1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D2/1/E.Ö.-01/1 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 01-28/277-81
Karar Tarihi : 19.06.2001
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU,
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER, Mustafa PARLAK,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖR: Ebru ÖZTÜRK
C- BAŞVURUDA BULUNAN : Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.
Vekili: Av. Pınar Eryürekli
B. Giz Plaza No:28 Kat:10
80670 Maslak/İstanbul
D- TARAFLAR : - Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.
Turkcell Plaza Meşrutiyet Cad. No:153 80050 Tepebaşı/İstanbul
- İş-Tim Telekomünikasyon Hizmetleri A.Ş.
İş Kuleleri Kat:18 4.Levent İstanbul
E- DOSYA KONUSU: Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. ile İş-Tim
Telekomünikasyon Hizmetleri A.Ş. arasında imzalanan "Şebekelerarası Ara
Bağlantı Sözleşmesi"ne ilişkin menfi tespit talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.4.2001 tarih, 1455 sayı ile giren
başvuru üzerine, 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4, 6 ve 8 inci
maddeleri uyarınca düzenlenen 29.5.2001 tarih, D2/1/E.Ö.-01/1 sayılı Menfi Tespit
Ön İnceleme Raporu, REK.0.06.00.00/41 sayılı Başkanlık önergesi ile 01-28 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: Bildirim konusu şebekelerarası ara bağlantı
sözleşmesinin 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'a aykırı olmadığı
ve sözleşmeye menfi tespit belgesi verilebileceği düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. İlgili Pazar
a) Ürün Pazarı: Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. GSM 900; İş-Tim ise GSM 1800
frekansında faaliyet göstermektedir. İlgili ürün pazarını belirleyebilmek için bu iki
frekans üzerinden sunulan telekomünikasyon hizmetlerinin birbirini ikame edip
edemediği tespit edilmelidir. GSM-900 ile GSM-1800 şebekeleri üzerinden sunulan
telekomünikasyon hizmetleri incelendiğinde, tüketici açısından bu hizmetlerin bir
değişiklik yaratmadığı, aynı türde ve çeşitte hizmetlerin iki şebeke üzerinden de
sağlanacağı, tek farkın GSM-1800'de kullanılacak telefon cihazlarının "dual band"
2 REKABET KURUMU
denilen ve her iki şebekeden gelen sinyalleri alabilen teknolojiye sahip olması
gerekliliğinden kaynaklandığı görülmektedir. Dolayısıyla GSM-900 ve GSM-1800'den
sunulan hizmetler, uyumlu cihaza sahip olunması koşuluyla birbirini tam olarak
ikame edebilen hizmetler olduğundan ve tam olarak aynı türde ihtiyaçları sağlamaya
yönelik olduğundan, ilgili ürünün bu iki standardı da kapsayacak şekilde "GSM
hizmetleri" olarak, ilgili ürün pazarı da "GSM hizmetleri pazarı" olarak belirlenmiştir.
b) Coğrafi Pazar: Bildirime konu ara bağlantı sözleşmesi sözleşmede belirtilen ara
bağlantı santralleri dahilinde Türkiye sınırları içinde uygulanacaktır. Bu nedenle ilgili
coğrafi pazar, "Türkiye Cumhuriyeti sınırları" olarak kabul edilmiştir.
2. Yapılan Tespitler ve Değerlendirme
2.1. Taraflar: 1994 yılında kurulan ve 2000 sonu itibarıyla 10,1 milyon abonesi olan
Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.’nin 2000 yılı cirosu …….. trilyon TL'dir. Şirketin
hisselerin % 51'i Turkcell Holding'e, % 15,5'i Çukurova Grubu şirketlerine, % 13,5'i
Sonera Holding'e aittir. % 10,5'i ise halka arz edilmiştir. Şirketin pazar payı % …'dir.
İş-Tim Telekomünikasyon Hizmetleri A.Ş. % 49 oranında Telecom Italia'ya, %
51 oranında Türkiye İş Bankası ve iştiraklerine aittir. İtalya'daki müşteri portföyü 21
milyon olan TIM, GSM 1800 teknolojisi ile en büyük şebekeyi işleten şirket
konumundadır. İştirak sayısı 81'e ulaşan İş Bankası ise Türkiye'nin en büyük
bankasıdır. İş-Tim'in Mayıs 2001 itibarıyla abone sayısı yaklaşık 104.000'dir.
2.2. Sözleşmenin İncelenmesi
Ara bağlantı sağlama yükümlülüğü 4502 Sayılı Kanun'la değişik 406 Sayılı
Kanun'un 10 uncu maddesinde düzenlenmiştir. Ara bağlantı bu kanunda
tanımlandığı şekliyle "iki ayrı telekomünikasyon şebekesi arasındaki
telekomünikasyon trafiğinin gerçekleştirilmesini teminen iki şebekenin birbirine
irtibatlandırılması" anlamına gelir. İlgili düzenlemeye göre "Bütün işletmecilerin ve
kişisel telekomünikasyon tesislerini kullananların ara bağlantı talepleri, ilgili mevzuatta
belirlenen haller saklı kalmak üzere, ara bağlantı sağlama yükümlülüğü olan
işletmeciler tarafından karşılanır. Ara bağlantı sağlama yükümlülüğü olan
işletmeciler, bu maddeye dayanarak çıkarılacak yönetmelik çerçevesinde Kurum
tarafından belirlenir. Ancak Türk Telekom her halde ara bağlantı sağlama görev ve
yükümlülüğüne tabidir. …
Ara bağlantı yükümlüleri ara bağlantıya ilişkin talepleri bu madde hükümleri
çerçevesinde ve eşitlik, ayrım gözetmeme, şeffaflık, açıklık, maliyet ve makul kara
dayalı olma ilkeleri temelinde …… karşılamakla yükümlüdürler…"
Bu maddenin gerekçesine göre;
"Ara bağlantı telekomünikasyon sektörünün serbest rekabete açılması bakımından
büyük önem arz etmektedir. Ara bağlantı, liberal bir telekomünikasyon sektörünün
can damarlarından biridir, zira ara bağlantı yükümlülüğü net, açık ve güvenceli bir
şekilde oluşturulamamış bir sektöre yeni bir işletmecinin girmesi ve telekomünikasyon
hizmeti sunabilmesi, tüm ana telekomünikasyon şebekesini kendisi kurmadığı
müddetçe fiziken ve teknik olarak imkansızdır. Hakim konumdaki mevcut şebekelerin
işletmecilerinin ara bağlantı taleplerini makul şartlar dairesinde karşılamamaları
halinde, hukuki tekellerin yerini fiili tekellerin alması söz konusudur. Bu nedenle başta
Türk Telekom olmak üzere, belli nitelikleri haiz işletmecilere ara bağlantı sağlama
3 REKABET KURUMU
yükümlülüğü getirilmekte ve bu işletmecilere topluca "ara bağlantı yükümlüsü"
denmektedir. Bu nitelikler ve ara bağlantı hususu ile ilgili detaylar, konunun önemi ve
teknik özellikleri nedeniyle bir yönetmelikle belirlenecektir.
Bu madde ile ara bağlantıya ilişkin anlaşmaların kural olarak taraflarca serbestçe
müzakere edilmesi, buna karşılık taraflar arasında ticari anlaşma sağlanamadığı
takdirde, taraflar arasında uzlaşma sağlanması amacıyla Telekomünikasyon
Kurumu'nun müdahale etmesi ve gerekli gördüğü diğer tedbirleri alabilmesi esası
getirilmiştir. Bu düzenleme uluslararası uygulamalara da paralel niteliktedir. Ayrıca
ara bağlantı gibi önemli bir hususun sırf kötü niyetle, güçlü bir ara bağlantı
yükümlüsü tarafından sürüncemede bırakılması ihtimal ve riskini bertaraf
etmektedir."
4502 Sayılı Kanun'a göre ara bağlantı sağlama yükümlülüğü olan işletmeciler
Telekomünikasyon Kurumu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenecektir. Bu
yönetmelik Kurum tarafından henüz çıkarılmamıştır. Yukarıda yer verilen kanunun
gerekçesinde ara bağlantı anlaşmalarının telekomünikasyon sektörü için taşıdığı
önem vurgulanmaktadır. Ara bağlantı anlaşması imzalanmadığı takdirde piyasaya
yeni giren bir işletmecinin tüm şebekeyi kendisi kurmadığı müddetçe
telekomünikasyon hizmeti sunabilmesi imkansızdır. Şebekeler arasında bir trafik söz
konusu olduğu sürece operatörler bu trafik nedeniyle ortaya çıkan hesaplaşma usül
ve esaslarını belirleyebilmek için ara bağlantı anlaşmaları yapacaklardır.
Başvuruya konu olan ara bağlantı sözleşmesinin amacı, "Turkcell şebekesi ile
İş-Tim şebekesi arasında ara bağlantı sözleşmesi tesis etmek suretiyle taraflardan
herhangi birinin şebekesine gelen çağrının aranan abonenin telefon numarasına ya
da aranan tarafın şebekesine bağlı başka bir telekomünikasyon şebekesine
ulaştırılması" olarak belirtilmiştir. Ara bağlantı sözleşmesi, tarafların kendi mobil
telefon şebekelerinin birbiriyle irtibatlandırılmasını ve şebekelerinin karşılıklı yarattığı
trafikle ilgili işletme ve hesaplaşma usül ve esaslarını içeren bir sözleşmedir. Ara
bağlantı sözleşmesi Ulaştırma Bakanlığı'nın onayını takiben yürürlüğe girecek ve en
az üç ay öncesinden taraflardan biri diğer tarafa yazılı olarak sözleşmeyi sona
erdirmek istediğini bildirmediği takdirde lisans sözleşmesi süresince yürürlükte
kalacaktır.
Sözleşmede belirlenen tarafların ortak yükümlülükleri (işletmekte oldukları
şebekeden diğer tarafın şebekesine doğru yapılacak aramaların başarılı olması için
kendi şebekelerinde gerekli şebeke düzenlemesini yapmak, şebekelerini ara
bağlantı noktalarında irtibatlandırarak kendi tarafındaki ara bağlantı noktasındaki
tüm ekipmanı çalışır hale getirmek ve bakımını yapmak, şebekeleri irtibatlandırırken
uluslararası standartları uygulamak ve "kalite çizelgesi"nde belirlenen hedef
performansını karşılamak için ellerinden gelen çabayı göstermek, vb) incelendiğinde,
operatörlerin abonelerinin diğer şebekeye doğru yapacakları aramaların daha
başarılı olabilmesi için karşılıklı olarak yükümlülükler altına girdikleri görülmektedir.
Taraflara karşılıklı yükümlülükler getiren bu hükümlerin dışında sözleşme yukarıda
da yer verilen diğer teknik konularda ayrıntılı hükümler içermektedir.
Bu açıklamalar doğrultusunda, söz konusu sözleşmenin 4054 Sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'a herhangi bir aykırılık teşkil etmediği
anlaşılmaktadır.
4 REKABET KURUMU
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında, Turkcell İletişim Hizmetleri
A.Ş. ile İş-Tim Telekomünikasyon Hizmetleri A.Ş. arasında imzalanan
"Şebekelerarası Ara Bağlantı Sözleşmesi"nin 4054 Sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun'un 4 üncü ve 6 ncı maddelerine aykırı olmadığı ve anılan
anlaşmaya talep edilen menfi tespit belgesinin verilmesi gerektiğine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy