Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-3-244 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-02/17-10
Karar Tarihi : 14.1.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet
Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, İmren SEYRANTEPE
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Brenntag CEE GmbH
Temsilcisi Av. Pınar AYBEK
Yapı Kredi Plaza C Blok K:4 Levent İstanbul 20
D. TARAFLAR : Brenntag CEE GmbH
Linke Wienzeile 152,1060 Wien, AVUSTURYA
Brenntag Austria Holding GmbH
Linke Wienzeile 152,1060 Wien, AVUSTURYA
Nihat ÖZTÜRK
Bahçeşehir 1.Kısım, Balabandere Çıkmazı, Berit 02/32
Ispartakule / Bahçeşehir / İstanbul 30
Yasemin ÖZTÜRK
Bahçeşehir 1.Kısım, Balabandere Çıkmazı, Berit 02/32
Ispartakule / Bahçeşehir / İstanbul
Suat ÖZTÜRK
Arseven Sitesi No:23, Edirne Koleji Yanı Edirne
Özlem ÖZTÜRK
Arseven Sitesi No:23, Edirne Koleji Yanı Edirne 40
E. DOSYA KONUSU: Trend Gıda Sanayi Ticaret Ltd. Şti’nin hisse devri yolu ile
Brenntag CEE GmbH ve Brenntag Austria Holding GmbH’ye devredilmesi
işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 4.12.2008 tarih ve 8041 sayı ile giren ve
en son 29.12.2008 tarih ve 8434 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
09-02/17-10
2
Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 7.1.2009 tarih
ve 2008–3–244/Öİ–09-ÜG sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 8.1.2009 tarih ve
REK.0.07.00.00-120/6 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-02 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Trend Gıda Sanayi Ticaret Ltd.
Şti’ne ait hisselerin tamamının Brenntag CEE GmbH ve Brenntag Austria Holding
GmbH tarafından devralınması işleminin,
1-1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi kapsamında bir devralma işlemi olduğu, 10
2-Tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam ciroları yönüyle 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4.
maddesi kapsamında Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olduğu,
3-Anılan devralma işlemi sonucunda ilgili pazarda bir hâkim durum yaratılması ya da
mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi yoluyla etkin rekabetin önemli ölçüde
kısıtlanmasının söz konusu olmayacağı anlaşıldığından söz konusu devir işlemine
izin verilmesinin uygun olacağı
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir. 20
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Brenntag CEE GmbH (Brenntag CEE)
Avusturya kanunlarına göre kurulmuş ve her türlü kimyasal ürünün dağıtımı ve yan
servislerin sunulması (paketleme, depolama vb.) işi ile iştigal eden Brenntag CEE’nin
hissedarlık yapısına Tablo 1’de yer verilmiştir. 30
Tablo 1: Brenntag CEE Ortaklık Yapısı
Ad-Unvan Hisse Oranı (%)
Brenntag N.V Belgium (….)
Brenntag Beteiligungs (….)
Toplam 100
Kaynak: Bildirim Formu
Brenntag CEE sektörde uluslararası faaliyet gösteren Brenntag şirketler grubuna
bağlıdır (Brenntag Grup).
H.1.2. Brenntag Austria Holding GmbH (Brenntag Holding)
Hisselerinin tümü Brenntag N.V Belgium’a ait olan Brenntag Holding de Brenntag 40
CEE gibi Brenntag Grup’a bağlı bir şirkettir.
Brenntag Grup içinde yer alan şirketler genel olarak kendileri büyük miktarlarda
kimyasal maddeyi üreticilerden alıp, müşterilerinin ihtiyacı olan miktarlarda karışımını
yaparak satmaktadır. Bu işle bağlantılı olarak bazı ürün gruplarında depolama,
09-02/17-10
3
karışım ve paketleme hizmetleri de verilmektedir. Brenntag Grup, Türkiye pazarında
faaliyetlerini Brenntag Kimya Ticaret Limited Şirketi (Brenntag Kimya) ile doğrudan
pazarlama ve dağıtım; Brenntag CEE ve Provida GmbH aracılığı ile ihracat
yapmaktadır.
İşlemin devralan tarafını oluşturan şirketlerin 2007 yılına ait cirosu Türkiye’de aktif
faaliyet gösteren Brenntag Grup şirketlerinin toplam cirosu dikkate alınarak
belirlenmiş olup (………………..) TL (……………………. tl) seviyesinde
gerçekleşmiştir. 2008 yılı içerisinde Brenntag Grubu şirketlerinden olan Brenntag
Kimya ile Aromaster Gıda Katkı Maddeleri Tic. Ltd. Sti. arasında Varlık Devri 10
Sözleşmesi imzalanmış ve söz konusu işleme 5.6.2008 tarih ve 08-37/495-176 sayılı
Kurul kararı ile izin verilmiştir. Devralma işlemi 2008 yılı sonunda gerçekleştiği için
yukarıdaki ciro Brenntag Grup’un işlem öncesindeki satışlarının değerini
göstermektedir. Aynı sebeple mevcut inceleme kapsamında da devralma öncesi ciro
esas alınacaktır.
H.1.3. Trend Gıda Sanayi Ticaret Ltd. Şti (Trend Gıda)
Devre Konu Trend Gıda, Türk kanunlarına göre kurulmuş ve faaliyet alanı genel
olarak aroma kimyasalları dağıtımı olan bir şirkettir. Dağıtımı yapılan ürünler farklı 20
sektörler tarafından gıda katkı maddesi olarak veya gıda katkı maddelerinin
hazırlanmasında ham madde olarak kullanılmaktadır. Trend Gıda’nın ortaklık
yapısına Tablo 2’de yer verilmiştir.
Tablo 2: Trend Gıda’nın Mevcut Ortaklık Yapısı
Ad-Unvan Hisse Oranı (%)
Suat Öztürk (….)
Nihat Öztürk (….)
Özlem Öztürk (….)
Yasemin Öztürk (….)
Toplam 100
Kaynak: Bildirim Formu
Trend Gıda hissedarları ayrıca MM Gıda ve Kimya Ticaret Kollektif Şirketi (MM Gıda)
unvanlı ve aynı iş kolu ile iştigal eden bir şirkette daha hisse sahibidirler.
30
Trend Gıda’nın 2007 yılı itibarıyla, toplam cirosu (…………….) TL
(……………………………………….) tutarında gerçekleşmiştir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
İncelemeye konu işlemin devralan taraflarının bağlı olduğu Brenntag Grup en genel
anlamıyla kimyasal ürünler piyasasında çok sayıda ürün çeşidinin dağıtımı ve bu
ürünlere ilişkin paketleme, depolama, v.b. yan servislerin sunulması faaliyetlerini 40
gerçekleştirmektedir.
09-02/17-10
4
Devralma işleminin diğer tarafı olan Trend Gıda ise sadece aroma kimyasalları adı
verilen ürünlerin dağıtımını gerçekleştirmektedir. Trend Gıda ve Brenntag Grup’un
kesişen faaliyet alanları “aroma kimyasalları”dır.
Aroma kimyasalları daha geniş anlamda üst pazar olarak tanımlanabilecek “gıda
katkı maddeleri” ürün grubuna dâhildir. 5.9.2002 tarih ve 02-52/680-275 sayılı Kurul
kararında söz konusu ürün grubuna dahil olan tatlandırıcı maddelerin, kokuların ve
aroma kimyasallarının ayrı ürün pazarları oluşturduğu tespiti yapılmıştır. Aroma
kimyasalları ise 8.2.2007 tarih ve 07-13/102-31 sayılı Kurul kararında “tatlandırıcı
veya koku bileşimlerinin imalatında ham madde olarak kullanılan ayrı ve özgün bir 10
tada sahip olan kimyasal maddeler” olarak tanımlanmış ve 5.9.2002 tarihli karara da
atıfta bulunularak aroma kimyasallarının, tatlandırıcıların ve kokuların üretiminde ara
madde olarak tüketilmelerinin yanı sıra ham madde olarak da satılmaları nedeniyle
ayrı pazar olarak değerlendirilmeleri gerektiği belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen Kurul kararlarında da ortaya konduğu gibi, aroma kimyasalları
diğer kimyasal maddelerden ayrı bir ürün pazarı teşkil etmektedir. Mevcut devralma
işlemi açısından da Trend Gıda’nın temel faaliyet alanını oluşturması ölçüsünde ilgili
pazar tanımında aroma kimyasallarının esas alınmasının yerinde olacağı kanaatine
varılmıştır. Dolayısıyla, başvuru konusu işlem bakımından ilgili ürün pazarı “aroma 20
kimyasalları” olarak tespit edilmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Her iki teşebbüsün de faaliyette bulunduğu aroma kimyasalları pazarında Türkiye
genelinde söz konusu ürünler açısından pazara giriş, arz kaynaklarına ulaşım,
üretim, dağıtım, pazarlama ve satış koşullarının bölgesel farklılık göstermemesi
dikkate alınarak ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 30
H.3.1. Devralma İşleminin Niteliği
Taraflar arasında 2.12.2008 tarihinde imzalanan Hisse Satın Alma Sözleşmesi
çerçevesinde, Trend Gıda’nın hisselerinin tamamının Brenntag Grup şirketlerinden
olan Brenntag CEE ve Brenntag Holding’e devri öngörülmektedir. Trend Gıda’nın
devir işlemi sonrası oluşacak hissedarlık yapısına Tablo 3’te yer verilmiştir.
Tablo 3: Trend Gıda’nın Devir İşlemi Sonrası Hissedarlık Yapısı
Ad-Unvan Hisse Oranı (%)
Brenntag CEE (…)
Brenntag Holding (…)
Toplam 100
Kaynak: Bildirim Formu 40
İşlem sonucunda Trend Gıda’nın mutlak kontrolü Brenntag Grup’a geçecektir.
Dolayısıyla işlem 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında bir devralma işlemidir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre %25 pazar payı sınırı veya 25 milyon TL
ciro eşiğini geçen birleşme/devralmaların Kurul’a bildirilmesi zorunludur. Başvuru
09-02/17-10
5
konusu işlemin tarafları olan şirketlerin Tablo 4’te yer alan 2007 yılı toplam ciroları
incelendiğinde 25 milyon TL eşiğinin aşıldığı görüldüğünden işlem izne tabidir.
Tablo 4: Tarafların 2007 yılı ciroları (TL)
Teşebbüs Adı Ciro
Brenntag Grup (……………)
MM Gıda (……………)
TOPLAM (……………)
Kaynak: Bildirim Formu.
H.3.2. 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirme
Devralanlardan Brenntag CEE’nin sahip olduğu Provida GmbH ile MM Gıda
hissedarları arasında incelemeye konu Hisse Satın Alma Sözleşmesi ile aynı tarihte 10
Varlık Satım Alma Sözleşmesi imzalanmıştır. Böylece MM Gıda’ya ait aroma
kimyasalları işinin Brenntag Grup tarafından devralınması planlanmakta olup söz
konusu işleme izin verilmesi talebini içeren bildirim dosya konusu bildirim ile aynı
tarihte Kurumumuza iletilmiştir. Dolayısıyla pazar payı verileri incelenirken MM
Gıda’ya ait aroma kimyasalları işinin Provida GmbH tarafından devralınması işlemi
de dikkate alınacaktır.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; incelemeye konu devralma işlemi sonrası,
işlemin devralan tarafı Brenntag Grup’un aroma kimyasalları pazarında yaklaşık
%(…) olan pazar payını, planlanan devralma işlemleri sonucu yaklaşık %(…)’e 20
çıkaracağı anlaşılmaktadır. Çok sayıda oyuncunun yer aldığı pazarda tarafların işlem
sonucu elde edeceği pazar payının rekabetçi endişe doğuracak düzeyde olmayacağı
kanaatine varılmıştır.
H.3.3. Yan Sınırlamalar
Hisse Satın Alma Sözleşmesi’nin 18. maddesinde rekabet yasağı ve istihdam
etmemeye ilişkin hükümler, 15. maddesinde ise gizlilik hükümleri düzenlenmektedir.
Rekabet hukuku içtihadında devralma işleminde devredene getirilen rekabet 30
yasakları belirli şartlar altında yan sınırlama olarak değerlendirilmekte,
yoğunlaşmanın uygulanabilmesi için gerekli ve yoğunlaşma ile doğrudan ilgili
kısıtlamalar olarak görülmektedir. Yan sınırlama olarak nitelendirilebilecek rekabet
etmeme yükümlülükleri alıcının devraldığı maddi ve maddi olmayan varlıkların
değerinden tam olarak yararlanmasının, bu çerçevede alıcının yaptığı yatırımın
karşılığını tam olarak almasının bir aracı olarak görülmektedir. Devredenin
devredilen işletmenin çalışanlarını istihdam etmemesine ve gizliliğe yönelik hükümler
ise rekabet yasaklarını tamamlayıcı yükümlülükler olarak görülmekte ve benzer
etkiler doğurması sebebiyle rekabet yasaklarına uygulanan ölçütler çerçevesinde
değerlendirilmektedir. 40
Rekabet yasaklarının ya da rekabet yasaklarını tamamlayıcı yükümlülükler içeren
hükümlerin yan sınırlama kavramı çerçevesinde değerlendirilmesinde
yoğunlaşmanın uygulanabilmesi için gerekli ve yoğunlaşma ile doğrudan ilgili olma
ölçütü yanında “sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” ölçütlerini
de sağlaması gerekmektedir. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; söz konusu
09-02/17-10
6
sözleşmede yer alan rekabet etmeme ve istihdam etmemeye ilişkin yükümlülüklerin
bu kriterleri sağladığı anlaşıldığından makul bir sınırlama olduğu kanaatine
varılmıştır.
Diğer yandan, her ne kadar piyasadaki rekabet üzerindeki etkisi rekabet yasakları
ölçüsünde olmasa da, gizlilik yükümlülükleri de rekabet yasağına benzer şekilde
değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, Hisse Satın Alma Sözleşmesi’nin 15.
maddesinde yer verilen gizlilikle ilgili hükümlerin, rekabet açısından değer taşıyan
bilgiler bakımından, aynı sözleşmenin 18. maddesinde yer alan rekabet yasağını
genişletici şekilde yorumlanmaması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
10
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı
Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut
hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar 20
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy