Rekabet Kurumu Başkanlığından,
(Yargı Kararı Üzerine Verilen)
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-4-92 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-41/997-254
Karar Tarihi : 9.9.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR, Mehmet ÇETİN
C. ŞİKÂYET EDEN : Atila ÖLCE
İki Eylül Cd. Zeyrek İşhanı K:4 No:403 Eskişehir
20
D. ŞİKÂYET EDİLEN: - Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği
Atatürk Blv. No:131 K:9 Bakanlıklar/Ankara
- İnşaat Mühendisleri Odası
Selanik Cd. No:19/1 Kızılay/Ankara
E. DOSYA KONUSU : Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) ile
İnşaat Mühendisleri Odası (İMO)’nın asgari ücret tarifesi belirlemek
suretiyle rekabeti kısıtladıkları iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet dilekçesinde, TMMOB tarafından Birliğe bağlı 30
meslek odalarının ve Birlik üyesi olan İMO tarafından inşaat mühendislerinin
asgari ücret tarifelerinin belirlenmesi suretiyle adı geçen Birlik ve Oda’nın 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u ihlal ettikleri iddia edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.6.2006 tarih ve 3537 sayı ile giren
şikâyet konusu ile aynı nitelikteki bir başvurunun incelenerek, konunun 22.1.2002
tarih ve 02-04/40-21 sayı ile karara bağlanmış olması ve anılan kararın Danıştay
10. Dairesinin 17.11.2003 tarih ve 2003/2564, 2003/2705 sayılı kararları ile
yürütmesinin durdurulması nedeniyle, benzer şikâyetler hakkında yeni bir işlem
tesisine yer olmadığı değerlendirilerek, 9.6.2006 tarih ve B.50.0.REK.08.00.00-40
110/407 sayılı Başkanlık yazısı ile başvuru reddedilmiştir.
Başvuru sahibi söz konusu idari işleme ilişkin olarak Ankara 12. İdare
Mahkemesinde iptal davası açmıştır. Dava neticesinde Mahkeme, 30.1.2009
tarih ve E:2008/277 K:2009/90 sayılı kararında, dava konusu başvurunun
Başkanlıkça reddedildiğine, oysa 4054 sayılı Kanun kapsamındaki, soruşturma
09-41/997-254
2
veya önaraştırma yapılmasına gerek olmadığına ilişkin nihai nitelikteki kararların,
ancak Rekabet Kurulu tarafından alınabileceğine, hükmederek dava konusu
işlemi iptal etmiştir.
Anılan Mahkeme Kararı çerçevesinde, raportörlerce hazırlanan 6.7.2009 tarihli
Bilgi Notu 15.7.2009 tarih ve 09-33 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek, 4054 50
sayılı Kanun’un 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca önaraştırma yapılmasına
09-33/731-M sayı ile karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 26.8.2009 tarih ve 2006-4-92/ÖA-09-KT sayılı
Önaraştırma Raporu 28.8.2009 tarih ve REK.0.08.00.00-110/282 sayılı Başkanlık
önergesi ile 09-41 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da, şikâyet konusu asgari ücret
uygulamasına ilişkin olarak halen devam eden bir yargı süreci bulunması
nedeniyle soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir.
60
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
İncelemeye konu dosyanın içeriği ve yapılan şikâyetin elektrik, harita ve makine
mühendisleri odaları ile mimarlar odasının uygulamalarına yönelik olması
sebebiyle, ilgili ürün pazarı “elektrik mühendisliği hizmetleri”, “makine
mühendisliği hizmetleri” , “harita mühendisliği hizmetleri” ve “mimarlık hizmetleri”
olarak tespit edilmiştir. 70
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Mühendisler, proje çizimi ve fenni mesuliyet (teknik uygulama sorumluluğu)
olmak üzere başlıca iki alanda hizmet vermektedirler.
Proje hizmetleri sunabilmek için herhangi bir coğrafi alan kısıtlaması olmayıp,
farklı illerde bulunan mühendis ve mimarlar Türkiye’nin her yerinde proje
hizmetleri sunabilmektedirler. Bu doğrultuda proje hizmetleri için ilgili coğrafi
pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
Teknik Uygulama Sorumluluğu (TUS) hizmetleri için Bayındırlık Bakanlığı
tarafından yayımlanan 3030 sayılı Kanun Kapsamı Dışında Kalan Belediyeler Tip 80
İmar Yönetmeliği uyarınca belli sınırlar getirilmektedir. Bu Yönetmeliğin 58.
maddesine göre TUS hizmeti verecek mühendis veya mimarın inşaat alanı ile
aynı il içinde ikamet etmesi esastır. İl dışında ikamet eden mühendis ve mimarlar
ise işyerlerinin inşaat alanından en fazla 200 km uzaklıkta olması koşulu ve ilgili
idarenin izni ile TUS hizmeti verebilmektedirler. Buna göre, TUS hizmetleri için
ilgili coğrafi pazar “faaliyette bulunulan şehir ve bu şehre 200 km ye kadar
uzaklıkta olan yerleşim birimleri”dir.
09-41/997-254
3
90
I.2. Tespitler ve Değerlendirme
Asgari ücret uygulaması, TMMOB Serbest Mühendislik ve Mimarlık Hizmetleri
Asgari Ücret Yönetmeliği’nin 7. maddesi kapsamında her Oda’nın kendisinin
hazırladığı “En Az Bedel Tarifesi” başlıklı düzenlemeye dayanmaktadır. Ancak
TMMOB’un ve TMMOB’a bağlı odaların asgari ücret belirleme yetkisi herhangi bir
Kanun’a dayanmamakta, bu nedenle bu uygulamanın yasal dayanağı
bulunmamaktadır.
TMMOB ve TMMOB’a bağlı odaların asgari ücret uygulamaları daha önce de
Kurul kararlarına konu olmuştur. İzmir Ticaret Odası ve bir serbest şehir
plancısının başvurusu üzerine TMMOB ve TMMOB Şehir Plancıları Odası 100
hakkında yürütülen soruşturma sonucunda 22.1.2002 tarih ve 02-04/40-21 sayılı
kararında Kurul,
- TMMOB ve TMMOB’a bağlı Şehir Plancıları Odası’nın doğrudan yasal dayanağı
olmadığı halde, asgari hizmet bedeli belirlenmesini zorunlu kılan ve bunun altında
ücretle hizmet verilmesini yasaklayan karar ve uygulamalarının 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesine aykırı olduğuna,
- Kanunun 9/1. maddesi uyarınca TMMOB ve Şehir Plancıları Odası’nın asgari
ücretleri belirlemeye ilişkin uygulamalarına son verilmesine
karar vermiştir.
Söz konusu karar taraflara 9.4.2003 tarihinde tebliğ edilmiş ve 60 günlük süre 110
içerisinde asgari ücrete ilişkin düzenlemelere son verilmesi istenmiştir.
Bahsi geçen kararın ardından, TMMOB ve Şehir Plancıları Odası tarafından
Kurul’un 22.1.2002 tarih ve 02-04/40-21 sayılı kararına karşı Danıştay 10. Dairesi
nezdinde yürütmeyi durdurma talebiyle iki dava açılmış, anılan Daire 17.11.2003
tarih ve 2003/2564, 2003/2705 sayılı kararlarında dava konusu yönetmeliklerin
hukuksal niteliklerini dikkate alarak yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne
karar vermiştir. Sonrasında Kurul’un TMMOB ve Şehir Plancıları Odası’na yönelik
söz konusu kararı, soruşturmacı üyenin karar oylamasına katıldığı gerekçesiyle,
Danıştay 13. Dairesi’nin 14.11.2006 tarih ve E:2005/1668 K:2006/4329 sayılı;
8.7.2005 tarih ve E:2005/916 K:2005/3436 sayılı kararlarıyla usul yönünden iptal 120
edilmiştir.
Kurul tarafından, iptal edilen 22.1.2002 tarih ve 02-04/40-21 sayılı kararın yerine
yeni bir karar alınmamış; 16.5.2007 tarih ve 07-41/453-M sayılı kararla, TMMOB
tarafından kendi birliklerine bağlı meslek odalarının ve TMMOB üyesi olan Şehir
Plancıları Odası’nca şehir plancılarının asgari ücret tarifelerinin belirlenmesine
dayanak oluşturan ve 4054 sayılı Kanun’a aykırı bulunan yönetmeliklerin iptali
için dava açılmasına ve bu konuda Başkanlığa yetki verilmesine karar verilmiştir.
Ancak açılan davalar, Danıştay 13. Dairesi tarafından alınan 16.11.2007 tarih ve
E:2007/10830, K:2007/7326 sayılı; 1.2.2008 tarih ve E:2007/10829, K:2008/1745
sayılı kararlarla, Kurum’un TMMOB ve TMMOB’a bağlı odalarca yapılan 130
düzenlemelerin rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı olduğunu ileri sürerek
iptalleri için dava açma ehliyeti olmadığı sonucuna varılarak reddedilmiştir. Bunun
09-41/997-254
4
sonucunda ise Kurum tarafından Danıştay 13. Dairesi’nce verilen söz konusu
kararlar hakkında Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu nezdinde temyiz
davası açılmış, ancak dava süreci henüz sonuçlanmamıştır.
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler doğrultusunda, şikâyet edilen uygulamaya
ilişkin halen devam eden bir dava bulunması nedeniyle, soruşturma açılmasına
gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ 140
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; şikâyet konusu asgari ücret
uygulamasına ilişkin olarak yargı sürecinin halen devam ediyor olması nedeniyle,
4054 sayılı Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy