Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-2-83 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-41/1152-370
Karar Tarihi : 09.08.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖR : Bekir KOCABAŞ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Estetik Yayıncılık ve Hava Taşımacılığı Tic. Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. İsmail YILMAZ, Av. Fahri EMEKSİZ,
Av. Belgin DURGUT, Av. Oktay GÖZEN
Barbaros Bulvarı No:56/5 Balmumcu Beşiktaş/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Türk Havayolları A.O.
Türk Havayolları Genel Yönetim Binası Atatürk Havalimanı
Yeşilköy 34149 İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU : Türk Havayolları A.O.’nun iç hatlar yolcu salonunda, CIP
salonunda ve dış hat uçuşlarında bazı yerli ve yabancı gazeteleri yolculara ikram
ederken Sözcü Gazetesi’ni ikram etmediği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- Estetik Yayıncılık ve Hava Taşımacılığı Ticaret Ltd. Şti.’nin ulusal çapta yayın yapan ve
Türkiye’nin tirajı yüksek gazetelerinden biri olan Sözcü Gazetesi’nin sahibi olduğu,
Sözcü Gazetesi’nin günlük ortalama tirajının 220.000 adet civarında olduğu,
- Havayolu şirketlerinin yurt içi ve yurt dışı uçuşlarda yolcularına ulusal ve uluslararası
yayınlanan günlük gazeteleri sunduğu, yolcuların ise yolculuk boyunca vakit geçirmek
için okuru olduğu gazeteyi seçip okuduğu,
- Ülkemizin milli havayolu şirketi olan Türk Havayolları A.O.’nun (THY) bu hizmeti, iç
hatlar yolcu salonunda, CIP salonunda ve dış hatlarda sunduğu; THY’nin uçakta ve
yolcu salonlarında hem ulusal gazeteleri hem de yabancı menşeli bazı gazeteleri
yolcularına ikram ettiği; THY’nin bu uygulamasında 20-30 bin tirajlı gazetelerin bile
yolculara ikram edilirken, günlük tirajı 220.000 dolayında olan Sözcü Gazetesi’nin
okurlarından gelen yoğun talebe rağmen yolculara ikram edilmediği,
- Esasen THY’nin Sözcü Gazetesi’nin yayın hayatına başladığı 2007 yılından beri bu
gazeteyi görmezden gelerek yolculara vermediği; ancak yoğun kamuoyu baskısı
nedeniyle kısa bir süreliğine Sözcü Gazetesi’ni yolculara dağıtmaya başladığı; ne var ki
Sözcü Gazetesi’nin 10.06.2011 günlü manşetiyle THY hakkında eleştirel bir haber
yapması üzerine, bu manşetin gazetede yayınlanmasından bir gün sonra, yani
11.06.2011 günü THY’nin ilgili birim yetkilisi tarafından gazetenin dağıtımını yapan
12-41/1152-370
2/3
Yaysat firmasına e-posta gönderilerek Sözcü Gazetesi’nin alımının durdurulduğunun
bildirildiği,
- THY’nin yolcularına tüm gazeteleri sunarken belli kriterler koyabileceği, ancak bu kriterin
objektif kurallara göre belirlenmesi gerektiği, bu nedenle THY’nin bu hizmeti sunarken
esas alması gereken kriterin “tiraj rakamları” olması gerektiği; Sözcü Gazetesi'nin
tirajından çok daha az tirajlı olan gazetelerin yolculara ikram edilerek Sözcü Gazetesi’nin
yolculara ikram edilmemesiyle, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4.
ve 6.maddelerinin ihlal edildiği
iddia edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.03.2012 tarih ve 2745 sayı ile intikal eden
başvuru üzerine hazırlanan 18.05.2012 tarih ve 2012-2-83/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu
23.05.2012 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 12-27/819-M sayı ile önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine hazırlanan
24.07.2012 tarih ve 2012-2-83/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara
bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dosya konusu iddialara yönelik olarak
soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Önaraştırma kapsamında THY, Doğan Dağıtım Satış Pazarlama Matbaacılık Ödeme
Aracılık ve Tahsilat Sistemleri A.Ş. (YAYSAT) ve Turkuvaz Dağıtım Pazarlama A.Ş.
(Turkuvaz Dağıtım)’den bilgi talep edilmiştir.
I.1. İlgili Pazar
(6) Başvuru konusunu, THY’nin ikram olarak yolcularına Sözcü Gazetesi’nden daha düşük
tirajlı gazeteleri sunarken Sözcü Gazetesi’ni sunmaması oluşturmaktadır. Başvurunun
incelenmesi açısından, bir dağıtım kanalı olarak kabul edilebilecek THY’nin bu alandaki
pazar gücünün tespit edilmesi önem arz etmektedir. Bu çerçevede, inceleme konusu dosya
bakımından ilgili ürün/hizmet pazarı “gazete dağıtım hizmetleri pazarı” olarak belirlenmiştir.
(7) Sözcü Gazetesi’nin ve muadili gazetelerin Türkiye genelinde dağıtılması nedeniyle ilgili
coğrafi pazar “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
I.2. Değerlendirme
(8) Başvuru konusu uygulamanın 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilebilmesi için,
öncelikle THY’nin yolcularına ikram olarak sunmak üzere gazete tedarik etmesi eyleminin
bir teşebbüs eylemi niteliğinde olması gerekmektedir. THY’nin yolcularına ikram olarak
gazete sunması, söz konusu teşebbüsün yolcularına -belirli bir bedel karşılığında- sunduğu
uçuş hizmetinin bir parçasını oluşturmaktadır. Diğer bir ifadeyle, THY’nin teşebbüs statüsü
bakımından, gazete tedariki noktasındaki konumu ile faaliyetlerine girdi olarak kullandığı
diğer mal veya hizmetlerin (yiyecek, içecek, akaryakıt vb.) tedarikindeki konumu arasında
bir farklılık bulunmamaktadır. Bu çerçevede, THY’nin yolcularına ikram olarak sunulmak
üzere gazete tedarik etmesi eyleminin bir teşebbüs eylemi olduğu anlaşılmıştır.
(9) Konuya ilişkin olarak THY tarafından gönderilen yazıda; THY’nin yolcularına iç ve dış
hatlarda CIP salonunda, İstanbul Atatürk Havalimanı’ndaki gazete stantlarında ve uçak
içerisinde gazete hizmeti sunduğu, bu kapsamda ortaklığın ticari menfaatleri ve yolcu
istekleri göz önüne alınarak geniş bir gazete yelpazesine yer verildiği, gazete sayılarının
ise günlük yolcu sayıları ile orantılı olarak düzenlendiği belirtilmekte ve Sözcü Gazetesi’nin
alımına Ağustos 2008 itibarıyla başlandığı ve Haziran 2011 itibarıyla alımların
sonlandırıldığı ifade edilmektedir.
12-41/1152-370
3/3
(10) Kural olarak ticari hayatta tüm teşebbüslerin sundukları mal veya hizmetlerin üretiminde
girdi olarak kullandıkları mal veya hizmetlerin kaynağını seçme noktasında ticari
özgürlükleri bulunmakla birlikte, alıcı konumundaki teşebbüslerin özellikle alım
pazar(lar)ında hâkim durumda olmaları halinde, tedarik kaynağını seçme noktasındaki
tercihlerinin ilgili piyasada rekabeti olumsuz etkilemesi söz konusu olabilmektedir. Ancak,
bu bağlamda bir anlaşma yapmayı reddetme ve/veya ayrımcılık ihlalinden söz edilebilmesi
için öncelikle söz konusu eylemi gerçekleştiren teşebbüsün ilgili pazarda hâkim durumda
bulunması gerekmektedir.
(11) İlgili pazarda bir alıcı/dağıtım kanalı olarak THY’nin konumu incelendiğinde, 2011 yılında
Turkuvaz Dağıtım ve YAYSAT tarafından Türkiye’de toplam (…..) adet gazete
dağıtılmışken, bu gazetelerin sadece (…..) tekabül eden (…..) adet gazetenin THY
tarafından alındığı görülmektedir. Dolayısıyla, THY’nin bir alıcı ve/veya dağıtım kanalı
olarak ilgili pazarda önemli bir pazar gücüne sahip olmadığı ve ilgili pazarda hâkim
durumda kabul edilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
(12) Bu çerçevede, THY’nin ilgili pazardaki gücü dikkate alındığında, THY’nin diğer gazeteleri
yolcularına ikram olarak sunarken Sözcü Gazetesi’ni Türkiye’de sunmaması eyleminin
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında bir ihlal olarak değerlendirilemeyeceği
sonucuna ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
(13) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma
açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy