Treial /Estonya – 32897/12 - 28.1.2014 tarihli Karar [I. Bölüm]
Olaylar – Başvuran, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne yapmış olduğu başvurusunda, taraf olduğu iç hukuk yargılamalarının uzunluğuna ilişkin şikâyette bulunmuştur. Hükümet, başvuranın iç hukuk yollarını tüketmediğini ileri sürerek ön itirazda bulunmuştur.
Hukuki Değerlendirme – 35 § 1 Madde: Mahkeme, ceza yargılamalarının uzunluğuna ilişkin bir şikâyetle ilgili olan Mets / Estonya kararında, söz konusu davada idari bir mahkeme tarafından başvurana tazminat ödenmesine karar verilmiş olmasının, başvuranın Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önündeki yargılamalarda mağdur statüsünü kaybetmesi anlamına geldiğini kaydetmiştir. Yargılamaların uzunluğuna ilişkin olarak yapılan tazminat taleplerini ele alma işlemlerinin hızlı bir şekilde yapılmasına ve aşırı uzun yargılamaların tazmin edilmesine yönelik açık bir dayanak teşkil eden mevzuatın yasalaşmasının bu alandaki hukuki kesinliğe dikkate değer ölçüde bir katkı sağlayacak olmasının yanında, söz konusu davada başvuranın Estonya mahkemelerinin uygulamasıyla getirilmiş olan ve kullanabileceği etkili bir hukuk yolu mevcuttur.
İdari mahkemeler tarafından şu ana kadar karara bağlanan davaların ceza yargılamalarının uzunluğu ile alakalı olmasına rağmen, Estonya Yüksek Mahkemesi 22 Mart 2011 tarihli bir kararında (Osmjorkin, no. 33185/09), Anayasa’nın 14. ve 15. maddelerinin makul sürede yargılanma hakkı sağladığını ve tazminata 25. madde anlamı dâhilinde hükmedilebileceğini kaydetmiştir. Mahkeme, Yüksek Mahkeme’nin dayandığı hükümlerin ve ilkelerin genel mahiyette olduğunu ve ceza yargılamalarına özgü olmadığını kaydederek, hukuk yargılamalarının uzunluğuna ilişkin bir şikâyetle alakalı olarak nasıl farklı bir sonuca varılmış olduğunu anlamakta güçlük çekmektedir. Bu nedenle, başvuranın iç hukuk yollarının tüketilmesi koşulunu sağlamak için idari mahkemelere başvurması gerekmiştir. Ancak, Mahkeme bu görüşünün gelecekte özellikle yerel mahkemenin Sözleşme’nin getirdiği koşullar doğrultusunda uyumlu içtihatlar geliştirme kapasitesine dayalı olarak gözden geçirilmeye tabi olabileceğini vurgulamıştır.
Sonuç: kabul edilemez (iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle).
(Bk. Mets / Estonya (k.k.), 38967/10, 7 Mayıs 2013)
Full & Egal Universal Law Academy