Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-2-151 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 08-57/915-366
Karar Tarihi : 9.10.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif 10
ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : Adnan AKGÜN, Ümit Nevruz ÖZDEMİR, Sinan
ÇÖRÜŞ
C. ŞİKAYET EDEN : - Avea İletişim Hizmetleri A.Ş.
Temsilcisi: Av. Cem AKOYMAK
Abdi İpekçi Cad. No:75 34367 Maçka/İstanbul
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN : - Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.
Turkcell Plaza Meşrutiyet Cad. No. 153 20
34430 Tepebaşı/İstanbul
E. DOSYA KONUSU : Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.’nin mobil
pazarlama alanında münhasır faaliyetlerini
sürdürdüğü iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ : Yapılan başvurularda özetle,
- Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.’nin (Turkcell) 27.12.2007 tarih ve 07-
92/1191-461 sayılı Kurul kararına aykırı uygulamalarının sadece kontör
hediye edilen kampanyalarla sınırlı olmadığı, Ocak 2008 tarihinde MDAS
şirketiyle mobil pazarlama hizmetlerinin sunulmasına yönelik bir yıllık 30
münhasır bir anlaşma akdedildiği, bu durumun Kurul kararında da belirtildiği
üzere pazara giriş engeli teşkil eden durumlardan biri olduğu,
- Karar kapsamında yer alan anlaşmaların tadili sırasında, mobil pazarlama
firmaları ile yapılan anlaşmalardan münhasırlık hükümlerinin çıkarıldığı,
ancak şirketlere “öncelikli çalışma” şartının getirildiği, bu şart uyarınca bir
markanın Avea wap sitesinde reklam verebilmesinin ön koşulunun,
halihazırda Turkcell wap mecrasında reklam veriyor olması olduğu, bu
uygulamayla tüketici tercihlerinin sınırlandırıldığı ve Avea’nın ilgili pazarda
faaliyet göstermesinin ciddi oranda zorlaştığı
08-57/915-366
2
ifade edilmekte ve bu iddialar kapsamında soruşturma açılması talebinde 40
bulunulmuştur.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 9.5.2008 tarih, 2915 sayı ve 6.6.2008
tarih, 3548 sayı ile giren başvurular üzerine 2813 sayılı Telsiz Kanunu’nun 7.
maddesinin 3. fıkrası uyarınca, Telekomünikasyon Kurumu’ndan (TK) 4.6.2008
tarih, 1918 sayılı yazıyla görüş talebinde bulunulmuş; konuya ilişkin TK görüşü
Kurum kayıtlarına 2.7.2008 tarih ve 4173 sayıyla girmiştir. Yürütülen inceleme
sonucunda hazırlanan 29.7.2008 tarih ve 2008-2-151/İİ-08-AA sayılı İlk İnceleme
Raporu 8.8.2008 tarih ve REK.0.06.00.00-110/248 sayılı Başkanlık önergesi ile
14.8.2008 tarih ve 08-50 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek Turkcell hakkında 50
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 26.9.2008 tarih ve 2008-2-151/ÖA-08-AA sayılı
Önaraştırma Raporu, 6.10.2008 tarih, REK.0.06.00.00-110/311 sayılı Başkanlık
önergesi ile 08-57 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
– Turkcell’in MDAS (Microsoft Advertising) şirketiyle mobil pazarlama
hizmetlerinin sunulmasına yönelik bir yıllık münhasır anlaşma akdettiğine ilişkin
anılan sözleşmenin taslak halinde olması, sözleşme taslağında münhasırlık
şartının bulunmaması ve anlaşma konusuna ilişkin taraf teşebbüslerin hayata 60
geçmiş herhangi bir faaliyetinin tespit edilememesi nedeniyle,
– Turkcell’in markalara ya da mobil pazarlama firmalarına Turkcell’in wap
sitesinde reklam verebilmeleri için öncelikli çalışma şartı getirdiğine ilişkin
herhangi bilgi belge ya da delile ulaşılamaması ve Turkcell’in wap banner
hizmetleri ile ilgili olarak mobil pazarlama firmaları ile imzaladığı “İçerik Temin,
Reklam & Pazarlama, Sunucu Barındırma, Uygulama Geliştirme & İşletme
Hizmet Çerçeve Sözleşmesi”ne ek olmak üzere Banner Uygulaması Ek
Sözleşmesinde öncelikli çalışma şartı ile ilgili herhangi bir hüküm ile
karşılaşılmaması nedenleriyle
iddiaların reddedilmesi gerektiği ifade edilmiştir. 70
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Taraflar
I.1.1. Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.
5 Ekim 1993 tarihinde İstanbul’da kurulan Turkcell’in faaliyet konuları, T.C.
Ulaştırma Bakanlığı ile imzalanmış bulunan GSM (Global System for Mobile
Communications) Pan Avrupa Mobil Telefon Sistemi ihalesinde öngörülen iş ve
hizmetler ile PTT kanununa aykırı olmamak üzere, her türlü telefon,
telekomünikasyon ve benzeri hizmetler olarak belirlenmiştir.
08-57/915-366
3
1993’te Türk Telekomünikasyon A.Ş. ile gelir paylaşımı sözleşmesi imzalayan
Turkcell, 27 Nisan 1998'den itibaren T.C. Ulaştırma Bakanlığı ile imzaladığı 25 80
yıllık GSM lisans anlaşması çerçevesinde hizmet sunmaktadır.
Halka açık bir şirket olan Turkcell’in hisseleri İstanbul Menkul Kıymetler Borsası
(İMKB) ve New York Stock Exchange'de (NYSE) işlem görmektedir. Şirketin
mevcut ortaklık yapısı şu şekildedir:
Tablo 1: Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. Ortaklık Yapısı
Hissedar Pay (%)
Turkcell Holding A.Ş. 51,00
M. V. Holding A.Ş. 2,32
T. Genel Sigorta A.Ş. 0,07
Çukurova Holding A.Ş. 0,05
Sonera Holding B.V. 13,07
Müflis Bilka Bilgi Kaynak ve İletişim San. ve Tic. A.Ş. 0,01
Halka Açık 33,48
Toplam 100,00
Turkcell iştirakleri aracılığıyla Azerbaycan, Kazakistan, Gürcistan, Moldova ve
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde de faaliyette bulunmaktadır.
90
I.1.2. Avea İletişim Hizmetleri A.Ş.
TT&TIM İletişim Hizmetleri A.Ş., Türk Telekom’un GSM Operatörü Aycell’in; %51
İş Bankası Grubu ve %49 TİM ortaklığı ile kurulmuş olan İş-TİM ile birleşmesi
sonucu, 19 Şubat 2004 tarihinde kurulmuştur. 15 Ekim 2004 tarihi itibariyle
TT&TİM İletişim Hizmetleri A.Ş. ticari unvanı Avea İletişim Hizmetleri A.Ş. olarak
değiştirilmiştir.
Türk Telekom’un %55 oranındaki hisselerinin özelleştirilmesi süreci sonunda Oger
Telecom, Türk Telekom’un %55 hissesine sahip olmuştur. Eylül 2006’da Türk
Telekom, Telekom Italia’nın Avea’daki % 40,6 hissesini satın alarak Avea’daki
hisse oranını %81’e çıkarmıştır. Avea’nın geri kalan %19 hissesi İş Bankası’na 100
aittir.
I.2. Tespit ve Değerlendirmeler
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
İlgili ürün pazarlarından birinin, hem ürünlerin nitelik olarak farklılaşması hem de
arz ikamesinin sınırlı olması nedeniyle katma değerli hizmetler pazarının bir alt
pazarı olarak mobil pazarlama hizmetleri olduğu düşünülmektedir.
Mobil pazarlama hizmetlerinin sunulması için gerekli olan altyapı GSM operatörleri
tarafından sağlanmaktadır. GSM operatörlerinin de kendi aralarında, mobil telefon
kullanıcılarına erişim olanağı sağlayan erişim mecrası/altyapı sağlayıcısı olarak 110
rekabet halinde oldukları görülmektedir. Dolayısıyla, mobil pazarlama
08-57/915-366
4
hizmetlerinin sunumu için gerekli olan altyapı hizmetleri pazarı olarak ikinci bir
pazar daha tanımlanması gerekmektedir.
Şikayet edilen taraf olan Turkcell’in temel faaliyet alanı ise tükenebilir frekans
bandına dayalı kablosuz şebekeler aracılığıyla sunulan telekomünikasyon
hizmetleri olarak tanımlanabilecek GSM hizmetleridir. Turkcell’in temel faaliyet
konusunu teşkil etmesinden ötürü dosya kapsamında ele alınması gerekecek bir
başka ilgili ürün pazarı da GSM hizmetleri pazarı olarak belirlenmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar 120
GSM hizmetlerinin ve dolayısıyla GSM şebekesi üzerinden sunulan mobil
pazarlama hizmetlerinin tüm Türkiye’de sunuluyor olması nedeniyle ilgili coğrafi
pazar Türkiye olarak alınmıştır.
I.2.3. Telekomünikasyon Kurumu Görüşü
İlgili başvuru kapsamında 2813 sayılı Telsiz Kanunu’nun 7. maddesi 3. fıkrası
uyarınca, Telekomünikasyon Kurumu’ndan 4.6.2008 tarih, 1918 sayılı yazıyla
görüş talebinde bulunulmuştur. Bu yazıya cevaben gönderilen, Kurum kayıtlarına
2.7.2008 tarih ve 4173 sayıyla giren yazıda; GSM İşletmecilerinin,
Telekomünikasyon Kurumu’na 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu uyarınca 130
sadece yapmış oldukları arabağlantı sözleşmelerini, imtiyaz sözleşmelerinin 28
inci maddesi uyarınca şebekeler arası irtibat ve işbirliği sözleşmesini ve 5 inci
maddesi uyarınca abonelik sözleşmelerini sundukları, bunun dışında
işletmecilerin, diğer işletmecilerle, gerçek ve tüzel kişilerle yaptıkları sözleşmeleri
Kuruma sunmadıkları ifade edilmiş, bu bağlamda konunun özel hukuk hükümleri
ve Rekabet Kanunu kapsamında değerlendirilmesinin uygun olduğunun
düşünüldüğü belirtilmiştir.
I.2.4. Şikayetlerin 4054 Sayılı Kanun Çerçevesinde Değerlendirilmesi
Avea tarafından yapılan başvuruda yer alan iddialardan ilki, hatırlanacağı üzere 140
Turkcell’in 27.12.2007 tarih ve 07-92/1191-461 sayılı Kurul kararına aykırı olarak
Ocak 2008 tarihinde MDAS şirketiyle mobil pazarlama hizmetlerinin sunulmasına
yönelik bir yıllık münhasır bir anlaşma akdettiği ve bu durumun Kurul kararında da
belirtildiği üzere pazara giriş engeli teşkil eden durumlardan biri olduğudur.
Yapılan yerinde inceleme ve şirket yetkilileri ile yapılan görüşmelerde Microsoft ile
Turkcell arasında imzalanması düşünülen fakat halen müzakereleri sürmekte olan
mobil reklam hizmetlerini konu alan “Mobile Advertising Agreement” adı altında bir
sözleşme taslağının var olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu sözleşmenin taslak
halinde olması, sözleşme taslağında iddia edildiği şekilde bir münhasırlık şartının
bulunmaması ve anlaşma konusuna ilişkin taraf teşebbüslerin hayata geçmiş 150
herhangi bir faaliyetinin tespit edilememesi nedeniyle Avea tarafından öne sürülen
iddiaların gerçeği yansıtmadığı ve başvurunun, Microsoft ve Turkcell arasında
08-57/915-366
5
münhasır bir anlaşma akdedildiği iddialarına yönelik kısmının reddedilmesi
gerektiği sonucuna varılmıştır.
Avea tarafından öne sürülen ikinci iddia ise; 27.12.2007 tarih ve 07-92/1191-461
sayılı karar kapsamında yer alan anlaşmaların tadili sırasında, bu anlaşmalardan
münhasırlık hükümlerinin çıkarıldığı, ancak şirketlere “öncelikli çalışma” şartının
getirildiği, bu şart uyarınca bir firmanın Avea wap sitesinde reklam verebilmesinin
ön koşulunun, halihazırda Turkcell wap mecrasında reklam vermesi olduğu, bu
uygulamayla tüketici tercihlerinin sınırlandırıldığı ve Avea’nın ilgili pazarda faaliyet 160
göstermesinin ciddi oranda zorlaştığıdır. Bu iddialara yönelik olarak ise Turkcell’de
yapılan yerinde incelemede Wap-banner hizmetleri ile ilgili olarak iddia edildiği
şekilde markalara ya da mobil pazarlama firmalarına Turkcell’in wap sitesinde
reklam verebilmeleri için öncelikli çalışma şartı getirildiğine dair herhangi bir bilgi
ya da belgeye ulaşılamamıştır. Dosya kapsamında elde edilen bilgilerden
Turkcell’in wap banner hizmetleri ile ilgili olarak yalnızca mobil pazarlama firmaları
ile “İçerik Temin, Reklam & Pazarlama, Sunucu Barındırma, Uygulama Geliştirme
& İşletme Hizmet Çerçeve Sözleşmesi”ne ek olmak üzere Banner Uygulaması Ek
Sözleşmesi adı altında belge tanzim edildiği tespit edilmiştir. İlgili metin
incelendiğinde ise Avea’nın öncelikli çalışma şartı iddialarına ilişkin herhangi bir 170
hüküm ile karşılaşılmamıştır. Açıklanan nedenlerle başvurunun, Turkcell’in
şirketlere öncelikli çalışma şartı getirdiği yönündeki iddiaları ile ilgili kısmının da
inceleme neticesinde bu konuda herhangi bir bilgi ya da belgeye ulaşılamaması
nedeniyle reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
- Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.’nin Microsoft Digital Advertising Solutions ile
mobil pazarlama hizmetlerinin sunulmasına yönelik yıllık münhasır sözleşme
akdettiği iddiası ile ilgili olarak; bahse konu sözleşmenin taslak halinde olması, 180
sözleşme taslağında münhasırlık şartının bulunmaması ve sözleşme konusuna
ilişkin taraf teşebbüslerin hayata geçmiş herhangi bir faaliyetinin tespit
edilememesi
- Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.’nin wap sitesinde reklam verebilmeleri için
firmalara öncelikli çalışma şartı getirdiği iddiası ile ilgili olarak; herhangi bir bilgi
veya belgeye ulaşılamaması ve Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.’nin wap banner
hizmetleri ile ilgili olarak mobil pazarlama firmaları ile imzaladığı “İçerik Temin,
Reklam & Pazarlama, Sunucu Barındırma, Uygulama Geliştirme & İşletme
Hizmet Çerçeve Sözleşmesi”ne ek olmak üzere “Banner Uygulaması Ek
Sözleşmesi”nde öncelikli çalışma şartı ile ilgili herhangi bir hüküm ile 190
karşılaşılmaması
08-57/915-366
6
nedenleriyle Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin bu yönleriyle
reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy