Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-2-79 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 05-55/833-226
Karar Tarihi : 8.9.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Süreyya ÇAKIN.
B. RAPORTÖRLER : Ali DEMİRÖZ, Ayşe Özlem UZUN
C. ŞİKAYET EDEN : Süperonline Uluslararası Elektronik Bilgilendirme
Telekomünikasyon ve Haberleşme Hizmetleri A.Ş.
Yıldız Caddesi No: 34 Polat İş Merkezi Beşiktaş 20
34353-İSTANBUL
D. HAKKINDA
ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Turgut Özal Bulvarı 06103 Aydınlıkevler-ANKARA
E. DOSYA KONUSU : Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin öğretmen,
öğretim üyeleri ve öğrencilere yönelik düzenlediği ADSL kampanyasının
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u ihlal ettikleri iddiası. 30
F. İDDİALARIN ÖZETİ : Süperonline Uluslararası Elektronik Bilgilendirme
Telekomünikasyon ve Haberleşme Hizmetleri A.Ş. (Süperonline) yetkilileri
tarafından gönderilen şikayet dilekçesinde özetle;
- Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin (Türk Telekom), internet hizmeti ve
altyapı sağlama pazarı da dahil olmak üzere telekomünikasyon
pazarında hakim durumda olan bir teşebbüs olduğu ve internet
altyapısı sağlama pazarında tekel durumunda olduğu,
- İnternet servis sağlayıcılarının (İSS) ADSL teknolojisini kullanarak
internet erişimi sağlama hizmetini Türk Telekom’dan altyapı alarak 40
verebildikleri,
- Süperonline ile Türk Telekom arasında 31.3.2005 tarihinde 100.000
adet ADSL portunun “yeniden satış (resell)” modeliyle satışını
kapsayan İnternet Servis Sağlayıcılığı Sözleşmesi (“Sözleşme”)
imzalanmış olduğu, Süperonline’ın bu Sözleşme çerçevesinde Türk
05-55/833-226
2
Telekom’dan yürürlükte olan toptan ADSL port tarifesi uyarınca son
kullanıcı fiyatı üzerinden %18 indirim ile ADSL port almakta ve son
kullanıcıya satmakta olduğu,
- Türk Telekom’un ADSL satışlarında 21.6.2005-15.10.2005 tarihleri
arasında geçerli olmak üzere ilk ve orta öğretim ile yüksek öğretim 50
kurumlarında okuyan öğrenciler, bu kurumlarda çalışan öğretmenler ve
diğer çalışanlar ile bu kurumlardan emekli olanların ve bunların birinci
derecede yakınlarının faydalanabileceği bir kampanya başlatmış
olduğu, bu kampanyada hedef kitlenin Türkiye Cumhuriyeti nüfusunun
%25’i olduğu,
- Söz konusu kampanya kapsamında Türk Telekom’un 256 Kbps limitli
veya limitsiz ADSL abonelik başvurusu yapanlardan ADSL bağlantı
ücreti olan 59 YTL’yi, bir aylık kullanım bedelini (49 YTL (limitsiz) ya da
29 YTL (limitli)) ve 256 Kbps limitli aboneliklerde 1 aylık kota aşım
ücretini (MB başına 1 Ykr) almadığı; bunun da vergiler dahil son 60
kullanıcıya yaklaşık olarak 108 YTL’lik bir indirim anlamına geldiği,
yıllık bazda bakıldığında indirim oranının %17,35’e tekabül ettiği,
- Türk Telekom’un bu kampanyayı Süperonline’dan ADSL satın alan
kullanıcılara uygulamadığı ve Süperonline’a %18 indirim ile sattığı
ADSL portlarını bu kampanya kapsamında son kullanıcıya da aynı
indirim oranıyla satarak Süperonline’ın ADSL teknolojisini kullanarak
internet hizmeti sağlama pazarına girmesini engellediği, faaliyetlerini
zorlaştırdığı, ayrımcılık yaptığı ve böylece hakim durumunu kötüye
kullandığı
ifade edilmekte ve 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği iddia edilen Türk 70
Telekom hakkında soruşturma açılması; Süperonline’ın söz konusu ihlaller
neticesinde mevcut durumda uğramakta olduğu ve uğrayabileceği ciddi ve telafisi
imkansız zararlara karşı 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca koruyucu
nitelikte geçici tedbir alınması ve 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesi uyarınca
para cezası ile tecyizine karar verilmesi talep edilmektedir.
Şikayet konusuyla ilgili olarak, Raportörlerce Süperonline Pazarlama ve İş
Geliştirme Direktörü ile 15.8.2005 tarihinde yapılan telefon görüşmesinde dile
getirilen hususlara istinaden Kuruma gönderilen ek bilgi yazısında,
- Türk Telekom’un İnternet Servis Sağlayıcılığı Sözleşmesi (Sözleşme) 80
şartlarını diğer İSS’lere de aynen uygulamakta olduğu, ancak, Türk
Telekom’un son kullanıcılara uyguladığı indirimlerin Süperonline’a
veya diğer İSS’lere uygulanmadığı,
- Türk Telekom’un uyguladığı kampanyanın detayları incelendiğinde son
kullanıcıya senelik olarak:
Limitsiz 256 Kbps internet erişiminde %16,69 (vergiler hariç 81.20 YTL)
05-55/833-226
3
Limitli 256 Kbps internet erişiminde %21,62 (vergiler hariç 66.17 YTL ve kota
aşımına tekabül eden ücretin de ilk ay tahsil etmemesi suretiyle daha yüksek
olabilir)
oranlarında indirim uygulandığı, 90
- Türk Telekom’un toptan tarife olarak “resell” modelinde İSS’lere
sağladığı indirim oranı, son kullanıcı fiyatı üzerinden %18 iken, son
kullanıcıya kampanya adı altında kota aşımı ile birlikte %21.62
oranından daha fazla indirim yaptığı;
- Ayrıca Türk Telekom’un, çözüm ortaklarına elektronik ortamda
sağlamakta olduğu gerçek zamanlı port kontrolü, satışı, sipariş geçme
vb. imkanlarını İSS’lere sağlamamasının İSS’lerin işletme maliyetleri
yükselttiği,
- Sözleşme şartlarının, Telekomünikasyon Kurumu tarafından
belirlenmediği ve bu konuda Kurum’un bir referans sözleşmesinin de 100
bulunmadığı,
- Süperonline’ın, Türk Telekom kampanyasının başlangıç tarihi olan
Haziran ayında 14.561 adet abone kaybettiği,
- Türk Telekom’un yayımladığı veri akış erişim (bit-stream access)
tarifelerinin, İSS’ler ve Tüm İnternet Derneği tarafından yüksek
bulunduğu, bu tarifelerin maliyet esası hesabına dayanmadığı,
- İSS’lerin bu tarifeleri baz alarak veri akış erişim modeliyle satışa geçtiği
takdirde de omurga ve internet erişimi vb. ilave maliyetlere katlanmak
zorunda kalacakları, bu nedenle İSS’ler açısından son kullanıcıya
internet erişim hizmeti vermenin yine de mümkün olmayacağı; 110
- Özellikle en çok satılan limitli 256 Kbps ve 512 Kbps erişimler için
herhangi bir fiyat duyurulmamasının bireysel pazarda İSS’lerin Türk
Telekom ile rekabetini imkansız kıldığı
ifade edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.8.2005 tarih ve 5627 sayı ile intikal
eden şikayet dilekçesi üzerine talep edilen ek bilgi ve belgeler 22.8.2005 tarih ve
5893 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Süperonline Uluslararası
Elektronik Bilgilendirme Telekomünikasyon ve Haberleşme Hizmetleri A.Ş.’nin
ADSL kampanyalarına ilişkin şikayetinin telekomünikasyon sektörüne ilişkin
olması nedeniyle 15.8.2005 tarih ve 3109 sayı ile Telekomünikasyon 120
Kurumu’ndan görüş istenmiştir. İlgili cevap yazısı 22.8.2005 tarih ve 5866 sayı
ile Kurumumuza intikal etmiştir. Bu bilgiler çerçevesinde düzenlenen 5.9.2005
tarih ve 2005-2-79/İİ-05-AD sayılı Bilgi Notu Rekabet Kurulu’nun 8.9.2005 tarihli
ve 05-55 sayılı toplantısında görüşülerek karar bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili İlk İnceleme Raporu'nda;
şikayet konusu iddialara yönelik olarak ele alınması gereken iki pazarın
bulunduğu, bunlardan ilkinin kullanıcılara internet erişim hizmetlerinin sağlanması
05-55/833-226
4
(perakende hizmetler), ikincisinin ise perakende hizmetlerin sağlanabilmesi için
gerekli olan altyapı ya da şebeke erişim hizmetleri (toptan hizmetler) olduğu,
perakende hizmetler bakımından, daha önceki Kurul kararlarında, yerel telefon 130
şebekesi (ADSL) ve Kablo TV şebekesi üzerinden verilen geniş bant internet
hizmetlerinin dar bant (dial-up) internet hizmetlerinden ayrı bir ürün pazarını
oluşturduğunun tespit edilmiş olduğu, söz konusu pazarda Türk Telekom’un
başka bir dosya kapsamında Kurumumuza verdiği bilgilere göre, halihazırda Türk
Telekom’un ADSL abone sayısının …..olduğu, Türk Telekom’un en yakın rakibi
olan şikayetçi Süperonline’ın abone sayısının ise …. olduğu, Kablo TV üzerinden
geniş bant internet abonesi olan abonelerin, Kablo TV’nin Türk Telekom
bünyesinden ayrılması nedeniyle, Türk Telekom’un pazar payının
hesaplanmasında dikkate alınmaması durumunda bile Türk Telekom’un bu
pazardaki payının …’in üzerinde bulunduğu, toptan hizmetler bakımından ise 140
Kablo TV şebekesi ve ADSL geniş bant hizmetlerin verilmesi için gerekli
şebekeler olduğu, ADSL şebekesi ve Kablo TV şebekesinin yakın bir zamana
kadar Türk Telekom’un sahipliğinde olduğu, dolayısıyla toptan hizmetler
bakımından İSS’ler için başka bir alternatifin ortaya çıkmadığı, halihazırda
İSS’ler bakımından geniş bant internet için şebeke erişim hizmetleri pazarında
Türk Telekom’un fiili tekel konumunda bulunduğu, dolayısıyla her iki pazarda da
Türk Telekom’un kontrolünün bulunduğu, perakende hizmetler açısından İSS’lere
şebekeye erişim için farklı modeller yaratılamaması nedeniyle, yeni bir pazar olan
bu pazarda yeterli rekabetin ortaya çıkarılamadığı kanaatine ulaşılmakta olduğu,
rekabetçi şartların bu şekilde olduğu pazarda, sınırlı da olsa yeniden satış 150
yöntemiyle pazarda faaliyet gösteren İSS’ler’den Süperonline’ın dosya konusu
şikayet ile Türk Telekom’un uyguladığı promosyonla birlikte toptan fiyatlarla
perakende fiyatlar arasındaki marjın azalması ya da yok olması nedeniyle
rekabetin bozulduğunu iddia ettiği, Süperonline tarafından yıllık bazda yapılan
hesaplamalara göre, kampanya ile ortaya çıkan fiyatların, limitsiz 256 Kbps
internet erişiminde %16,69 (vergiler hariç 81.20 YTL), Limitli 256 Kbps internet
erişiminde %21,62 (vergiler hariç 66.17 YTL ve kota aşımına tekabül eden
ücretin de ilk ay tahsil edilmemesi nedeniyle daha yüksek) indirime tekabül ettiği,
söz konusu hızların bireysel kullanıcıların en çok talep ettiği hızlar olup, talepleri
bu hizmetlere yüksek olan bir gruba yönelik olarak kampanya yapılmakta olduğu, 160
söz konusu indirim oranlarıyla, Türk Telekom’un perakende fiyatlarının İSS’lerin
limitsiz 256 Kbps hızdaki toptan tarifelerinin biraz üstünde, limitlide ise toptan
tarifelerin altında kaldığı, bu kampanya ile oluşan fiyatların rekabet hukukunda
genellikle dikey bütünleşik firmaların faaliyet gösterdiği pazarlarda ortaya çıkan
fiyat ya da marj sıkıştırması (Price/margin squeezing) olarak adlandırılan bir
kötüye kullanma şeklini gündeme getirdiği ve fiyat ya da marj sıkıştırması
şeklinde bir ihlal için aşağıda belirtilen şartların gerçekleşmesi gereğinin
belirtilmekte1 olduğu:
1 Geradin, D. ve O’Donoghue, R.(2004), “The Concurrent Application of Competition Law and
Regulation: The Case of Margin Squeeze Abuses in the Telecommunication Sector”, The Global
Competition Law Centre Working Papers Series, GCLC Working Paper 04/05, s.6-8
05-55/833-226
5
1- Dikey bütünleşmiş bir firmanın belli bir girdi pazarında (üst pazar) hakim
durumda olması ve bu girdiler kullanılarak hizmet üretilen alt pazarda 170
hakim durumda firma ile ondan girdi alan rakiplerin varlığı,
2- Üst pazardaki girdinin alt pazarda faaliyet göstermek için zorunlu bir
unsur niteliğinde bulunması,
3- Üst pazarda sağlanan girdinin alt pazardaki firmanın maliyetlerinin önemli
bir kısmını oluşturması,
4- Üst pazarda hakim olan firmanın alt ve üst pazardaki fiyatlama yoluyla alt
pazardaki rakiplerinin makul bir kar elde etmesini engellemesi,
5- Söz konusu davranışın dışlayıcı etki ve amacın dışında haklı bir
gerekçesinin olmaması,
6- Söz konusu davranışın alt pazardaki rekabet üzerinde görülebilir etkilerinin 180
olması.
Yukarıdaki şartların değerlendirilmesinde henüz bir görüş birliğinin
oluşmamasıyla birlikte dosya konusu olayda;
1- Genişbant erişim hizmetleri pazarında Türk Telekom’un hakim
durumda bulunduğu ve aynı zamanda alt pazar olan perakende
hizmetler pazarında faaliyet gösterdiği,
2- Üst pazardaki girdi dışında İSS’lerin alternatifleri bulunmadığı, bir
başka ifadeyle söz konusu girdinin zorunlu unsur niteliğinde olduğu,
3- Girdi maliyetlerinin alt pazardaki İSS’lerin maliyetlerinin önemli bir
kısmını oluşturduğu, 190
4- Kampanya sonucunda sağlanan indirimlerle 256 Kbps limitsiz ADSL
erişiminde İSS’lere diğer maliyetleri hariç yaklaşık %1,5 marj kaldığı,
256 Kbps limitli hizmette ise hiç marj kalmadığı;
Bu noktada Telekomünikasyon Kurumu’nun konuyla ilgili görüşleri ve
düzenlemelerinin de değerlendirilmesi gerektiği, ancak, Telekomünikasyon
Kurumu’nun kampanyayı hangi gerekçeyle onayladığının Kurum Görüşü’nde yer
almadığı, ayrıca veri akış erişim modelinin fiili olarak devreye girmediği mevcut
durumda Telekomünikasyon Kurumu’nun düzenleme ya da kararlarının mevcut
kampanya çerçevesinde iddia edilen rekabeti bozucu ya da engelleyici durumu
ortadan kaldıracak bir çözüm üretemediğinin görülmüş olduğu, ayrıca söz konusu 200
kampanyanın Türk Telekom’un kendi isteğiyle uyguladığının ve
Telekomünikasyon Kurumu’nun herhangi bir düzenlemesinin Türk Telekom’un bu
konudaki iradesini etkilemediğinin görülmekte olduğu, dolayısıyla, ilgili raporda,
şikayet konusu uygulamayı Telekomünikasyon Kurumu’nun kendi mevzuatı
çerçevesinde onayladığı ancak teşebbüsün kendi ihtiyarı ile belirlediği bir
davranışın ya da uygulamanın 4054 sayılı Kanun hükümlerinin uygulamasından
bağışıklığı olamayacağının düşünüldüğü, mevcut mevzuat da (406 sayılı Kanun
Md. 4 (ı)) 4054 sayılı Kanun hükümlerinin uygulaması saklı kalmak kaydıyla
telekomünikasyon sektöründe serbest rekabetin sağlanması ve korunması
ilkesine yer verildiği, bu nedenle dosya konusu ihlal iddialarının 4054 sayılı 210
05-55/833-226
6
Kanun hükümleri çerçevesinde değerlendirilebileceği düşünüldüğü, bu bilgiler
çerçevesinde fiyat ya da marj sıkıştırması olabilecek önemli unsurlar taşıdığı
anlaşılan söz konusu kampanya yoluyla, 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin
ihlal edilip edilmediğinin ve soruşturma açılmasına gerek bulunup bulunmadığının
tespiti ve bu çerçevede geçici tedbir talebinin değerlendirilebilmesi için, Türk
Telekom hakkında önaraştırma açılmasının gerektiği ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1.1. Telekomünikasyon Kurumu Görüşü
2813 sayılı Telsiz Kanunu’nun 4502 sayılı Kanunla değişik 7. maddesinin üçüncü
fıkrası hükmü uyarınca; Rekabet Kurulu’nun, telekomünikasyon sektörünü içeren 220
dosyalara ilişkin olarak vereceği nihai kararlar öncesinde Telekomünikasyon
Kurumu'nun görüşünü ve yapmış olduğu düzenleyici işlemleri dikkate alması
gerekmektedir. Bu çerçevede, 15.8.2005 tarih ve 3109 sayılı yazı ile
Telekomünikasyon Kurumu’nun konuyla ilgili görüşleri istenilmiş ve 22.8.2005
tarih ve 5866 sayı ile bu görüşü Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. İlgili yazıda,
- aynı konulu şikayetin Süperonline tarafından 8.8.2005 tarihli yazıyla
Telekomünikasyon Kurumu’na da yapılmış olduğu, Telekomünikasyon
Kurulu’nun 7.6.2005 tarih ve 2005/365 sayılı kararıyla Türk
Telekom’un ilk ve orta öğretim kurumları ile üniversitelerde okuyan
öğrenciler ile öğretmenler, öğretim görevlileri ve bu kurumlarda 230
çalışanlar ile emeklilerine yönelik olmak üzere, 15.6.2005-15.10.2005
tarihleri arasında, bağlantı ve bir aylık kullanım ücreti alınmaksızın 256
Kbps hızında ADSL internet erişim hizmetinin önceden belirlenmiş
kapsam ve şartlarda sunulmasını uygun bulmuş olduğu;
- diğer taraftan, ADSL hizmeti vermek isteyen internet servis
sağlayıcılarının PSTN şebekesine tek bir yöntemle bağlanmalarının
zorunlu tutulmaması amacıyla Telekomünikasyon Kurumu tarafından
gerekli düzenlemelerin yapılmakta olduğu, gerek yeniden satış (resale)
yönteminin gerekse de veri akış erişimi yönteminin kendi içinde olumlu
özelliklere sahip olduğu, yeniden satış yönteminin pazara yeni giren ve 240
yeterli finansal güce sahip olmayan internet servis sağlayıcıları için
çözüm sunarken veri akış erişimi yönteminin daha güçlü finansal
altyapıya sahip olan internet servis sağlayıcılarını yatırım yapmaya
yöneltmekte ve sektördeki rekabeti arttırmaya teşvik etmekte olduğu,
bu çerçevede konuyla ilgili olarak alınan diğer kararların yanı sıra
Telekomünikasyon Kurulu’nun 25.7.2005 tarih ve 2005/475 sayılı
kararıyla onaylanan Türk Telekom’un ADSL Veri Akış Erişimi
Tarifeleri’nin anılan işletmeciye tebliğ tarihinden itibaren 5 gün içinde
kamuoyuna duyurulması gerektiği hususunun karara bağlanmış
olduğu, bu tarifelere göre internet servis sağlayıcılara ilgili kategorilerde 250
perakende fiyatlara göre %30-35 indirim sağlanmış olduğu,
- bu Kararla yeniden satış yöntemi dışında sunulan hizmeti farklılaştırma
imkanının olduğu veri akış erişimi yönteminin yaygınlaştırılmasının
hedeflendiği,
05-55/833-226
7
- ADSL dahil olmak üzere genişbant internet erişim hizmetlerine ilişkin
düzenlemelerin Kurumca yapılmakta olduğu
ifade edilmektedir.
I.1.2. Şikayete Konu ADSL Kampanyası
Şikayete konu olan ve Türk Telekom tarafından uygulanan kampanyanın
kapsamı ve koşulları Türk Telekom’un internet sitesinde duyurulmuştur. 260
Buna göre; kampanya ilk ve orta öğretim ile yüksek öğretim kurumlarında okuyan
öğrenciler, öğretmenler, diğer çalışanlar ve bu kurumlardan emekli olanlar
tarafından 21.06.2005-15.10.2005 tarihleri arasında yapılan 256 Kbps hızındaki
limitli veya limitsiz ADSL abonelik başvurularında uygulanmaktadır. Kampanya
süresinde kampanya kapsamındaki kişiler ile bunların birinci derece yakınlarının
yaptığı 256 Kbps Limitli veya Limitsiz ADSL abonelik başvurularında ADSL
bağlantı ücreti, 1 aylık kullanım bedeli ve 256 Kbps Limitli aboneliklerde 1 aylık
kota aşım ücreti alınmayacaktır.
Kampanya kapsamında, ADSL altyapısının mevcut olduğu yerlerde promosyon
dönemi içerisinde başvurmasına rağmen port yetersizliği nedeniyle ADSL hizmeti 270
verilemeyen müşterilerin, gerekli başvuruları kampanya dönemi içerisinde
yapmaları şartıyla, promosyondan yararlanma hakları saklı kalacak ve port
geldiğinde bu müşterilerin promosyondan yararlanması sağlanacaktır.
Ayrıca diğer hızlardaki ADSL abonelikleri için promosyon uygulanmamakla
birlikte, 256 Kbps hızında ADSL abonesi olarak promosyondan yararlanıp, 1 ay
sonra hız yükseltmek için başvuru yapılabileceğinin mümkün olduğu
görülmektedir.
I.1.3. Toptan ve Perakende ADSL İnternet Hizmetleri ve Tarifeleri Hakkında
Bilgi
Son yıllarda yüksek hızlarda internete erişim ihtiyacının ortaya çıkmasıyla birlikte, 280
geniş bant internet erişimi ile bu erişim hizmeti yoluyla sağlanan hizmetler,
telekomünikasyon sektöründeki en önemli yatırım alanlarından birisi olmuştur.
Genişbant internet erişimi, geleneksel olarak telefon şebekesi üzerinden darbant
olarak sağlanan ve belli bir sürede daha düşük miktarda veri iletimine olanak
sağlayan çevirmeli (dial-up) internet erişimine kıyasla, daha yüksek hızlarda
internet erişiminin sağlandığı erişim türüdür.
Bir kullanıcının genişbant internet erişimine sahip olabilmesi için bir İSS
şebekesine bağlanması gerekmektedir. Bunun için halihazırda üç altyapı
bulunmaktadır. Bunlar; i-ADSL ii-Kablo TV iii- Kiralık hat.
Kiralık hatlar yüksek kapasitelerde hız sağlamakla birlikte, özellikle bireysel 290
kullanıcılar için maliyetli olduğundan genellikle kurumsal kullanıcılar tarafından
tercih edilmektedir
Kablo TV şebekesi ise genişbant internet hizmetlerinin üzerinden verildiği önemli
bir mecradır. Ancak Türkiye’de yeterince yaygınlaşamaması tüm kullanıcıların bu
şebekeyi kullanamamasının önündeki engeldir.
05-55/833-226
8
ADSL (Asymmetric Digital Subscriber Line- Asimetrik Sayısal Abone Hattı),
geleneksel telefon şebekesinin yüksek hızlarda veri iletimine uygun hale
getirilmesi sonucu ortaya çıkan bir teknolojidir. Bu teknoloji sayesinde sabit
telefon hattına sahip aboneler, hem yüksek hızda internet hem de telefon
hizmetlerini aynı anda alabilmektedir. Sabit telefon şebekesine yerleşik 300
operatörler sahip olduğundan, geniş bant internet hizmeti vermek isteyen İSS’ler
sabit telefon şebekesine erişmek zorundadır.
Şebeke ve santrallere kimin yatırım yaptığı ve erişimin hangi düzeyde
sağlandığına bağlı olarak İSS’lerin yerel şebekeye erişimleri farklı modellerle
sağlanabilmektedir. Bunlar; yeniden satış yöntemi, veri akış yöntemi, yerel ağın
paylaşımlı kullanılması ve tam ayrıştırılmasıdır. Halihazırda, İSSler yeniden satış
yöntemiyle ADSL üzerinden internet erişim hizmeti verebilmektedir. Yine yakın bir
zamanda veri akış sistemi toptan tarifeleri açıklanmıştır. Yerel ağın
ayrıştırılmasına yönelik yöntemler ise fiilen henüz uygulamaya geçmiş değildir.
Yeniden satış modelinde, internete erişimin tüm aşamaları yerleşik operatör 310
tarafından sağlanmakta ve İSS’ler tarafından yeniden satış yapılmakta iken, veri
akışı modelinde İSS’ler hizmetleri farklılaştırabilme ve farklı altyapıları kullanma
imkanı bulabilmektedir.
Yukarıda verilen bilgiler çerçevesinde, Türk Telekom tarafından ADSL için
uygulanan toptan ve perakende tarifelere aşağıda yer verilmektedir:
Tablo 1: Sınırsız ADSL İnternet Erişim Tarifesi
Hızı (Kbps) Bağlantı Ücreti Aylık Ücret
256/64 52.345.865 TL 52,35 YTL
43.473.684 TL
43,47 YTL
512/128 52.345.865 TL 52,35 YTL
87.834.586 TL
87,83 YTL
1024/256 52.345.865 TL 52,35 YTL
149.939.850 TL
149,94 YTL
2048/512 52.345.865 TL 52,35 YTL
238.661.654 TL
238,66 YTL
Tablo 2: Sınırlı ADSL İnternet Erişim Tarifesi
Hızı
(Kbps) Bağlantı Ücreti Aylık Ücret
Aylık Ücrete
Dahil Download
Miktarı (Kota) GB
Limitin Üzerindeki Her
MB için Ücret
256/64 52.345.865 TL 52,35 YTL
25.729.323 TL
25,73 YTL 3
8.872 TL
0,008872 YTL
512/128 52.345.865 TL 52,35 YTL
43.473.684 TL
43,47 YTL 5
8.872 TL
0,008872 YTL
Yeniden satış yönteminde yukarıda belirtilen perakende tarifeler üzerinden
İSS’lere %18 indirim uygulanmaktadır.
Veri Akış Siteminde uygulanacak olan toptan tarifeler ise aşağıdaki gibidir: 320
05-55/833-226
9
Tablo 3: ADSL Veri Akış Erişimi Tarifeleri (YTL)
Hız Bağlantı Ücreti Aylık Ücret
256/64 59 34,61
512/128 59 70,04
1024/256 59 116,30
2048/512 59 176,03
Telekomünikasyon Kurumu Görüşü’nde yukarıdaki tarifelerde perakende
tarifelere göre %30-35 oranında indirim sağlandığı ifade edilmektedir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Söz konusu kampanyanın Telekomünikasyon Kurumu izin ve onayıyla
yürütüldüğü tespit edildiğinden konunun 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun kapsamında değerlendirilemeyeceği ve önaraştırma açılmasına
gerek olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 330
Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin şikayete konu uygulamasının telekomünikasyon
Kurulu’nun izni ve onayı ile gerçekleştirilmesi nedeniyle önaraştırma yapılmasına
gerek olmadığına, şikayetin reddine OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
05-55/833-226
10
08.09.2005 tarih ve 05-55/833-226 Sayılı Kurul Kararına
KARŞI OY GEREKÇESİ
İlgili dosya, “İnternet altyapısı sağlama pazarı”ında tekel durumunda olan Türk
Telekom A.Ş.nin, ihlal teşkil ettiği iddia edilen uygulamaları ile ilgilidir. Kurul aldığı
karar ile, şikayete mebni veya re’sen üzerinde durulacak bir ihlal durumunun
olmadığı gerekçesiyle ön araştırma açılmaması şeklinde karar vermiştir.
Halbuki ;
1.Tekel halindeki veya hakim durumdaki bir teşebbüsün, faaliyette bulunduğu
piyasalardaki davranışlarını, rekabetin korunması ve sürdürülmesi amacıyla
sınırlayan birtakım rekabet ilkeleri; uyulması gereken kurallar, üstlenilmesi
gereken sorumluluklar vardır.
2.İnternet altyapısını, Telekomdan almak gibi, zorunlu unsur denebilecek
türden tedarikleri dolayısıyla, piyasadaki varlık ve faaliyetleri; ayakta durma,
varlığını sürdürme ve karlılık hedeflerine ulaşmaları, tamamiyle, tekel
konumundaki teşebbüsün, “iyi niyetli” ya da rekabet düzenine uygun
davranışlarıyla mümkün olacak daha küçük teşebbüslerin var olduğu bir
piyasada, Telekom’un rekabete imkan vermeyecek derecede bir pazarlama
ve fiyat politikası belirlemesi mümkün ise de, bu uygulamaya müsaade
etmek yanlış olacaktır!
3.Son kullanıcılara yaptığı indirimi, kendisine mecburen bağlı İSS’lere
uygulamayan Telekom, mevcut İSS teşebbüsler açısından butün işletmecilik
hesaplarını boşa çıkaracak, onları piyasa dışına itecek bir tavır
sergilemektedir.
4.Telekomünikasyon Kurumu’nun varlığı, yetkileri ve faaliyetleri, gerektiğinde
, Rekabet Kurulu’nun , görev alanını kısıtlayan bir unsur ve gerekçe olsa da,
prensip olarak Kurul’un devre dışı kalmasına yol açacak bir faktör değildir.
5.4054 sayılı kanun hükümleri ve dolayısıyla Rekabet Kurulu’nun yetkileri
bütün piyasalar ve Kamu veya Özel sektöre ait bütün teşebbüsler için, yani
ekonominin bütünü için gerekli ve geçerlidir.
Sonuç olarak: Uygulamanın durdurulması ve doğuracağı olumsuzlukların
azaltılmasına yönelik, bir “tedbir” talebi de varken, ön araştırma açılmaması gibi
bir karara varılması, tarafımca kabul edilecek bir husus değildir;
Bu sebeplerle Kurul kararına katılamıyorum.
Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy