Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin denizaltı ve karasal fiberoptik kablolardaki hakim durumunu kötüye kullandığı iddiası - Karar Sayı 06-13/155-39

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2005-2-81 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 06-13/155-39
Karar Tarihi : 16.2.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
II. Başkan : Tuncay SONGÖR
Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, 10
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN

B. RAPORTÖRLER : Özge İÇÖZ, Adnan AKGÜN, Remzi Özge ARITÜRK

C. ŞİKAYET EDEN : Eser Telekomünikasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Anadolu Blv. 11. Sok. No:14 06510 Söğütözü/Ankara
Temsilcisi Av. S. Murat ÇELİKTEN
Bülten Sokak No:9/17 Kavaklıdere/Ankara
20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Turgut Özal Bulvarı 06103 Aydınlıkevler/Ankara

E. DOSYA KONUSU : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin denizaltı ve karasal
fiberoptik kablolardaki hakim durumunu kötüye kullandığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ : Şikayetçi tarafından yapılan başvuruda özetle;
- Avrupa Birliği (AB) fonları ile desteklenen “Delivery of Advanced Network
Technology to Europe (DANTE)” adındaki bir kuruluş tarafından, AB ve
Birliğin yakın işbirliği içerisinde olduğu ülkelerdeki araştırma ve eğitim 30
alanlarında çalışan kurumların ortak bir ağ üzerinde birleştirilmesi amacıyla
uluslararası bir ağ oluşturulmasına yönelik “GEANT PAN European
Research and Education Network (GN2)” adında bir ihale düzenlendiği,
- Eser Telekomünikasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Eser Telekom) tarafından
bu ihaleye teklif vermek için gerekli olan denizaltı ve karasal fiber optik
kablolar üzerinden 622 Mbps ve 1.2 Gbps hızlarında kiralık devreler için
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’den (Türk Telekom) fiyat talep edildiği,
- Uluslararası nitelikteki GN2 ihalesine verilecek teklif bakımından temel
bileşen durumundaki uluslararası kiralık devreler için tarife bilgilerinin, Eser
Telekom’un birçok sefer yinelenen taleplerine ve Türk Telekom’un ilgili tarife 40
bilgilerini sağlamakta gecikmesine bağlı olarak söz konusu ihalede
06-13/155-39
2
sonlanma tarihi açısından hak kaybına uğrama olasılığının belirtilmesine
karşın Türk Telekom tarafından uzunca bir süre sağlanmadığı,
- Bu bilgilerin ancak ihalenin sonuca bağlanacağı tarihte sağlandığı;
- Bununla birlikte Türk Telekom’un söz konusu tarife bilgilerini aynı ihale
kapsamında aynı hizmeti sağlamak amacıyla talep eden bir başka şirket
olan Yunanistan uyruklu OTE Telekomünikasyon şirketine (OTE) daha
önceden sağladığına yönelik bilgi edinildiği,
- Ayrıca gerek Eser Telekom, gerek OTE tarafından aynı hizmetin
sağlanmasına yönelik talep edilen hizmetler için Eser Telekom’a verilen 50
teklifin OTE’ye sunulan teklife göre çok yüksek düzeylerde olduğu,
- Türk Telekom’un, Eser Telekom’un tarife bilgilerine yönelik talebini uzunca
bir süre karşılamayarak Eser Telekom’u oyalamak suretiyle DANTE projesi
kapsamında yapılan GN2 ihalesinde rekabetçi bir yapının oluşmasını
engellediği,
- Yine Türk Telekom’un aynı ihale için aynı hizmeti sağlama çabasındaki
Eser Telekom ve OTE arasında, Eser Telekom aleyhine ayrımcılık yaptığı
ve kendisine telekomünikasyon sektöründe değişik alanlarda sahip olduğu
dört lisansla rakip olan Eser Telekom’u, denizaltı ve karasal fiber optik
kablolardaki hâkim durumunu ve telekomünikasyon sektöründeki finansal 60
gücünü kullanarak pazar dışına çıkarmayı amaçladığı
ifade edilmiştir.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.7.2005 tarih ve 4989 sayı ile giren
şikayete ilişkin olarak yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 5.9.2005 tarih ve
2005-02-81/İİ-05-AD sayılı İlk İnceleme Raporu, Rekabet Kurulu’nun 8.9.2005
tarih ve 05-55/844-M sayılı kararı ile Türk Telekom’un öne sürülen davranışlarının,
telekomünikasyon sektöründeki finansal gücünü, denizaltı ve karasal fiber optik
kablolardaki hâkim durumunu kullanarak Eser Telekom’u pazar dışına çıkarmaya
yönelik olup olmadığına ilişkin iddiaların doğruluğunu araştırmak ve bu konuda 70
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığını belirlemek amacıyla Türk Telekom
hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Dosyaya ilişkin ilk inceleme ve
önaraştırma aşamalarında sırasıyla, 28.7.2005 tarih, 2859 sayılı ve 14.11.2005
tarih, 4791 sayılı yazılar ile Telekomünikasyon Kurumu’ndan görüş istenmiş ve
Telekomünikasyon Kurumu’nun görüşleri sırasıyla 26.8.2005 tarih, 6020 sayılı ve
29.12.2005 tarih, 9257 sayılı yazılar ile Rekabet Kurumu kayıtlarına girmiştir.
Rekabet Kurulu tarafından önaraştırma yapılmasına karar verilmesi üzerine
yapılan inceleme sonucunda hazırlanan 31.10.2005 tarih 2005-2-81/ÖA-05-Öİ
sayılı Önaraştırma Raporu, 3.2.2006 tarih ve REK.0.06.00.00-110/18 sayılı
Başkanlık önergesi ile 06-13 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara 80
bağlanmıştır.
06-13/155-39
3
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Türk Telekom’un DANTE Projesi
kapsamında açılan ihaleye yönelik Eser Telekom’un taleplerini ihale tarihine kadar
karşılamadığı, Türk Telekom’un bu eylemlerinin arkasında haklı bir ticari gerekçe
bulunmadığı; dosya kapsamında yapılan incelemelerde, Türk Telekom tarafından
Eser Telekom’un benzer taleplerine rağmen bu talepler göz ardı edilmek suretiyle
Yunanistan uyruklu OTE Globe firması ile bir anlaşma yapılarak bu firmaya
DANTE projesi kapsamında kapasite sağlandığının tespit edildiği, Rekabet
Kurulu’nun Kanun’un 41. maddesi çerçevesinde alacağı kararda bu hususu göz
önünde bulundurması gerektiğinin düşünüldüğü ve Türk Telekom’un bu 90
eylemlerinin Eser Telekom’un pazar dışına çıkarılmasına sebebiyet verebilecek
nitelikte olduğu, dolayısıyla Türk Telekom’un bu yolla 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesini ihlal ettiği iddiaları ciddi bulunarak bu teşebbüs hakkında 4054 sayılı
Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılması gerektiği ifade edilmiştir.
I. YAPILAN İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Taraflar
I.1.1. Eser Telekomünikasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Eser Telekom)
Dosya mevcudu bilgilere göre; 1982 yılından itibaren telekomünikasyon
sektöründeki müteahhit firmalardan biri olan ERE Holding (ERE), 1996 yılına
kadar anahtar teslimi taahhüt projeleri üstlenmek suretiyle telekomünikasyon 100
sektöründe faaliyet göstermiştir. Bu projelerin yanı sıra, 1996 yılında Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin açtığı Kablo TV İşletmeciliği ihalesi ve 1997 yılında
faaliyete geçen uydu yer istasyonu işletmeciliği ile ERE, telekomünikasyon
sektöründe faaliyetini sürdürmüştür.
1997 yılında ERE, Türk Telekom ile imzaladığı sözleşme çerçevesinde INTELSAT,
EUTELSAT ve TÜRKSAT uyduları üzerinden hizmet verecek uydu sistemleri
işletmeciliğine başlamıştır. İhtisaslaşmayı sağlamak amacıyla 1999 yılında bu
alandaki işleri, bu konuda faaliyet göstermekte olan Eser Telekomünikasyon
Sanayi ve Ticaret A.Ş.’a devredilmiştir. Eser Telekom hâlihazırda Ankara,
İstanbul’da kurulan 4 adet yer istasyonu aracılığı ve Ankara, İstanbul ve İzmir’de 110
oluşturulan POP noktalarıyla geniş bantlı internet ve noktadan noktaya data erişim
hizmetleri vermektedir.
Eser Telekom hâlihazırda Uydu Telekomünikasyon Hizmetleri Ruhsatı, “A Tipi”
Uzak Mesafe Telefon İşletmeciliği Ruhsatı, Karasal Hatlar Üzerinden Veri İletim
Hizmeti Ruhsatı ve İnternet Servis Sağlayıcılığı Genel İzin Belgesi olmak üzere
dört farklı lisansa sahiptir.
I.1.2. Türk Telekomünikasyon A.Ş. (Türk Telekom)
Dosyada yer alan bilgilere göre; Türk Telekom, Ankara Ticaret Sicili’ne 103633
sicil numarası ile kayıtlı bir anonim şirkettir. Türk Telekom’un başlıca faaliyetleri
arasında, telefon santrallerini ve yurt çapındaki şehir içi ve şehirlerarası sabit hat 120
şebekesini ve veri ağlarını, yurt içi ve yurt dışı haberleşme ve veri transferini
sağlamak amacıyla işletmek bulunmaktadır. Ayrıca Türk Telekom, %40 pay ile
06-13/155-39
4
ortak olduğu Avea İletişim Hizmetleri A.Ş. (Avea) kanalı ile GSM hizmetleri
piyasasında da faaliyette bulunmaktadır.
406 sayılı Kanun’un 1. maddesi ile Türk Telekom’a, her türlü telekomünikasyon
hizmetlerini yürütme ve telekomünikasyon altyapısını işletme yetkisi verilmiştir.
31.12.2003 tarihi itibarıyla Türk Telekom’un, telekomünikasyon şebekeleri
üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon
hizmetlerindeki tekeli kalkmıştır. Türk Telekom sektördeki faaliyetlerini
Telekomünikasyon Kurumu ile imzalamış olduğu görev sözleşmesi çerçevesinde 130
sürdürmektedir.
Hisselerinin %55’inin özelleştirme süreci içerisinde olduğu Türk Telekom’un
sermayesi 3.500.000.000.000.000 T.L.’dir. Türk Telekom’un beheri 1.000 TL.
değerinde olan A, B, C, D ve E (altın hisse) grubu hisseleri bulunmaktadır. Bu
grupların hisse miktarları şu şekildedir:
Tablo 1: Devir öncesi Türk Telekom'un hisse yapısı.
HİSSE TÜRÜ HİSSE MİKTARI
A Grubu 1.785.000.000.000
B Grubu 1.190.000.000.000
C Grubu 349.999.999.999
D Grubu 175.000.000.000
E Grubu 1
TOPLAM 3.500.000.000.000
Hazine Müsteşarlığının Türk Telekom’daki pay sahipliğine dayanan oy, yönetim,
temsil, denetim vb. hak ve yükümlülükleri Ulaştırma Bakanlığı tarafından
kullanılmaktadır.
Türk Telekom’un %55 oranındaki hisseleri, özelleştirme sürecine ilişkin 140
çalışmaların 14.11.2005 tarihi itibariyle tamamlanması ile birlikte Oger Ortak
Girişim Grubu'na devredilmiştir.
Özelleştirme sürecinin öngörülen şekilde tamamlanması ile birlikte, Türk
Telekom’un ortaklık yapısı aşağıdaki tabloda yer almaktadır:
Tablo 2: Devir sonrası Türk Telekom’un ortaklık yapısı
HİSSE TÜRÜ HİSSEDARLAR HİSSE ADEDI HİSSE PAYI (%)
A Oger Telecoms 1.925.000.000.000 55
B Hazine Müsteşarlığı 1.574.999.999.999 45
C Hazine Müsteşarlığı 1
TOPLAM 3.500.000.000.000 100
Devir ile birlikte bu ortaklık yapısı çerçevesinde, Hissedarlar Sözleşmesi’nin 4.1.
maddesine göre, yönetim kurulunda; 3 tanesi B grubu hisseler için, 1 tanesi C
06-13/155-39
5
grubunu oluşturan altın hisse için olmak üzere toplam 4 üye Hazine Müsteşarlığı
tarafından, geriye kalan 6 üye de Oger Telecoms tarafından atanacaktır.
I.2. İlgili Pazar 150
Avrupa Birliği fonları tarafından desteklenen, İngiltere merkezli “Delivery of
Advanced Network Technology to Europe” (DANTE) adındaki bir kuruluş
tarafından, Avrupa Birliği ve Birliğin yakın işbirliği içerisinde olduğu ülkelerdeki
Araştırma ve Eğitim alanlarında çalışan kurumların ortak bir “iletişim ağı” üzerinde
birleşmesi ve “uluslararası bir ağ” oluşturulması amacıyla, “GEANT Pan European
Research and Education Network” adında dönemsel olarak iletişim hizmeti alımına
ilişkin olarak ihaleler düzenlenmektedir.
Bu ihalelerde ihaleye katılanlarca, bağlantı adresleri belirli merkezlerin Avrupa
üzerindeki uluslararası ağ bağlantılarının sağlanması için teklifler verilmekte ve
tekliflerin kabulüne bağlı olarak, söz konusu hizmet, denizaltı fiber optik kablolar 160
üzerinden veya uydu bağlantısı yoluyla, (DANTE’nin ihtiyaç duyduğu kapasite ve
hızda) veri iletişimi taahhüdü altına girilmektedir.
Ülkemizde uluslararası kiralık devre hizmetleri hâlihazırda Türk Telekom
tarafından sağlanmaktadır. Söz konusu hizmet, bu hizmeti talep edenlerin
belirlemiş olduğu adresler için Türk Telekom’un diğer operatörlerle karşılıklı
yapmış olduğu anlaşmalar ile iki nokta arasında uçtan uca kapasite sağlanması
şeklinde gerçekleştirilmektedir. Uluslararası kiralık devre hizmeti, Türk Telekom’a
ait fiber optik kablo terminal istasyonları ile karşı ülke operatörü fiber optik kablo
terminal istasyonları arasındaki kapasitenin ortak karşılanması ve her iki ülke
operatörünün kendi yerel uzantısındaki kapasitenin tamamının, o ülke operatörü 170
tarafından karşılanması yoluyla sağlanmaktadır.
Türkiye ile sınır komşusu olmayan ülkeler arasındaki uluslararası kiralık devre
talepleri, devrenin kurulacağı iki ülke arasında izlenecek güzergâhtaki iletim
sistemleri üzerindeki kapasitenin ülke operatörlerince maliyetlerinin yarı yarıya
karşılanması yoluyla sağlanmaktadır. Sınır komşusu olan ülkeler arasında ise
uluslararası kiralık devre talepleri, Türk Telekom’un yerel ağının sonlandığı uluslar
arası fiber optik kablo terminal istasyonu ile sınır komşusu ülkedeki operatörün
yerel ağının sonlandığı uluslar arası fiber optik kablo terminal istasyonu arasındaki
ortak yatırımlar ile gerçekleştirilen sınır bağlantıları üzerinden sağlanmaktadır.
Türk Telekom’un sahip olduğu uluslararası fiber optik terminal istasyonları ve 180
bağlantıları kullanılmadan yurt içi yerel ağın uluslararası bağlantısının
gerçekleştirilmesi mümkün değildir.
Önaraştırma kapsamı içerisinde, Türk Telekom’un sahip olduğu iki uluslararası
veri devresinden ilki, finansmanını NATO üstlendiği için NATO Kablosu olarak da
bilinen, Türkiye-Yunanistan arasında yer alan, başlangıç noktası İstanbul/Keşan
sonlanma noktası Alexandroupolis olan, (……) Mbps toplam kapasiteye sahip
uluslararası data devresidir. Son dönemlerde söz konusu alt yapıya yapılan
06-13/155-39
6
yatırımlarla birlikte mevcut bağlantının kapasitesinin arttırılmış olduğu da
bilinmektedir. Bir diğer uluslararası veri devresi ise; İtalya, Yunanistan, İsrail ve
Türkiye’yi birbirine bağlayan Mediterranean Fiber Optik Sistemi’dir. Söz konusu 190
sistem (…) fiber peri ve 92 repeater’dan oluşmakta ve her bir perdeki (….) Gbps
kapasiteyi (….) katına çıkarma imkânı sağlayan DWDM teknolojisine
dayanmaktadır. Bu altı tane fiber perinden, başlangıç noktasından sonlanma
noktasına kadar bütünüyle Türk Telekom’a ait olan ve Medtürk olarak adlandırılan
(…) fiber perinden biri Girit üzerinden diğeri ise İsrail üzerinden İstanbul-Katanya
(İtalya) bağlantısını sağlamaktadır. Sistem (….) Tbps’ ye kadar geliştirilebilecek
şekilde tasarlanmış olmakla birlikte, sistemin başlangıç kapasitesi (….) Gbps’dir.
Konvansiyonel olarak bugüne kadar çok uluslu yatırım ve inisiyatifle
gerçekleştirilen, Türk Telekom’un da ortak olduğu ses trafiğine göre tasarlanmış
uluslararası kablo sistemleri, artan internet ve data trafiği ile birlikte talepleri 200
karşılayamaz hale gelmiştir. Bu nedenle Türk Telekom tarafından yeni
kapasitelerin devreye sokulma ihtiyacı doğmuş ve Medtürk Deniz Altı Fiber Optik
kablo sistemi 17.6.2004 tarihinde geçici kabulü yapılarak devreye sokulmuştur.
Söz konusu kapasite Mediterranean Fiber Optic Sistem olarak adlandırılan ve 6
per fiber kılı bulunan projeden (…) per kılın alınması ile sağlanmıştır.
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
DANTE projesi kapsamında İngilizce adı “GEANT PAN European Research and
Education Network” (GN2) olan ihale çerçevesinde, Türkiye bakımından
sağlanacak bağlantı hizmetinin denizaltı ve karasal fiber optik kablolar üzerinden
veya uydu bağlantısı yoluyla sağlanabilmesi mümkündür. 210
Fakat ülkemiz koşulları altında ihaleye verilebilecek teklif bakımından uydu
platformu üzerinden kapasite sağlanması teknik, fiziki ve ekonomik nedenlerden
ötürü mümkün olmamaktadır. Dolayısıyla söz konusu ihale şartları kapsamında
tanımlanabilecek en dar pazar “denizaltı ve karasal fiber optik kablolar üzerinden
veri iletim hizmetleri pazarı” olarak ele alınmıştır.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
26.8.2004 tarih ve 25565 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Telekomünikasyon Hizmet ve Alt Yapılarına İlişkin Yetkilendirme Yönetmeliği”’nin
7.9.2005 tarih ve 25929 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Ek-
A12 Altyapı İşletmeciliği Hizmeti” başlıklı ekinin 1. maddesinde yetkilendirmeye 220
tabi hizmet;
“işletmecilere ve kullanıcılara telekomünikasyon hizmetleri sunulmasına
imkan sağlayan transmisyon altyapısı kurulması ve işletilmesidir”
şeklinde tanımlanmıştır. İşletmecinin haklarının sayıldığı Yönetmeliğin 4.
bölümünde,

06-13/155-39
7
“işletmeci yetkilendirildiği hizmet bölgesindeki bir nokta ile ülke sınırları
dışında bir nokta arasında transmisyonu sağlamak amacıyla transmisyon alt
yapısı kurma ve işletme hakkına sahiptir”
ifadelerine yer verilmektedir. Bu bağlamda Eser Telekom’un taleplerinin Alt Yapı 230
İşletmeciliği Hizmeti kapsamında olduğu anlaşılmaktadır.
4502 sayılı Kanun ile değişik 406 sayılı Kanun’un 2. maddesinin (a) bendinde ise
aşağıdaki hükme yer verilmektedir.
“Hiç kimse Bakanlıkla bir görev, imtiyaz sözleşmesi yapılmış veya Bakanlık
tarafından bir telekomünikasyon ruhsatı veya genel izin verilmiş olmadıkça,
telekomünikasyon hizmeti yürütemez ve/veya altyapısı kuramaz ve
işletemez.”
Telekomünikasyon mevzuatında yaşanan değişikliklerle birlikte ilgili maddedeki
“Bakanlık” ibaresi “Telekomünikasyon Kurumu” ibaresi ile değiştirilmiştir.
Eser Telekom’un Türk Telekom’a yaptığı talepler süresince ve hâlihazırda hiçbir 240
işletmeci söz konusu hizmeti vermek üzere yetkilendirilmemiştir. Türk Telekom’un
sahip olduğu uluslararası fiber optik terminal istasyonları ve bağlantıları
kullanılmadan yurt içi yerel ağın uluslararası bağlantısının gerçekleştirilmesi
mümkün değildir. Dolayısıyla denizaltı ve karasal kiralık fiber optik kablolar
bakımından Türkiye Cumhuriyeti sınırları dâhilinde Türk Telekom’un fiili tekeli
devam etmektedir. Başka bir ifade ile söz konusu hizmetlerin Türk Telekom
dışında başka bir işletmeciden temini mümkün değildir.
Bu durum ilgili coğrafi pazarın belirlenebilmesi bakımından özel bir öneme sahiptir.
Bir data kapasite bağlantısının sonlanacağı ya da başlayacağı noktanın Türkiye
Cumhuriyeti sınırları dahilinde olması durumunda denizaltı ve karasal kiralık fiber 250
optik kablolar bakımından Türk Telekom’un sahip olduğu fiili tekel nedeniyle başka
bir teşebbüs tarafından bu hizmetin sunulması mümkün olmamakta, diğer bir
deyişle söz konusu hizmete ilişkin arz ikamesi bulunmamaktadır. Bu durumun ilgili
yetkilendirmeler yapılmadığı ya da yakın bir zamanda uydu haberleşmesine
yönelik teknolojik bir gelişme yaşanmadığı sürece değişmesi söz konusu değildir.
Sonuç olarak, ülke sınırları içerisinde arz koşulları bakımından farklılık arz eden
herhangi bir bölge bulunmamaktadır. Dolayısıyla İlgili ürün pazarı bakımından
çizilebilecek en dar coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak kabul
edilmiştir.
I.3. Türk Telekom’un Hakim Durumu 260
İlgili Ürün Pazarı başlığı altında ayrıntısına yer verildiği üzere, henüz altyapı
işletmeciliğine ilişkin olarak herhangi bir lisans verilmemiş olması nedeniyle Türk
Telekom denizaltı ve karasal kiralık fiber optik kablolar yoluyla sunulan kapasite
hizmetleri pazarında fiili tekel olarak varlığını sürdürmektedir. Kapasite
bağlantısının sonlanma ve başlama noktalarında sahip olunan pazar gücü
nedeniyle Türkiye Cumhuriyeti Sınırları dâhilinde denizaltı ve karasal kiralık fiber
06-13/155-39
8
optik kablolar yoluyla sunulan kapasite hizmetleri pazarında, Türk Telekom’un
hâkim durumda olduğu sonucuna varılmıştır.
I.4. Eser Telekom ve Türk Telekom Arasında Yaşanan Süreç
Dosyada yer alan bilgilere göre; Eser Telekom, uluslararası devre kiralama 270
talebine ilişkin ilk başvurusunu 26.2.2003 tarihli ve 11-26021 sayılı yazısıyla
yapmıştır. Bu yazıda Belçika, İngiltere ve Yunanistan’da bulunan erişim
noktalarının açık adresleri verilerek Türk Telekom’dan 2 Mbps, 34 Mbps ve 155
Mbps kapasiteler için bağlantı süre ve fiyatlarının bildirilmesi istenmiştir. Türk
Telekom, söz konusu yazıyla talep edilen bilgilere ilişkin yanıtını 3.3.2003 tarihi
itibarıyla Eser Telekom’a vermiştir.
30.1.2004 tarih ve 11–30011 sayılı Eser Telekom yazısında Atina-Yunanistan,
Sofya-Bulgaristan, Brüksel-Belçika, Londra-İngiltere veya Milan-İtalya
istikametlerine 155 Mbps, 622 Mbps ve 1.2 Gbps kapasitelerinde, fiber optik kablo
üzerinden uluslararası devre kiralanmak istendiği belirtilmiş, söz konusu devreler 280
hakkında tarife bilgileri ve bağlantı süreleri hakkında teklif istenmiş, ayrıca söz
konusu ülkelere ek olarak, istenilen kapasitelerde bağlantı sağlanabilecek diğer
Avrupa ülkelerinin de kendilerine bildirilmesi istenmiştir. Bu yazıya ilişkin olarak ise
Türk Telekom tarafından 1.3.2004 tarih ve 1225 evrak sayılı faks mesajında, talep
edilen hızlardaki data devrelerinin Mayıs ayını takip eden aylarda mümkün
olabileceği belirtilmiş ve uluslararası kiralık data devre tarifelerine Türk Telekom
web adresinden erişilebileceği belirtilmiştir. Bu sırada Eser Telekom, GN2
ihalesine ilişkin olarak tekliflerin son verilme tarihi olan 4.3.2004’te elindeki bilgiler
çerçevesinde tam devre fiyat teklifinde bulunmuştur.
Bu cevabi yazıya karşılık, Eser Telekom tarafından 26.2.2003 ve 30.1.2004 tarihli 290
kendi yazıları ve Türk Telekom’un 1.3.2004 tarihli yazıları ilgi tutularak hazırlanan
13.9.2004 tarihli başvuruda 155 Mbps, 622 Mbps, 1,2 Gbps uluslararası devre
kiralama talebi tekrarlanmaktadır. Tekrarlanan taleplerin yanı sıra aynı yazıyla;
uluslararası devrenin yurtdışından Türkiye sınırlarına kadar olan kısmının Eser
Telekom tarafından yurt dışı operatöründen temin edilmesi halinde, devrenin
Türkiye Denizaltı Fiber Optik Sistemi Kara Terminali veya sınırındaki ilk karasal
fiber optik terminaline bağlantısı için alınacak ücret ile söz konusu devrenin yurtiçi
kesimine ait şehirlerarası/şehir içi kiralık devre tesis aylık kira ücretleri ve devre
tesis süresinin taraflarına bildirilmesi talep edilmiştir.
Bu başvuruya ilişkin Türk Telekom tarafından Eser Telekom’a herhangi bir cevap 300
verilmemesi üzerine Eser Telekom, 29.9.2004 tarihli yazısı ile 30.1.2004 ve
13.9.2004 tarihli yazılarını ilgi tutarak Türk Telekom’dan herhangi bir cevap
alınamadığını belirtmiş ve ilgi yazılarındaki taleplerini yinelemiştir.
Bu yazıya da Türk Telekom tarafından herhangi bir cevap verilmemiş ve Eser
Telekom tarafından 11.11.2004 tarihinde yukarıda yer verilen yazılar ilgi tutularak
tenkiten yapılan başvuruda, Türk Telekom’dan herhangi bir cevap alınamadığı
06-13/155-39
9
bildirilmiş ve devre taleplerinin karşılanmasını teminen en kısa zamanda cevabın
beklendiği belirtilmiştir.
Bu yazıya da Türk Telekom tarafından herhangi bir cevap verilmemiş ve 7.12.2004
tarihinde Eser Telekom tarafından yukarıda değinilen yazılarda yapılan taleplere 310
karşılık bir cevap beklendiğinin tekrarlandığı bir başvuru daha yapılmıştır.
Bu yazıya da herhangi bir cevap alınamaması üzerine, Eser Telekom’un Ankara
24. Noterliği’nden keşide edilen 30.12.2004 tarih ve 36290 yevmiye numaralı bir
ihtarnamesi Türk Telekom’a gönderilmiştir. Söz konusu ihtarnamede Eser
Telekom’un 26.2.2003 tarih ve 18932 sayılı evrakı ile yapılan talebi de dâhil olmak
üzere yukarıda özetine yer verilen tüm yazışmalara atıf yapılarak;
- Atina-Yunanistan, Brüksel-Belçika Londra-İngiltere ve Milan-İtalya’ya çıkış
veren 155 Mbps, 622 Mbps veya 1.2 Gbps kapasitesinde seçenekli olmak
üzere Fiber optik kablo üzerinden uluslararası devre kiralama koşullarının
bildirilmesi ve 320
- Uluslararası devrenin yurt dışından Türkiye hududuna kadar kısmının Eser
Telekom tarafından yurt dışı operatöründen temin edilmesi durumunda,
devrenin Türkiye Denizaltı Fiber Optik Sistemi Kara Terminali veya
sınırındaki ilk karasal fiber optik terminaline bağlantısı bakımından alınacak
ücret ile söz konusu devrenin yurtiçi kesimine ait şehirlerarası/şehir içi lokal
kiralık devre tesis aylık kira ücretleri ve devre tesis süresinin bildirilmesi
talep edilmiştir.
Bu yazı üzerine Türk Telekom tarafından verilen cevabi yazıda;
- Fiber optik kablolar üzerinden verilen uluslararası kiralık devrelere ilişkin
tarifelerde en yüksek hız olarak 155 Mbps ücretinin yer aldığı, 330
- Atina-Yunanistan, Sofya-Bulgaristan, Brüksel-Belçika Londra-İngiltere ve
Milan-İtalya’ya kurulması talep edilen her bir 155 Mbps kapasite için
yürürlükteki tarife bilgilerine
yer verilmekte ve;
- Yurt dışındaki telekomünikasyon idareleri/şirketler tarafından yüksek hızlı
kapasiteler için belirli bir tarife uygulanmadığı, alınan talep doğrultusunda
müşteri bazlı fiyat teklifleri verildiği, Eser Telekom’un talep ettiği 622 Mbps
ve 1.2 Gbps kapasitelerle ilgili fiyat tekliflerinin oluşturulabilmesi için Eser
Telekom tarafından bu devrelerin Türkiye ile karşı ülkelerde sonlanacağı
açık adreslerinin yazılı olarak bildirilmesi gerektiği, 340
- Yazılı olarak alınacak talepler üzerine ilgili operatör/idarelerle irtibata
geçilerek Türk Telekom tarafından hazırlanacak fiyat teklifinin Eser
Telekom’a bildirileceği,
- Ayrıca uluslararası kapasiteler bakımından Türk Telekom tarafından
sadece yurt içi transmisyonunun sağlanmadığı, uluslararası kapasite
taleplerinin yurt içi ve yurt dışı bir bütün olarak temin edilebildiği
06-13/155-39
10
açıklamaları yer almaktadır.
Türk Telekom’un bu yazısına istinaden Eser Telekom tarafından, 11.1.2005 tarihli
ihtarname ile söz konusu yüksek kapasiteler için istenen açık adres bilgileri Türk
Telekom’a gönderilmiş ve adresler bakımından tekliflerin derlenerek en geç 10 gün 350
içerisinde kendilerine gönderilmesi ve ayrıca bu bağlantı noktalarından daha
ekonomik olabilecek bağlantı noktalarının da taraflarına bildirilmesi talep edilmiştir.
Dosya mevcudu bilgilerden, 11.1.2005 tarihli Eser Telekom ihtarnamesine ilişkin
olarak, Türk Telekom tarafından 25.1.2005 tarihinde OTE Globe firmasına Eser
Telekom’un talepleriyle ilgili bir faks çekildiği, yine Eser Telekom’un talepleriyle
ilgili olarak, Telecom Italia Sparkle firmasına ise 31.1.2005 tarihinde faks çekildiği
anlaşılmaktadır.
İlgili Türk Telekom faksına OTE Globe firmasından gelen 27.1.2005 tarihli cevabi
faksta, halihazırda Yunanistan telekomünikasyon operatörü OTE ile Türk Telekom
arasında bulunan toplam kapasitenin (………)’lük (…….=…… Mbps) kısmının 360
Türk Telekom’un internet erişimi için kullanıldığı ve geriye kalan kapasiteyi ise
OTE Telekom’un üçüncü kişilere sunmuş olduğu teklifler için rezerve ettiği ifade
edilmektedir.
Telecom Italia Sparkle firmasına çekilen faks mesajı ile ilgili olarak ise, Türk
Telekom’a gönderilen 14.10.2005 tarih ve 4260 sayılı bilgi isteme yazısına Türk
Telekom tarafından verilen 21.10.2005 tarihli cevapta, bu faks mesajına Telecom
Italia Sparkle firmasının herhangi bir şekilde cevap vermediği ifade edilmektedir.
Tüm bu yazışmaların ertesinde Türk Telekom tarafından Eser Telekom’un
taleplerine yönelik olarak Katanya (İtalya) ötesinde Avrupa’daki POP noktalarına
erişim açısından daha düşük kapasiteler için alınmış olunan fiyat teklifleri baz 370
alınarak hazırlanan teklifte,
Kapasite Kurulum (Avro) Aylık Fiyat (Avro)
622 Mbps (………) (………)
1.2 Mbps (………) (………)
ayrıntılarına yer verilmektedir.
I.5. Değerlendirme
Yukarıda da ifade edildiği üzere Eser Telekom’un 26.2.2003 tarihli ilk başvurusu,
bu başvuruya verilen yanıtta, Türk Telekom’un ilgili tarife bilgilerine Türk
Telekom’un web adresinden ulaşılabileceği bilgisine yer verilerek
cevaplandırılmıştır.
Eser Telekom’un Atina-Yunanistan, Sofya-Bulgaristan, Brüksel-Belçika, Londra-
İngiltere veya Milan-İtalya istikametlerine 155 Mbps, 622 Mbps ve 1.2 Gbps
kapasitelerinde fiber optik kablo üzerinden uluslararası devre kiralama talebine 380
ilişkin 30.1.2004 tarihli Türk Telekom’a yaptığı başvuruya ise Türk Telekom
06-13/155-39
11
tarafından yaklaşık bir ay sonra verilen yanıtta, talep edilen hızlardaki data
devrelerinin tesisinin, Mayıs ayını takip eden aylarda mümkün olabileceği
belirtilmiş ve uluslararası kiralık data devre tarifelerine Türk Telekom web
adresinden erişilebileceği belirtilmiştir.
Bu yazışmaların ardından yukarıdaki başlık altında ayrıntılarına yer verildiği üzere,
Eser Telekom daha sonra 13.9.2004, 29.9.2004, 11.11.2004, 7.12.2004 ve
30.12.2004 tarihli yazıları ile uluslararası data devre taleplerini yinelemiştir. Ancak
Eser Telekom, tüm bu yazışmalar süresince, uluslararası data devre taleplerinin
içeriğinde esasa özgü önemli değişikliklere ve yeni eklemelere gitmiştir. Bu 390
değişiklikler sonucunda yenilenen her bir talep, bu taleplere verilecek yanıtlarda da
önemli değişiklikler gerektirmek suretiyle taraflar arasındaki yazışma sürecini
doğal olarak uzatmıştır. Ayrıca ayrıntısına yukarıda yer verilen Eser Telekom’un
30.12.2004 tarihli ihtarnamesine, Türk Telekom tarafından verilen yanıtta yer alan,
“…622 Mbps ve 1,2 Gbps kapasitelerle ilgili fiyat tekliflerinin oluşturulabilmesi için
Eser Telekom tarafından bu devrelerin Türkiye ile karşı ülkelerde sonlanacağı açık
adreslerin yazılı olarak bildirilmesi gerektiği ve yazılı alınacak talepler üzerine ilgili
operatör/idarelerle irtibata geçilerek Türk Telekom tarafından hazırlanacak fiyat
teklifinin Eser Telekom’a bildirileceği” ifadesinden ve yine Türk Telekom tarafından
vurgulanan, yapılan bu başvurularda belirtilen taleplerin “belirli bir sonlanma 400
noktası içermediği ve paragrafta yer verilen diğer başvuruların belirsiz kapasite
talepleri” olduğu biçimindeki açıklamadan anlaşılacağı üzere, Eser Telekom’un
taleplerinin içeriğinde, bu taleplere verilecek yanıt için gerekli olan unsurlarda ifade
edilen eksiklikler, yazışma sürecinin uzamasına neden olan bir diğer önemli
etkendir.
Eser Telekom’un 30.12.2004 tarihli ihtarnamesinde yer alan, ”uluslararası devrenin
yurt dışından Türkiye hududuna kadar kısmının Eser Telekom tarafından yurt dışı
operatöründen temin edilmesi durumunda, devrenin Türkiye Denizaltı Fiber Optik
Sistemi Kara Terminali veya sınırındaki ilk karasal fiber optik terminaline bağlantısı
bakımından alınacak ücret ile söz konusu devrenin yurtiçi kesimine ait 410
şehirlerarası/şehir içi lokal kiralık devre tesis aylık kira ücretleri ve devre tesis
süresinin bildirilmesi” talebi, Türk Telekom’un cevabi yazısında “uluslararası
kapasiteler bakımından Türk Telekom tarafından sadece yurt içi transmisyonunun
sağlanmadığı, uluslararası kapasite taleplerinin yurt içi ve yurt dışı bir bütün olarak
temin edilebildiği” şeklinde ifade edilerek yanıtlanmıştır.
Eser Telekom’un 11.1.2005 tarihli ihtarnamesi ile söz konusu yüksek kapasiteler
için istenen açık adres bilgilerini Türk Telekom’a göndermesinden sonra ise Türk
Telekom, yukarıda da yer verildiği üzere Ote Globe ve Telecom Italia Sparkle
firmalarına Eser Telekom’un talebi ile ilgili olarak başvurmuş, ancak söz konusu
firmalardan talebin karşılanmasına yönelik herhangi bir olumlu yanıt alamamıştır. 420
Dolayısıyla, hâlihazırda elde bulunan bilgiler ve Türk Telekom’un beyanları
doğrultusunda, taraflar arasında yaşanan sürecin değerlendirilmesinden de
anlaşılacağı üzere, Türk Telekom’un kapasite sınırı ve elinde bulunan imkânlar
dâhilinde Eser Telekom’un taleplerini reddettiğini kabul etmek mümkün değildir.
06-13/155-39
12
Ayrıca, Kurumumuza daha önce de intikal eden şikayetlerden, taraflar arasında
süregelen uyuşmazlıklar bulunduğu bilinmektedir. Dosya içeriği anılan geçmiş
uyuşmazlıklarla birlikte dikkate alındığında, dosya konusu şikayetin daha çok
taraflar arasındaki ticari ilişkiden kaynaklandığı anlaşılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre; 430
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin denizaltı ve karasal fiber optik kablolardaki hakim
durumunu kötüye kullandığı iddiası ile ilgili olarak;
 Eser Telekomünikasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin, gerek Türk
Telekomünikasyon A.Ş. ile yaptıkları tüm yazışmalar süresince, uluslararası
data devre taleplerinin içeriğinde esasa özgü önemli değişikliklere giderek
gerekse uluslararası data devre taleplerinin içeriğinde, bu taleplere
verilecek yanıt için gerekli olan, “devrelerin Türkiye ile karşı ülkelerde
sonlanacağı açık adresler” gibi unsurlara yer vermeyerek yazışma sürecinin
uzamasına yol açması,
 dosya konusu şikayetin daha çok taraflar arasındaki ticari ilişkiden 440
kaynaklanması
nedenleriyle, hakkında önaraştırma yürütülen Türk Telekomünikasyon A.Ş.
hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığına OYÇOKLUĞU ile karar
verilmiştir.

Başkan İkinci Başkan


(izinli)
Mustafa PARLAK Tuncay SONGÖR




Prof Dr. Zühtü AYTAÇ Rıfkı ÜNAL




Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI M. Sıraç ASLAN
(karşı oy) (karşı oy)




Süreyya ÇAKIN Mehmet Akif ERSİN
(karşı oy)
06-13/155-39

13
16.02.2006 tarih ve 06-13/155-39 sayılı Kurul Kararı’na

KARŞI OY GEREKÇESİ

Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve ilgili Kuruma yönelik geçmişteki
soruşturmalara itibar edilirse, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin, bu dosya
çerçevesinde, pazardaki hakim durumunu kötüye kullandığı; teknik veya ticâri
gerekçe veya uyuşmazlık iddia ve savunması ile sorumluluktan kaçınıp kolay yolu
seçtiği, dolayısıyla, hakim durumdaki bir teşebbüsün göstermesi gereken
hassasiyetten uzak olduğu izahtan vârestedir.

Soruşturma açılması gerektiği düşüncesiyle, aksi yöndeki Kurul Kararı’na
katılamıyorum.







Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI
Kurul Üyesi
























06-13/155-39

14

Rekabet Kurulu’nun 16.02.2006 tarih ve 06-13/155-39 sayılı Kararı’na


KARŞI OY GEREKÇESİ



Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin denizaltı ve karasal fiberoptik kablolardaki
hakim durumunu kötüye kullanması konusunda alınan söz konusu Kurul Kararı’na
aşağıda belirttiğim gerekçeler ile karşıyım.
Şikayetin konusu olan denizaltı ve karasal fiber optik kablolar bakımından
Türkiye içerisinde Türk Telekom’un fiili olarak tekel durumda bir işletme olması
nedeniyle, DANTE projesinin Türkiye ayağı için gerekli olan bağlantı ve veri
transferi hizmetinin ancak ve ancak Türk Telekom’dan kiralık kapasite talep etmek
yoluyla sağlanabilmesi mümkün olduğundan, Türk Telekom’un bu pazarda hakim
durumda olduğu açıktır.
Bu çerçevede, Önaraştırma Raporu’nda yer verilen bilgilerden Eser
Telekom’un Atina-Yunanistan, Sofya-Bulgaristan, Brüksel-Belçika, Londra-İngiltere
veya Milan-İtalya istikametlerine 155 Mbps, 622 Mbps ve 1.2 Gbps kapasitelerinde
Fiber Optik kablo üzerinden Uluslararası Devre kiralama talebine ilişkin 30.1.2004
tarihli Türk Telekom’a yaptığı başvuruya Türk Telekom tarafından yaklaşık bir ay
sonra verilen yanıtta, talep edilen hızlardaki data devrelerinin tesisinin, Mayıs ayını
takip eden aylarda mümkün olabileceği ve Uluslararası Kiralık Data Devre
tarifelerine Türk Telekom web adresinden erişilebileceğinin belirtildiği; daha sonra
ise, Eser Telekom’un 13.09.2004, 29.09.2004, 11.11.2004, 07.12.2004 tarihli
yazıları ile ısrarlı bir şekilde söz konusu taleplerini yinelemesine karşın Türk
Telekom’un, Eser Telekom’un Ankara 24. Noterliği’nden keşide edilen 30.12.2004
tarih ve 36290 yevmiye numaralı bir ihtarnamesine kadar ilgili yazılara herhangi bir
yanıt vermemiş olduğu; bu nedenlerle Türk Telekom’un önce, Eser Telekom’a,
taleplerine ilişkin olarak kendi web sitesini adres olarak göstermek, böylece Eser
Telekom’u yanlış bir adrese yönlendirmek ve sonrasında ise Eser Telekom’un
06-13/155-39

15
ısrarlı yazılarına 3,5 ayı aşkın bir süre boyunca yanıt vermemek suretiyle Eser
Telekom’u, taleplerine ilişkin gerçekçi hiçbir yanıt vermeyerek ticari yaşamda kabul
edilemeyecek kadar uzun bir süre beklettiği anlaşılmaktadır.
Türk Telekom, Eser Telekom’un başvurularında kapasite ve sonlanma
noktalarının belirtilmediğini iddia etmektedir. Ancak bu iddiaların doğru olduğu
varsayılsa bile, 3,5 ayı geçen bir süre boyunca tekrarlanan taleplere karşın,
kendisinden mal ve hizmet talep eden bir müşterisine, talepleri konusunda
herhangi bir yanıt verilmemesinin ya da bu müşterinin, talepleri konusunda
bilgilendirilmemesinin, sunduğu hizmet satışları ile gelir elde eden rasyonel bir
teşebbüs tavrı olmadığı açıktır.
Ayrıca, Eser Telekom tarafından talep edilen söz konusu hizmetin
sağlanması açısından, uluslararası data devrelerinin Türkiye ile karşı ülkelerde
sonlanacağı açık adreslere ilişkin eksikliklerin, Türk Telekom’un Eser Telekom
tarafından yapılan ve pek çok kez yinelenen başvurulara sessiz kalmasının
gerekçesi olamayacağını düşünmekteyim. Bu eksiklik, karşılıklı iş yapma ve gelir
elde etme güdüsü ile hareket eden teşebbüslerin sessiz kalmak yerine iletişim
kurma yoluyla sergileyecekleri çabalar aracılığıyla kolayca giderilebilecek
niteliktedir.
Bu eksikliğin giderildiği Eser Telekom’un 11.01.2005 tarihli ihtarnamesi ile
devrelerin Türkiye’de ve karşı ülkelerde sonlanacağı açık adresleri bildirmiş
olmasına karşın, Türk Telekom’un, söz konusu yazıda belirtilen taleplere ilişkin ilk
başvurusunu (taleplere ilişkin verilecek yanıtın, katılınılacak ihalede teklif verilmesi
bakımından ivedilik ve önem arz ettiği belirtilmiş olmasına karşın) OTE firmasına
ancak 25 Ocak 2005 tarihinde, yani başvurudan ancak iki hafta sonra yaptığı
açıkça görülmektedir. Aradan geçen iki haftalık sürenin ise Türk Telekom’un Eser
Telekom’un taleplerine karşı benimsemiş olduğu kayıtsız tutumun bir yansıması
olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Benzer bir şekilde Türk Telekom tarafından, Eser Telekom’un talepleriyle
ilgili olarak diğer kapasite temin imkânı olarak değerlendirilen Telecom Italia
06-13/155-39

16
Sparkle firmasına ise Eser Telekom’un başvurusundan ancak 20 gün sonra,
31.01.2005 tarihinde faks gönderilmiştir. Türk Telekom’un Kurumumuz tarafından
kendilerine gönderilen 14.10.2005 tarihli bilgi isteme yazısına göndermiş olduğu
cevap yazısında ise Türk Telekom’un talepleriyle ilgili olarak Telecom Italia
Sparkle firmasının kendilerine hiçbir yanıt vermediği ifade edilmektedir. Türk
Telekom’un 11.01.2005 tarihli Eser Telekom taleplerine ilişkin bu başvuruyu
Telecom Italia Sparkle firmasına, talebin gelmesinden sonra 20 günlük bir süre
içinde yapmış olması, yine bu firmanın Eser Telekom’un taleplerine karşı
göstermiş olduğu kayıtsız tutuma ilişkin oluşan olumsuz fikirleri pekiştirmektedir.
Bu çerçevede, Türk Telekom’un Telecom Italia Sparkle firmasından herhangi bir
yanıt alamaması karşısında talebine ilişkin herhangi bir yinelemede ya da tenkitte
bulunmamış olmasının iyi niyet kuralları ya da ticari örf ile bağdaşır olmadığını
düşünmekteyim.
Buna ek olarak, Eser Telekom ile DANTE arasında kapasite sağlanmasına
yönelik yapılan anlaşmanın sözleşmenin bitim tarihinden itibaren 3 ay
uzatılmasına karşın Türk Telekom’un Eser Telekom’a ihale çerçevesindeki
taleplerine yönelik teklifinin ancak 10.05.2005 tarih ve 1959 sayılı Türk Telekom
faksı ile iletildiğinin görülmektedir. Söz konusu teklifin tarihi ise Eser Telekom’un
ihaleye katılımı için gecikmiş bir teklif olduğu açıktır
Hizmet satarak gelir elde eden rasyonel bir firmanın, satacağı hizmetlerle
doğrudan ilişkili olan taleplerinde daha makul ve kararlı davranması beklenecektir.
Buna rağmen, yazışma süreleri ve taleplere ilişkin tenkiden herhangi bir yazı
gönderilmemesi hususları da göz önünde bulundurulduğunda Türk Telekom’un iyi
niyet kuralları çerçevesinde üzerine düşen görevi yerine getirmiş olduğundan
bahsedilmesi güçtür. Takınılan bu tutumun gelir elde etme amacıyla faaliyetlerini
yürütmekte olan rasyonel bir teşebbüsün göstermesi gerekli davranışlardan uzak
ve Eser Telekom’un ihaleye girmesinin engellenebilmesi amacıyla zaman geçirme
politikasının bir sonucu olduğu kanaatindeyim.
.
06-13/155-39

17
Diğer taraftan, Türk Telekom’un OTE firması ile DANTE projesi kapsamında
talep edilen kapasitenin sağlanabilmesi amacıyla Önaraştırma Raporu’nun “ilgili
pazar” başlığı altında açıklanan NATO şebekesi üzerinden kapasite sağlanmasına
yönelik 5 Ekim 2005 tarihinde bir anlaşma yapılmış olduğu görülmüştür. Yapılan
anlaşma incelendiğinde sözleşme konusunun, DANTE Projesi kapsamında gerekli
olan hizmetlerin OTE firmasına temini olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca sözleşme
konusu hizmet spesifikasyonlarına bakıldığında ise bunların, Eser Telekom
tarafından talep edilen hizmetler ile uyuştuğu da anlaşılmaktadır.
Türk Telekom’a gönderilen 28.10 2005 tarihli bilgi isteme yazısında
“Yunanistan uyruklu bir telekomünikasyon şirketi olan OTE ile yapılan yazışma ve
anlaşmalar” talep edilmiş, fakat Türk Telekom tarafından OTE firmasının
Mednautilus firması üzerinden kapasite kiralayarak DANTE projesinin bir ayağını
teşkil eden Ankara ve İstanbul’daki erişim noktalarına erişimi hakkında OTE ile
yapılmış herhangi bir anlaşma hakkında bir bilgi verilmemiştir.
Dosya mevcudu bilgilerden DANTE projesi işinin Eser Telekom’un bütün
faaliyetlerinden elde ettiği cironun yarısından fazlasını oluşturduğu, elde edilen net
kar bakımından ise bu işten elde edilen gelirlerin daha da önemli bir paya sahip
olduğu ve sonuç olarak Eser Telekom’un faaliyetlerini yürütmesi bakımından
Dante projesinin önemli bir gelir kaynağı olduğu da anlaşılmaktadır. Bu bilgiler
ışığında Türk Telekom’un 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği iddia
edilen eylemleri sonucu Eser Telekom’un bu ihalenin dışında kalmasının,
şirket açısından büyük bir kayıp oluşturduğu ve bu kaybın şirketin pazardan
çıkmasına neden olabilecek nitelikte bir kayıp olduğunu düşünmekteyim.
Ayrıca Telekomünikasyon Kurumu’ndan gerek ilk inceleme gerekse
önaraştırma aşamasında Kurumumuza intikal eden görüşlerin her ikisinde de,
konunun, esas olarak serbest piyasada oluşan mal ve hizmet alımına ilişkin ihale
süreciyle ilgili olması dolayısıyla Telekomünikasyon Kurumu’nun görev alanı ile
doğrudan ilişkili olmadığının ve konuya ilişkin nihai değerlendirmenin Rekabet
Kurumu tarafından yapılmasının uygun olacağının düşünüldüğü ifade edilmektedir.
06-13/155-39

18
Ayrıca yine bu görüşlerin ikincisinde, Türk Telekom tarafından mahkeme konusu
edilmiş, taraflar arasındaki ticari ilişkiden kaynaklanan uyuşmazlıklara ve Eser
Telekom’un yetkisi dışında PRI hatları üzerinden ses iletimi yaptığına yönelik
iddialara ilişkin olarak ilgili mevzuatta hüküm bulunmadığı ve de ticari ilişkiden
kaynaklanan uyuşmazlıkların söz konusu hizmet talebinin karşılanmaması
bakımından bir gerekçe oluşturmayacağının ifade edildiği de görülmüştür.
Sonuç olarak, dosya kapsamında yapılan incelemelerden, Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin DANTE Projesi kapsamında açılan ihaleye yönelik
Eser Telekom’un taleplerini ihale tarihine kadar karşılamadığı anlaşılmaktadır.
Ayrıca Türk Telekom tarafından Eser Telekom’un benzer taleplerine rağmen, bu
talepler göz ardı edilmek suretiyle OTE ile bir anlaşma yapılarak bu firmaya
DANTE projesi kapsamında kapasite sağlandığı da tespit edilmiştir.
Bu çerçevede, Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin bu eylemlerinin arkasında
haklı bir ticari gerekçe bulunmadığı ve bu eylemlerin Eser Telekom’un pazar
dışına çıkarılmasına neden olabilecek nitelikte olduğu, dolayısıyla Türk
Telekomünikasyon A.Ş.’nin bu yolla 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği
iddiaları ciddi bulunarak bu teşebbüs hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılması gerektiği kanaatindeyim.


M.Sıraç ASLAN
Kurul Üyesi














06-13/155-39

19

(16.2.2006 tarihli, 06-13/155-39 sayılı Kurul Kararı’na)
KARŞI OY GEREKÇESİ


Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin denizaltı ve karasal fiber optik kablolardaki
hakim durumunu kötüye kullandığına dair yapılan başvuru ile ilgili olarak
çoğunluğun dosya konusu şikayetin taraflar arası ticari ilişkiden kaynaklanması
nedeniyle soruşturma açılmaması yönündeki görüşüne aşağıdaki sebeplerden
dolayı katılınamamıştır:

DANTE Projesi kapsamında açılan uluslar arası ihaleye katılmak isteyen ve
o tarih itibariyle bu projeyi yürütmekte olan Eser Telekom’un ihaleye girebilmesi
için Türk Telekom’un karasal fiber optik alt yapısını kullanmasının zorunlu olduğu
ve T. Telekom’un bu piyasada hakim durumda olduğu tartışmasızdır. Dosya
mevcudu bilgilerden, Eser Telekom’un Türk Telekom’dan gerekli fiyatları
alamadığı için ihaleye teklif veremediği ve bu nedenle ihale dışı kaldığı da açıktır.
Türk Telekom’un istenilen fiyatları haklı bir nedenle mi, yoksa hakim durumunu
kötüye kullanmak gayesiyle mi zamanında vermediğine dair bu aşamada şahsen
kesin bir kanaate ulaşılamamıştır.
Bilindiği üzere; 4054 sayılı Kanunun 42. maddesinde Kurulun, şikayet
başvurularında ileri sürülen iddiaları ciddi ve yeterli bulması soruşturma
yapılmasına karar verebileceği öngörülmektedir. Gerek dosya mevcudu İlk
İnceleme ve Önaraştırma Raporlarında ve eklerinde yer alan bilgi ve belgelerden,
gerekse Telekomünikasyon Kurumunun hem ilk inceleme hem de önaraştırma
safhalarında verdiği görüşlerden şikayet konularının 4054 sayılı Kanun
kapsamında incelenebileceği ve bir soruşturma açılmasına yetecek derecede ciddi
ve yeterli olduğu düşünülmektedir. Oysa çoğunluk, bu aşamada bir ihlal olmadığı
ve bu nedenle bir soruşturma açılmasına gerek olmadığı kesin kanaatine sahip
görünmektedir.

Mevcut dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler çerçevesinde bir ihlal olmadığı
ve dolayısıyla bir soruşturma açılmasına gerek olmadığı konusunda kesin bir
yargıya sahip olmadığım, aksine iddiaları ciddi ve yeterli bulduğum için
çoğunluğun soruşturma açılmaması yönündeki görüşüne iştirak imkânı
bulamadım.




Mehmet Akif ERSİN
Kurul Üyesi







Full & Egal Universal Law Academy