Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-2-136
Karar Sayısı : 07-18/165-55 (İlk İnceleme)
Karar Tarihi : 1.3.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
II. Başkan : Tuncay SONGÖR
Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, 10
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN.
B. RAPORTÖRLER : Ali ARIÖZ, Adnan AKGÜN, Ümit Nevruz ÖZDEMİR
C. ŞİKÂYET EDEN : - Naci ÖZER
Fatih Mah. 27 Mayıs Cad. Cami Sok. No:5 Özen İş Hanı
Oda No:17 K.Çekmece/İstanbul
- İhbar
- Gizlilik talebi mevcuttur.
- İhbar
D. HAKKINDA İLK İNCELEME 20
YAPILAN : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Turgut Özal Bulvarı 06103 Aydınlıkevler/Ankara
E. DOSYA KONUSU : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin İlk Bilgisayarım
Kampanyası’nda kullanılmak üzere ihale yoluyla temin ettiği ADSL modemlere
ilişkin başvurular.
F. İDDİALARIN ÖZETİ : Yapılan başvurularda özetle;
27.7.2006 tarih ve 26241 sayılı Resmi Gazete’de ADSL hizmetlerinin tek satıcısı olan
Türk Telekomünikasyon A.Ş. (Türk Telekom) tarafından 500.000 adet ADSL modem
alınacağının ilan edildiği, modemlere ilişkin ihalenin 9.8.2006 tarihinde
gerçekleştirildiği, günümüze kadar olan uygulamada ADSL modemlerin tüketiciler 30
tarafından pazardan serbestçe satın alınmakta olduğu fakat Türk Telekom’un “İlk
Bilgisayarım Kampanyası” nedeniyle bu imkânın ortadan kalkacağı, dolayısıyla birçok
imalatçı ve ithalatçı firmanın satış yapamaz hale gelerek stoklarındaki mallar
dolayısıyla zor durumda kalacağı belirtilerek Türk Telekom’un söz konusu
eylemlerinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4 ve 6.
maddelerine aykırılık teşkil ettiği iddia edilmekte ve Kanun’un 9. maddesi uyarınca
ihlalden önceki durumu koruyucu nitelikte tedbirlerin alınması talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.8.2006 tarih ve 5753 sayı ile yapılan
başvuru üzerine, 4.9.2006 tarih ve 2099 sayılı yazı ile Telekomünikasyon
Kurumu’ndan görüş talep edilmiş ve söz konusu görüş 26.9.2006 tarih ve 6497 sayı 40
ile Kurum kayıtlarına girmiştir. İlgili yazıda 14.9.2006 tarih ve 2006/DH-10/572 sayılı
Telekomünikasyon Kurulu Kararı ile “Modem piyasasında birden fazla firmanın
faaliyet gösterdiği ve tüketicinin ADSL başvurusu yaptığında, işbu hizmet ile birlikte
ADSL modem almaya zorunlu tutulamayacağı hususları göz önünde tutularak
konunun Rekabet Kurumu’nca değerlendirilmesinin yerinde olacağı” görüşüne
ulaşıldığı ifade edilmiştir.
5.10.2006 tarihinde 6706 ve 6707 sayılar ile benzer içerikli başvurular Kurum
kayıtlarına girmiş ve bu başvurulara ilişkin olarak da Telekomünikasyon Kurumu’ndan
13.10.2006 tarihinde, 3676 ve 3677 sayılı yazılar ile görüş talep edilmiştir. İlgili
başvurulara ilişkin Telekomünikasyon Kurumu görüşü 20.11.2006 tarih ve 7723 sayı 50
ile Kurum kayıtlarına girmiştir. Görüşte, ADSL modem perakende pazarında
faaliyetlerin standartlara uyması şartıyla Telekomünikasyon Kurumu düzenlemeleri
kapsamında herhangi bir izne veya yetkilendirmeye tutulmadığı ifade edilerek
yukarıda yer verilen önceki tarihli Telekomünikasyon Kurumu görüşüne atıf
yapılmıştır.
Aynı zamanda, Kurum kayıtlarına 28.8.2006 tarihi ve 5797 sayı, 14.11.2006 tarih ve
7586 sayı ile giren e-posta başvurularında da aynı hususlar dile getirilmiştir.
Dosya konusu başvurulara ilişkin olarak 30.10.2006 tarih ve 2006-2-136/BN-06-A.A.
sayılı bilgi notu hazırlanarak, söz konusu başvuruların, ilgileri nedeni ile, Kurum
kayıtlarına 13.9.2006 tarih ve 6199 sayı ile giren Türk Telekom tarafından yapılan 60
menfi tespit başvurusunun sonuçlandırılmasının ertesinde değerlendirilmesinin
yerinde olacağı belirtilmiş, Rekabet Kurulu tarafından 10.11.2006 tarih ve 06-83 sayılı
toplantıda konu hakkında bilgi alınmıştır.
Yapılan inceleme sonucunda hazırlanan, 13.2.2007 tarih ve 2006-2-136/İİ-07-AA
sayılı İlk İnceleme Raporu 26.2.2007 tarih ve REK.0.06.00.00-110/74 sayılı Başkanlık
önergesi ile 07-18 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dosya konusu şikâyetlerle ilgili olarak
4054 sayılı Kanun kapsamında yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığı ifade
edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 70
Türk Telekom’un İlk Bilgisayarım Kampanyası’na ilişkin menfi tespit başvurusunun
değerlendirildiği 29.1.2007 tarih ve 2006-2-189/MM-07-AD sayılı ön inceleme
raporunda, Türk Telekom tarafından ilk bilgisayarım kampanyası kapsamında verilen
modemlerin nasıl tedarik edildiği ve ne şekilde kullanıcılara sunulacağı açıklandıktan
sonra konu hakkında şu değerlendirmeye yer verilmiştir:
“Kampanya kapsamında değerlendirilmesi gereken bir diğer husus, Kampanya’da
TTNet A.Ş. tarafından verilen ücretsiz modemler nedeniyle modem pazarında
rekabeti bozucu nitelikte bir uygulama yapılıp yapılmadığıdır” … “Modem pazarı
açısından bakıldığında, TTNet A.Ş.’nin yaptığı bir ihale yoluyla, bu pazarda faaliyet
gösteren iki teşebbüsten toplam 500.000 adet ADSL modem alımı yaptığı 80
görülmektedir. Söz konusu modemler TTNet A.Ş.’nin kampanyalarında abonelere
ücretsiz verilmektedir. TTNet A.Ş.’nin, modem pazarında herhangi bir faaliyeti
bulunmaması nedeniyle, söz konusu ürünün alım pazarında önemli bir güce
erişeceği düşünülse bile, ihaleyle yüksek miktarda modem almasının ve bunları
ücretsiz dağıtmasının, modem pazarında kötüye kullanma niteliğinde bir davranış
olmayacağı düşünülmektedir.”
İlgili menfi tespit başvurusu 8.2.2007 tarihli Rekabet Kurulu toplantısında görüşülmüş
ve başvuruya konu sözleşme ve metinlerin 4054 sayılı Kanun’un 4.,6. ve 7.
maddelerine aykırı olmadıklarına, dolayısıyla bu sözleşmelere menfi tespit belgesi
verilmesine karar verilmiştir. 90
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinde bir ya da birden fazla teşebbüsün ülkenin
bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasında tek başına yahut
başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanılmasının
hukuka aykırı olduğu düzenlenmektedir. Hâkim durumun kötüye kullanılması ise
ancak rekabetin sınırlandırılması, bozulması ya da ortadan kaldırılması ile mümkün
olabilmektedir. 4054 sayılı kanun hangi davranışların hâkim durumun kötüye
kullanılması olarak değerlendirilmesi gerektiği hususunda ise tahdidi olmamakla
birlikte 6. maddenin devamında bir takım örneklere yer verilmektedir. Bu sayılan
örnekler arasında pazara girişlerin engellenmesi, ayrımcılık, bağlama gibi birtakım
kötüye kullanma hallerinin sayıldığı görülmektedir. Rekabet Kurulu’nun günümüze 100
kadar olan içtihadı göstermektedir ki bir teşebbüsün eylemlerinin kötüye kullanma
olarak addedilebilmesi için söz konusu eylemlerin rekabetin bozulmasını,
sınırlandırılmasını ya da ortadan kaldırılmasını amaçlıyor olması gerekmektedir, aksi
takdirde piyasa aktörlerin ekonomik olarak rasyonel olduğu kabul edilen
davranışlarını rekabet hukuku açısından açıklamak mümkün olmayacaktır.
Yukarıda tarih ve kayıt numaralarına yer verilen başvurularda genel olarak Türk
Telekom’un ADSL hizmetlerinin sunumunda hâkim durumda bulunduğu ve ADSL
modemlerinin de bu hizmetle birlikte sunulmasının, modem satış ve pazarlama
faaliyetlerinde bulunan diğer teşebbüsleri zor duruma soktuğu ya da pazarın dışına
çıkardığı ifade edilmektedir. Türk Telekom’un bu eyleminin hâkim durumun kötüye 110
kullanılması olarak değerlendirilebilmesi ancak bu teşebbüsün ilgili pazar ya da
pazarlarda rekabetin sınırlandırılmasını amaçlaması ile mümkün olabilecektir. Fakat
her ne kadar Türk Telekom’un söz konusu davranışları pazarda faaliyet gösteren
firmaları olumsuz etkileyebilecekse de şikâyette bulunan ya da Türk Telekom’un
modem satışından olumsuz etkilenebilecek teşebbüslerin ADSL modem pazarında
herhangi bir faaliyetinin bulunmamasından dolayı hiçbir şekilde Türk Telekom’un
potansiyel ya da fiili rakibi olarak nitelendirilemeyeceklerdir. Dolayısıyla Türk
Telekom’un şikâyet edilen eylemlerinin hâkim durumun kötüye kullanılması olarak
değerlendirilebilmesi için gerekli olan amaç-kasıt vasfından yoksun olduğu
görülmüştür. 120
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; şikâyet konusu iddia ile ilgili
olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde önaraştırma yapılmasına ya da soruşturma
açılmasına gerek olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy