Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-183 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-04/39-19
Karar Tarihi : 12.01.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Adnan AKGÜN, Esma GÜNDOĞDU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - ……………… …………………….
……………………………….. ……….
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN: 20
- Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Turgut Özal Bulvarı Aydınlıkevler 06103 Ankara
E. DOSYA KONUSU: Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin, Balıkesir’de TTNET ile
diğer internet servis sağlayıcıları arasında ayrımcılık yaptığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: ……… ………… tarafından gönderilen e-postada özetle;
- Balıkesir’de internet kafe işleten ve internet bağlantısını “SmileADSL” ile
gerçekleştiren başvuru sahibinin 31.07.2009 tarihinde internet bağlantısının
kesildiği,
- Başvuru sahibinin Türk Telekom ve Smile ADSL ile yaptığı telefon
görüşmelerinde, bölgesel bir çalışma (santral taşınması) nedeniyle 30
bağlantının kesildiğini ve bir gün içinde bağlantının sağlanacağını
öğrendiği,
- Ertesi gün işyerine gittiğinde bağlantısının sağlanmamış olması üzerine
etraftaki işyerlerinde yaptığı araştırmada, “TTNET” abonesi olanların
bağlantılarının öncelikli olarak sağlandığını, “SmileADSL, Biri, TurkNet” gibi
diğer servis sağlayıcılarının aboneleri olanlarda ise, sorunun devam ettiğini
öğrendiği,
- Türk Telekom’un servis sağlamadaki güçlü konumunu kullanarak, TTNET
ile diğer internet servis sağlayıcıları arasında ayrımcılık yaptığı ve diğer
servis sağlayıcılarının abonelerini mağdur ettiği 40
ifade edilmekte ve söz konusu iddiaların incelenmesi talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 05.08.2009 tarih ve sayı ile giren şikayet
üzerine yapılan inceleme neticesinde hazırlanan 26.08.2009 tarih ve 2009-2-183/İİ-
09-EG sayılı İlk İnceleme Raporu, 07.09.2009 tarih ve REK.0.02.02.00/82 sayılı
Başkanlık Önergesi ile Rekabet Kurulu’nun 09.09.2009 tarih ve 09-41 sayılı
toplantısında görüşülmüş ve Türk Telekomünikasyon A.Ş. hakkında önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. Dosya konusuna ilişkin olarak, 5809 sayılı Elektronik
10-04/39-19
2
Haberleşme Kanunu’nun 7. maddesi gereğince 26.08.2009 tarih ve 3591 sayılı yazı
ile Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’ndan (BTK) görüş talep edilmiştir. Konuya
ilişkin BTK görüşü ve talep edilen bilgileri içeren yazı 13.11.2009 tarih ve 8166 sayı 50
ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Yapılan inceleme sonucunda hazırlanan
04.01.2010 tarih ve 2009-2-183/ÖA-10-AA sayılı Önaraştırma Raporu 05.01.2010
tarih, REK.0.06.00.00-110/3 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-04 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dosya konusu iddialara yönelik
olarak Türk Telekomünikasyon A.Ş hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade
edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Görüşü 60
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun (EHK) 7. maddesi gereğince BTK’dan
gelen görüş yazısında özetle; Balıkesir ili Hacı İlbey bölgesinde en çok aboneye
sahip 3 (üç) internet servis sağlayıcısı olan Koç-Net, Doğan Telekom ve Super
Online’dan alınan bilgiler çerçevesinde Türk Telekom’un söz konusu bölgede
bağlantı sağlamada TTNet’e öncelik tanıyarak internet servis sağlayıcıları arasında
ayrımcılık yaptığı iddiasını destekler mahiyette bir bilgiye rastlanılmadığı ifade
edilmektedir.
I.2. Değerlendirme
Şikayetin konusunu, Balıkesir’in bir mahallesinde Türk Telekom’un, kendisiyle aynı
ekonomik bütünlük içinde yer alan TTNet abonelerinin bağlantısını, “SmileADSL” 70
abonesi olan şikayet sahibi internet kafe işletmecisinin ve çevredeki TTNet dışındaki
diğer internet servis sağlayıcılarına ait abonelerin internet bağlantısından daha önce
sağladığı, bağlantı sağlamada TTNET abonelerine uygulanan bu önceliğin TTNet ile
diğer internet servis sağlayıcıları arasında ayrımcılık yapıldığının bir göstergesi
olduğu iddiası oluşturmaktadır.
TTNet, Rekabet Kurulu’nun 02.09.2004 tarihli toplantısında Türk Telekom’un
özelleştirilmesine ilişkin olarak sunduğu “TTNet’in ayrı bir tüzel kişiliğe
kavuşturulması” yönündeki görüşü doğrultusunda, özelleştirme işlemi sonrasında
Türk Telekom tarafından 26.04.2006 tarihinde kurulmuş ve BTK’nın 09.05.2006 tarihli
kararıyla kablolu ve kablosuz internet servis sağlayıcılığı hizmeti için genel izin 80
kapsamında yetkilendirilerek faaliyetlerine başlamıştır. TTNet’in hisselerinin
%99,96’sı Türk Telekom’a aittir. TTNet ile Türk Telekom aynı ekonomik bütünlük
içerisinde yer alması nedeniyle, ayrı tüzel kişilikler olsa bile rekabet hukukunda tek
bir teşebbüs niteliğinde kabul edilmektedir.
10.11.2008 tarihinde yürürlüğe giren EHK’nin 6. maddesinde BTK’ya, elektronik
haberleşme sektöründe; rekabeti tesis etmeye ve korumaya, rekabeti engelleyici,
bozucu veya kısıtlayıcı uygulamaların giderilmesine yönelik düzenlemeleri yapmak,
bu amaçla ilgili pazarlarda etkin piyasa gücüne sahip işletmecilere ve gerekli hallerde
diğer işletmecilere yükümlülükler getirmek ve mevzuatın öngördüğü tedbirleri almak
görev ve yetkisi verilmiştir. Bu amaçla BTK tarafından, 01.09.2009 tarih ve 27336 90
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Elektronik Haberleşme Sektöründe Etkin Piyasa
Gücüne Sahip İşletmeciler ile Bu İşletmecilere Getirilecek Yükümlülüklerin
Belirlenmesi Hakkında Yönetmelik” (EPG Yönetmeliği) çıkarılmıştır. Buna ilaveten,
BTK, EPG Yönetmeliği’nin 6. maddesinde yer alan “Kurum tarafından pazar analizleri
10-04/39-19
3
en az üç yılda bir yapılır” hükmüne binaen, ilki 2005 yılında gerçekleştirilmiş olan
“Genişbant ve Ses Hizmetlerinin Sunumu için Bakır Kablo Ağına Paylaşımlı Erişimi
de İçeren Toptan Ayrıştırılmış Erişim Piyasasının”1 tanımlanması ve bu piyasada
EPG’ye sahip işletmeci(ler) bulunup bulunmadığına ilişkin çalışmanın ikincisini
başlatmıştır. BTK tarafından gerçekleştirilen ilk piyasa analizi çalışmaları neticesinde
ise, Türk Telekom bu pazarda EPG’ye sahip işletmeci olarak belirlenmiş ve bu karar 100
17.03.2006 tarih ve 26111 sayılı Resmi Gazete’de ilan edilmiştir.
Öte yandan, daha önce de ifade edildiği üzere, EHK’nin yürürlüğe girmesinin
ardından, BTK, ikincil mevzuatının EHK’ye uyumlu hale getirilmesi için çalışmalar
başlatmıştır. Bu kapsamda EPG Yönetmeliği’nin 6. maddesinin 1. fıkrasında yer alan
“İlgili pazarlarda etkin piyasa gücüne sahip işletmecilerin belirlenmesi amacıyla
Kurum resen ya da en az bir işletmecinin gerekçeli talebi üzerine pazar analizi
yapabilir. Kurum tarafından pazar analizleri en az üç yılda bir yapılır.” hükmü gereği
en son 2005 ve 2006 yıllarında gerçekleştirilen pazar analizlerinin de bu çerçevede
yenilenmesi gerekmiştir. Bununla birlikte, anılan Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinde
2005 ve 2006 yıllarında yapılan pazar analizlerine ilişkin alınmış olan kararların, aksi 110
yönde Kurul Kararı olmadıkça 2009 yılı sonuna kadar geçerli olacağı hükme
bağlanmıştır. Bu bağlamda Türk Telekom 2009 yılı sonuna kadar “Fiziksel Şebeke
Altyapısına Erişim Piyasası”nda EPG’ye sahip işletmeci olarak kendisi hakkında
getirilen yükümlülükleri yerine getirmeye devam etmek durumundadır.
EPG Yönetmeliği’nin “Etkin Piyasa Gücüne Sahip İşletmecilere İlişkin Yükümlülükler”
başlığını taşıyan 11. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde EPG’ye sahip
işletmecilere ayrım gözetmeme yükümlülüğü getirilebileceği düzenlenmiştir. Aynı
şekilde 08.09.2009 tarih ve 27343 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Erişim ve
Arabağlantı Yönetmeliği’nin “Ayrım gözetmeme” başlıklı 10. maddesinde de BTK’nın,
ilgili pazarda etkin piyasa gücüne (EPG) sahip işletmecilere, elektronik haberleşme 120
hizmetlerini sağlamak için kendi kullandıkları veya üçüncü şahısların elektronik
haberleşme hizmetlerini sunmak için gereksinim duydukları hizmetleri, söz konusu
hizmetleri talep edenlere ayrım gözetmeksizin ve kendi ortaklarına, iştiraklerine veya
ortaklıklarına sağladıkları ile aynı koşul ve kalitede temin etme yükümlülüğü
getirebileceği hükme bağlanmıştır.
Bu kapsamda, Türk Telekom’a, EHK’nin 19. maddesi ve Erişim ve Arabağlantı
Yönetmeliği’nin 11. maddesi uyarınca ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip
işletmeci olması nedeniyle referans erişim teklifi hazırlama ve ilgili hizmetleri talep
edenlere BTK tarafından onaylanan referans erişim tekliflerindeki şartlarla erişim
sağlama yükümlülüğü de getirilmiştir. Bu bağlamda 2008 Referans Al-Sat Yöntemiyle 130
XDSL Toptan Satış Teklifi’nin 1.4.4.1. maddesinde Türk Telekom’a getirilen
yükümlülüklerden biri de servis sağlayıcıyı, teklif kapsamındaki hizmetlerden ilgili
mevzuat çerçevesinde ücreti karşılığında, işbu referans teklifte yer alan prosedürlere
göre servis sağlayıcılar arasında ayrım gözetmeyecek şekilde yararlandırmaktır. Aynı
şekilde Türk Telekom’un 2008 Referans Yerel Ağa Ayrıştırılmış Erişim Teklifi, 2008
Referans ATM Seviyesinde Veri Akış Erişimi Teklifi ve 2008 Referans IP Seviyesinde
Veri Akış Erişimi Teklifi’nin ilgili maddelerinde de benzer yükümlülükler yer
almaktadır.
1Söz konusu piyasanın ismi, Avrupa Komisyonu’nun 17.12.2007 tarih ve 2007/879/EC sayılı Tavsiye
Kararında “Sabit Bir Yerden Paylaşımlı ve Tam Ayrıştırılmış Erişimi de İçeren Şebeke Altyapısına
Toptan (Fiziksel) Erişim” olarak değiştirilmiş olup söz konusu karar doğrultusunda BTK tarafından ilgili
pazar “Fiziksel Şebeke Altyapısına Erişim Piyasası” olarak adlandırılmıştır.
10-04/39-19
4
Tüm bunlara ilaveten, Erişim ve Arabağlantı Yönetmeliği’nin 21. maddesinde BTK’ya,
yükümlü işletmecinin ayrım gözetmeme yükümlülüğünü ihlal etmesi durumunda, 140
işletmeciye bir önceki takvim yılındaki net satışlarının yüzde birine kadar idari para
cezası verme yetkisi tanınmıştır.
Bu çerçevede şikayet konusu iddia ile ilgili olarak yukarıda yer verilen BTK
görüşünde, BTK tarafından şikayet konusu olayın geçtiği iddia edilen bölgede yapılan
araştırmada, Türk Telekom’un TTNet’e öncelik tanıyarak, internet servis sağlayıcılar
arasında ayrımcılık yaptığı iddiasını destekler mahiyette bir bilgiye rastlanmadığı
ifade edilmiştir.
Yukarıda da ifade edildiği gibi, Rekabet Kurulu’nun telekomünikasyon sektörüne
yönelik alacağı kararlar öncesinde, BTK’nın görüşünün alınması zorunludur. Sektörel
düzenleyici BTK, rekabetin sağlanması amacı içerenler de dahil olmak üzere 150
sektörde bir takım öncül düzenlemeler yapmakta ve düzenlemelere uyulup
uyulmadığını denetlemektedir. Dosya kapsamında verilen BTK görüşünde ise,
şikayet konusu iddia ile ilgili olarak, EPG’ye sahip işletmeci konumundaki Türk
Telekom hakkında iddiaların geçtiği bölgede erişim ve arabağlantı yönetmeliği
kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediğine dair bir bulguya ulaşılmadığı
ifade edilmektedir. Dolayısıyla dosya konusu şikayete yönelik olarak 4054 sayılı
Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem tesis edilmesine gerek olmadığı sonucuna
ulaşılmıştır.
J.SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara 160
ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy