Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-157 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-59/1442-377
Karar Tarihi : 16.12.2009
10
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Evrim Özgül KAZAK, Esma GÜNDOĞDU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Oğuzhan ÖZTÜRK 20
Gazi Cad. Tuncay Sok. No:59 Elazığ
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
- Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Turgut Özal Bulvarı Aydınlıkevler 06103 Ankara
E. DOSYA KONUSU: Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin, düzenlediği diz üstü
bilgisayar kampanyasındaki fiyatları piyasa değerlerinin altında belirleyerek
rekabeti bozduğu iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: FBS Fırat Bilgisayar adına Oğuzhan ÖZTÜRK tarafından
gönderilen şikayet dilekçesinde özetle; 30
- Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin (Türk Telekom), bir diz üstü bilgisayar
kampanyası başlattığı,
- Bu kampanyada, başta 15,4 inçlik Toshiba marka bilgisayar olmak üzere, dizüstü
bilgisayarların piyasa değerlerinin çok altında satıldığı, peşin fiyatına taksitli
yapılan bu satışlardaki fiyatların kendilerinin bayi alış fiyatlarının altında olduğu,
- Anılan kampanyanın kendi pazar paylarını kaybetmelerine yol açtığı ve Türk
Telekom’un tekelleşme yolunda kendisine her geçen gün yeni kaynaklar eklediği
ifade edilerek, konunun 4054 sayılı Kanun çerçevesinde incelenmesi talep
edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.07.2009 tarih ve 4962 sayı ile giren 40
şikayet üzerine yapılan inceleme neticesinde hazırlanan 13.08.2009 tarih ve 2009-2-
157/İİ-09-EG sayılı İlk İnceleme Raporu, 17.08.2009 tarih ve REK.0.06.00.00-
110/317 sayılı Başkanlık Önergesi ile Rekabet Kurulu’nun 26.08.2009 tarih ve 09-39
sayılı toplantısında görüşülmüş ve Türk Telekomünikasyon A.Ş. hakkında
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Dosya konusuna ilişkin olarak, 5809 sayılı
Elektronik Haberleşme Kanunu’nun 7. maddesi gereğince 31.08.2009 tarih ve 3698
sayılı yazı ile Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’ndan (BTK) görüş talep edilmiştir.
09-59/1442-377
2
Konuya ilişkin BTK görüşü ve talep edilen bilgileri içeren yazı 26.09.2009 tarih ve
7680 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Yapılan inceleme sonucunda
hazırlanan 09.12.2009 tarih ve 2009-2-157/ÖA-09-EÖK sayılı Önaraştırma Raporu 50
10.12.2009 tarih, REK.0.06.00.00-110/505 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-59 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
Dosya konusu iddialara yönelik olarak Türk Telekomünikasyon A.Ş hakkında 4054
sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonuç
ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Görüşü
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun 7. maddesi gereğince 31.08.2009
tarih, 3698 sayılı yazı ile BTK’dan talep edilen ve 26.09.2009 tarih ve 7680 sayıyla 60
Kurum kayıtlarına intikal eden görüş yazısında özetle;
- 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu’nun 1. maddesinde, 4000 sayılı Kanun’un 1.
maddesi ile kurulan Türk Telekom’un, 406 sayılı Kanun ve özel hukuk
hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğunun açıkça vurgulandığı ve 406 sayılı
Kanun hükümleri çerçevesinde, Türk Telekom’un telekomünikasyon hizmetleri
dışındaki faaliyetlerini yasaklar mahiyette bir hükmün bulunmadığının
değerlendirildiği,
- İlgili mevzuat çerçevesinde Türk Telekom’un söz konusu faaliyette bulunmasında
herhangi bir sakıncanın bulunmadığının mütalaa edildiği,
- Diğer yandan, Türk Ticaret Kanunu’nun “Hükmi Şahısların Ehliyeti” başlıklı 137. 70
maddesine göre, Türk Telekom’un bilgisayar ve benzeri mal ve satışlar da
bulunabilmesi için şirket ana sözleşmesinde tanınmış bir yetkinin bulunmasının
gerekmekte olduğu ve değerlendirmelerde bu hususa da dikkat edilmesinin
gerekli olduğunun düşünüldüğü,
- Bununla birlikte şikayet konusu hususa ilişkin olarak yapılan inceleme ve Türk
Telekom’dan alınan cevaplar sonucunda, kampanyaya katılım için herhangi bir
şartın tüketicilerden istenmediği, tüketicilerden herhangi bir taahhüdün
alınmadığı,
- Türk Telekom müşterisi olmayan tüketicilerin de kampanyadan yararlanabildiği ve
tüketicinin sistemden ayrılması durumunda herhangi bir cezai şart ile 80
karşılaşmayacağının anlaşıldığı, bu nedenle şikayet konusu kampanyanın
etkilerinin daha ziyade bilgisayar piyasası üzerinde olabileceği değerlendirildiği
için söz konusu şikayetin 4054 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde
değerlendirilmesinin uygun olacağının düşünüldüğü
ifade edilmiştir.
I.2. Değerlendirme
Başvuru konusunu kısaca, Türk Telekom tarafından düzenlenen diz üstü bilgisayar
kampanyasında sunulan diz üstü bilgisayarların şikayetçinin (bayi olarak) alış
fiyatlarının altında olacak şekilde, değerinin oldukça altında satılmasıyla diz üstü
bilgisayarların pazarlandığı piyasada rekabetin kısıtlanması olarak özetlemek 90
mümkündür. Söz konusu ifadeler, şikayet ile ilgili yapılacak incelemenin rekabet
09-59/1442-377
3
hukuku literatüründe yıkıcı fiyatlama olarak adlandırılan kavram bakımından ele
alınmasını gerekli kılmaktadır.
Yıkıcı fiyat, üzerinde anlaşma sağlanan genel kabul görmüş bir tanımı olmamakla
birlikte, rekabetin elimine edilmediği veya en azından kısıtlanmadığı durumda, kârlı
olmayan fiyat olarak ifade edilmektedir. Bu nedenle yıkıcı fiyatlama yapan
teşebbüsün daha sonra fiyatlarını rekabetçi seviyenin üzerine çıkararak zararını telafi
etmeyi amaçladığı kabul edilmektedir. Dolayısıyla yıkıcı fiyat uygulaması genellikle
maliyet altı fiyat olarak ortaya çıkmaktadır. Olağandışı düşük fiyatlara katlanılmasının
gerekçesini ise, rakiplerin söz konusu fiyatlar ile rekabet edemeyerek piyasa dışına 100
itilmesi amacı oluşturmaktadır. Yıkıcı fiyatlama döneminde katlanılan zararlar,
rakiplerin piyasa dışına itilmesinden sonra yapılan fiyat artışları ile karşılanabilecektir.
Bu anlamda bir yıkıcı fiyatlama uygulamasından bahsedilebilmesi için teşebbüsün
hakim konumda bulunması, fiyatın maliyet altı olması, rakiplerin piyasa dışına
çıkarılmasının amaçlanması ve yıkıcı fiyatlama dönemindeki zararların
karşılanabilmesi başlıca unsurlar olarak karşımıza çıkmaktadır.
Bu çerçevede başvuru konusunun yukarıda yer verilen unsurların varlığı bakımından
değerlendirilmesi gerekmektedir. Söz konusu değerlendirmenin yapılabilmesi
bakımından Türk Telekom’dan şikayet konusu “Çok Kazandıran Kampanya”
hakkında bilgi talep edilmiştir. Söz konusu bilgilerde özetle; 110
- Çok Kazandıran Kampanya’nın 15 Haziran 2009 tarihinde başladığı ve halen
model sayısı azalarak ve sınırlı stoklarla devam ettiği,
- Çok Kazandıran Kampanya kapsamında bayilerden ürün satışının kredi kartı
ile yapıldığı, ürün satın alma ve ödeme süreçlerinde hiçbir şekilde Türk
Telekom’un yer almadığı,
- Kampanya kapsamındaki ürünün fiyatının tedarikçi firmalar tarafından
belirlendiği, tedarikçinin belirlediği fiyatların, kampanya fiyatı olarak bayilere
lanse edildiği,
- Kampanyanın bayiler tarafından müşteri çekmek amacıyla yapıldığı, bayilerin
kampanya kapsamında yaptıkları satış üzerinden tedarikçi firmalardan prim 120
aldıkları, satımı yapılmayan ürünlerin riskinin tedarikçide kaldığı,
- Kampanyaya herhangi bir katılım şartının bulunmadığı, kampanyaya
katılabilmek için Türk Telekom tarafından hiçbir taahhüt alınmadığı ve
dolayısıyla tüketiciye sistemden erken ayrılması durumunda herhangi bir
cayma cezasının uygulanmadığı, Türk Telekom abonesi olmayan
müşterilerinin de kampanyadan yararlanabildikleri,
- Türk Telekom olarak ürün tedarikçisi firmalar, bayi ve bankalarla kampanyaya
ilişkin herhangi bir yazılı anlaşma ve sözleşmelerinin bulunmadığı,
- Türk Telekom’un söz konusu kampanyaya yönelik olarak yaptığı katkının
yalnızca kampanyanın tanıtımına yönelik olduğu, kampanya kapsamında Türk 130
Telekom tarafından elde edilecek faydanın, aboneleri olan müşterilerinin
kampanya sayesinde elde edecekleri faydalara aracılık etmek suretiyle
müşteri memnuniyetini artırmak ve bayilerinin elde edecekleri kazançlara
paralel olarak daha etkin çalışmalarının sağlanması şeklinde ortaya
çıkmasının beklendiği
ifade edilmiştir.
09-59/1442-377
4
Yukarıda yer verilen bilgilerden, başvuruya konu kampanyanın tedarikçi teşebbüsler
ile Türk Telekom bayileri arasında ve tamamıyla söz konusu tarafların arasındaki
ticari ilişkiler çerçevesinde şekillendiği anlaşılmaktadır. Kampanya konusu diz üstü
bilgisayarların satış fiyatı tedarikçi teşebbüsler tarafından belirlenmektedir. Bayiler 140
kampanya kapsamında yaptıkları satış üzerinden tedarikçi firmalardan prim
almaktadırlar. Diğer taraftan Türk Telekom’un söz konusu kampanyaya ilişkin olarak
bayileri veya tedarikçi teşebbüsler ile herhangi bir anlaşması veya taahhüdü
bulunmamaktadır. Ürünlerin satış fiyatı Türk Telekom tarafından belirlenmemekte,
ürünlerin alım-satım koşulları veya ödeme süreçlerinde Türk Telekom’un herhangi bir
müdahalesi bulunmamaktadır. Buna ek olarak, söz konusu kampanyaya katılım
bakımından Türk Telekom abonesi olunması gibi Türk Telekom’un faaliyetleri ile ilgili
herhangi bir koşul getirilmemekte, kampanyaya katılanlara Türk Telekom tarafından
herhangi başka bir avantaj/ürün(hizmet) sunulmamaktadır. Dolayısıyla söz konusu
kampanyadan Türk Telekom abonesi olan veya olmayan bütün müşterilerin, bayi ve 150
tedarikçi teşebbüsler arasında anlaşmaya varılan koşullar üzerinden alım
yapabilmesi mümkündür.
Çok Kazandıran Kampanya’ya ilişkin olarak Türk Telekom tarafından yapılan
duyurularda kampanyanın 15 Haziran-31 Temmuz 2009 tarihleri arasında geçerli
olacağının ifade edildiği, ancak kampanyanın model sayısı azalarak ve sınırlı
stoklarla halen devam ettiği görülmektedir. Nitekim şikayetçi tarafından gönderilen
bilgi yazısında da söz konusu kampanyanın Haziran-Temmuz 2009 başladığı ve
elinde stok bulunduran bayiler hariç olmak üzere 31 Ağustos tarihinde bittiği, bu
nedenle Kurumumuzdan bundan sonraki kampanyalarda kendilerini etkileyecek
satışların olmasının engellenmesinin talep edildiği görülmektedir. 160
Yukarıda ifade edildiği üzere, yıkıcı fiyatlama kavramı en genel ifadesiyle
piyasalardaki rekabetin kısıtlanması veya ortadan kaldırılması amacıyla, ürün(hizmet)
fiyatının belli bir süreliğine maliyetlerin altında belirlendiği bir uygulamayı ifade
etmektedir. Şikayet dilekçesinde Türk Telekom tarafından söz konusu kampanyada
sunulan diz üstü bilgisayarların fiyatlarının, kendilerinin maliyetlerinin altında
belirlenmesi suretiyle diz üstü bilgisayar piyasasındaki rekabetin kısıtlandığı iddia
edilmektedir. Öte yandan, dosya kapsamında elde edilen bilgilerden şikayet konusu
kampanyanın bayiler ve tedarikçi teşebbüsler arasında ve Türk Telekom’dan
tamamen bağımsız olarak hayata geçirildiği, bununla birlikte diz üstü bilgisayarların
fiyatlarının tedarikçi teşebbüsler tarafından belirlendiği ve söz konusu fiyatların da 170
kampanya fiyatları olarak duyurulduğu görülmektedir. Kampanya konusu diz üstü
bilgisayar fiyatlarının Türk Telekom tarafından belirlenmediği ve kampanyaya ilişkin
olarak Türk Telekom ile bayiler veya tedarikçi teşebbüsler arasında herhangi bir
sözleşme/ilişki bulunmadığı göz önüne alındığında, kampanya dolayısıyla sunulan
fiyatların Türk Telekom tarafından uygulanan bir yıkıcı fiyatlama olarak adlandırılması
mümkün görünmemektedir. Bu çerçevede söz konusu kampanya vasıtasıyla Türk
Telekom tarafından yıkıcı fiyatlama yapılarak ilgili piyasalarda rekabetin
kısıtlanmasının mümkün olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
180
09-59/1442-377
5
J.SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara
ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy