Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-135 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-35/880-208
Karar Tarihi : 06.08.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Ümit Nevruz ÖZDEMİR, Can TANERİ
C. BAŞVURUDA : -ONOFİS İnternet Servisleri
BULUNAN Anafartalar Cad. No:156/33 Konak / İzmir
20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
- Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Turgut Özal Bulvarı 06103 Aydınlıkevler / Ankara
E. DOSYA KONUSU: Türk Telekomünikasyon A.Ş. tarafından güvenli e-posta
uygulamasına yönelik olarak gerçekleştirilmekte olan pilot çalışmada tüm e-
posta yer sağlayıcılarına yer verilmediği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayetçi tarafından gönderilen dilekçede ;
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin (Türk Telekom) internet adresinde, güvenli e-30
posta uygulamasına geçiş ile ilgili bir ilan bulunduğu,
İlanda, e-posta hizmeti veren yer sağlayıcılardan Çizgi Telekomünikasyon
Hizm. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Çizgi Telekom), Doruk İletişim ve Otomasyon San.
Tic. A.Ş. (DorukNet) ve Mynet Teknoloji Hizm. Ltd. Şti (Mynet)’in katkıları ile
pilot çalışma modeli oluşturulduğu ve oluşturulan bu modelin Bilgi Teknolojileri
ve İletişim Kurumu (BTK) ile paylaşıldığı ve anılan Kurum tarafından pilot
çalışma modelinin toplantıya katılan tüm e-posta yer sağlayıcıları ile
paylaşıldığı bilgisinin yer aldığı,
Söz konusu çalışmanın sadece anılan e-posta yer sağlayıcıları ile
yürütülmesinin gelecekte yalnızca bu firmalar ile çalışılmasına yol açabileceği 40
ve kendilerinin bu uygulama dışında bırakılabilecekleri yönünde kaygıları
bulunduğu,
Bu tür düşüncelerin kullanıcılarında da oluşabileceği ve müşteri kaybına
uğrayabilecekleri
belirtilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 01.06.2009 tarih ve 3805 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine yapılan incelemeler neticesinde hazırlanan 02.07.2009 tarih ve
2009-2-135/BN-09-ÜNÖ sayılı İlk İnceleme Raporu ve ekleri, 03.07.2009 tarih,
REK.0.06.00.00-110/232 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-32 sayılı Kurul toplantısında 50
09-35/880-208
2
ele alınmış ve önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 30.07.2009 tarih ve 2009-2-135/ÖA-09-ÜNÖ sayılı
Önaraştırma Raporu 03.08.2009 tarih ve REK.0.06.00.00-110/295 sayılı Başkanlık
önergesi ile 09-35 sayılı Kurul toplantısında ele alınarak karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Türk Telekomünikasyon A.Ş.
hakkında şikayete yönelik olarak bir soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade
edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 60
I.1. İnceleme ve Tespitler
Yürütülen inceleme kapsamında şikayet hakkında 5809 sayılı Elektronik Haberleşme
Kanunu’nun 7. maddesinin "Rekabet Kurulu, elektronik haberleşme sektörüne ilişkin
olarak yapacağı inceleme ve tetkiklerde, birleşme ve devralmalara ilişkin olarak
vereceği kararlar da dahil olmak üzere elektronik haberleşme sektörüne ilişkin olarak
vereceği tüm kararlarda öncelikle Kurum'un görüşünü ve Kurum’un yapmış olduğu
düzenleyici işlemleri dikkate alır" şeklindeki ikinci fıkrası uyarınca 15.06.2009 tarih ve
2452 sayılı yazı ile BTK görüşüne başvurulmuş; anılan görüş 26.06.2009 tarih ve
4461 sayı ile Rekabet Kurumu kayıtlarına intikal etmiştir.
BTK görüşünde, internetin son on yılda yüksek bir hızla geliştiği ve dünya çapında 70
yayıldığı, bu gelişmelerin sağladığı pek çok faydaya rağmen siber saldırılar gibi kötü
amaçlarla kullanılabildiği, siber saldırganların en çok kullandığı araçlardan birinin de
istem dışı (spam) e-postalar olduğu, günümüzde toplam e-postaların %60-70’inin
istem dışı e-posta olduğunun tahmin edildiği, yapılan araştırmaların Türkiye’nin en
çok spam e-posta yayan ülkelerden biri olduğunu gösterdiği ve işletmeciler bazında
bakıldığında TTNET A.Ş.’nin (TTNET)1 günlük ortalama 5,5 milyar spam e-posta ile
dünyada en fazla spam e-posta yayan işletmeci olduğunun görüldüğü belirtilmiştir.
BTK tarafından 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun 11.10.2008 tarihinde
yürürlüğe girmesiyle bu Kanun ile kendilerine verilmiş olan bilgi, haberleşme ve
şebeke güvenliği ile ilgili görevler çerçevesinde istem dışı e-posta da dahil olmak 80
üzere siber güvenlik konusunda alınması gereken tedbirler ile ilgili çalışmalara
başlanmış ve bu çerçevede istem dışı e-posta konusunda en büyük sıkıntıyı yaşayan
TTNET ile görüşülmüştür. Anılan görüşmede TTNET tarafından;
İstem dışı e-posta sorununun müşterilerinin güvenliği ve kendilerinin
güvenilirliğini olumsuz etkilediği,
Bu sorunu çözmenin faklı yöntemleri olduğu,
Kendi yaptıkları araştırmada en makul ve tüketiciler açısından en az
rahatsızlık yaratan yöntemin e-posta haberleşmesinde kullanılan 25 nolu
portun kapatılıp yerine 587 nolu portun kullanılması olduğu,
Bu yöntemin dünyanın birçok ülkesinde ve önde gelen pek çok işletmeci 90
tarafından uygulanan bir yöntem olduğu
ifade edilmiş ve bu sorunu diğer ilgilileri bilgilendirerek ve mümkünse onlarla işbirliği
içinde çözme isteği dile getirilmiş, BTK’dan çalışmaları koordine etmesi talep
edilmiştir.
1 TTNET’in hisselerinin %99,9’u Türk Telekom A.Ş.’ye aittir.
09-35/880-208
3
Bu kapsamda, yaklaşık 2000’i aşkın yer sağlayıcıya konu ile ilgili anket gönderildiği
fakat cevapların çoğunluğunun olumsuz olduğu BTK tarafından ifade edilmiştir.
Bunun üzerine, konuya olumlu yaklaşan ve önemli sayıda kullanıcısı olan erişim ve
yer sağlayıcılarla 20.2.2009 tarihinde bir toplantı gerçekleştirilmiş ve toplantı
sonunda;
TTNET’in küçük ve makul bir abone grubu için 25. portu kapatıp pilot bir 100
uygulama yapması,
TTNET’in bu pilot uygulamanın çıktılarını BTK ve diğer taraflarla paylaşması,
Söz konusu pilot uygulama sonunda elde edilen verilerin birlikte
değerlendirilerek ilerdeki sürecin/çalışmaların belirlenmesi,
Diğer işletmecilerin spam e-posta konusunda duydukları rahatsızlığı somut
veriler halinde Kurum’a sunmaları
kararlaştırılmıştır. Toplantı akabinde sırasıyla Mynet, Çizgi Telekom ve DorukNet
çalışmaya katılma kararı vererek bunu BTK’ya bildirmiş ve pilot uygulamanın eylem
planını hazırlamıştır. Plan çerçevesinde 15 Nisan-15 Mayıs 2009 döneminde 10 ilde
toplam 256.000 IP adresi kademeli olarak 25. porttan 587. porta geçirilmiştir. 110
20 Nisan tarihli ilk toplantının ardından 5 Haziran’da pilot çalışmanın sonuçlarının
ilgili taraflarla paylaşılması, çalışmanın bundan sonraki aşamaların planlanması
amacıyla bir toplantı daha yapılmıştır. Buna göre uygulama kapsamındaki illerde
spam yayan sunucu ve spam e-posta sayısında büyük bir düşüş olduğu görülmüş, bu
başarı üzerine çalışmanın sonraki aşamaları kararlaştırılmıştır. Sonuç olarak;
Pilot uygulamanın geri kalan 71 ilde ve 3 fazda ele alınması,
İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük şehirlerde geçişin her 3 fazda parça parça
sağlanması,
Bu bağlamda, 1. fazın 15 Haziran, 2. fazın 05 Temmuz, 3. fazın ise 25
Temmuz’da başlaması, 120
1. fazın bitimiyle birlikte elde edilen çıktıların değerlendirilmesi; bu çıktılar
ışığında gerek duyulması halinde 2. ve 3. fazın başlangıç tarihlerinin yeniden
belirlenmesi, gerek duyulmaması halinde belirlenen plana göre uygulamanın
tamamlanması
kararlaştırılmıştır.
BTK tarafından söz konusu geçiş çalışmalarının başarısı için çalışmalara ilgili
tarafların katılımının azami düzeyde olmasının büyük önem taşıdığı ifade edilmiş ve
ilgili taraflar çalışmaya katılmaya ve katkı sağlamaya davet edilmiştir. Toplantı
sonrasında ilgili tarafları bilgilendirmek ve katılımı arttırmak için muhtelif girişimlerde
bulunulmuştur. 130
BTK görüşünde mevcut çalışmanın sonuç itibarıyla;
Ulusal bir soruna dönüşmeye başlayan istem dışı e-posta sorununun çözümü
amacıyla yapıldığı,
İlgi duyan ve çalışmalara katılıp katkı sağlamak isteyen tüm taraflara açık
olduğu; çalışmalara katılmak isteyen tarafların belirtilmiş olan iletişim
noktalarına başvurmaları yeterli olacağı,
09-35/880-208
4
Sonucunda istem dışı e-posta sorunu tamamen çözülemese de sorunun
makul bir düzeye indirilmesi öngörüldüğü
vurgulanmıştır.
140
I.2. Değerlendirme
Dosya konusu şikayet temel olarak, başvuru sahibinin güvenli e-posta uygulamasına
geçiş amacıyla yapılan “İstenmeyen Posta (Spam) Önleme Pilot Çalışması”na
kendilerinin dahil edilmemesinin devamında ortaya çıkabilecek çalışmaların dışında
bırakılabilecekleri yönünde kaygılarına dayanmaktadır. Buna karşın, BTK tarafından
gönderilen görüşten, anılan pilot çalışmanın giderek büyüyen bir sorun olan istem
dışı e-posta sorununun çözümü amacıyla BTK bünyesinde/koordinasyonunda
yürütüldüğü, katkı sağlamak isteyen tüm taraflara açık olduğu ve katılımcıların konu
ile ilgili ankete olumlu yanıt veren önemli sayıda kullanıcısı olan erişim ve yer
sağlayıcılar arasından seçildiği anlaşılmaktadır. Öte yandan, yapılan pilot çalışmanın 150
açıklanan ilk sonuçlarına göre2 pilot çalışma ile 10 ilde yaklaşık günlük iki yüz bin,
aylık altı milyon istenmeyen posta ortadan kaldırılmıştır. Ayrıca, konuya ilişkin yazılan
makalelerde de uygulanan yöntemin “[istenmeyen e-postaların] önlenmesinde en
etkin çözüm” olduğu belirtilmektedir.
Dolayısıyla, gerçekleşen pilot çalışmanın çalışmaya katılmayan e-posta yer
sağlayıcılarının dışlanması sonucunu doğurabilecek nitelikte bulunmadığı kanaatine
ulaşılmıştır.
J. SONUÇ 160
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, başvuru konusu iddialara
ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun 41. maddesi uyarınca Türk Telekomünikasyon A.Ş.
hakkında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ
ile karar verilmiştir.
Başkan V.
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Mehmet Akif ERSİN
Doç. Dr. Mustafa ATEŞ
İsmail Hakkı KARAKELLE
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY Murat ÇETİNKAYA Reşit GÜRPINAR
2
Full & Egal Universal Law Academy