Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.’nin kısa mesaj hizmetleri pazarında Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin faaliyetlerini zorlaştırmak suretiyle hâkim durumunu kötüye kullandığı iddiası - Karar Sayı 13-17/238-116

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2012-2-146 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 13-17/238-116
Karar Tarihi : 28.03.2013
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Kenan TÜRK, Fevzi ÖZKAN
B. RAPORTÖRLER : Bülent GÖKDEMİR, Nimet KAVAK
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Turgut Özal Bulvarı Aydınlıkevler 06103 Ankara
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.
Turkcell Plaza Meşrutiyet Cad. No: 153 34430 Tepebaşı/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.’nin kısa mesaj hizmetleri
pazarında Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin faaliyetlerini zorlaştırmak suretiyle
hâkim durumunu kötüye kullandığı iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.’nin (Turkcell)
kısa mesaj hizmetleri pazarında Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin (Türk Telekom)
faaliyetlerini güçleştirmek suretiyle hâkim durumunu kötüye kullandığı iddia edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.08.2012 tarih ve 6470 sayı ile intikal eden
başvuru üzerine hazırlanan 09.11.2012 tarih ve 2012-2-146/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu
22.11.2012 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 12-59/1584-M sayı ile önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine hazırlanan
15.03.2013 tarih ve 2012-2-146/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara
bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.’nin hâkim
durumunu kötüye kullandığı iddiasına ilişkin olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Başvuruya Konu Eylem
(5) Başvuru konusu iddiaların dört temel başlık altında toplanması mümkündür. Konuyla ilgili
ilk iddia “SMS Gönderme Sorunu” başlığı altında ele alınmıştır. Bu bağlamda, Türk
Telekom ile Turkcell arasında imzalanmış olan arabağlantı sözleşmesi ve ek protokoller
kapsamında gerçekleştirilen SMS arabağlantısında, Türk Telekom tarafından Turkcell
şebekesine gönderilen SMS'lerde sorunlar yaşanmaktadır.
(6) İkinci husus “SMS’lerde İletim Raporu” başlığı altında özetlenmekte, Turkcell tarafından
Türk Telekom şebekesinden başlatılan SMS iletim raporlarının Türk Telekom
müşterilerine zamanında iletilmediği, bu davranışın mağduriyet yarattığı ileri
sürülmektedir.

13-17/238-116
2/12

(7) “Kısa Numara Talebi Sorunu” başlığı altında ise; Türk Telekom tarafından, müşterilerine
ulaştırılmak istenen mesajların SMS ile gönderilebilmesi ve Türk Telekom müşterilerinin
aynı servis numarası üzerinden çeşitli bilgileri ve bedelleri SMS ile sorgulayabilmesi
amacıyla Turkcell'den kısa numara talebinde bulunulduğu, ancak başvuru ekinde sunulan
ve Turkcell tarafından hazırlanan “Çift Yönlü SMS Servis Sözleşmesi”nde yer verilen ve
Türk Telekom’un ihtirazi kayıtla imzalamayı teklif etmesine rağmen değiştirilmeyen bazı
hükümlerinin (4. maddesinin 12., 13. ve 15. bentleri) dışlayıcı unsurlar ihtiva ettiği iddiası
belirtilmektedir.
(8) Şikâyete konu dördüncü husus ise Turkcell’in sunduğu perakende SMS ücretinin,
rekabeti engelleyecek biçimde, Turkcell’in SMS sonlandırma ücretinin altında
gerçekleşmesidir. Başvuruda, bu konunun aynı zamanda Bilgi Teknolojileri ve İletişim
Kurulunun 25.3.2009 tarih ve 2009/DK-07/149 sayılı kararına aykırılık teşkil ettiği de
vurgulanmaktadır.
(9) Turkcell hakkında soruşturma açılarak idari para cezası verilmesi ve öncelikle 4054 sayılı
Kanun'un 9. maddesinin dördüncü fıkrası gereğince nihai karara kadar ciddi ve telafi
olunamayacak zararların ortaya çıkma ihtimalinin bulunması nedeniyle geçici tedbir
kararının ve sair tedbirlerin ivedilikle alınması talep edilmektedir.
(10) Rekabet Kurumu kayıtlarına 21.11.2012 tarih ve 9837 sayı ile intikal eden Türk Telekom
tarafından gönderilen ikinci yazıda; diğer iki konu olan “SMS gönderme sorunu” ve
“SMS'lerde İletim Raporu Sorunu”nun uzun bir sürecin ardından çözüldüğü, bu süreç
içerisinde Türk Telekom’un Turkcell'in uygulamaları nedeniyle ciddi şekilde zarar gördüğü
ifade edilmektedir. Ayrıca “Kısa Numara Talebi Sorunu”na ilişkin olarak da, BTK nezdinde
yapılan toplantılar sonucunda, BTK tarafından Turkcell ile yaşanan sorunların çözülmesi
için Türk Telekom ile Turkcell arasındaki çift yönlü SMS sözleşmelerinin revize
edilmesinin uygun olacağının değerlendirildiği ve söz konusu hususların Turkcell'e
bildirildiğine yönelik bir cevabi yazının Türk Telekom’a gönderildiği belirtilmektedir.
Bununla birlikte, BTK’nın cevabi yazısının Turkcell’in Türk Telekom ile sözleşme yapmayı
reddetmesini ve SMS pazarında hâkim durumunu kötüye kullanmasını engelleyebilecek
nitelikte olmadığı ifade edilerek Rekabet Kurumunun müdahalede bulunması talep
edilmektedir.
(11) Rekabet Kurumu kayıtlarına 28.02.2013 tarih ve 1220 sayı ile intikal eden Türk Telekom
tarafından gönderilen üçüncü yazıda ise; İspanya Rekabet Otoritesi’nin toplu SMS
pazarında başlattığı soruşturma hakkında bilgi sunulmuş olup, yapılacak fiyat analizinde
çağrı başlatma ücretinin de dikkate alınması gerektiği ifade edilmiştir.
I.2. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Görüşü
(12) Yapılan başvuruyla ilgili olarak, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun
7. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK)’ndan
görüş talep edilmiştir. BTK’nın ilgili görüşü 19.10.2012 tarih ve 7981 sayı ile Kurum
kayıtlarına girmiştir.
(13) Anılan görüşte “SMS Gönderme Sorunu”na yönelik olarak, Türk Telekom’un şikâyeti
üzerine gerçekleştirilen inceleme neticesinde, Kurulun 06.06.2012 tarih ve 2012/DK-
16/245 sayılı kararı doğrultusunda Turkcell’in şikâyete konu uygulamasının Erişim ve
Arabağlantı Yönetmeliği’ne aykırılık teşkil ettiğinin tespit edildiği, bu çerçevede Turkcell’in
ihtar edildiği belirtilmekte ve Turkcell’in SMS pazarında kasti olarak yapmış olduğu
rekabet ihlallerine ilişkin olarak BTK tarafından herhangi bir hukuki tedbir alınmadığı
iddiasının doğruyu yansıtmadığı ifade edilmektedir.

13-17/238-116
3/12
(14) “SMS’lerde İletim Raporu Sorunu”na yönelik şikâyetin Türk Telekom tarafından BTK’ya
iletildiği, Kurumun bu konuda bir çalışma başlattığı ve ilgili taraflarla yazışmaların sürdüğü
ifade olunmaktadır.
(15) Türk Telekom tarafından gönderilen başvuruda da yer verildiği üzere “SMS Gönderme
Sorunu” ve “SMS’lerde İletim Raporu Sorunu”na yönelik olarak yapılan çalışmalar sonucu
sorunların uzun bir sürecin ardından çözüldüğü anlaşılmaktadır.
(16) “Kısa Numara Talebi Sorunu” başlığı altında ifade edilen şikâyetlerle ilgili olarak Türk
Telekom’un, diğer son kullanıcılardan farklı şekilde, Turkcell’in rakibi konumunda
bulunması hususu da dikkate alınarak, taraflarla 10.10.2012 tarihinde BTK bünyesinde bir
toplantı gerçekleştirildiği, sonrasında taraflar arasında sürdürülecek müzakerelerin
sonucundan Kuruma bilgi verilmesinin talep edildiği dile getirilmektedir. Türk Telekom
tarafından gönderilen ikinci yazıda, “Kısa Numara Talebi Sorunu”na yönelik olarak BTK
nezdinde yapılan toplantılar sonucunda, BTK tarafından Turkcell ile yaşanan sorunların
çözülmesi için Türk Telekom ile Turkcell arasındaki çift yönlü SMS sözleşmelerinin revize
edilmesinin uygun olacağının değerlendirildiği ve söz konusu hususların Turkcell’e
bildirildiği belirtilmektedir.
(17) Turkcell’in sunduğu perakende SMS ücretinin, Turkcell’in SMS sonlandırma ücretinin
altında kaldığı iddiası bakımından; başvuruda yer verilen Turkcell müşterilerine yönelik
SMS paketlerine ilişkin hesaplamaların, söz konusu paketlerin gerçekleşen kullanım
miktarları dikkate alınmadan yapıldığı, bu nedenle anılan hesaplamaların varsayımsal
olduğu ifade edilmiştir. Bununla birlikte, başvuruda referans verilen 25.03.2009 tarih ve
2009/DK-07/149 sayılı karar uyarınca Turkcell ile ilgili olarak sadece ses hizmetlerine
yönelik bir düzenleme gerçekleştirildiği, buna karşılık SMS hizmetleriyle ilgili herhangi bir
müdahaleye gerek bulunmadığı kanaatine ulaşıldığı vurgulanmaktadır. Türk Telekom'un,
Turkcell'in 2009/149 sayılı Kurul kararına aykırı hareket ettiği ve BTK’nın bahse konu
duruma müdahale etmediği yönündeki açıklamalarının gerçeği yansıtmadığı ifade
edilmektedir. Öte yandan 04.04.2012 tarihli ve 2012/DK/152 sayılı Kurul kararı
doğrultusunda BTK tarafından, SMS pazar büyüklüğü (perakende ve toptan), pazarın
rekabet açısından değerlendirilmesi, toplu SMS, tarife paketleri bazında SMS,
bireysel/kurumsal SMS kullanımları vb. farklı adlar altındaki kullanım büyüklükleri,
ücretlendirmesi ile paket aşımı kullanımı ve paket aşımından sonra ücretlendirme gibi
SMS'e ilişkin konuları içeren kapsamlı bir çalışmanın başlatılmış olduğu, söz konusu
çalışmanın kapsam ve sonuçları itibariyle Türk Telekom'un başvurusuna esas teşkil eden
ücretlendirmeye ilişkin hususları etkileyebileceği belirtilmektedir.
I.3. İlgili Pazar
I.3.1. Pazar Hakkında Genel Bilgiler
(18) Dosya konusu başvurunun esasını, Turkcell’in kısa mesaj hizmetleri pazarında Türk
Telekom’un faaliyetlerini güçleştirmek suretiyle hâkim durumunu kötüye kullandığı iddiası
oluşturmaktadır.
(19) SMS, kişiler arasında doğrudan yazılı mesajlaşma imkânı sağlamasının yanında bilgi
servisi, eğlence (oyun, zil sesi ve değişik uygulamalar), mobil pazarlama ve mobil ticaret
amaçlı kullanılmaktadır. SMS haberleşmesi, sonlandırıldığı cihaz/uygulamaya göre
kişiden kişiye (P2P SMS), makineden makineye veya uygulamadan uygulamaya (A2A
SMS), kişiden uygulamaya (P2A SMS) ya da uygulamadan kişiye (A2P SMS) olarak
sınıflandırılmaktadır.
(20) SMS, mobil cihazlar arasında iletişim sağlamak amacıyla kullanılabildiği gibi, sabit
şebekelerden, ev veya iş telefonlarına, internet üzerinden diğer ev veya iş telefonlarına
ya da cep telefonlarına gönderilebilmektedir. Ev veya iş telefonları SMS uyumlu değilse,
gelen mesajlar işletmeci tarafından SMS okuma hizmeti ile sesli olarak
13-17/238-116
4/12
dinletilebilmektedir. Bu kapsamda kısa mesaj hizmetinin ilk olarak sabit cihazlardan ve
mobil cihazlardan gönderilmesine göre ikiye ayrıldığı anlaşılmaktadır.
(21) Yapılan araştırmalara göre uygulamadan kişiye (A2P SMS) gönderilen SMS’lerin, kişiden
kişiye (P2P SMS) gönderilen SMS’lere göre daha fazla yaygınlığa sahip olacağı tahmin
edilmektedir. Bu anlamda da kısa mesaj hizmeti, kişisel haberleşme amacıyla kullanılan
bireysel SMS ile marka ve şirketlerin istediği kişiye istenilen mesajları ulaştırma imkânını
tanıyan toplu SMS olarak iki sınıfta ele alınabilmektedir.
(22) SMS hizmetini resmi olarak sunabilen şirketlerin, ya imtiyaz sahibi (mobil şebeke
işletmecisi), ya sabit telefon hizmetleri ya da sanal mobil şebeke hizmeti işletmecisi
olması gerekmektedir. Bu yetkilendirmeye (lisansa) sahip olmayan şirketler de,
yetkilendirilmiş işletmecilerle ticari bayilik sözleşmesi imzalayarak iş veya satış ortağı
olabilir ve bu hizmetin pazarlamasını gerçekleştirebilir.
(23) Bireysel SMS hizmeti Turkcell, Vodafone ve Avea olmak üzere yetkilendirilmiş üç GSM
operatörü ve sanal mobil şebeke hizmetleri (SMŞH) alanında yetkilendirilmiş işletmeciler
tarafından sunulabilirken; toplu SMS hizmeti, sabit telefon hizmeti, mobil hizmetler ve
SMŞH alanlarında yetkilendirilmiş işletmeciler tarafından verilebilmektedir. Ancak bunun
dışında yetkilendirilmiş işletmeciler ile anlaşarak onların adına satışa aracılık eden
firmalar (içerik geliştirici, içerik sağlayıcı, portal yöneticisi, uygulama servis sağlayıcısı,
mobil reklam şirketleri, pazarlama şirketleri, kurumsal şirketler ve ödeme sistemleri
sağlayan şirketler) da SMS sonlandırma hizmeti sunmaya yetkili mobil, sabit şebeke
işletmecilerinin SMS merkezine entegre olmak suretiyle bu hizmeti sunabilmektedir.
(24) Türk Telekom’dan alınan verilere göre Türk Telekom abonelerinde sonlanan SMS’lerin (i)
Arabağlantı yoluyla gelen SMS’ler, (ii) Türk Telekom PSTN telefonları üzerinden yapılan
gönderimler (iii) Türk Telekom abonelerinin online portal üzerinden yapacağı gönderimler
(iv) Türk Telekom toplu SMS abonelerinin yapacağı gönderimler olmak üzere dört
kaynağı olduğu ifade edilmektedir.
(25) Dosya mevcudu bilgilerden; 2010, 2011, 2012 yılları itibarıyla Türk Telekom ve GSM
operatörleri arasında arabağlantı yoluyla gönderilen SMS sayılarının incelendiği ve
sabitten GSM yönüne giden SMS’lerin GSM yönünden sabite gönderilen SMS’lere göre
çok daha fazla sayıda olduğu anlaşılmıştır. Söz konusu durumun, sabit şebekeden SMS
gönderilebilmesi için teknik olarak uyumlu cihaza/telefona olan ihtiyaç ile ilgili olabileceği
değerlendirilmektedir. Türk Telekom verilerine göre, PSTN telefonları üzerinden yapılan
gönderimler (PSTN to PSTN) ise metin ya da ses olarak sonlanma kırılımı olmak üzere
toplamda 2012 yılı boyunca 99.669 adet mesajdan oluşmaktadır.
(26) Dosya içeriğinden; 2009-2012 yılları çeyrek dönemleri dikkate alınarak, Turkcell,
Vodafone ve Avea’nın bireysel SMS pazarı bakımından SMS sayıları ve pazar paylarının
incelendiği, yıllar itibarıyla Turkcell’in (…..), Vodafone’un (…..) ve Avea’nın (…..)
aralığında değişen paylarının olduğu anlaşılmıştır. SMS sayıları bakımından karşılaştırma
yapıldığında, sabit şebekeden gönderilen veya sabit şebekeye gelen SMS’lerin milyon
mertebesinde, mobil şebeke işletmecileri arasında gönderilen SMS toplamlarının ise
milyarlarla ifade edildiği görülmüştür. Bu bilgiler ışığında sabit şebekeden gönderilen/sabit
şebekeye gönderilen SMS’lerin hacim bakımından karşılaştırılamaz olması, kullanıcıların
mobil şebeke üzerinden istedikleri herhangi bir yerden muhatapları ile iletişim
kurabiliyorken sabit şebekede bu imkânın söz konusu olmaması ve sabit hat üzerinden
SMS göndermek için telefonun/cihazın birtakım teknik özelliklere sahip olması
nedenleriyle, dosya kapsamında sabitten gönderilen SMS’lerin mobil cihazlar arasında
gerçekleşen gönderimlere ikame olarak değerlendirilemeyeceği, bu nedenle inceleme
kapsamı dışında tutulabileceği kanaatine ulaşılmıştır.

13-17/238-116
5/12

(27) Toplu SMS hizmetlerine ilişkin olarak, başvuru sahibi tarafından verilen bilgiler
kapsamında, 2010 yılında 2,5 milyar toplu SMS gönderimi gerçekleşmiş, 2010 yılı
itibarıyla, toplu SMS pazarının, 126 milyon TL ile toplam SMS pazarının %9'unu
oluşturmuştur.
(28) Toplu SMS pazarında teşebbüslerin konumunu göstermesi açısından, mobil şebeke
işletmecilerinin toplu SMS geliri ve sayısı esas alınarak hesaplanan pazar paylarına
bakıldığında; sırasıyla Turkcell’in (…..), Vodafone’un (…..) ve Avea’nın (…..) paylara
sahip oldukları görülmüştür. 2012 yılı itibarıyla toplu SMS pazar büyüklüğü 154 milyon TL
seviyesinde iken, 5,4 milyar adet SMS gönderiminin gerçekleştiği ve Turkcell’in toplu
SMS hizmetleri pazarında yüksek bir pazar payına sahip olduğu anlaşılmıştır1.
I.3.2. BTK Düzenlemeleri Hakkında Bilgiler
(29) Başvuru sahibinin SMS kampanya fiyatlarını ve tekliflerini belirlerken temel aldığı asıl
maliyet kaleminin mobil işletmecilerin şebekeleri için uyguladıkları SMS
başlatma/sonlandırma ücretleri olduğu görülmektedir.
(30) Herhangi bir elektronik haberleşme şebekesine bağlı olan bir kullanıcının diğer elektronik
haberleşme şebekelerine bağlı kullanıcılar ile iletişim kurabilmesi için söz konusu iki
şebekenin birbirleriyle arabağlantısının bulunması gerekmektedir. Bu bağlamda mobil
şebeke erişim hizmetleri veya çağrı sonlandırma hizmetleri, farklı şebekelere bağlı
kullanıcılar arasında iletişim sağlanması amacı ile işletmecilerin birbirlerinden aldıkları
hizmetleri ifade etmektedir. Söz konusu hizmetler, perakende müşteriler yerine
işletmecilerin birbirlerine sundukları hizmetler olduğu için “toptan hizmetler” kategorisinde
yer almaktadır.
(31) Kendi şebekesinde çağrıyı sonlandıran işletmeci, söz konusu çağrıyı kendi müşterisine
iletmesi karşılığında sonlandırma ücreti almaktadır. Bu ücret, çağrıyı başlatan işletmeci
tarafından ödenmekte ve genellikle perakende tarifelere yansıtılarak çağrıyı yapan
müşteriden tahsil edilmektedir.
(32) Mevcut teknik koşullarda çağrı sonlandırma hizmetinin bir alternatifi bulunmamaktadır.
Diğer bir deyişle, çağrının başlatıldığı işletmecinin abonesinin, aradığı veya mesajlaştığı
tarafa ulaşabilmesi için, çağrının, karşı tarafın işletmecisinin şebekesinde sonlandırılması
gerekmektedir. Çağrıyı başlatan taraf, çağrıyı daha ucuz bir ücretle sonlandıracak bir
işletmeci seçememekte ve aranan tarafın istediği çağrı sonlandırma ücretini ödemek
zorunda kalmaktadır. Bu bağlamda, sektörel mevzuat kapsamında, her bir işletmecinin
kendi şebekesinde mobil çağrı sonlandırma piyasasında tekel konumunda olduğu kabul
edilmektedir.
(33) Bu durum, sektörel düzenleme açısından her bir mobil şebeke işletmecisi için ayrı birer
sonlandırma piyasasının tanımlanması ve her bir mobil şebeke işletmecisinin kendi
şebekesindeki mobil çağrı sonlandırma piyasasında %100 pazar payına sahip olduğu
sonucuna varılmasına yol açmaktadır. Bu kapsamda, BTK tarafından, her bir mobil
şebeke işletmecisinin çağrı sonlandırma piyasasında Etkin Piyasa Gücü’ne (EPG) sahip
olduğu değerlendirilmektedir. BTK, 08.12.2009 tarih ve 2009/DK–10/627 sayılı kararında
Turkcell, Vodafone ve Avea’yı mobil çağrı sonlandırma piyasasında EPG’ye sahip
işletmeci olarak belirlemiş ve bu teşebbüslere arabağlantı sağlama, ayrım gözetmeme,
şeffaflık, referans arabağlantı teklifleri hazırlama ve yayımlama, tarife kontrolüne (maliyet
esaslı tarife belirleme) tabi olma, hesap ayrımı ve maliyet muhasebesi ile ortak yerleşim

1 Türk Telekom’dan alınan SMS sayısı verisi de ilgili pazar payı hesabına dahil edildiğinde toplu SMS adedi
bakımından Turkcell’in %65, Vodafone’un %6, Avea‘nın %24’lük bir pazar payına sahip olacağı, Türk
Telekom’un ise %4’lük bir paya sahip olacağı görülmektedir.
13-17/238-116
6/12
yükümlülüğü getirmiştir.
(34) BTK tarafından tanımlanan mobil çağrı sonlandırma piyasasının içerisinde SMS
sonlandırma hizmetinin yer aldığı anlaşılmaktadır. Ancak BTK’nın 27.11.2008 tarih ve
2008/UK-07/668 sayılı kararı ile uzlaştırma prosedürü çerçevesinde, arabağlantı
sözleşmesi için Turkcell ve Avea arasındaki SMS sonlandırma ücretleri belirlenmiş; ayrıca
SMS sonlandırma ücretlerinin ilgili referans tekliflerine dâhil edilmesine hükmedilmiştir.
Mevcut durumda SMS sonlandırmaya ilişkin fiyatlar, işletmeciler tarafından hazırlanan
referans arabağlantı tekliflerinde yer almaktadır. Bu bağlamda Turkcell’in 13.09.2010
tarihli Referans Erişim ve/veya Arabağlantı Teklifi’nin 3.1. maddesinde 2N (GSM) ve 3N
şebekesinde SMS sonlandırma hizmeti karşılığında talep edeceği ücret 1,70 kr/adet
olarak belirlenmiştir. Bunun dışında Avea’nın 13.09.2010 tarihli Referans Erişim ve/veya
Arabağlantı Teklifi’nin 3.1. maddesinde Avea’nın 2N (GSM) ve 3N şebekesinde SMS
sonlandırma hizmeti karşılığında talep edeceği ücret 1,87 kr/adet olarak belirlenirken
Vodafone’un aynı tarihli Referans Erişim ve/veya Arabağlantı Teklifi’nin 3.1. maddesinde
söz konusu ücret 1,73 kr/adet olarak tespit edilmiştir.
(35) Turkcell’in 05.02.2013 tarihli ve 2013/DK-ETD/70 sayılı BTK kararıyla onaylanan
Referans Erişim Teklifi’nde şebeke içi hizmetlere ilişkin olarak on-net ücretler belirlenmiş
olup, bu ücretler Turkcell şebeke içi SMS için 2,91 kr/adet olarak tespit edilmiştir.
(36) Perakende SMS hizmetleri pazarına ilişkin olarak ise, BTK’nın 24.03.2011 tarih ve
2011/DK-07/149 sayılı kararında; Mobil Elektronik Haberleşme Hizmetleri Azami Ücret
Tarifesi’nin “Kısa Mesaj Servis Ücreti” başlıklı 11. maddesi, 1 Nisan 2011 tarihinden
itibaren geçerli olacak şekilde; “Yurt içi Kısa Mesaj Servisi Ücreti” ve “Yurt dışı Kısa Mesaj
Servisi Ücreti” olarak iki alt kategoriye ayrılması, “Yurt dışı Kısa Mesaj Servisi” azami
ücretinin 83,08 kr/mesaj (KDV ve ÖİV dâhil) olarak, “Yurt içi Kısa Mesaj Servisi” azami
ücretinin ise 41,54 kr/mesaj (KDV ve ÖİV dâhil) olarak belirlenmesi kararlaştırılmıştır.
Bunun dışında dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde BTK’nın genel olarak perakende
SMS ve özel olarak da perakende toplu SMS ile ilgili olarak herhangi bir düzenlemesinin
bulunmadığı anlaşılmıştır.
(37) Dosya konusu ile ilişkisi nedeniyle BTK tarafından alınan 25.03.2009 tarih ve 2009/DK-
07/149 sayılı karar (149 sayılı karar) ile bu kararlarda değişiklik yapılmasını düzenleyen
25.04.2012 tarih ve 2012/DK-07/181 sayılı (181 sayılı karar), 13.03.2013 tarih ve
2013/DK-ETD/142 sayılı (142 sayılı karar) kararlara yer verilmesi önem taşımaktadır.
(38) 149 sayılı karar ile; Turkcell’in diğer işletmecilere uyguladığı dakika başına ağırlıklı
ortalama çağrı sonlandırma ücretinin (toptan ücretin), her bir abonelik paketi bazında
kullanıma bağlı olarak ortaya çıkan dakika başına ortalama şebeke içi tarifeleri
(perakende ücreti) geçmemesinin sağlanmasına yönelik tedbirlerin Turkcell tarafından
alınmasının gerekli olduğuna, arabağlantı ücretlerindeki düşüşün şebekeler arası
tarifelere yansıtılması amacıyla düzenleme yapıldığına, SMS sonlandırma ücretlerine
ilişkin olarak müdahaleye gerek bulunmadığına ancak, Turkcell tarafından yapılan
uygulamaların izlenmesinin devamına hükmedilmiştir.
(39) 181 sayılı kararda; Turkcell’in tüketicilere sunmakta olduğu bazı geçici tarife değişiklikleri
kapsamında vermekte olduğu kullanım sürelerinin ve karşılığında almakta olduğu
ücretlerin söz konusu kampanyalardan faydalanan abonelerin kayıtlı olduğu abonelik
paketi kapsamındaki kullanım süresi ve ücretlerden kayda değer oranda farklılaşmakta
olduğu tespitine dayanarak, Turkcell’in BTK’ya göndermekte olduğu bilgilere ek olarak,
her bir abonelik paketi alt seçeneğinin altında ses hizmeti sunumu içeren
kampanyalardan faydalanan abonelerine ait aylık olarak şebeke içi trafiklerden elde ettiği
gelir, aynı döneme ilişkin şebeke içi trafik ve söz konusu gelirin trafiğe bölünmesi suretiyle
hesaplanan kullanıma bağlı olarak ortaya çıkan dakika başına şebeke içi tarife bilgilerinin
de BTK’ ya gönderilmesine karar verilmiştir.
13-17/238-116
7/12
(40) 2013 yılı Mart ayında kabul edilen 142 sayılı kararda ise, 05.02.2013 tarihli ve 2013/DK-
ETD/70 sayılı Kurul kararıyla onaylanan Turkcell’in Referans Erişim Teklifi (RET)
kapsamında çağrı başlatma, çağrı sonlandırma ve on-net (şebeke içi) çağrılara ilişkin
ücretlere de yer verildiği ifade edilerek, RET kapsamında Turkcell’in alacağı çağrı
başlatma ve sonlandırma hizmetlerini tüketicilere sunacak olan SMŞH işletmecileri dahil
alternatif işletmecilerin pazara giriş yapabilmelerini, tarifelerin rekabetin engellenmesine
neden olacak şekilde belirlenmemesini, mobil elektronik haberleşme pazarında etkin
rekabet ortamının sağlanabilmesini, oluşacak rekabet ortamında yenilikçi ve çeşitli ürünler
sunulabilmesini ve uzun vadede tüketicilerin bu ortamdan azami düzeyde
yararlanmalarını teminen, perakende hizmetlerin sunulduğu ücret seviyesinin ve toptan
ücretlerle olan ilişkisinin büyük önem arz ettiği belirtilmiştir. Bu çerçevede, 149 sayılı
kararın 2. maddesi (b) fıkrasında belirtilen toptan ücretin RET kapsamında SMŞH dahil
alternatif işletmecilerin ödemesi öngörülen toptan on-net çağrıların ücreti dikkate alınarak
güncellenmesi gerekliliği ifade edilmiştir.
I.3.3. İlgili Ürün Pazarı
(41) Dosya kapsamında başvuru sahibi tarafından Turkcell’in bireysel SMS paketleri ve toplu
SMS kampanyaları şikâyet edildiğinden, bireysel SMS pazarının ve toplu SMS pazarının
arz ve talep açısından ikame ürünler olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
(42) Bireysel SMS hizmetlerinin esasen haberleşme/iletişim amaçlı kullanılan hizmetler olması
nedeniyle, SMS iletimi ardından gönderilen kişiden karşılık olarak yeni bir SMS
yaratılması ihtimali yüksek olan mesajlardır. Her ne kadar operatörler arasında birbirlerine
gönderilen SMS'ler için bir sonlandırma ücreti ödenmesi söz konusuysa da, hizmetin
karşılık yaratan bu niteliği sonucu, gönderilen SMS sayısının sonlandırılacak SMS
sayısına eşit ya da çok yakın olacağı varsayımından yola çıkılarak kampanya kurgularının
oluşturulduğu ifade edilmektedir. Buna karşın toplu SMS hizmetlerinin, genellikle firma ya
da benzeri organizasyonların ürün ve hizmetleri hakkında bilgilendirme ve duyurularda
bulundukları yayın hizmetlerine benzer bir iletişim mecrası olduğu görülmektedir. Toplu
SMS hizmetinin bu özelliğinin, diğer bir anlatımla gönderilen kişiden genellikle karşı
(cevabi) bir mesaj yaratmama özelliğinin, bu hizmete yönelik kampanya kurgularında
dikkate alındığı ifade edilmektedir. Söz konusu iki hizmet arasında gönderilen SMS
karşılığında cevabi bir mesaj yaratıp yaratmama özelliği söz konusu hizmetin, hem
teşebbüs hem de tüketici bakımından farklılaştığını göstermektedir.
(43) Kişisel haberleşme amacıyla kullanılan bireysel SMS hizmeti ile reklam, pazarlama gibi
ticari amaçlarla kullanılan toplu SMS hizmetleri aynı teşebbüsler tarafından (GSM
operatörleri) sunulabiliyor olmakla birlikte, yalnızca toplu SMS pazarında faaliyet gösteren
teşebbüslerin varlığı ve söz konusu teşebbüslerin yetkili işletmeciler ile arabağlantı
anlaşması yaparak bu hizmeti sunabilmesi, arz ikamesinin her iki ürün için her zaman
mümkün olmadığını göstermektedir.
(44) Talep ikamesi bakımından değerlendirildiğinde ise, bireysel SMS temel olarak kişisel
haberleşme amacıyla kullanılırken, toplu SMS hizmetinin ticari faaliyet amacıyla
kullanılması, iki ürünün kullanıcı gözünde farklılaştığına işaret etmektedir. Nitekim,
bireysel SMS paketlerinin ticari/kurumsal amaçlı kullanılıp kullanılmadığı GSM
operatörleri tarafından takip edilmekte, söz konusu kullanımın engellenmesine yönelik
olarak sektörel düzenleyici BTK tarafından da çeşitli önlemler alındığı görülmektedir.
(45) Bu bilgiler çerçevesinde, perakende seviyede sunulan bireysel SMS hizmeti ile
perakende seviyede sunulan toplu SMS hizmetinin arz ve talep ikamesi bakımından
farklılaşması nedeniyle dosya kapsamında ayrı pazarlar olarak ele alınabileceği,
dolayısıyla ilgili ürün pazarlarının “perakende bireysel SMS hizmetleri pazarı” ve
“perakende toplu SMS hizmetleri pazarı” olarak belirlenebileceği kanaatine varılmıştır.
13-17/238-116
8/12
I.3.4. İlgili Coğrafi Pazar
(46) Bahse konu ürün ve hizmetlerin tüm ülke çapında sunulması nedeniyle ilgili coğrafi pazar
“Türkiye” olarak kabul edilmiştir.
I.4. Hâkim Durum Değerlendirmesi
(47) 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesine göre, bir teşebbüsün anılan madde hükmünde
yasaklanan davranışlarda bulunması ancak, söz konusu teşebbüsün hâkim durumda
olmasıyla mümkündür.
(48) BTK verilerine göre, Turkcell, Vodafone ve Avea’nın 2012 sonu itibarıyla SMS pazarında
SMS adeti bakımından pazar paylarının sırasıyla %40, %37 ve %23; SMS gelirleri
açısından ise paylarının %43,5, %41,4 ve %15,1 olduğu anlaşılmıştır.
(49) Turkcell ile diğer GSM operatörlerinin SMS pazarındaki paylarına bakıldığında, GSM
hizmetleri pazarına göre paylarının daha dengeli olduğu, Turkcell’in Vodafone ile başa
baş noktada bulunduğu görülmektedir. Bu çerçevede söz konusu pazar payları dikkate
alındığında, Turkcell’in SMS pazarında hâkim durumda olduğu sonucuna ulaşılması
mümkün görülmemektedir.
(50) Toplu SMS pazarı bakımından ise, Turkcell, Vodafone ve Avea’nın SMS adeti
bakımından pazar paylarının sırasıyla (…..); SMS geliri bakımından pazar paylarının ise
sırasıyla (…..) olduğu anlaşılmıştır.
(51) Toplu SMS hizmetleri bakımından yapılacak değerlendirmede ise Turkcell’in pazar
payının diğer teşebbüslere göre daha yüksek olduğu, söz konusu pazar gücünün hâkim
duruma işaret edebileceği kanaatine varılmıştır. Bu çerçevede Turkcell’in toplu SMS
pazarında hâkim durumda olduğu varsayılarak inceleme yapılmıştır.
I.5. Değerlendirme
(52) Söz konusu başvuruda özetle; Turkcell’in kısa mesaj hizmetleri pazarındaki hâkim
durumunu, sözleşme yapmayı reddetmek, dışlayıcı ve yıkıcı fiyatlama politikası izlemek
suretiyle kötüye kullandığı, böylelikle Türk Telekom’un faaliyetlerini engellediği ve
kısıtladığı iddia edilmektedir.
(53) Başvuruda yer alan iddiaların, “SMS Gönderme Sorunu”, “SMS’lerde İletim Raporu
Sorunu”, “Kısa Numara Talebi Sorunu” ve Turkcell’in sunduğu perakende SMS ücretinin,
rekabeti engelleyecek biçimde, Turkcell’in SMS sonlandırma ücretinin altında
gerçekleşmesi olmak üzere dört temel başlık altında toplanması mümkündür.
(54) Yukarıda da ifade edildiği üzere; “SMS Gönderme Sorunu” ve “SMS’lerde İletim Raporu
Sorunu”na yönelik olarak BTK tarafından yürütülen çalışmalar sonucunda çözüm
oluşturulduğu anlaşıldığından; önaraştırma kapsamında Turkcell tarafından
gerçekleştirildiği ileri sürülen ve rekabete aykırılık teşkil ettiği iddia olunan “Kısa Numara
Talebi Sorunu” ve SMS tarifelerinin fiyatlandırılması konuları incelenmiştir.
(55) “Kısa Numara Talebi Sorunu”na ilişkin olarak değerlendirilmesi gereken husus, Türk
Telekom tarafından Turkcell şebekesi üzerinden toplu SMS gönderilmesini amaçlayan ve
bu amacı yerine getirmek üzere, Türk Telekom’un talebiyle Turkcell tarafından hazırlanan
“Çift Yönlü SMS Servis Sözleşmesi”nde yer verilen bazı hükümlerin dışlayıcı unsurlar
ihtiva edip etmediği konusudur.
(56) Başvuruda, sözleşmede Türk Telekom tarafından kabul edilemeyecek nitelikte, hizmetin
doğasına aykırı ve işin yürütülmesi için gerekli olmadığı ileri sürülen hükümlere yer
verildiği iddia edilmektedir. Söz konusu hükümlere ilişkin itirazların Turkcell’e iletildiği, bu
itirazlardan bazılarının olumlu karşılandığı ve gerekli değişikliklerin yapıldığı, bununla
birlikte, Türk Telekom menfaatleri açısından önem taşıyan ve itirazın esasını teşkil eden
hükümlere ilişkin değişiklik taleplerinin reddedildiği ve böylece Türk Telekom’un pazardan
13-17/238-116
9/12
dışlandığı ifade edilmektedir.
(57) Türk Telekom’un itirazına cevaben, Turkcell tarafından değiştirilmesi reddedilen
düzenlemeler Sözleşme’nin, “Tarafların Yükümlülükleri” başlıklı 4. maddesinin 12, 13 ve
15. bentlerinde yer alan hükümleri kapsamaktadır. Söz konusu madde bentlerinde özetle;
sözleşme konusu hizmet kapsamında yarışma, çekiliş ve resmi kuruluşlardan izin
gerektiren sair uygulamaların gerçekleştirilemeyeceği; hizmete ilişkin bütün mecralarda,
reklam amaçlı olsun olmasın tüm duyuru/tanıtımlarda kullanılacak bütün yazılı ve sözlü
ifade, logo ve şekillerin Turkcell’in onayı ile kullanılabileceği; Türk Telekom’a tahsis edilen
her bir servis numarası üzerinden müşterilere sunulacak servis kurgularının Turkcell’in
yazılı onayı ile yürürlüğe konulabileceği hükme bağlanmaktadır.
(58) Anılan hükümlerin dışlayıcı işlev görüp görmediğini değerlendirebilmek için öncelikle Çift
Yönlü SMS Servis Sözleşmesi’nin mahiyeti incelenmiştir. Söz konusu sözleşmeler
kapsamında, mobil SMS hizmeti sunan operatörlerin altyapısı üzerinden kurumsal
müşterilerin kendileri tarafından belirlenen hedef kitleye sundukları hizmet ile ilgili
bilgilendirme mesajı göndermeleri ve gerektiğinde anılan mesaja ilişkin geribildirimleri
almaları sağlanmaktadır. Dolayısıyla, bu tip sözleşmelerin konusunu teşkil eden hizmetler
kapsamında, altyapı hizmeti sunan operatörler ile kurumsal müşteriler arasında bir
rekabet söz konusu olmamaktadır. Bu itibarla Çift Yönlü SMS Servis Sözleşmesi
kapsamında sunulan hizmet, perakende seviyede sunulan bir hizmet niteliği taşımaktadır.
(59) Diğer yandan, söz konusu operatörlerden biri ile herhangi bir nedenle sözleşme
akdedilememesi halinde, diğer operatörler kanalıyla sözleşme sağlanamayan operatörün
kullanıcılarına, farklı maliyetlerle olmak üzere, söz konusu bilgilendirme mesajlarının
iletilmesi teknik olarak mümkündür.
(60) Turkcell özelinde kurumsal müşteriler ile akdedilen Çift Yönlü SMS Servis Sözleşmeleri
incelendiğinde, Türk Telekom tarafından dışlayıcı unsurlar ihtiva ettiği öne sürülen
hükümlerin, diğer kurumsal müşteriler ile yapılan sözleşmelerde de aynen yer aldığı tespit
edilmiştir.
(61) Turkcell tarafından konuya ilişkin olarak yapılan açıklamada söz konusu hükümlerin;
Turkcell şebekesi üzerinden tüketicilere yönelik olarak yapılan bildirimlerin, tüketicileri
mağdur etmeyecek biçimde doğru ve eksiksiz bir biçimde gerçekleştirilmesini sağlamak,
aksi halde ortaya çıkabilecek şikâyetlere muhatap olunmasını engellemek; Turkcell’in
tescilli markasına ilişkin uygunsuz kullanımların önüne geçmek; kısa numara üzerinden
gerçekleştirilecek kurgulara (hediye, teşvik gibi) yönelik hangi ücretlendirme sisteminin
kullanılması gerektiğini doğru biçimde tespit etmek ve “Telekomünikasyon Sektöründe
Kişisel Bilgilerin İşlenmesi ve Gizliliğin Korunması Hakkında Yönetmelik” hükümleri
uyarınca SMS üzerinden abonenin isteği olmaksızın yapılabilecek siyasi propagandaları
engellemek amaçlarını taşıdığı ifade olunmaktadır.
(62) Bu çerçevede, Türk Telekom’un, rakip operatörler ile yapacağı anlaşmalar üzerinden
Turkcell şebekesi kullanıcılarına ulaşma olanağının bulunması; Turkcell’in diğer kurumsal
müşterileri ile yaptığı sözleşmelerde aynı hükümlerin yer alması ve Turkcell tarafından
yukarıda özetlenen açıklamalar ışığında, anılan hükümlerin, toplu SMS hizmeti satın
almak isteyen kurumsal müşteriler bakımından kabul edilemeyecek nitelikte, hizmetin
doğasına aykırı ve işin yürütülmesi için gerekli olmayan hükümler olarak
değerlendirilemeyeceği, bu nedenle dışlayıcı davranış olarak nitelendirilemeyeceği
kanaatine ulaşılmıştır.
(63) Öte yandan yukarıda da yer verildiği üzere, BTK nezdinde yapılan toplantılar sonucunda,
BTK tarafından Türk Telekom’a Turkcell ile Çift Yönlü SMS sözleşmeleri kapsamında
yaşanan sorunların çözülmesi için gönderilen 13.11.2012 tarihli yazıda; Türk Telekom ile
Turkcell'in elektronik haberleşme sektöründe rakip işletmeci konumunda bulunduğu, bu
13-17/238-116
10/12
nedenle Türk Telekom’un yarışma, çekiliş ve resmi kuruluşlardan izin gerektiren sair
uygulamaları gerekli izinleri almak kaydıyla yapabileceği, Türk Telekom’a ait servis içeriği
ve reklam materyallerinin Turkcell ile paylaşılması veya Turkcell tarafından
onaylanmasına gerek bulunmadığı, mevzuat kapsamında SMS'lere ilişkin ücret vb. gibi
tüketicilerin ve Turkcell’in önceden bilgilendirilmesi gerekli olan mobil telekomünikasyon
piyasasına özgü hususlar konusunda sorumluluğun Türk Telekom’da bulunduğuna dair
hükümlere sözleşmelerde yer verilmesinin yeterli olduğu, bu çerçevede Türk Telekom ile
Turkcell arasındaki Çift Yönlü SMS Sözleşmeleri’nin revize edilmesinin uygun olacağının
ifade edildiği bilinmektedir. Nitekim, Turkcell’den gönderilen sözleşme örnekleri
incelendiğinde, daha güncel tarihli sözleşmelerde söz konusu değişikliklerin yapıldığı
görülmüştür.
(64) Önaraştırma kapsamında inceleme konusu yapılan diğer davranış, Turkcell’in perakende
ve toplu SMS pazarında maliyetin altında fiyatlandırma yapmak suretiyle yıkıcı ve
dışlayıcı tutum içinde olup olmadığıdır.
(65) Türk Telekom’un başvurusunda, Turkcell’in yıkıcı ve dışlayıcı fiyatlandırma politikası
izlemekte olduğunu ortaya koymak üzere, anılan teşebbüs tarafından gerçekleştirilen
bireysel SMS kampanya fiyatları BTK tarafından tespit olunan çağrı sonlandırma bedelleri
ile karşılaştırmalı olarak sunulmuştur. Toplu SMS hizmeti açısından herhangi bir
fiyat/maliyet analizi yapılmamış, sadece bir ihaleye ilişkin olarak Turkcell ile Türk
Telekom’un teklif bedellerine karşılaştırmalı bir şekilde yer verilmiştir.
(66) Önaraştırma süreci içinde Türk Telekom tarafından sunulan ek bilgilerde, başvuruda yer
verilen fiyat/maliyet bilgileri güncellenmiş ve kampanya fiyatları BTK tarafından duyurulan
en son çağrı başlatma ve sonlandırma bedelleri ile birlikte ilk defa yayımlanan şebeke içi
(on-net) bedeller referans alınmıştır.
(67) Söz konusu iddiaları değerlendirmeden önce, sabit şebeke üzerinden bireysel mesaj
gönderimi ile mobil şebeke üzerinden bireysel SMS gönderilerinin birbirinin ikamesi olarak
nitelendirilemeyeceği tekrar vurgulanmalıdır. Dolayısıyla, Türk Telekom’un bireysel SMS
pazarında üç GSM operatörünün rakibi konumunda bulunmadığı, bu nedenle yıkıcı ve
dışlayıcı fiyatlama davranışına muhatap olamayacağı hususu da belirtilmelidir. Diğer
yandan, daha önce ifade edildiği üzere, Turkcell’in bireysel SMS pazarında hâkim
durumda bulunmadığı sonucuna da ulaşılmıştır.
(68) Bu noktada, bireysel SMS pazarında hâkim durumda bulunmasa da, Turkcell’in diğer
GSM pazarlarındaki hâkim durumunu, bireysel SMS pazarında yıkıcı ve dışlayıcı
fiyatlama yoluyla kötüye kullanıp kullanmadığı hususunun da incelenmesi gerekmektedir.
(69) Bireysel SMS pazarında Turkcell’in rakipleri Avea ve Vodafone’dur. Dolayısıyla Turkcell’in
bireysel SMS pazarında yıkıcı ve dışlayıcı fiyatlama politikası izlemesi halinde, söz
konusu teşebbüslerin bu davranıştan olumsuz yönde etkilenmesi beklenecektir.
(70) Türk Telekom tarafından yapılan başvuruda yer alan ve BTK’dan elde edilen veriler
çerçevesinde hazırlanan “İşletme Bazında Ortalama SMS Ücretleri ve Gelirleri” başlıklı
tabloda, Turkcell için sonlandırma ücreti (ortalama maliyet) 1,7 kuruş iken, ortalama SMS
ücreti (…..) kuruş olarak ifade edilmiştir. Buna karşılık Vodafone için sonlandırma ücreti
1,73 kuruş iken, ortalama SMS ücreti (…..) kuruş; Avea için sonlandırma ücreti 1,87 kuruş
iken, ortalama SMS ücreti (…..) kuruş olarak ortaya konulmuştur.
(71) Dosya mevcudu verilerden anlaşılacağı üzere, Turkcell’in rakibi konumunda bulunan
Avea ve Vodafone’un ortalama SMS ücretleri, maliyetin altında fiyatlama yaptığı ileri
sürülen Turkcell’den daha düşük seviyede gerçekleşmiştir. Üstelik söz konusu
teşebbüsler bakımından ortalama maliyetler, Turkcell’in ortalama maliyetinin üzerindedir.
Bu bilgiler çerçevesinde, Turkcell’in bireysel SMS pazarında yıkıcı ve dışlayıcı fiyatlama
politikası izlemediği kanaatine ulaşılmıştır.
13-17/238-116
11/12
(72) Toplu SMS pazarında ise, pazarın yapısından da kaynaklanan nedenlerle, farklı bir tablo
ortaya çıkmaktadır. Söz konusu pazarda üç GSM operatörünün dışında; Türk Telekom,
GSM operatörleri ile arabağlantı yapmak suretiyle kendi altyapısı üzerinden ve diğer
yetkilendirilmiş (sabit telefon hizmeti işletmecisi-STH, SMŞH işletmecisi gibi) işletmeciler
faaliyet gösterebilmektedir. Bu yönüyle toplu SMS pazarı, maliyet altı fiyatlama, şebekeye
erişimin engellenmesi gibi pazara giriş engelleri var olmadığı müddetçe, bireysel SMS
pazarına göre daha rekabetçi bir yapı arz etmektedir.
(73) Mevcut durum itibarıyla Turkcell’in, toplu SMS pazarında hâkim durumda bulunduğu
değerlendirilmektedir. Turkcell’in toplu SMS pazarında hâkim durumunu, yıkıcı ve
dışlayıcı fiyatlama yoluyla kötüye kullanıp kullanmadığının tespiti noktasında, toplu SMS
fiyatlarının, ortalama toplu SMS maliyetlerinin altında gerçekleşip gerçekleşmediği
incelenmelidir.
(74) Tüm GSM operatörleri bakımından toplu SMS fiyatlarının tespiti noktasında marjinal
maliyetler (anlık kapasitenin durumuna göre) ile rakiplerinin anlık fiyat düzeyleri
(ekseriyetle kampanyalar) dikkate alınmaktadır. Dolayısıyla yıkıcı fiyatlamanın analizinde
marjinal maliyetlere göre dalgalanma gösterebilecek dönemsel kampanya fiyatları yerine,
belirli bir periyotta (yıllık) gerçekleşen ortalama toplu SMS ücretlerinin (ortalama gelir)
esas alınması gerekmektedir. Bu itibarla yıkıcı/dışlayıcı fiyatlama analizinde Turkcell’in
ortalama toplu SMS ücreti esas alınmıştır.
(75) Analizde, ortalama maliyet verisi olarak BTK tarafından tespit olunan SMS çağrı
sonlandırma ve şebeke içi (on-net) ücretler referans kabul edilmiştir. Zira “Referans ve
Ara Bağlantı Yönetmeliği” uyarınca erişim teklifleri maliyet esaslı hazırlanmakta, BTK
tarafından gerektiğinde (maliyet bazlı olmadığı kanaati oluştuğunda) erişim teklifinde
değişiklik yapılarak yürürlük kazanmaktadır. Bu noktadan hareketle erişim fiyatlarının,
ortalama maliyet ve makul bir kâr oranını ihtiva ettiği, bu nedenle yıkıcı fiyatlama
analizinde ortalama maliyet değişkeni olarak esas alınabileceği değerlendirilmektedir.
(76) Turkcell’in 2012 yılı itibarıyla toplu SMS geliri (…..) TL; aynı yılda gönderilen toplu SMS
sayısı ise (…..) adet ve birim toplu SMS ücreti (toplu SMS geliri/toplu SMS sayısı) ise
(…..) kuruş olarak gerçekleşmiştir.
(77) Yukarıda yer alan verilerden hareketle, 2012 yılı için Turkcell’in birim toplu SMS geliri
gerek 2012 yılı için BTK tarafından onaylanan SMS sonlandırma bedelinin (1,7 kuruş),
gerekse 2013 yılı Şubat ayında BTK tarafından açıklanan SMS sonlandırma bedeli (1,7
kuruş) ve şebeke içi (on-net) ücretinin (2,91 kuruş) üzerinde gerçekleşmiştir.
(78) Turkcell’in birim toplu SMS ücretinin, ortalama maliyet olarak kabul edilen SMS
sonlandırma ve şebeke içi SMS ücretlerinin üzerinde gerçekleşmesi, yıkıcı/dışlayıcı
fiyatlamanın şartı olan ortalama maliyetin altında fiyatlama koşulunu sağlamadığı
anlaşılmıştır. Bu nedenle yıkıcı/dışlayıcı fiyatlamanın şartlarından olan niyet ve hasat
koşullarının var olup olmadığının tespiti gerekli görülmemiştir.
(79) Ayrıca SMS pazarına yönelik olarak BTK’nın en son kararları (142 ve 181 sayılı kararlar)
ile toplu SMS pazarına sanal mobil şebeke hizmeti işletmecilerinin girişlerini
kolaylaştıracak düzenlemeleri hayata geçirdiği görülmektedir. Böylece önümüzdeki
dönemde toplu SMS piyasasındaki mevcut yapının değişmesi, yeni girişler sayesinde
pazarın daha rekabetçi bir yapıya kavuşması beklenmektedir.
(80) Bu çerçevede, Turkcell’in SMS hizmetleri pazarında hâkim durumunu kötüye
kullanmadığı ve başvuruda ifade edilen geçici tedbir talebinin reddedilmesi gerektiği
kanaatine varılmıştır.


13-17/238-116
12/12
J. SONUÇ
(81) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.





Full & Egal Universal Law Academy