’nin 6. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde temel para cezasının “incelemeye
yardımcı olunmaması halinde yarısına kadar” artırılabileceği belirtilmektedir. MOSAŞ/RAYENNUR’un
yerinde incelemeyi engellediği tespiti de bu noktada değerlendirilmiş, ancak konuyla ilgili Kurul, Danıştay
ve İDDK kararları ışığında, teşebbüse daha öncesinde aynı konuya ilişkin para cezası verilmiş
olmasından ötürü, işbu kararda ağırlaştırıcı sebep olarak dikkate alınmamıştır.
20-14/191-97
81/82

J. SONUÇ
(371) 18.07.2018 tarihli ve 18-23/395-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturma ile
ilgili olarak düzenlenen Rapor’a ve Ek Görüş’e, toplanan delillere, yazılı savunmalara,
sözlü savunma toplantısında yapılan açıklamalara ve incelenen dosya kapsamına
göre,
1)
- Asım Aytaç Bozer AAB Mühendislik San. Tic.
- Asya Trafik Sinyalizasyon San. ve Tic. A.Ş.
- Buharalılar Trafik Sinyalizasyon Elektrik Elektronik San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İshakoğulları Sinyalizasyon Araç Kiralama Tic. Ltd. Şti.
- Mosaş Akıllı Ulaşım Sistemleri A.Ş.
- Nurullah Çağatay Tiritoğlu NÇT İnşaat Taahhüt
- Rayennur Elektronik Ulaşım Endüstri San. ve Tic. Ltd. Şti.
- Tandem Trafik Sistemleri Elektronik Bilgi İşlem Makine İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- Tankes Trafik Sistemleri Elektronik Otomotiv İnşaat Turizm Gıda Medikal San. ve
Tic. Ltd. Şti.’nin
ihalelerde danışıklı hareket etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
ettiklerine OYBİRLİĞİ ile,
2) Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve “Rekabeti
Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi ve ikinci fıkrası
a)
ı- uyarınca 2019 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri
safi gelirlerinin takdiren, %2’si oranında olmak üzere,
- Nurullah Çağatay Tiritoğlu NÇT İnşaat Taahhüt’e (…..) TL
- Tankes Trafik Sistemleri Elektronik Otomotiv İnşaat Turizm Gıda Medikal San.
ve Tic. Ltd. Şti.’ye (…..) TL
ıı- uyarınca 2018 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri
safi gelirlerinin takdiren, %2’si oranında olmak üzere,
- Asya Trafik Sinyalizasyon San. ve Tic. A.Ş.’ye (…..) TL
- İshakoğulları Sinyalizasyon Araç Kiralama Tic. Ltd. Şti.’ye (…..) TL
b) ve 3. fıkrasının (a) bendi uyarınca 2019 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul
tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin takdiren, %3’ü oranında olmak
üzere,
- Asım Aytaç Bozer AAB Mühendislik San. Tic.’e (…..) TL
- Buharalılar Trafik Sinyalizasyon Elektrik Elektronik San. ve Tic. Ltd.
Şti.’ye (…..) TL
- Tandem Trafik Sistemleri Elektronik Bilgi İşlem Makine İnş. San. ve Tic.
Ltd. Şti.’ye (…..) TL
20-14/191-97
82/82

- Mosaş Akıllı Ulaşım Sistemleri A.Ş.’ye (…..) TL
- Rayennur Elektronik Ulaşım Endüstri San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye (…..) TL
idari para cezası verilmesine OYBİRLİĞİ ile,
3) Matrisled Elektrik Elektronik İnş. Tic. Ltd. Şti.’nin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini
ihlal etmediğine, dolayısıyla adı geçen teşebbüse idari para cezası verilmesine yer
olmadığına OYBİRLİĞİ ile,
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı
yolu açık olmak üzere, karar verilmiştir.








Full & Egal Universal Law Academy