Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-1-59 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 06-46/601-172
Karar Tarihi : 29.6.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN.
B. RAPORTÖRLER : Cengiz SOYSAL, Müge ÖZERCAN PAŞAOĞLU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Yusuf Ziya AKSU
Merkez Mah. Yılanlıtepe Sok. No:5 Yenibosna/İstanbul
20
D. KARŞI TARAF : Amity Oil International Pty. Ltd.
Zia Ur Rahman Caddesi 17/2 GOP/Ankara
Trakya Gazdaş Doğal Gaz Dağıtım A.Ş.
Zorlu Plaza Kat:20 34310 Avcılar/İstanbul
E. DOSYA KONUSU : Trakya Bölgesi Doğal Gaz Dağıtım A.Ş. ile Amity Oil
International Pty. Ltd’nin birleşme/devralma yoluyla hakim durumlarını
güçlendirdikleri ve bu hakim durumu kötüye kullandıkları iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle, 30
- Şirketleri Aktin Tekstil İthalat İhracat Tic. ve San. A.Ş. (Aktin)’nin Tekirdağ ili Çorlu
ilçesindeki tesisine doğal gaz tedarikinin 8.8.2002 tarihinden bu yana Amity Oil
International Pty. Ltd. (Amity) tarafından yapıldığı,
- 2005 yılı Ağustos ayında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından
gerçekleştirilen ihale neticesinde Edirne-Kırklareli-Tekirdağ illerini içeren bölgenin
dağıtım hakkının 30 yıl süre ile ZORLU Petrogas Petrol Gaz ve Petrokimya Ürünleri
İnşaat San. ve Tic. A.Ş. (Zorlu Petrogas)’ye verildiği ve Zorlu Petrogas’ın dağıtım
faaliyetini yürütmek üzere Trakya Gazdaş Doğal Gaz Dağıtım A.Ş. (Trakya Gazdaş)’yi
kurduğu,
- Zorlu Petrogas’ın aynı yıl içerisinde Amity’yi devralma yoluyla bünyesine kattığı ve bu 40
devralmanın ardından Amity tarafından gönderilen 10.3.2006 tarihli yazıda bölgenin
dağıtım lisansının Trakya Gazdaş’a verilmiş olması sebebiyle 1.4.2006 tarihinden
itibaren doğal gazın Trakya Gazdaş tarafından sağlanacağının belirtildiği,
- Tesislerine doğal gaz sevkinin kesintiye uğramaması için Amity ile “Fesih
Protokolu”nun ve Trakya Gazdaş ile de “Doğal Gaz Alım Satım Sözleşmesi”ni
imzaladıkları ancak mevcut durumda doğal gaz için %9,1 daha fazla ödemek
durumunda kaldıkları,
06-46/601-172
2
ifade edilerek; Trakya Gazdaş’ın devralma yoluyla hakim durumunu güçlendirdiği ve
Amity ile Trakya Gazdaş’ın hakim durumunu kötüye kullandığı ileri sürülmektedir.
50
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 20.4.2006 tarih ve 2399 sayı ile intikal eden
başvuruya ilişkin hazırlanan 23.6.2006 tarih, 2006-1-59/İİ-06-CS sayılı İlk İnceleme
Raporu, 26.6.2006 tarih ve REK.0.05.00.00-110/120 sayılı Başkanlık önergesi ile 06-46
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dağıtım şirketlerinin serbest tüketicilere
uyguladıkları fiyatların Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun düzenlemesine tabi
olduğu, bu bakımdan Amity Oil International ve Trakya Bölgesi Doğalgaz Dağıtım
A.Ş.’nin hakim durumunu kötüye kullandığı yönündeki şikayet hakkında herhangi bir
işlem yapılmasına gerek olmadığı ifade edilmektedir. 60
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3. maddesi uyarınca;
Üretim: Doğal gazın 7.3.1954 tarihli ve 6326 sayılı Petrol Kanunu kapsamında
Türkiye'de yer altında bulunan yataklarından yer üstüne çıkarılmasını, temizlenmesini
ve arıtılmasını, toplama hatlarıyla iletim hatlarına kadar taşınmasını,
Üretim şirketi (işletmeci): Türkiye'de üretim faaliyetini gerçekleştiren tüzel kişiyi,
Dağıtım: Doğal gazın müşterilere teslim edilmek üzere mahalli gaz boru hattı şebekesi
ile naklini ve perakende satışını, 70
Dağıtım şirketi: Belirlenen bir şehirde doğal gazın dağıtımı ve mahalli gaz boru hattı
şebekesi ile nakli faaliyetlerini yapmaya yetkili kılınan tüzel kişiyi,
Toptan satış: Doğal gazın dağıtım şirketlerine ve serbest tüketicilere yapılan satışını,
Toptan satış şirketi: Sistem içinde veya dışında, iletim veya dağıtım faaliyeti
yapmaksızın, doğal gazın toptan satış faaliyeti ile iştigal eden tüzel kişiyi,
Serbest tüketici: Yurt içinde herhangi bir üretim şirketi, ithalat şirketi, dağıtım şirketi veya
toptan satış şirketi ile doğal gaz alım-satım sözleşmesi yapma serbestisine sahip gerçek
veya tüzel kişiyi,
Serbest olmayan tüketici (abone): Doğal gazı kendi kullanımı için dağıtım şirketlerinden
almak zorunda olan gerçek veya tüzel kişiyi 80
ifade etmektedir. Anılan Kanun’un “Doğal gaz piyasa faaliyetleri” başlıklı 4. maddesinin
dördüncü fıkrasının (b) bendinde ise üretim şirketlerinin, ürettikleri gazı toptan satış
lisansı almak kaydıyla toptan satış şirketlerine, ithalatçı şirketlere, dağıtım şirketlerine
veya serbest tüketicilere pazarlayabileceği hükmüne yer verilmektedir.
Yukarıda yer verilmekte olan bilgiler kapsamında, şikayet dilekçesinde bahsi geçen
Amity’nin üretici konumunda bir teşebbüs olduğu ve ayrıca ürettiği gazın toptan satışını
gerçekleştirdiği, Trakya Gazdaş’ın ise dağıtım faaliyeti (gazın mahalli boru hattı ile
müşterilere nakli ve perakende satışı) ile iştigal ettiği görülmektedir. Şikayetçi
konumundaki Aktin’in ise, önce üretici konumundaki Amity’den ve sonra da bir dağıtım 90
şirketi olan Trakya Gazdaş’tan doğal gaz alım sözleşmesi çerçevesinde gaz temin ettiği
dikkate alındığında, bu şirketin serbest tüketici konumunda bulunduğu anlaşılmaktadır.
06-46/601-172
3
Yukarıda da değinildiği üzere, 4646 sayılı Kanun çerçevesinde, serbest olmayan
tüketiciler sadece dağıtım şirketlerinden doğal gaz temin edebildikleri halde, serbest
tüketiciler dağıtım şirketleri, toptan satış şirketleri, üretim şirketleri ve ithalat
şirketlerinden gaz satın alabilecektir. Ancak konuyu inceleyen raportörlerce EPDK
yetkilileri ile yapılan görüşmelerden, mevcut durumda, ülkedeki doğal gaz tedariğinin
tamamına yakınının ithalat yoluyla BOTAŞ tarafından gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.
Trakya bölgesinde ise bu bölgedeki kuyulardan çıkardıkları doğal gazı toptan satış
lisansları çerçevesinde serbest tüketicilere pazarlayan az sayıda üretim şirketi 100
bulunmakla birlikte; söz konusu üretim şirketleri doğal gazı müşterilerine, ulusal iletim
sistemi üzerinden değil, müşterilerinin tesisleri ile kendi tesisleri arasında 4646 sayılı
Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce kurulmuş hatlar vasıtasıyla ulaştırmaktadır.
Başka bir deyişle, halihazırda ulusal iletim sistemi üzerinden Türkiye genelinde gaz
ticareti yapan şirketler mevcut olmadığından, serbest tüketiciler, doğal gazı, Trakya
bölgesindeki istisnai durum dışında, bölgelerindeki dağıtım şirketlerinden temin
etmektedir. Dolayısıyla uygulamaları şikayete konu Trakya Gazdaş’ın, bir dağıtım şirketi
olması sebebiyle faaliyet gösterdiği bölgedeki serbest tüketicilere yapılan doğal gaz
satışı bakımından hakim durumda olma ihtimali bulunmakla birlikte; mevcut dosya
özelinde, teşebbüsün hakim durumda olup olmadığının tespiti gerekmemektedir. Zira 110
doğal gaz piyasasında faaliyet göstermekte olan dağıtım şirketlerinin tüketicilerine
uyguladıkları fiyatlar, Doğal Gaz Piyasası Tarifeler Yönetmeliği’nin aşağıda yer
verilmekte olan 14. maddesinden de görüleceği üzere, EPDK tarafından düzenlemeye
tabi bulunmakta olup; dağıtım şirketleri tüketicilere diledikleri fiyatı uygulayamamaktadır.
“Perakende satış tarifeleri
Madde 14- Perakende satış fiyatı; birim doğal gaz alım fiyatı, birim hizmet ve
amortisman bedelleri ile diğer faktörlerden oluşur.
Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğine göre dağıtım lisansı
verilecek tüzel kişilerin tarifelerinin hesaplanmasında ihalede teklif etmiş oldukları 120
abone bağlantı, birim hizmet ve amortisman bedelleri dikkate alınır.
Dağıtım şirketleri Kurul tarafından onaylanan perakende satış fiyatının dışında
tüketicilerden herhangi bir ad altında ücret talep edemez.
Dağıtım şirketleri Kurul tarafından onaylanan tarifeye uygun olmak kaydıyla, mevsimsel
tarifeler ve/veya kesintili ve/veya kesintisiz tarifeler uygulayabilir.
Dağıtım şirketinden doğal gaz ve taşıma hizmeti alan serbest tüketicilere uygulanacak
perakende satış fiyatı, Kurul tarafından onaylanan fiyatları geçmemek kaydıyla, ilgili
taraflar arasında serbestçe belirlenir.
Dağıtım şirketinden sadece taşıma hizmeti alanlara uygulanacak birim taşıma bedeli,
Kurul tarafından onaylanan perakende satış fiyatının, birim doğal gaz alım fiyatı hariç 130
kısmını geçmemek üzere, ilgili taraflar arasında serbestçe belirlenir.”
Söz konusu maddeden anlaşılacağı üzere, dağıtım şirketleri serbest olmayan
tüketicilere Kurul tarafından onaylanmış fiyatları uygulamak durumundadır. Dağıtım
şirketlerinin serbest tüketicilere uyguladıkları fiyatlar ise anılan maddenin son iki
fıkrasından görüleceği üzere, tavan fiyat regülasyonuna tabi olup; dağıtım şirketlerinin
bu tüketicilere yönelik olarak da aşırı fiyat uygulama imkanı bulunmamaktadır. Nitekim
raportörlerce yapılan görüşmelerde de, dağıtım şirketlerinin BOTAŞ’tan aldıkları birim
doğal gazın maliyetini aynen, kar marjı olmaksızın tarifelerine yansıttıkları ifade
06-46/601-172
4
edilmiştir. Serbest tüketicilere yapılan satışlarda, dağıtım şirketi birim doğal gaz 140
maliyetini tarifeye aynen yansıtırken, yukarıdaki maddeden de görüleceği üzere, taşıma
hizmetine ilişkin birim taşıma bedelini, tüketici ile birlikte serbestçe ancak, Kurul
tarafından onaylanan perakende satış fiyatının, söz konusu maliyetten hariç kısmını
geçmemek üzere belirlemektedir.
Yukarıda yer verilmekte olan bilgiler dikkate alındığında, Trakya Gazdaş’ın serbest
tüketicilere uyguladığı fiyatın düzenlemeye tabi olduğu ve dolayısıyla söz konusu
teşebbüsün hakim durumunu kötüye kullandığı yönündeki şikayet hakkında herhangi bir
işlem yapılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.
150
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dağıtım şirketlerinin serbest
tüketicilere uyguladıkları fiyatların Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun
düzenlemesine tabi olduğu, bu bakımdan Amity Oil International ve Trakya Bölgesi
Doğal Gaz Dağıtım A.Ş.’nin hakim durumunu kötüye kullandığı yönündeki şikayet
hakkında herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy