Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-2-325 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-36/756-233
Karar Tarihi : 09.06.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Ümit Nevruz ÖZDEMİR, Sinan ÇÖRÜŞ, Hatice YAVUZ
C. BAŞVURAN : - NETGSM İletişim ve Bilgi Teknolojileri A.Ş.
ATB İş Merkezi, No: 194, Macunköy / Ankara
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.
Turkcell Plaza, Meşrutiyet Cad. No: 71, Tepebaşı / İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.'nin abonelerine, üçüncü
şahıs ya da firmalardan mal ve hizmet alımları sırasında sağladığı indirimler ile
tekel bağımlılığını artırarak rekabeti bozduğu iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda;
Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. (Turkcell)’nin “Mobil Haberleşme Hizmeti Pazarı”nda,
BTK tarafından etkin piyasa gücüne (EPG) sahip işletmeci olarak belirlendiği,
25.03.2009 tarih ve 2009/DK-07/149 sayılı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu
(BTK) kararıyla, Turkcell’in şebeke içi perakende ücretinin, işletmecilere sunduğu
toptan ücretin üstünde olması gerektiği ilkesinden hareketle, perakende ücretin
hesaplanmasına ilişkin düzenlemeler yapıldığı,
NETGSM’nin BTK’nın söz konusu kararının uygulamasında indirimlerin
hesaplamalara dahil edilmesi yönünde talepte bulunduğu, ancak söz konusu talebin,
Turkcell’in abonelerine üçüncü şahıs ya da firmalardan mal ve hizmet alımları
sırasında sağladığı indirimlerin, mobil elektronik haberleşme hizmetleri pazarına
etkilerine ilişkin düzenleme yapılmasının, BTK’nın yetki alanı içerisinde olmadığı
gerekçesiyle reddedildiği,
Turkcell’in uyguladığı söz konusu indirimlerin, mobil elektronik haberleşme hizmetleri
pazarında EPG özelliğini artırıcı olduğu, ilgili pazarda serbest rekabeti bozucu etki
doğurduğu ve tekel bağımlılığını artırdığı
iddialarına yer verilmiş ve konunun 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
kapsamında incelenmesi talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 23.09.2010 tarih ve 7378 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 25.02.2011 tarih ve 2010-2-325/İİ-11-372-ÜNÖ sayılı İlk
İnceleme Raporu, 03.03.2011 tarih ve 11-12 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, 4054 sayılı
Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 30.05.2011 tarih ve 2010-2-325/ÖA-11-372.ÜNÖ sayılı
Önaraştırma Raporu 06.06.2011 tarih ve REK.0.06.00.00-110.02.02/347 sayılı
Başkanlık önergesi ile 11-36 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054
sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne
yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan Tespitler
I.1.1. BTK Görüşü
BTK tarafından Kurumumuza gönderilen görüş yazısında, konuyla ilgili olarak 20.1.2011
tarih ve 2011/DK-10/24 sayılı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu kararının alındığı ifade
edilmiştir. Bahse konu kararda;
Mevcut durumda Turkcell’in “mobil şebekelere erişim ve çağrı başlatma pazarı” ile
“mobil çağrı sonlandırma pazarı” dışındaki herhangi bir pazarda BTK tarafından
EPG’ye sahip işletmeci olarak belirlenmediği,
25.3.2009 tarih ve 2009/DK-07/149 sayılı Kurul kararı ile Turkcell’in son kullanıcı
tarifelerine değil, dakika başına ağırlıklı ortalama çağrı sonlandırma ücretine üst sınır
uygulandığı,
25.03.2009 tarih ve 2009/DK-07/149 sayılı Kurul kararının uygulandığı dönemde
yaşanan gelişmelerin değerlendirilmesi neticesinde alınan 21.12.2010 tarih ve
2010/DK-07/149 sayılı Kurul kararı ile de bu düzenlemenin devamına karar verildiği,
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun “Kurumun görev ve yetkileri” başlıklı
6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında BTK’nın elektronik haberleşme
sektöründe faaliyet göstermekte olan işletmecilerin, bu alandaki faaliyetlerini
düzenleme yetkisine sahip olduğu,
Turkcell’in üçüncü taraflar ile yürütmekte olduğu kampanyalar neticesinde
abonelerine örneğin ayakkabı, giyim, gıda, turizm ve ulaşım gibi sektörlere ilişkin
olarak sağladığı indirimlerin bahse konu Kurul kararlarının kapsamında olmadığı
hususlarına yer verilmiştir.
I.1.2. Sanal Mobil Şebeke Hizmetleri
NETGSM, Sanal Mobil Şebeke Hizmetleri (SMŞH), Sabit Telefon Hizmetleri (STH) ve
İnternet Hizmetleri (ISS) lisanslarına sahip olan ve faaliyetlerini hâlihazırda bu
lisanslardan SMŞH uyarınca sürdüren bir şirkettir. Sanal Mobil Şebeke Hizmeti
İşletmecileri (Mobile Virtual Network Operator-MVNO), adlarına tahsis edilmiş frekans
bandı ve GSM altyapısına sahip olmadan, lisanslı bir operatörün altyapısını kullanarak
abonelerine mobil iletişim ve katma değerli telekomünikasyon hizmetleri sunmaktadırlar.
MVNO’ların çeşitli tipleri bulunmaktadır1:
- Asgari MVNO modelinde işletmeciler mobil hizmetleri farklı bir marka ile sunmak için
mobil şebeke altyapısı sahipleriyle anlaşmalar yaparak piyasaya girmektedirler. Bu
işletmeciler lisans sahibi işletmeciden dakika satın almakta ve bu dakikaların kullanımını
1 Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, Piyasa Analizleri, Mobil Şebekeler Erişim ve Çağrı Başlatma
Piyasası, Kamuoyu Görüşü Alınmasına İlişkin Doküman, 2008
kendi müşterilerine satmaktadırlar. Şebekeye erişimin sağlanması, çağrının başlatılması
ve sonlandırılması, müşteriye hizmetlerin verilmesi, arabağlantı ve dolaşım konularında
büyük oranda altyapısını kullandığı mobil şebeke işletmecisine bağlı konumdadırlar.
- Orta tip MVNO modelinde işletmeciler, mobil şebeke işletmecisinin sahip olduğu
altyapının bir kısmını ya da önemli bir kısmını kullanmakta, ancak arama dakikalarını
yeniden satmak dışında farklı hizmetler de sunmaktadır. Asgari MVNO modeliyle bu
model arasındaki en önemli fark, bu modelde MVNO’ların mobil şebeke işletmecisinin
verdiği standart hizmetleri farklılaştırabilme imkânına sahip olmasıdır.
- Tam MVNO olarak tanımlanan bu gruptaki MVNO’lar kendi şebeke bileşenlerine sahip
olmaları nedeniyle tamamen bağımsız oyuncular olarak kabul edilmektedirler. Tam
MVNO’yu diğer MVNO gruplarından ayıran en belirleyici parametre; tam MVNO’ların
kendi Mobil Anahtarlama Merkezi (Mobile Services Switching Center, MSC) birimine
sahip olmasıdır. Bu itibarla, kendi MSC’sine sahip olan bir MVNO kendi arabağlantı ve
dolaşım anlaşmalarını imzalama ve fiyat performansını dikkate alarak trafiğin hangi yol
üzerinden taşınacağına karar verme imkânına kavuşmaktadır. Ancak, tam MVNO’lar da
kendi şebekesi üzerinden erişim ve buna bağlı olarak çağrı başlatma hizmeti
sunamamaktadır.
Mobil elektronik haberleşme hizmetleri piyasasında faaliyete başlayacak işletmeciler için
çağrının başlatılması gerçekleşmeksizin sadece erişim hizmetinin verilmesi herhangi bir
anlam ifade etmemektedir. Kendisine ait bir şebekesi olmayan herhangi bir işletmecinin
(MVNO) hizmet sunulabilmesi için sadece mevcut diğer bir işletmecinin şebekesine
erişilmesi yeterli olmamaktadır. Aynı zamanda söz konusu çağrının başlatılması da
gerekmektedir. Bu nedenle, piyasaya yeni giren işletmeciler, mobil işletmecilerden her
iki hizmeti bir arada talep etmektedirler.
NETGSM mobil elektronik haberleşme hizmeti sunarken Turkcell’in altyapısını
kullandığını belirtmiştir. Telekomünikasyon şebekelerine erişim ve arabağlantıyla ilgili
usul ve esaslar 08.09.2009 tarih ve 27343 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren “Erişim ve Arabağlantı Yönetmeliği” ile düzenlenmektedir. Erişim ve
Arabağlantı Yönetmeliği’nin 8. maddesinin birinci fıkrasında etkin piyasa gücüne sahip
işletmecilerin arabağlantı yükümlüsü olduğu ifade edilmektedir.
Turkcell, mobil şebekelere erişim ve çağrı başlatma piyasasında, BTK tarafından etkin
piyasa gücüne (EPG)’ye sahip işletmeci olarak belirlenmiştir. Ayrıca ilgili pazarda faaliyet
gösteren her üç operatöre ilişkin 01.04.2010 tarihinden itibaren geçerli olan arabağlantı
ücretleri BTK’nın 10.02.2010 tarih ve 2010/DK–07/88 sayılı kararı ile düzenlenmiştir.
NETGSM de hâlihazırda … Turkcell ile anlaşma imzaladığını belirtmiştir2.
I.2. Değerlendirme
Başvuruda Turkcell’in üçüncü taraflar ile yürütmekte olduğu kampanyalar sırasında
abonelerine sağladığı indirimler aracılığıyla hâkim durumunu “dışlayıcı” uygulamalar
yoluyla kötüye kullanarak 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği iddia
edilmektedir.
Sektörün işleyişi itibariyle NETGSM’nin abonelerine hizmet verebilmek için GSM
operatörleri ile ara bağlantı sözleşmesi imzalamak ve onların altyapısını kullanmak
zorunda olduğu ve hâlihazırda buna ilişkin tarifelerin BTK tarafından belirlenmiş olduğu
2 Anlaşma koşulları uyarınca ses çağrıları sonlandırma ücreti … Kr/dk, SMS (Kısa Mesaj) sonlandırma
ücreti … Kr/adettir.
görülmüştür. Ayrıca BTK 20.01.2011 tarih ve 2011/DK-10/24 sayılı kararı uyarınca
Turkcell’in “diğer işletmecilere uyguladığı dakika başına ağırlıklı ortalama çağrı
sonlandırma ücretinin (toptan ücretin), her bir abonelik paketi bazında kullanıma bağlı
olarak ortaya çıkan dakika başına ortalama şebeke içi tarifeleri (perakende ücreti)
geçmemesi” gerekmektedir. Ancak BTK tarafından gönderilen görüşten Turkcell’in
üçüncü taraflar ile yürütmekte olduğu kampanyalar aracılığıyla sağladığı indirimlerin
yukarıda belirtilen karar kapsamında değerlendirilmediği anlaşılmaktadır. Bu bağlamda,
söz konusu indirimlerin Turkcell’in maliyetleri bakımından “artan” (incremental) etkileri
incelenmiştir. Ayrıca, şikâyete konu olan indirimlerin sağlanmaması durumunda
Turkcell’in bertaraf edeceği maliyetin etkisi de incelenmiştir.
I.2.1. Turkcell’in İndirim Uygulamaları
Turkcell tarafından Kurumumuza gönderilen yazıdan, Turkcell’in üçüncü taraflar ile
yürütmekte olduğu kampanyalar aracılığıyla sağladığı indirimlerin “tüm bireysel
abonelere yönelik kampanyalar” ve “belirli kriterleri sağlayan abonelere sunulan
kampanyalar” olarak ayırmanın mümkün olduğu anlaşılmaktadır.
I.2.1.1. Tüm Bireysel Abonelere Yönelik Kampanyalar
İlgili yazıda, “Turkcell’liler Kazanır” kapsamında bireysel abonelere yönelik olarak
düzenlenen kampanyaların, tüm Turkcell bireysel abonelerinin katılımına açık olacak
şekilde kurgulandığı, bu kampanyaların tümünde katılımın, abonenin aktif bir Turkcell
hattına sahip olması (hattının herhangi bir nedenle görüşmeye kapatılmamış olması)
koşuluna bağlandığı belirtilmektedir.
Turkcell tarafından kampanya kurgularına, uygulanan indirimleri sübvanse etmek
anlamında doğrudan finansal katkıda bulunulmadığı belirtilmektedir. Bununla birlikte,
Turkcell’in her bir kampanya özelinde oluşan teknik kurgunun hazırlanması,
uygulanacak kampanyaların iletişim mecralarında duyurulması ve bazı durumlarda
(örnek: Collezione kampanyası) hediye çeklerinin basımı gibi maliyetlere katlanabildiği
anlaşılmaktadır.3
Buna göre, tüm bireysel abonelere yönelik kampanyalarda Turkcell, tüketicilere
sağlanan faydanın maliyetine katlanmamakta; bu indirimlere, kampanya sahibi teşebbüs
tarafından katlanılmaktadır. Bu bağlamda, şikâyete konu olan indirimlerin sağlanmaması
durumunda Turkcell açısından bertaraf olacak herhangi bir maliyet bulunmamaktadır.
Dolayısıyla, bu kampanyalar kapsamında üçüncü taraflarca sağlanan indirimler, dışlayıcı
uygulamaların değerlendirilmesi bakımından dikkate alınabilir maliyet kalemleri değildir.
Buna karşın Shell kampanyasında, Turkcell tarafından kampanyaya katılım sağlayan
abonelere yüklenen her bir ek puan için Shell & Turcas Petrol A.Ş’ye … TL+KDV
kampanya katılım ücreti ödemiştir. Kampanya kapsamında katlanılan net maliyet … TL
olarak gerçekleşmiş, bu miktarın yarısı Turkcell tarafından karşılanmıştır. Bu bağlamda,
şikâyete konu olan indirimlerin sağlanmaması durumunda Turkcell açısından … TL’lik
maliyetin bertaraf olacağı görülmektedir.
3 Shell kampanyası tüm bireysel abonelere yönelik kampanyalarda gerçekleştirilen uygulamaya istisna
oluşturmaktadır. Shell kampanyasında, Turkcell abonelerinin kampanyadan faydalanma koşulu olarak,
Shell Club Smart veya Money Club Kart üyesi olma koşulu öngörülmüştür. …
Tablo 1: 2010 Yılında Tüm Bireysel Abonelere Yönelik Kampanyalar
KAMPANYA YAPILAN FİRMA UYGULANDIĞI DÖNEM
İNCİ
HOTİÇ AYAKKABI
YKM
ÇİÇEK SEPETİ
TATİL SEPETİ
KİĞILI GİYİM
BEYMEN BUSSINESS
FABRİKA
ALTINYILDIZ CLASSICS
01.11.2010 - 30.11.2010
ULUSOY
DOMINOS PIZZA
FIX SILVER
01.11.2010 - 31.12.2010
ORKA TEKSTİL (DAMAT TWEEN)
VARAN TURİZM SEYAHAT
BİMEKS BİLGİ İŞLEM
15.03.2010 - 30.04.2010
COLLEZİONE AKYİĞİT MAĞ.
DOMINOS PIZZA
22.03.2010 - 30.04.2010
TOYZZ SHOP 01.11.2010 - 05.12.2010
BATİK PAZARLAMA TEKSTİL 07.10.2010 - 30.11.2010
ULUSOY 17.01.2010 - 28.02.2010
WORLDCARD 01.02.2010 - 28.02.2010/ 29.03.2010 - 31.05.2010
ATLASJET HAVACILIK 15.03.2010 - 15.05.2010
HOTİÇ AYAKKABI SANAYİİ 15.03.2010 - 30.10.2010
AVİS 15.03.2010 - 31.12.2010
BATİK PAZARLAMA TEKSTİL 15.03.2010 - 30.04.2010
KİĞILI GİYİM 01.05.2010 - 30.06.2010
POLO GARAGE 15.03.2010 - 22.06.2010
YKM 15.03.2010 -30.06.2010
INFOMAG(BUSINESS WEEK) 15.03.2010 - 22.04.2010
DERİMOD 01.04.2010 - 30.10.2010
ÇİÇEK SEPETİ 01.05.2010 - 30.10.2010
NATIONAL GEOGRAPHIC 08.06.2010 - 07.07.2010
SO SHIC 16.06.2010 - 15.08.2010
TOYYZ SHOP 05.07.2010 - 31.07.2010
ALTINBAŞ 03.07.2010 - 31.08.2010
PİZZA PİZZA 01.07.2010 - 31.08.2010
SİLK&CASHMERE 06.08.2010 - 06.09.2010
İNCİ 01.07.2010 - 30.10.2010
PRAKTİKER 01.07.2010 - 31.07.2010
SHELL 08.11.2010 - 08.05.2011
BİMEKS BİLGİ İŞLEM 19.01.2010 - 28.02.2010
I.2.1.2. Belirli Kriterleri Sağlayan Abonelere Sunulan Kampanyalar
Bu kapsamda ele alınabilecek ilk tür, platinum4 abone olarak adlandırılan abonelere
yönelik olarak düzenlenen kampanyalardır. Söz konusu kampanyalar bakımından;
teknik kurgunun hazırlanması ve uygulanacak kampanyaların iletişim mecralarında (TV
ve diğer iletişim mecralarında) duyurulması gibi iş ve işlemler için oluşan maliyetler
Turkcell tarafından karşılanmıştır.
Tablo 2: 2010 Yılında Platinum Abonelere Yönelik Kampanyalar
Kampanya Yapılan
Firma(lar)
İndirimin
İçeriği/
Oranları
Kampanyaya Katılım Koşulu Uygulanan İndirime Katlanan Teşebbüs
KVK
Blackberry
Bold ve Torch
ürünlerinde
150 TL indirim
İstanbul, Ankara ve İzmir'deki
Platinum abonelere Turkcell
tarafından bayi kanalı olmadan
doğrudan yapılan teslimatlar için
uygulanmıştır.
…
KVK/Genpa/Başarı/
Telpa
Nokia E71,
Samsung
Omnia Pro ve
HTC Touch 2
ürünlerinde
geçerli 100TL
indirim
İstanbul, Ankara ve İzmir'deki
Platinum abonelere Turkcell
tarafından bayi kanalı olmadan
doğrudan yapılan teslimatlar için
uygulanmıştır.
…
KVK/Genpa/Başarı/
Telpa
Cihaz Tamir
Masrafının
100TL'ye
kadarki
kısmının
karşılanması
İstanbul, Ankara ve İzmir'deki
Platinum abonelere Turkcell
tarafından bayi kanalı olmadan
doğrudan alım ve teslimatlar için
uygulanmıştır.
…
C5
VINN 3G
Modem'de
%50 indirim
İstanbul, Ankara ve İzmir'deki
Platinum abonelere Turkcell
tarafından bayi kanalı olmadan
doğrudan yapılan teslimatlar için
uygulanmıştır.
…
TEKNOMAR DENİZ
TAKSİ
Sefer başına
% 50 indirim
İstanbul'daki Platinum abonelere
Teknomar Deniz taksi
kullanımlarında uygulanmıştır.
…
Bu kampanyalardan yararlanan abone miktarları ve katlanılan toplam maliyetlere
aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:
Tablo 3: 2010 Yılında Platinum Abonelere Yönelik Kampanyalarda Katlanılan Maliyetler
Firma/Kampanya Faydalanan Abone Miktarı Katlanılan Maliyet Miktarı
(KDV Dahil)
KVK … …
KVK/GENPA/BAŞARI/TELPA … …
KVK/GENPA/BAŞARI/TELPA … …
C5 … …
TEKNOMAR TAKSİ … …
4 Platinum plus paket veya i-phone büyük veya i-phone orta paketi alan, ayrıca son 7 faturasının en
yüksek 6 tanesinin ortalaması 150 TL ve üzeri olan ve bu faturalardan en düşüğü 140 TL olan aboneler
platinum abone olarak belirlenmektedir.
Görüldüğü üzere, platinum abonelere yönelik kampanyalarda, Turkcell tarafından KDV
dâhil toplam … TL maliyete katlanılmıştır. Turkcell tarafından belirli kriterleri sağlayan
abonelere sunulan kampanyalar dâhilinde ele alınabilecek bir diğer kampanya türü ise
Genç Turkcell kampanyalarıdır. Bu kampanyalara katılım için GNCTRKCLL programına
üye olmak yeterli olmaktadır. Söz konusu kampanyaların içeriği, katılım koşulları ve
indirim sunan taraflarına ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir:
Tablo 4: 2010 Yılında Genç Turkcell Abonelerine Yönelik Düzenlenen Kampanyalar
TAB GIDA
(Burger King, Popeyes, Sbarro ve Arby’s markaları altında)
Kampanyadaki İndirim
İçeriği Kampanya Katılım Koşulu
Uygulanan indirime
katlanan teşebbüs bilgisi
Burger King, Sbarro,
Popeyes ve Arby's
markaları tarafından
sunulan ürünleri satın alan
GNCTRKCLL üyesi
Turkcell abonelerine, ücreti
Turkcell tarafından
karşılanmak üzere
kampanyalarda belirtilen
şekilde hediye edilecek
ikinci bir menü ücretsiz
olarak verilmiştir.
Ayrıca TAB Gıda'nın
Burger King Menülerinden
satın alan ve başarılı
katılım yapan GNCTRKCLL
üyesi Turkcell abonelerine
ses paketlerinin ücreti TAB
Gıda tarafından
karşılanacak şekilde hediye
olarak yüklenmiştir.
Kampanya-1: Burger King
restoranlarında satılan (tek) menülerden
herhangi birini satın alan GNCTRKCLL
üyesi Turkcell aboneleri, GNCTRKCLL
şifrelerini ve telefon numaralarını
kasadaki Mobil Posa girdiklerinde cep
telefonlarına Mobil Kupon gönderilmiş,
aboneler bu mobil kupona tanımlı
faydadan (Örneğin; Tavukburger Menü
veya Ses Paketi) yararlanmıştır.
Kampanyaya katılım için aboneye
gönderilen şifre tek kullanımlık olup,
kampanyadan tekrar faydalanmak için
abonenin yukarıdaki işlemle yeni şifre
alması gerekmiştir.
Kampanya-2: Aboneler, Sbarro,
Popeyes, Arby's restoranlarından
yukarıda açıklanan usulle ikinci bir
menüyü ücretsiz olarak almışlardır.
…
…
FİDA FİLM
Kampanyadaki İndirimin
İçeriği Kampanya Katılım Koşulu
Uygulanan indirime
katlanan teşebbüs bilgisi
Kampanyada sunulan
fayda, abonenin satın aldığı
bir bilet için ikinci biletin
anında ve ücretsiz olarak
verilmesidir.
Kampanya, hattına son 30 gün
içerisinde 150 ve üzeri kontör yüklemiş
olan GNCTRKCLL üyesi tüm Turkcell
abonelerinin katılımına açık olarak
kurgulanmıştır.
Kampanyaya katılım, Turkcell
abonelerinin “SFR2” yazıp belirlenen
kısa numaraya gönderdiği kısa mesaja
karşılık gelen şifrenin, anlaşmalı
sinema gişesindeki Mobil POS cihazları
üzerinden tanımlanması ile
gerçekleştirilmiştir. Kampanyaya katılım
için aboneye gönderilen şifre tek
kullanımlık olup, kampanyadan tekrar
faydalanmak için abonenin yukarıdaki
…
…
işlemle yeni şifre alması gerekmiştir.
GİTTİ GİDİYOR
Kampanyadaki İndirimin
İçeriği Kampanya Katılım Koşulu
Uygulanan indirime
katlanan teşebbüs bilgisi
Kampanya, Gitti Gidiyor
web sayfasında yer alan
"Günün fırsatı" bölümünde
sırayla dönen ürün
gösterimlerinden birisinin
GNCTRKCLL’lilere özel
indirimle satılması ve
banner alanlarının bu
dönem içerisinde Turkcell’e
tahsisi üzerine
kurgulanmıştır.
Kampanyaya katılım, Turkcell
GNCTRKCELL üyesi abonelerinin,
belirlenen kısa numaraya gönderdikleri
kısa mesaja karşılık gelen şifrenin, Gitti
gidiyor sayfasında satın alım sırasında
çıkan alana girilmesi gerekmiştir.
Kısa mesaj ile gelen şifreler tek
kullanımlık olup, Turkcell abonelerinin
kampanyadan yararlanma sayısı
açısından herhangi bir sınırlamaya
gidlilmemiştir.
…
CAFE NERO
Kampanyadaki İndirimin
İçeriği Kampanyaya Katılım Koşulu
Uygulanan indirime
katlanan teşebbüs bilgisi
Kampanya CAFE NERO
kafelerinde satılan belirli
ürünlerden 2 (iki) adet satın
alan GNCTRKCLL üyesi
Turkcell abonelerinin bir
tanesinin bedelini ödeyerek
ikinci ürünü ücretsiz
almaları kurgusuyla
oluşturulmuştur
Kampanyaya katılım, 30 gün içerisinde
önödemeli hatlarına en az 20 TL
yükleme yapan veya faturalı hattını aktif
olan Turkcell GNCTRKCELL üyesi
abonelerinin, belirlenen kısa numaraya
gönderdikleri kısa mesaja karşılık gelen
şifreyi, ilgili ürünün satın alımı
esnasında ibraz etmeleri esasına
dayanmaktadır
…
ULUSOY
Kampanyadaki İndirimin
içeriği Kampanyaya Katılım Koşulu
Uygulanan indirime
katlanan teşebbüs bilgisi
Ulusoy'dan alınan biletlerde
GNCTRKCLL üyesi
Turkcell abonelerine %20
indirim sağlanmıştır.
Kampanyaya katılım, son 30 gün
içerisinde önödemeli hatlarına en az 20
TL yükleme yapan veya faturalı hattı
aktif olan Turkcell GNCTRKCELL üyesi
abonelerinin, belirlenen kısa numaraya
gönderilen kısa mesaja karşılık gelen
şifrenin, Ulusoy satış noktalarındaki web
arayüzü üzerinden tanımlanması ile
sağlanmıştır.
