Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-2-89
Karar Sayısı : 04-27/322-76
Karar Tarihi : 22.4.2004
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Murat GENCER,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN.
B- RAPORTÖRLER : Ebru ÖZTÜRK, Hakan BİLİR
C- ŞİKAYET EDEN :
Star Telekomünikasyon ve İletişim Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Atatürk Cad. Fırat Sok. No: 51-1/A Maltepe/İstanbul
Vekili: Av. Özgür BAŞ- Av. Emine YİĞİT
Vefabayırı Sok. B Blok Kat:1 No:5 Gayrettepe/İstanbul
D- HAKKINDA İLK
İNCELEME YAPILAN : Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Aydınlıkevler 06103 Ankara
E- DOSYA KONUSU : Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin Star
Telekomünikasyon ve İletişim Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin altyapı
taleplerini karşılamadığı iddiası.
F- İDDİALARIN ÖZETİ : Kurum kayıtlarına 10.7.2003 tarih ve 3121 sayı
ile intikal eden Av. Fatih Aydemir imzalı şikayet dilekçesinde özetle;
- Star Telekomünikasyon ve İletişim Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Star
Telekom)'nin, internet servis sağlayıcılığı (İSS) hizmeti vermek üzere
15.7.2002 tarihinden geçerli olmak üzere Telekomünikasyon Kurumu'ndan
genel izin belgesi aldığı,
- 11.11.2002 tarihinde de bu hizmet için gerekli olan teknik altyapının
sağlanması talebi ile ilgili avans ödemesini yaparak Türk
Telekomünikasyon A.Ş. (Türk Telekom)'ye başvurduğu,
- Türk Telekom'un, başvuruya cevabında şirketin Türk Telekom'a olan
87.931.100 TL. borcunu ödemesi gerektiğinin, aksi takdirde hatların
bağlanmayacağının bildirildiği,
04-27/322-76
2
- İlgili yazının gereğinin 23.12.2002 tarihinde yerine getirilerek borcun
ödendiği ve 24.12.2002 tarihli dilekçe ile talebin tekrarlandığı,
- Başvuru gereğinin yerine getirilmemiş olması sebebiyle 9.1.2003 tarihli
yeni bir dilekçe ile talebin yinelendiği, Türk Telekom tarafından yasal süresi
içinde olumlu ya da olumsuz herhangi bir cevap verilmemesi üzerine
Beşiktaş 17. Noterliğinin 3.6.2003 tarihli ihtarnamesi ile altyapı talebinin
gereğinin yerine getirilmesinin istendiği,
- Türk Telekom'un cevabi ihtarnamesinde 2000 yılında Star
Telekomünikasyon aleyhine verilen bir ceza kararı ile 2001 yılında açılan
ve şirketin kapatılan hatlarının açılması talebini içeren bir başka dava
gerekçe gösterilerek şirkete hat bağlanamayacağının ve şirketin sahip
olduğu genel izin belgesinin bir yıl süreli olmasının Medeni Kanunda
belirtilen dürüstlük kuralına uymadığının kendilerine ifade edildiği,
- Doğal tekel olan bir işletmecinin sırf geçmişte hukuki ihtilaf yaşamış olması
sebebiyle şirkete altyapı hizmeti veremeyeceğini ileri sürmesinin hiçbir
dayanağı bulunmadığı,
- TTnet adı ile internet servis sağlayıcılığı hizmeti sunan ve
telekomünikasyon altyapısı üzerinde doğal tekel hakkı bulunan Türk
Telekom'un hakim durumunu kötüye kullandığı
belirtilerek, Türk Telekom'un bu tür eylemlerine son verecek tedbirlerin
alınması talep edilmektedir.
G- DOSYA EVRELERİ : Söz konusu başvuruda yer alan şikayet konuları
hakkında daha detaylı bilgi temin edebilmek amacıyla 5.8.2003 tarihinde 2122
sayı ile Star Telekom’dan, 2123 sayı ile Türk Telekom’dan ve 11.8.2003 tarih
ve 2157 sayı ile Telekomünikasyon Kurumu’ndan bazı bilgi ve belgeler talep
edilmiştir.
Talep edilen bilgi ve belgelerin gelişi sonrasında düzenlenen 5.12.2003 tarih
ve 2003-2-89/BN-03-EÖ sayılı Bilgi Notu, Rekabet Kurulu'nun 18.12.2003
tarih ve 03-81 sayılı toplantısında görüşülmüş ve "daha önce ISS'lerce
imzalanmış sözleşmelerin de incelenmesi ile yapılacak ek çalışmanın bir
sonraki Kurul gündemine getirilmesine" karar verilmiştir.
Bunun üzerine, 19.12.2003 ve 6.1.2004 tarihlerinde Türk Telekom'a, 6.1.2004
tarihinde Star Telekom'a, 8.1.2004 tarihinde Telekomünikasyon Kurumu'na
yazı yazılarak konuyla ilgili olarak ek bilgi talebinde bulunulmuştur. Rekabet
Kurulu’nun 8.1.2004 tarih ve 04-01 sayılı toplantısında ilgili taraflardan talep
edilen cevapların beklenmesine karar verilmiştir.
Talep edilen bilgi ve belgelerin gelişi sonrasında düzenlenen 14.4.2004 tarih
ve 2003-2-89/BN-03-EÖ sayılı Bilgi Notu, 16.4.2004 tarih ve
REK.0.06.00.00/43 sayılı Başkanlık önergesi ile 22.4.2004 tarih ve 04-27
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
04-27/322-76
3
H- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ : İlgili Bilgi Notlarında yer verilen bilgiler
ışığında, dosya konusu olay ile ilgili olarak Türk Telekom hakkında
önaraştırma veya soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Başvuru sahibi Star Telekom’un şikayet dilekçesinde yer alan temel iddia; İSS
hizmeti vermek üzere 15.7.2002 tarihinden geçerli olmak üzere
Telekomünikasyon Kurumu’ndan genel izin belgesi almasına rağmen söz
konusu hizmeti verebilmek için gerekli olan altyapının Türk Telekom
tarafından çeşitli gerekçeler ile sağlanmamış olmasıdır.
Bu belirleme doğrultusunda yapılan incelemede şikayet konusu ile ilgili olarak
üç nokta öne çıkmıştır:
- Türk Telekom’un söz konusu altyapı talebini karşılamak zorunda olup
olmadığı ve eğer talep şikayet dilekçesinde ileri sürüldüğü üzere
karşılanmamış ise Türk Telekom’un gerekçelerinin makul olup olmadığı,
- Talebin hehangi bir zamanda karşılanıp karşılanmadığı,
- Talep karşılandı ise ilk talebin yapıldığı tarih ile talebin sağlandığı tarih
arasında geçen zamanın bir kötüye kullanma olarak kabul edilip
edilemeyeceği.
406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanun’un 2. maddesinin (c) fıkrasında; “Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses
iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev
sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür. Kişisel telekomünikasyon tesisleri ile
telekomünikasyon hizmetlerine ilişkin imtiyaz sözleşmeleri veya telekomünikasyon
ruhsatları veya genel izinlerinde ilgili işletmeci tarafından kurulması öngörülen
telekomünikasyon altyapısı hariç olmak üzere, tüm telekomünikasyon altyapısının
kurulması ve işletilmesi de tekel kapsamına dahildir. Ancak, Türk Telekomdaki kamu
payı % 50'nin altına düştüğünde, Türk Telekomun tüm tekel hakları 31.12.2003
tarihinden önce de olsa ortadan kalkmış olur.
Diğer işletmecilerin ve kişisel telekomünikasyon tesislerini kullanan şahısların ana
telekomünikasyon şebekesine ara bağlantı talepleri ve telekomünikasyon altyapı
tesislerinden yararlanma ihtiyaçları, yukarıda belirtilen tekel süresi boyunca öncelikle
Türk Telekom tarafından karşılanır. Türk Telekom’un, bir işletmeci veya bir kişisel
telekomünikasyon tesisi sahibinin altyapıdan yararlanma talebini karşılayamaması
halinde, ilgili işletmeci veya kişisel telekomünikasyon tesisi sahibi gerekli altyapı
tesisini ilgili imtiyaz sözleşmesi ya da telekomünikasyon ruhsatı hükümleri dairesinde
kendi imkânları ile kurabilir veya Bakanlık bu altyapının kurulması hususunda imtiyaz
veya telekomünikasyon ruhsatı verebilir.” ifadeleri yer almaktadır.
Benzer şekilde Telekomünikasyon Hizmetleri Yönetmeliğinin 26. maddesi de
altyapı hizmetlerinin karşılanmasına ilişkin hükümler içermektedir. Buna göre;
“Madde 26 -Türk Telekom’un tekel süresi içerisinde ve şartlar çerçevesinde
telekomünikasyon altyapısı tekeli kapsamında hizmet taleplerini karşılayamaması
halinde, sözkonusu altyapı tesisi Bakanlığın belirleyeceği yetki belgesi şartları
çerçevesinde işletmecilerce yerine getirilir.
04-27/322-76
4
…….
2) İşletmecilerin ana telekomünikasyon şebekesine ara bağlantı talepleri ve
telekomünikasyon altyapı tesislerinden yararlanma ihtiyaçları tekel süresi boyunca
öncelikle Türk Telekom tarafından karşılanır. Türk Telekom’un, işletmecinin
altyapıdan yararlanma talebini karşılayamaması veya 45 iş günü içerisinde
cevaplandırmaması halinde, işletmeci gereken altyapı tesisini ilgili imtiyaz sözleşmesi
ya da telekomünikasyon ruhsatı hükümleri dairesinde kendi imkanları ile kurabilir
veya Bakanlık bu altyapının kurulması hususunda imtiyaz ve telekomünikasyon
ruhsatı verebilir. Yukarıda belirtilen bendlerde yazılı durumlarda ayrıca Bakanlıktan
izin alınır…..”
Telekomünikasyon Kurumu, Tüm İnternet Derneği’nin Türk Telekom
hakkındaki şikayetleri değerlendirdiği 2.10.2003 tarih ve 2003/411 sayılı
kararında;
“ İnternet Servis Sağlayıcı (İSS)’larla Türk Telekomünikasyon A.Ş. arasında kiralık
devreler (data hatları) hususunda meydana gelen ihtilafların çözümüne ilişkin olarak;
1. 2813 ve 406 sayılı Kanunlar uyarınca Kurumun sektörde genel düzenleyici otorite
olduğu,
2. 406 sayılı Kanunun 1 inci maddesi çerçevesinde Kurumla imzalamış olduğu
görev sözleşmesi hükümlerine göre faaliyet yürütmekte olan Türk Telekom A.Ş.
‘nin;
a) Telekomünikasyon Kurumu’nun yaptığı tüm düzenleyici işlemlere tabi
olduğu,
b) Sektörde hizmet sağladığı İSS’lere mevzuat ihlali saiki ile münhasıran
Telekomünikasyon Kurumunun yetkisinde bulunan bir yaptırımı uygulama
yetkisinin bulunmadığı,
c) Telekomünikasyon Kurumu’nun veya yargı organlarının kararı olmaksızın
bir telekomünikasyon hizmeti olan İSS faaliyetlerini kiraladıkları devreleri
(data hatları) iptal ederek ve/veya keserek hiç bir şekilde aksatamayacağı ya
da durduramayacağı,
hususlarının Türk Telekomünikasyon A.Ş.’ye bildirilmesine ve kararın Kurumun
internet sayfasında yayınlanmasına oybirliği ile karar verilmiştir.”
ifadelerine yer vermiştir.
Yukarıda yer alan Kanun ve Yönetmelik hükümleri ile fiili zorunluluklar ve
Telekomünikasyon Kurumu Kararından ;
- Türk Telekom’un -makul gerekçeler haricinde- kendisine yapılan talepleri
karşılaması gerektiği,
- Türk Telekom’un devreleri iptal etmesi, kesmesi veya kanuna aykırılık
gerekçesi ile teşebbüslere yaptırım uygulayamayacağı
anlaşılmaktadır.
04-27/322-76
5
Bu anlamda, Türk Telekom’un kendisine yapılan talebi haklı gerekçeler
olmaksızın reddedemeyeceği ve talepleri karşılaması gerektiğine hükmetmek
yerinde olacaktır.
Yaşanan gelişmeler sonucunda, gelinen son noktada;
- Star Telekom’un başlangıçta şikayetine konu olan ISDN PRI hatları
talebinin 18.11.2003 tarihinde yapılan sözleşme ile karşılandığı,
- Firmanın bir diğer başvurusu olan ISDN PRI DID hatları talebinin firmanın
borcundan dolayı karşılanmadığı ancak firmayla aynı adreste bulunan
Komport Servis İletişim Hizmetleri Ltd. Şti. (Komport)’ne söz konusu
hatların tahsis edildiği
anlaşılmıştır.
Komport’un söz konusu hatları talep etmiş olduğu yazıda bunları müşterisi
Star Telekom için istediği bilgisi yer almaktadır. Bu anlamda Star Telekom’un
dolaylı yoldan dahi olsa talebinin yerine getirildiği görülmektedir. Sonuç olarak,
başvuru konusu altyapı hizmeti talebinin belirli bir süre sonunda -ve bir kısmı
dolaylı yoldan- da olsa karşılanmış bulunduğu anlaşılmaktadır.
Bu noktada talepler karşılanmış dahi olsa, talebin yapıldığı tarih ile talebin
karşılandığı tarih arasında geçen sürenin bir kötüye kullanma eylemi olarak
kabul edilip edilemeyeceği konusunun değerlendirilmesi gerekmektedir.
Türk Telekom, şikayetçi firmanın talep ettiği altyapı hizmetini, daha önce
aralarında yaşanan hukuki sorunları ve borç-alacak ilişkilerini gerekçe
göstererek belirli bir süre karşılamamıştır. Türk Telekom’un bir diğer önemli
gerekçesi ise firmanın Türk Telekom’a ait olan ses tekelini ihlal ettiği ve
kendisini zarara uğratmış olduğudur.
İnceleme döneminde Türk Telekom’un altyapı talebini belirli bir süre boyunca
reddetme gerekçelerinin kötüye kullanma eylemi olduğu yönünde soruşturma
açılmasını gerektirecek ölçüde bulgulara ulaşılamamıştır. Buna bağlı olarak,
hem taleplerin yukarıda belirtilen çerçevede karşılanmış olduğu, hem de
kötüye kullanma yönünde yeterli bulgulara ulaşılamadığı da gözönüne
alındığında teşebbüs hakkında tedbir kararı alınmasına ya da önaraştırma
yapılmasına veya soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Telekomünikasyon Kurumu’nun 2.10.2003 tarihli kararı sonrasında, altyapı
taleplerinin karşılanması yönünde uyulması gerekli kuralların belirli ölçülerde
netleşmesi de yukarıda yer verilen kanaate ulaşılmasını kolaylaştırmıştır.
04-27/322-76
6
J- SONUÇ
Düzenlenen rapora göre ve incelenen dosya kapsamına göre; başvuru
konusu altyapı hizmeti talebi ile ilgili olarak Türk Telekomünikasyon A.Ş.
hakkında tedbir kararı alınmasına ya da önaraştırma yapılmasına veya
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy