1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya No : D4/1/M.Y.-99/3
Karar No : 99-21/164-83
Karar Tarihi : 28.04.1999
Toplantıya Katılan
II.Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU,
Üyeler : Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU, Dr. Kemal EROL,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, Ali Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR.
Bildirimde Bulunan: TRW Inc. adına Av. Ömür YARSUVAT
Hacıadil Sk., No:44, 2’nci Levent/İSTANBUL
Taraflar: - TRW Inc.
1900 Richmond Road, Cleveland, Ohio 44124 ABD
- Lucas Varity Plc.
46 Park Street, London, W1 Y4 DJ, İNGİLTERE
Dosya Konusu: TRW Inc.’in Lucas Varity Plc.’yi devralmasına izin verilmesi
talebi.
Raportörlerin Görüşü: Bildirim konusu devir işlemine izin verilmesi gerektiği.
DEĞERLENDİRME
Küresel düzeyde teknoloji, imalat ve servis şirketi olan, Dünya otomotiv
sektörünün çeşitli alanlarında faaliyet gösteren ve merkezi ABD’nde bulunan TRW
Inc. (TRW)’in, İngiltere’de kurulu ve küresel boyutta otomotiv ve uzay/havacılık ürün
ve sistemleri alanında faaliyet gösteren Lucas Varity Plc. (Lucas Varity)’i
devralmasına izin verilmesi talebi ile Kurum kayıtlarına en son 19.03.1999 tarih, 960
sayı ile intikal etmiş olan TRW Inc. adına Av. Ömür YARSUVAT imzalı bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7’nci maddesi ile
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca, Raportörler Mehmet YANIK ve Murat
AYBER tarafından yapılan inceleme sonucu düzenlenen 05.04.1999 tarih,
D4/1/M.Y.-99/3 sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu’nu içeren (08.04.1999 tarih, 99-
18/121-55 sayılı karar ile Kurul gündeminde bulunan) 06.04.1999 tarih,
REK.0.08.00.00/17 sayılı Başkanlık önergesi, 99-21 sayılı Kurul toplantı gündeminin
ilk sırasında ele alınmıştır.
2 REKABET KURUMU
Devralma işlemi, Türkiye’de her ikisi de iştirakleri aracılığıyla faaliyet
gösteren, Amerika Birleşik Devletleri tabiyetli TRW tarafından İngiltere tabiyetli
Lucas Varity’nin öncelikle genel kurulda oy hakkına sahip hisselerinden % 50’den
fazlasının satın alınması koşuluna bağlı olarak yapılacaktır. Devralmanın
tamamlanmasından sonra TRW, nominal değer üzerinden % 50’den az olmamak
koşuluyla % 90 oranına kadar oy hakkını haiz Lucas Varity hissesine sahip olmayı
amaçlamaktadır.
Devralan TRW New York, Chicago, Philadelphia, Pacific, Londra ve Frankfurt
borsalarında, devrolunan Lucas Varity ise Londra ve New York borsalarında işlem
gören halka açık şirketlerdir. Devralmada, İngiltere ve ABD’de eş zamanlı olarak
halka arz yolu izlenecektir.
4054 sayılı Kanun’un 7'nci maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
tebliğin 2'nci maddesi birleşme ve devralma sayılan halleri saymıştır. Buna göre,
“Bağımsız iki veya daha fazla teşebbüsün birleşmesi” ve “Herhangi bir teşebbüsün
ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığının yahut ortaklık paylarının tümünü
veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları
devralması veya kontrol etmesi” hükümleri göz önüne alındığında, başvuru konusu
işlemlerin “devralma” olduğu anlaşılmaktadır.
Öte yandan, dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, tarafların Türkiye cirolarının
TRW için ……………TL., Lucas Varity için ise …………… TL. olarak gerçekleştiği
görülmektedir.
Devralmanın tarafları Türkiye’de iştirakleri vasıtasıyla faaliyet
göstermektedirler. Dosya mevcudu bilgi ve belgelere göre, TRW’nin % 60 hisseye
sahip olduğu TRW Endiksan Otomotiv Emniyet Sistemleri A.Ş. emniyet kemerleri
pazarında % …, hisseye sahip olduğu TRW/ Hema Otomotiv Direksiyon Sistemleri
A.Ş. direksiyon sistemleri pazarında % … piyasa payına sahiptir. Öte yandan,
hisselerinin tümü Lucas Varity’ye ait Lucas Dizel San. Tic. A.Ş. dizel sistemler
pazarında halen % … pazar payını elinde bulundurmaktadır.
Devralma ile ilgili diğer bir unsur, isimleri geçen iştiraklerin faaliyet konularının
birbirinden farklı olmasıdır. Bu durum, ilgili teşebbüslerin birbirine rakip teşebbüsler
olmadığını göstermektedir. Bu nedenle devralma işleminin tamamlanmasından sonra
pazar paylarında herhangi bir değişiklik olmayacaktır.
4054 sayılı Kanun'un 7’nci maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4’üncü maddesi, "…… birleşmeyi veya
devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde
ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının piyasanın % 25'ini aşması halinde
veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması
halinde Rekabet Kurulu'ndan izin almaları zorunludur" şeklindedir. Bildirim konusu
devir işleminde de sözü edilen firmaların, ciro itibarı ile anılan tebliğde belirtilen
yirmibeş trilyon sınırının altında olduğu; ancak tarafların Türkiye'de faaliyet gösteren
iştiraklerinin bir kısmının, örneğin TRW/Hema Otomotiv Direksiyon Sistemleri
A.Ş.nin Türkiye’deki binek otomobil direksiyon dişlileri pazarında % …; dizel
3 REKABET KURUMU
sistemler pazarında % …'lik pazar payları itibariyle tebliğde aranan toplam pazar
payı sınırını aştığı görülmektedir. Buna göre, ön incelemeye konu olan devralma
işleminin, 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4’üncü maddesinde yer alan % 25'lik
pazar payını aştığı, bu nedenle söz konusu tebliğ kapsamında izne tabi bir anlaşma
olduğu anlaşılmaktadır.
Öte yandan, 4054 sayılı Kanun’un 7’nci maddesinde, “Bir ya da birden fazla
teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye
yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet
piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde
birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal
varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde
hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması …” hukuka aykırı bulunarak
yasaklanmaktadır.
Tüm bu değerlendirmeler çerçevesinde, tarafların Türkiye’de doğrudan
faaliyette olmamaları ve sadece farklı iş kollarında iştirakleri aracılığı ile faaliyet
gösteriyor olmaları nedeniyle, devralma işlemi sonucunda ilgili pazarlardaki
paylarının değişiklik göstermeyecek olmasının yanısıra iştiraklerin ilgili faaliyet
dallarında hakim durumda olmaya yetecek pazar paylarının bulunmadığı
anlaşılmıştır. Bu nedenlerle söz konusu pazarlarda bu devralma işlemi sonucunda
bir hakim durumun oluşması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi
sonucunun doğmayacağı ve ilgili piyasalardaki fiili ve potansiyel rekabetin de
engellenmeyeceği kanaatine varılmıştır.
SONUÇ
Ön İnceleme Raporu’ndaki bilgi ve belgeler ile yukarıda yer verilen
değerlendirmeler ışığında; TRW Inc.’ın Lucas Varity Plc.’nin genel kurulda oy
hakkına sahip hisselerinin öncelikle %50’sine daha sonra toplam %90’ına sahip
olmasına ilişkin bildirim konusu işlemin taraflarının ilgili ürün pazarlarında doğrudan
faaliyetleri olmamakla birlikte, çeşitli oto parçaları ve dizel sistemler alanlarında
faaliyet gösteren iştirakleri vasıtasıyla sahip oldukları pazar paylarının % 25’i
geçmesi nedeniyle, bu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7’nci maddesine dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 4’üncü maddesi kapsamında izne tabi bir devralma
olduğu, ancak bu devralma işlemi sonucunda aynı Kanun’un 7’nci maddesinde
belirtilen “bir hakim durumun yaratılması veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesi ve böylece rekabetin olumsuz yönde etkilenmesi”nin söz konusu
olmadığı kanaatine varılarak, bildirim konusu devir işleminin Türkiye
Cumhuriyeti’ndeki tezahürleri olan ilgili iştiraklerin hisse devirlerine izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy