Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-4-28 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 18-23/406-195
Karar Tarihi : 18.07.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER: Fatma ATAÇ, Barış BİRCAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : HAVELSAN Hava Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Mustafa Kemal Mah. 2120. Cad. No:39 Çankaya/Ankara
(1) D. DOSYA KONUSU: Türk Hava Yolları Teknik A.Ş. ile HAVELSAN Hava
Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. arasında bir ortak girişim şirketi kurulması
işlemine izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 02.07.2018 tarihinde giren bildirim
üzerine düzenlenen 10.07.2018 tarih ve 2018-4-28/Öİ sayılı Ön İnceleme Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Taraflar
G.1.1. Ortak Girişim Tarafı: Türk Hava Yolları Teknik A.Ş.
(4) Türk Hava Yolları Teknik A.Ş. (THY TEKNİK) yerli ve yabancı hava yolu şirketlerinin
işlettiği uçaklar ile uçak komponentlerine yönelik bakım, onarım ve modifikasyon
hizmetleri alanında faaliyet göstermekte olup hisselerinin tamamına Türk Hava Yolları
A.O. (THY) sahiptir.
G.1.2. Ortak Girişim Tarafı: HAVELSAN Hava Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(5) HAVELSAN Hava Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (HAVELSAN) Türkiye’de yazılım
yoğun sistem alanlarında faaliyet göstermekte olup uzmanlığını komuta kontrol
muhabere, bilgisayar, istihbarat, gözetleme ve keşif sistemleri (C4ISR) kapsamında
hava savunma sistemleri, deniz savaş sistemleri, simülasyon ve eğitim sistemleri,
yönetim bilgi sistemleri, enerji yönetimi ve anayurt güvenliği alanlarına odaklamıştır.
HAVELSAN, Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfının bir kuruluşudur.
(6) HAVELSAN’ın Elektronik Harp Sistemleri Ticaret A.Ş., Savunma Teknolojileri
Mühendislik A.Ş., Quantum 3D Group, HAVELSAN Teknoloji Radar A.Ş.,
HAVELSAN USA ve ROKETSAN Roket Sanayi ve Ticaret A.Ş. olmak üzere altı
iştiraki bulunmaktadır.
18-23/406-195
2/4
G.1.3. Kurulan Ortak Girişim
(7) Dosyadaki bilgilere göre, kurulacak ortak girişim şirketi; kara, deniz, raylı taşıt ve
hava platformlarında kabin içi eğlence ve internet hizmeti sağlayıcı sistemleri ve sivil
havacılık alanında diğer yazılım sistemlerinin yedek parça da dâhil olmak üzere alt
sistemlerinin tasarımı, üretimi, tamiri, bakımı, pazarlaması, satışı ve satış sonrası
hizmetlerini gerçekleştirecektir. Ortak girişimin hisselerinin %(…..)’ine THY TEKNİK,
%(…..)’sine HAVELSAN sahip olacaktır.
(8) Bildirim Formunda ortak girişim şirketinin ilk hedefinin THY tarafından siparişi verilen
ve 2022-2023 yıllarında teslim edilecek olan 45 adet Boeing ve Airbus tek koridorlu
opsiyon uçaklarının kabin içi eğlence sistemlerinin, üretimi ve sertifikasyon işlemleri
tamamlanmış olarak, istenen tarihte linefit (uçak üretim hattında iken) olarak
yerleştirilmesi ve uçaklara entegrasyonu olduğu; bu hedefin gerçekleşmesi için
öncelikle BOEİNG ve AİRBUS firmaları tarafından onaylı tedarikçi olmak gerektiği
ifade edilmektedir. Onaylı tedarikçi olduktan sonra ortak girişim şirketinin THY ya da
diğer müşterilere hizmet verilebileceği belirtilmektedir.
G.2. İlgili Pazar
(9) Bildirim konusu işlem çerçevesinde kurulmak istenen ortak girişim şirketinin faaliyet
alanı dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı “kabin içi eğlence ve internet hizmeti sağlayıcı
sistemleri ve diğer sivil havacılık alt yazılım sistemlerinin dizaynı, imalatı,
pazarlanması ve satış sonrası hizmetleri” olarak ele alınabilecek olmakla birlikte, en
dar kapsamda tanımlansa dahi işlem rekabeti kısıtlayıcı değildir. Bu nedenle ilgili
ürün pazarı tanımı yapılmasına gerek bulunmamaktadır. İlgili coğrafi pazar ise
“Türkiye” olarak kabul edilmiştir.
G.3. Değerlendirme
(10) Bildirime konu işlem THY TEKNİK ile HAVELSAN arasında yukarıda sözü edilen
alanlarda faaliyet göstermek üzere bir ortak girişim kurulmasıdır.
(11) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin üçüncü fıkrası hükmü
çerçevesinde, bir ortak girişimin anılan Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi
sayılabilmesi için i) ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması ve ii) ortak
girişimin bağımsız bir iktisadi varlık (tam işlevsel) olarak ortaya çıkması unsurlarının
birlikte sağlanması gerekmektedir.
18-23/406-195
3/4
(12) Ortak Kontrol: Kurulacak olan ortak girişimin hisselerinin %(…..)’ine THY TEKNİK,
%(…..)’sine ise HAVELSAN sahip olacaktır. Ortak Girişim Sözleşmesi’nin 14.
maddesi uyarınca genel kurul toplantı ve karar nisabı şirket sermayesine sahip
payların %90’ı olarak belirlenmiştir. Ortak girişimde yönetim kurulu; üçü THY
TEKNİK’in, biri HAVELSAN’ın genel kurulda gösterdiği adaylar arasından seçilecek
dört üyeden oluşacaktır. Yönetim kurulu başkanı da dâhil olmak üzere tüm üyelerin
yönetim kurulunca alınacak kararlarda bir oy hakkı olacaktır. Yönetim kurulu karar
nisabı üçtür. Ancak Ortak Girişim Sözleşmesi’nin 19. maddesinde yer alan “Önemli
Kararlar” bölümünde yönetim kurulunun oy birliği ile karar alması gerektiği
düzenlenmiştir. Belirtilen maddede 500.000 ABD Doları’nın üzerindeki borçlanmalar,
yatırımlar, şirket sermayesinin 5.000.000 ABD Doları’nın üzerinde artırılması için
genel kurula yapılacak teklifler, esas sözleşme değişikliği ve hisse devri gibi kararlara
yer verilmiştir. Bildirim Formundaki açıklamaların incelenmesi sonucunda kurulması
planlanan ortak girişim şirketinin THY TEKNİK ve HAVELSAN tarafından ortak
kontrol edileceği kanaatine ulaşılmıştır.
(13) Tam İşlevsellik: “Bağımsız bir iktisadi varlık niteliği taşıma” kriteri ile kurulacak olan
ortak girişimin kurucularından bağımsız olarak ilgili pazarda faaliyetlerini kalıcı olarak
sürdürebilen ayrı bir teşebbüs olarak tanımlanıp tanımlanamayacağını tespit etmek
amaçlanmaktadır. Bildirim Formunda, ortak girişim şirketinin, linefit olarak Airbus ve
Boeing tipi uçaklara sistem takabilecek duruma gelindiğinde, uçak siparişi veren ve
kabin içi eğlence sistemi servisi isteyen dünyadaki bütün müşterilere hizmet
verilmesinin hedeflendiği belirtilmektedir. Bildirim Formunda yer alan bilgiler
çerçevesinde, kurulacak olan ortak girişim şirketinin pazarda bağımsız olarak faaliyet
göstermek için yeterli kaynaklara (kendi yönetimi ve çalışanları, fikri mülkiyet hakları,
üretim tesisleri, üretim araçları, şirket binası) sahip olacağı ve belirsiz bir süre için
kurulduğu anlaşılmaktadır.
(14) Bu bilgiler doğrultusunda bildirim konusu işlemin, bağımsız bir iktisadi varlığın tüm
işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişim kurulması niteliğini taşıdığı,
dolayısıyla 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemi
olduğu sonucuna varılmaktadır. Diğer taraftan, tarafların cirolarının 2010/4 sayılı
Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde öngörülen eşikleri aşması
nedeniyle işlemin Kurulumuzun iznine tabi olduğu anlaşılmıştır.
(15) Başvuru konusu işlem sonucunda kurulacak olan ortak girişim pazara giren yeni bir
oyuncu olacaktır. Ortak girişimin; kabin içi eğlence ürünlerinin dizaynı, fabrika
seviyesi imalatı, pazarlanması ve satış sonrası hizmetleri alanlarında faaliyet
göstermesi planlanmaktadır. Bildirim Formuna göre, 2016 yılından itibaren THY
TEKNİK’in alt yüklenicisi olarak HAVELSAN’ın yürüttüğü, THY’ye ait yukarıda sözü
edilen siparişe ilişkin işlemler ortak girişim tarafından yerine getirilecektir. Taraflar,
ortak girişim kurulduktan sonra THY TEKNİK ve HAVELSAN’ın bu konuda herhangi
bir faaliyette bulunmayacağını belirtmişlerdir.
(16) Bunun yanında, taraflardan THY TEKNİK’in bağlı şirketi olduğu Türk Hava Yolları
A.O. (THY), yurtiçi ve yurtdışı yolcu, kargo, posta taşımacılığı alanında faaliyet
göstermektedir. Havayolu şirketleri, ortak girişim şirketinin üreteceği kabin içi eğlence
sistemlerini uçaklarında kullanabilmektedir. Bu anlamda THY’nin havayolu
taşımacılığı faaliyetleri ile ortak girişimin faaliyetleri arasında dikey ilişki
bulunmaktadır.
18-23/406-195
4/4
(17) Esasen, işlem taraflarından biri olan THY kurulacak ortak girişim şirketinin potansiyel
müşterileri arasındadır. THY’nin havayolu ile yolcu taşımacılığı pazarında önemli
pazar gücüne sahip olduğu çeşitli Kurul kararlarında1 belirtilmiştir. Ancak dosya
konusu işlem neticesinde oluşturulmak istenen ortak girişim şirketinin pazara yeni
giriyor olması, uzun vadede tüm dünya ölçeğinde faaliyet göstermeyi amaçlaması,
Türkiye’de bu alanda faaliyet gösteren bir teşebbüsün bulunmaması, mevcut
rakiplerinin dünya ölçeğinde faaliyet gösteren Panasonic Avionics Corporation (PAC),
Lufthansa Technik, Zodiac Aerospace, Thales Group gibi güçlü teşebbüsler olması
ve ortak girişimin THY’nin rakiplerine de hizmet sunacak olması gibi unsurlar göz
önünde bulundurulduğunda THY’nin alt pazardaki güçlü konumunun dosya konusu
ilgili pazarda rekabet endişesi yaratmayacağı değerlendirilmektedir.
(18) Yukarıda yer verilen inceleme ve değerlendirmeler sonucunda, bildirim konusu
devralma işlemi sonucunda hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun
güçlendirilmesi sonucunun ortaya çıkmayacağı kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
(19) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
yasaklanan nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60
gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
1 Örneğin bakınız: 10.4.2008 tarih ve 08-28/322-106 sayılı, 15.4.2010 tarih ve 10-31/466-172 sayılı
Rekabet Kurulu kararları
Full & Egal Universal Law Academy