…
UNILEVER (CORNETTO)
Kampanyadaki İndirimin
içeriği Kampanyaya Katılım Koşulu
Uygulanan indirime
katlanan teşebbüs bilgisi
Belirli ürünlerden iki adet
alınması halinde bir ürün
anında ücretsiz olarak
verilmiştir.
Kampanyaya katılım, son 30 gün
içerisinde önödemeli hatlarına en az 20
TL yükleme yapan veya faturalı hattı
aktif olan Turkcell GNCTRKCELL üyesi
abonelerinin, kampanya için
tanımlanmış kısa numaraya
gönderdikleri kısa mesaja karşılık gelen
şifreyi, numarasıyla birlikte Turkcell
…
İletişim Merkezlerinde tanımlatması ve
çıkan onay kuponunu Algida satış
noktalarına teslim etmesi suretiyle
sağlanmıştır.
SEVENHILL
Kampanyadaki İndirimin
içeriği Kampanyaya Katılım Koşulu
Uygulanan indirime
katlanan teşebbüs bilgisi
Sevenhill mağazalarında
alışveriş yapan
GNCTRKCLL üyesi
Turkcell abonelerinin satın
alacakları dört üründen en
düşük fiyatlısının bedava
verilmesi üzerine
kurgulanmıştır.
Kampanyaya katılım, son 30 gün
içerisinde önödemeli hatlarına en az 20
TL yükleme yapan Turkcell
GNCTRKCELL üyesi abonelerinin,
belirlenen kısa numaraya gönderilen
kısa mesaja karşılık gelen şifrenin, satış
noktalarındaki pos cihazları üzerinden
tanımlanması ile sağlanmıştır.
…
Turkcell tarafından gönderilen elektronik postada GNCTRKCLL kampanyaları
kapsamında sunulan kampanyalar arasında sadece Fida Film ile yapılan Sinema Bileti
kampanyasında Turkcell tarafından karşılanan bir faydanın (bilet bedeli) söz konusu
olduğu ve bunun toplam maliyetinin net … TL olduğu ifade edilmektedir. Ayrıca, TAB
Gıda kampanyası kapsamında da … TL tutarında bir maliyete katlandığı
anlaşılmaktadır5. Dolayısıyla, … TL’lik bu tutarın, Genç Turkcell kampanyalarına ait
artan maliyet olarak kabul edilmesi gerekmektedir.
I.2.2. Turkcell’in İndirim Uygulamalarına İlişkin Değerlendirme
Yukarıda ayrıntılarına yer verildiği üzere, Turkcell tarafından doğrudan kampanya
kapsamında katlanılan artan maliyetler; “tüm bireysel abonelere yönelik kampanyalar”
için … TL, “belirli kriterleri sağlayan abonelere sunulan kampanyalar” içinse … TL olarak
gerçekleşmiştir.
Bunun haricinde, artan maliyetler kapsamında, kampanyalar için katlanılan tutundurma
faaliyetleri nedeniyle katlanılan maliyetlerin de hesaba katılması gerekmektedir. Zira bu
maliyetler, başvuru konusu indirim kampanyasının yürütülmemesi halinde
katlanılmayacak maliyetlerdir. Turkcell tarafından gönderilen elektronik postada Genç
Turkcell kampanyalarında katlanılan reklam/tanıtım maliyetlerine yer verilmektedir.
Tablo 5: Genç Turkcell Kampanyalarında Katlanılan Net Reklam/Tanıtım Maliyetleri
Genç Turkcell Kampanyaları Katlanılan Reklam/Tanıtım Maliyetinin Miktarı
CORNETTO (UNILEVER) …
FİDA FİLM …
TAB GIDA …
5 Turkcell’in TAB Gıda ile gerçekleştiği kampanya kapsamında da Turkcell tarafından bir maliyete
katlanılmış olabileceği görülmektedir. Kuruma gönderilen elektronik postadan, kampanyada sağlanan
faydalara ilişkin olarak tarafların herhangi bir nakit ödemesi yapmadığı, işleyişin mahsuplaşma esasına
göre gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Taraflar arasındaki karşılıklı anlaşma gereği; TAB’ın kampanya
kapsamında sağladığı ürün (Burger King menüsü) miktarına bağlı tutarın, Turkcell tarafından ücretsiz
olarak sağlanan toplam dakika tutarından fazla dahi olsa, TAB toplu dakika tutarının üstünde kalan Burger
King menü talebini ücretsiz karşılamıştır. Söz konusu kampanya kapsamında sağlanan dakikalar
karşılığında Turkcell tarafından TAB’a fatura edilen toplam tutar KDV ve ÖİV dâhil … TL (Net: … TL)
olarak gerçekleşmiştir.
ULUSOY …
SEVEN HILL …
CAFE NERO …
GİTTİGİDİYOR …
Görüldüğü üzere, Fida Film ile yapılan kampanya haricinde katlanılan reklam tanıtım
maliyetleri … TL ile … TL arasında değişmektedir. Bu rakamlar yukarıda anılan diğer
indirim kampanyaları için de referans oluşturabilecektir.
Yukarıda yer verilen maliyetlerin görece büyüklüğünün ortaya konulması bakımından
aşağıda Turkcell’in 2010 yılı sonu itibarıyla abone sayısı, ses trafiği miktarı ve arama
gelirlerine ait verilere yer verilmiştir. Görüldüğü üzere, Turkcell’in 2010 yılı sonu itibarıyla
kampanyaların hedef kitlesini oluşturan bireysel abone sayısı otuz milyonun üzerindedir.
Bu aboneler yıl içinde … dakika ses trafiği oluşturmuş ve Turkcell’e yaklaşık … TL gelir
kazandırmıştır. 2010 yılında Turkcell’in toplam cirosu ise … TL olarak gerçekleşmiştir.
Tablo 6: Turkcell’in 2010 yılı Abone Sayısı, Ses trafiği Miktarı ve Arama Gelirleri
Abone Sayısı Ses Trafiği Arama Gelirleri
Kurumsal … … …
Bireysel … … …
Toplam … … …
“Tüm bireysel abonelere yönelik kampanyalar” bakımından her bir kampanya için … TL
reklam/tanıtım maliyetine katlanıldığı düşünülse bile ortaya çıkan birim artan maliyet …
Kr/dk civarında oluşmaktadır6.
Platinum abonelere yönelik kampanyalar bakımından ise üyelik koşulları dikkate
alındığında7, ortaya çıkan … TL’lik maliyetin ihmal edilebilir olduğu ortaya çıkmaktadır.
Genç Turkcell kampanyalarının artan etkilerinin değerlendirilebilmesi için öncelikle Genç
Turkcell’in özelliklerine bakılması gerekmektedir. Genç Turkcell, Turkcell’in gençlere özel
olarak kurguladığı bir “gençlik kulübü” olarak tanımlanmaktadır. İşTcell ve AloVatan
üyeleri ile kurumsal hatlar dışındaki tüm Turkcell abonelerinin Genç Turkcell üyesi
olabileceği belirtilmektedir. Bu bakımdan, Genç Turkcell kampanyaları da “tüm bireysel
abonelere yönelik kampanyalar” kapsamında değerlendirilebilecektir.
Buna göre, Genç Turkcell kampanyaları kapsamında katlanılan … TL’lik artan maliyetin
marjinal etkisi … Kr/dk’dır.
Yukarıda yer verilen bilgi ve değerlendirmeler ışığında, Turkcell’in üçüncü taraflar
aracılığıyla sağladığı indirimler sonucu katlandığı maliyetlerin fiyat-maliyet analizini
değiştirebilecek nitelikte olmadığı, dolayısıyla şikâyetçiyi dışlayıcı bir nitelik taşımadığı
anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, şikâyet konusu eylemler 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesini ihlal eder nitelikte bulunmamıştır.
6 Hesaplamada, en riskli durumun değerlendirmesini temin etmek amacıyla referans olarak Fida Film
Kampanyası’nın ardından en yüksek reklam/tanıtım maliyeti dikkate alınmıştır. Ayrıca, kampanyalar tüm
bireysel abonelere yönelik olduğundan bireysel kullanıcıların toplam ses trafiği üzerinden hesaplama
yapılmıştır. Bu bağlamda, incelenen pazarlama faaliyetlerine ilişkin maliyetlerin hesaplamalarda bir yıla
yayıldığı belirtilmelidir. Yapılan bu tercih daha riskli olan durumu değerlendirmeyi teminen benimsenmiş
olup uygulamada bu maliyetlerin daha uzun sürelere yayılması söz konusu olabilecektir.
7 Bir platinum abonenin Turkcell’e ödediği ortalama ücretin en az vergiler dâhil … TL olması gerektiği ve
ortalama bir bireysel abonenin vergiler dâhil … TL (ortalama gelir olan … TL’nin üzerine %25 ÖİV ve
%18 KDV eklenmesiyle bulunmuştur) ödediği dikkate alındığında bu durum daha net ortaya çıkmaktadır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun'un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy