Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş'nin uyguladığı tarifeler aracılığıyla GSM pazarındaki hakim durumunu kötüye kullandığı iddiası - Karar Sayı 08-41/556-209

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2007-2-168
Karar Sayısı : 08-41/556-209 (Önaraştırma)
Karar Tarihi : 27.6.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, 10
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : Hakan BİLİR, Ekrem KALKAN, Şerife Demet KAYA,
Ümit Nevruz ÖZDEMİR
C. ŞİKAYET EDEN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN : - Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.
Turkcell Plaza, Meşrutiyet Cad., No:71, Tepebaşı-
İstanbul
E. DOSYA KONUSU : Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş’nin uyguladığı
tarifeler aracılığıyla GSM pazarındaki hakim durumunu kötüye kullandığı 20
iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ : Başvuruda özetle;
- Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.’nin (Turkcell) GSM sektöründe hakim
durumda olduğu; Telekomünikasyon Kurumu (TK) tarafından “GSM
mobil şebekelere erişim ve çağrı başlatma” ve “GSM mobil çağrı
sonlandırma” piyasalarında “etkin piyasa gücüne sahip operatör” olarak
belirlendiği, dolayısıyla “Erişim ve Arabağlantı Yönetmeliği”
çerçevesinde tarifelerini maliyet bazlı belirlemek zorunda olduğu,
- Turkcell’in başka işletmecilerin müşterilerinden kendi müşterilerine
doğru yapılan aramalarda çağrı sonlandırma hizmeti verdiği, bu hizmet 30
için TK tarafından belirlenen 13,6 YKr/dk çağrı sonlandırma ücreti tahsil
ettiği, Turkcell’in kendi şebekesinde sonlanan çağrılar pazarında %100
pazar payına sahip ve hakim durumda olduğu, bu nedenle Turkcell’in
çağrı sonlandırma ücreti ile kendi müşterilerine uyguladığı perakende
fiyat arasındaki ilişkiyi mutlak surette gözetmesi gerektiği, Turkcell’in
çağrı sonlandırma ücreti ile perakende tarifeleri arasındaki
dengesizliğin rakiplerin fiyat konusunda rekabet edebilme imkânlarını
bariz bir şekilde ortadan kaldırarak piyasadaki rekabeti engellediği,
- Bir Turkcell abonesinin başka bir Turkcell abonesini araması
durumunda Turkcell şebekesinin “çağrı başlatma” ve “çağrı 40
sonlandırma” olmak üzere teorik olarak iki kez kullanıldığı, buna göre
çağrı sonlandırma ücretinin ortalama şebeke içi tarifenin yarısı
civarında olması gerektiği, oysa bu oranın Turkcell için %70’in üzerinde
gerçekleştiği,
08-41/556-209
2
- Turkcell’in perakende tarifelerinin bir kısmının %51’e varan oranlarda
sonlandırma ücretinin altında olduğu, çağrı sonlandırma ücretinin 13,6
YKr/dk olmasına karşın Turkcell’in bazı tarifelerinde dakika ücretinin
6,7 YKr/dk’ya kadar düştüğü, bu avantajın şebeke etkisi ve hakim
durumun kötüye kullanılması yoluyla piyasaya yeni operatörlerin
girmesini engellediği ve yıkıcı fiyat oluşturabilecek bir niteliğe sahip 50
olması nedeniyle mevcut operatörlerin ekonomik açıdan mahvına yol
açarak rekabeti açıkça ihlâl ettiği,
- Turkcell’in “Dakika Bizden” gibi uygulamalarıyla faturalı hat sahibi
abonelerine ücretsiz dakika sağlayarak düşük ücretlendirme yaptığı
bunun rekabet ihlâli oluşturduğu,
- Hukuka aykırı ve rekabeti önleyici durumun ortadan kaldırılması ve
Turkcell’in sonlandırma ücretlerinin düşürülmesi suretiyle rekabeti
engelleyici uygulamaya son verilmesi gerektiği
belirtilerek,
- Turkcell hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında 60
Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 40 vd. maddeleri uyarınca soruşturma
açılması,
- İşletmecilerin mevcut durumda uğramakta olduğu ve uğrayabileceği
ciddi zararlara karşı 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca
öncelikle Turkcell’in çağrı sonlandırma ücretlerinin perakende
ücretlerinden aşağı çekilmesinin sağlanmasını da içerecek şekilde
koruyucu nitelikte geçici tedbir kararı alınması,
- Sonrasında ise rekabetin tesisi ve ihlâlden önceki durumun
korunmasını teminen nihai karar verilmesi,
- Turkcell’in yapmış olduğu rekabet ihlâli nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 70
16. maddesi uyarınca cezalandırılması
talep edilmektedir.
Şikayetçi tarafından, ayrıca ek şikayet dilekçesinde, yukarıda yer verilen
taleplerle birlikte değerlendirilmek üzere;
- Turkcell’in GSM pazarında abone sayısı bakımından %60; gelir
bakımından ise %66 oranında sahip olduğu pazar payıyla hakim
durumda bulunduğu,
- Ayrıca, şirketin çağrı sonlandırma pazarında da hakim durumda
bulunduğu ve bu nedenle ilgili düzenlemeler gereğince tarifelerini maliyet
esaslı belirlemek zorunda olduğu, 80
- Dolayısıyla, çağrı sonlandırma ücretinin maliyet esaslı olarak 13,6 YKr/dk
olduğu göz önüne alındığında, çağrı başlatma maliyetinin de 13,6 YKr/dk
olması ve sonuçta şebeke içi arama ücretlerinin de bu iki rakamın
toplamı şeklinde en az 27,2 YKr/dk olması gerektiği, ancak Turkcell’in
abonelerine uyguladığı BizBize Hepimiz (Alo 60, Alo 120, Alo 240, Alo
480, Alo 1200 ve Alo 2500 paketleri) Şirket İçi Bedava, Şirket İçi İndirimli,
BizBize Canımın Üçü, BizBize Kamu, BizBize Kampus gibi tarifelerindeki
ortalama dakika ücretlerinin hepsinin olması gereken 27,2 YKr/dk’nın
altında olduğu, ayrıca bu tarifelerden bazısında (örneğin Alo 2500,
08-41/556-209
3
BizBize Kampus paketinde olduğu gibi) dakika başı ücretlerin baştan 90
itibaren söz konusu çağrı sonlandırma ücretinin altında belirlendiği,
bazısında ise konuşma süresi arttıkça dakika başına ücretlerin 13,6
YKr/dk’nın altına düştüğü,
- Turkcell’in bu şekilde, “çağrı sonlandırma ücretleri” ve “perakende
ücretleri” arasında dengesizlik yaratmak suretiyle fiyat sıkıştırmasına
neden olarak (Rekabet Kurulu’nun 4.7.2007 tarih ve 07-56/634-216 sayılı
kararında belirtilen) “Turkcell şebekesinde sonlanan telefon çağrıları”
pazarında haksız rekabete yol açtığı, diğer operatörlerin ticari faaliyette
bulunma imkânını ortadan kaldırdığı ve 4054 sayılı Kanun’u ihlâl ettiği,
- Bu tarifelerin dışında Turkcell’in, kurumsal müşterilere sunduğu sabit cep 100
terminali (SCT) hizmeti ile de pazarda diğer operatörler aleyhine rekabet
koşullarını bozduğu, bu durumun Telekomünikasyon Kurulu tarafından
tespit edildiği ve bu aksaklıkların düzeltilmesine yönelik karar alındığı,
- 4054 sayılı Kanun gereğince de Rekabet Kurumu’nun Turkcell’in hukuka
ve rekabete aykırılık teşkil eden eylemlerini yaptırımsız bırakmaması
gerektiği,
- Ayrıca, Turkcell’in bu eylemlerinin ilgili hukuki düzenlemelere aykırı
olmasının dışında tüketiciyi ve kamuyu yanıltıcı nitelikte de olduğu; söz
konusu tarifelerine (özellikle BizBize Hepimiz tarifesi Alo 60 paketine ve
BizBize Canımın Üçü tarifesine) yönelik yaptığı reklâmlarda, oluşabilecek 110
en düşük dakika başı ücretlerin (15 YKr’nin) tanıtımını yaptığı, ancak bu
ücretlerin o paketlerin içerdiği toplam dakika kullanılmadığı durumda çok
daha yüksek gerçekleştiği; Turkcell’in bu şekilde de haksız kazanç elde
ettiği,
belirtilerek,
- Turkcell hakkında 4054 sayılı Kanun’un 40 ve devamı maddeleri
uyarınca soruşturma açılması ve Turkcell’in çağrı sonlandırma
ücretlerinin perakende ücretlerinden aşağıya çekilmesinin sağlanmasını
içerecek şekilde geçici tedbir kararı alınması,
- Söz konusu hukuka aykırılığın giderilmesi, rekabetin tesis edilmesi ve 120
ihlâlden önceki durumun korunmasını teminen çağrı sonlandırma
ücretlerinin söz konusu tarifelerdeki perakende ücretlerin altına
düşürülmesini ya da perakende ücretlerin çağrı sonlandırma ücretinin iki
katına çıkartılmasını içerecek şekilde nihai karar verilmesi ve Turkcell’in
bu eylemlerinden dolayı 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesince
cezalandırılması,
- Ayrıca, Turkcell’in reklam, tanıtım ve kampanyalarında yer verdiği
tüketiciyi yanıltıcı bilgilerden dolayı cezai işleme tabi tutulması ve diğer
yetkili merciler nezdinde de gerekli işlemlerin başlatılması için
girişimlerde bulunulması 130
talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 20.08.2007 tarih ve 5530
sayı ile giren birinci şikayet dilekçesi ile Kurum kayıtlarına 4.2.2008 tarih ve
798 sayı ile giren ikinci şikayet dilekçesi üzerine, eksiklikleri son olarak
07.05.2008 tarihinde tamamlanan inceleme sonucunda hazırlanan 08.05.2008
08-41/556-209
4
tarih ve 2007/2-168/İİ-08-HB sayılı İlk İnceleme Raporu 08-33 sayılı Rekabet
Kurulu gündeminde ele alınmış ve 08-33/410-M sayılı karar ile Turkcell
İletişim Hizmetleri A.Ş. hakkında önaraştırma açılmasına karar verilmiştir.
Bunun üzerine yapılan inceleme sonucunda hazırlanan 19.6.2008 tarih ve
2007-2-168/ÖA-08-HB sayılı önaraştırma raporu, 20.6.2008 tarih ve 140
REK.0.06.00.00-110/185 sayılı Başkanlık önergesi ile 08-41 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
2813 sayılı Telsiz Kanunu’nun 7. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince
Telekomünikasyon Kurumu’ndan konuya ilişkin görüş talep edilmiş, anılan
görüş 16.10.2007 tarih ve 6789 sayı ile Rekabet Kurumu kayıtlarına girmiştir.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Turkcell’in bazı perakende
tarifelerinin, kendi şebekesinde sonlanan çağrılar için belirlenen çağrı
sonlandırma ücretinin altında belirlenerek fiyat sıkıştırması yaratıldığı ve bu
uygulama ile 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında rakiplerin
faaliyetlerini zorlaştırmaya yönelik hakim durumun kötüye kullanıldığına ilişkin 150
olarak yapılan şikâyetin incelenmesi sonucunda, “şikayetçinin GSM aramaları
için uyguladığı ücretlerin şikayet konusu Turkcell tarifeleri ile karşılaştırılması
ve bu doğrultuda şikayetçinin incelenen dönemler itibariyle şikayet konusu
tarifelerle rekabet halinde bir GSM tarifesi uygulamadığının tespit edilmesi
sebebiyle” Turkcell’in bazı tarife paketlerindeki şebeke içi fiyatları çağrı
sonlandırma ücretinin altına düşürmesinin şikayetçinin faaliyetlerini
zorlaştırmaya veya şikayetçiyi pazarın dışına itmeye yönelik etkilerinin
görülmediği anlaşıldığından, şikâyetin reddedilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Telekomünikasyon Kurumu Görüşü 160
Başvurunun Kurum’a ulaşması üzerine 07.09.2007 tarih ve 3182 sayılı yazı ile
TK’nın konuya ilişkin görüşü talep edilmiş, 16.10.2007 tarih ve 6789 sayı ile
eden Telekomünikasyon Kurumu (TK) görüşünde şikayet konularına ilişkin
olarak özetle;
1. Telekomünikasyon Kurumu’na,
a. Turkcell’in şebeke içi ve şebeke dışı fiyatları arasında ekonomik
gerekçelere dayanmayan farklar olduğu,
b. Turkcell’in kampanyalar ve seçmece indirimler dâhilinde
uyguladığı şebeke içi ücretlerin, diğer operatörlerden gelen
çağrılar için uyguladığı çağrı sonlandırma ücretinin altında 170
kaldığı ve bu şekilde ayrımcılık yaptığı; KampusCELL tarifesi ile
yıkıcı fiyatlama yaptığı, bu durumun Turkcell’in hakim durumunu
güçlendirmeye yönelik olduğu ve bu şekilde diğer şebekelerin
seçilmesinin ve aranmasının engellendiği,
c. Turkcell’in kendi şebekesinde sonlanan uzak mesafe telefon
çağrıları pazarında fiyat sıkıştırması uyguladığı, yeni girişleri
engellediği, bedelsiz verilen Sabit Cep Terminali uygulaması ile
rekabet koşullarını bozduğu
şeklindeki şikayetlerin iletildiği ve TK tarafından söz konusu iddiaları inceleyen
bir çalışmanın yapıldığı, 180
08-41/556-209
5
2. Bu kapsamda, konuyla ilgili olarak 25.9.2007 tarih ve 2007/DK-07/527
sayılı Kurul kararı alındığı,
3. Bu karar ile,
a. GSM işletmecilerinin şebeke içi ve şebeke dışı tarifelerinin orantılı
olabilmesi amacıyla, “GSM-PAN Avrupa Mobil Telefon Sistemi KDV dâhil
Ücret Tarifesi”nde (GSM azami tarife çizelgesinde),
i. Çizelgeye, “Genel abonelik paketleri, isteyen herkesin
abone olabileceği, başvuruda bulunanların özel
durumlarının dikkate alınmadığı abonelik paketleri; özel
abonelik paketleri isteyen herkesin abone olamayacağı, 190
toplumun belirli kesimlerine (öğretmenler, polisler gibi)
yönelik olan abonelik paketleridir” notunun düşülmesi,
ii. Çizelgede, GSM-GSM aramalarına ilişkin ücretlerin özel
abonelik paketleri için devam ettirilmesi, ancak genel
abonelik paketlerindeki GSM-GSM araması üst sınır
tarifesinin 66 YKr olarak belirlenmesi ve buna azami
standart tarife kapsamında çizelgede yer verilmesi,
iii. Toplumun ihtiyaç sahibi kesimlerine ekonomik
avantajlar içeren özel uygulamalarındaki tarifelerde üst
sınır olarak genel abonelik paketi için geçerli olan 200
rakamın uygulanması,
b. Yapılan incelemelerde Turkcell’in abonelik paketleri ve indirimli
uygulamalarının bazılarında, diğer işletmecilere uyguladığı çağrı sonlandırma
ücretinden daha düşük şebeke içi tarife uyguladığının tespit edilmesi
nedeniyle,
iv. Turkcell’in normal ve indirimli uygulamalarındaki şebeke
içi tarifelerinin, diğer işletmelere uyguladığı çağrı
sonlandırma ücretinin altında kalmamasının sağlanması
ve Turkcell’in Kurul’a bildireceği abonelik paketlerinde
bu hususları yerine getirdiğini göstermesi, 210
v. Toplumun ihtiyaç sahibi kesimlerine ekonomik
avantajlar içeren özel uygulamalarındaki tarifelerin çağrı
sonlandırma ücretinden düşük belirlenebileceği, ancak
bu durumun Kurum’a açıkça belirtilmesi,
c. Turkcell tarafından Kurumlara sunulan özel abonelik paketlerinin ve
bu paketlerdeki indirimli uygulamaların izlenmeye devam edilmesi,
d. Bu hususların, ilgili işletmeciler tarafından 1 Kasım 2007 tarihine
kadar yerine getirilmesi ve Kurum’un bilgilendirilmesi
hususlarının karara bağlandığı ifade edilmiştir.
I.2. Değerlendirme 220
Şikayet dilekçesinde yer alan iddiaları aşağıdaki başlıklar altında toplamak
mümkündür:
- Turkcell’in çağrı sonlandırma ücretinin maliyet esaslı olduğu iddiası,
08-41/556-209
6
- Turkcell’in diğer operatörlerden elde ettiği çağrı sonlandırma ücretlerinin
13,6 YKr/dk olduğu göz önüne alındığında şebeke içi ücretlerinin en az
27,2 YKr/dk olması gerektiği iddiası,
- Turkcell’in, Rekabet Kurulu’nun 4.7.2007 tarih ve 07-56/634-216 sayılı
kararında belirtilen pazarda rekabeti engellediği iddiası,
- Turkcell’in tarifeleri yoluyla fiyat sıkıştırması yaptığı iddiası,
- 25.9.2007 tarihli Telekomünikasyon Kurulu Kararı’nın da söz konusu 230
fiyatlamaların rekabet ihlâli olduğunu teyit ettiği iddiası,
- Turkcell’in tüketiciyi yanıltıcı reklâmlarına yönelik olarak da işlem tesis
edilmesi gerektiği iddiası.
I.2.1. Turkcell’in çağrı sonlandırma ücretinin maliyet esaslı olduğu
iddiası
Şikayet dilekçesinde, Turkcell’in, GSM sektöründe hakim durumda olduğu, TK
tarafından “GSM mobil şebekelere erişim ve çağrı başlatma” ve “GSM mobil
çağrı sonlandırma” piyasalarında “etkin piyasa gücüne sahip operatör” olarak
belirlendiği belirtilerek, “Erişim ve Arabağlantı Yönetmeliği” çerçevesinde
tarifelerini maliyet esaslı belirlemek zorunda olduğu iddia edilmektedir. 240
Başvuruda da belirtildiği üzere, 28.12.2005 tarih ve 26037 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan Telekomünikasyon Kurulu’nun 15.12.2005 tarih ve
2005-880 sayılı kararıyla Turkcell, “GSM Mobil şebekelere erişim ve çağrı
başlatma” piyasasında ve “GSM mobil çağrı sonlandırma” piyasasında “etkin
piyasa gücüne” sahip işletmeci olarak belirlenmiştir.
Arabağlantı konusuna ilişkin olarak 406 sayılı Kanun’un 10. maddesinde;
“Bütün işletmecilerin ve kişisel telekomünikasyon tesislerini
kullananların ara bağlantı talepleri, ilgili mevzuatta belirlenen haller
saklı kalmak üzere, ara bağlantı sağlama yükümlülüğü olan işletmeciler
tarafından karşılanır. Ara bağlantı sağlama yükümlülüğü olan 250
işletmeciler, bu maddeye dayanarak çıkarılacak yönetmelik
çerçevesinde Kurum tarafından belirlenir. Ancak, Türk Telekom her
halde ara bağlantı sağlama görev ve yükümlülüğüne tabidir. Kurum
tarafından ara bağlantı sağlama yükümlülüğü getirilen işletmeciler ve
Türk Telekom “ara bağlantı yükümlüsü” olarak anılır.
Ara bağlantı yükümlüleri, ara bağlantıya ilişkin talepleri bu madde
hükümleri çerçevesinde ve eşitlik, ayırım gözetmeme, şeffaflık, açıklık,
maliyet ve makul kâra dayalı olma ilkeleri temelinde ve ara bağlantı
yükümlülerinin veya bunların ortaklarının, iştiraklerinin veya
ortaklıklarının, kendi hizmetleri için sağladıkları ile aynı koşul ve 260
kalitede karşılamakla yükümlüdürler. Ara bağlantı sağlanmasına ilişkin
teknik olarak imkân dahilinde olan ve ekonomik olarak orantısız
maliyetler ihtiva etmeyen talepler, makul ve haklı sebepler saklı kalmak
üzere kabul edilir ….
Ara bağlantı anlaşması ilk talepten itibaren azami üç ay içerisinde
sonuçlandırılamadığı takdirde, Kurum, ara bağlantı talep eden tarafın
başvurusu halinde, kamu menfaati gözetilerek belirleyeceği esaslar
08-41/556-209
7
çerçevesinde taraflar arasında uzlaştırma prosedürü işletir ve kamu
menfaati açısından makul ve gerekli gördüğü diğer tedbirleri alabilir….”
ifadeleri yer almaktadır. 14.6.2007 tarih ve 26552 sayılı Resmi Gazete’de 270
yayımlanarak yürürlüğe giren ve kapsamı “işletmecilerin erişim ve
arabağlantıya ilişkin hak ve yükümlülükleri ile söz konusu yükümlülüklerin
yerine getirilmesinde uygulanacak hükümler” olarak belirlenen Erişim ve
Arabağlantı Yönetmeliği’nin 10(2). maddesinde;
“..Kurum, ayrım gözetmeme yükümlülüğü getirilen işletmecilere
referans erişim ve/veya arabağlantı teklifleri hazırlama yükümlülüğü
getirebilir”
ve 10(4). maddesinde;
“Kurum, 5 inci maddede belirtilen ilkeleri göz önünde bulundurarak,
referans erişim ve/veya arabağlantı tekliflerinde değişiklik yapılmasına 280
karar verebilir. İşletmeciler, Kurumun talep ettiği değişiklikleri belirtilen
biçimde ve sürede yerine getirmekle yükümlüdür. İşletmeciler, Kurum
tarafından onaylanan veya değiştirilerek onaylanan teklifleri Kurumun
onayını müteakip bir hafta içinde kolay erişilebilir bir şekilde ve asgari
olarak internet sitelerinde yayımlamakla yükümlüdür ”
ifadelerine yer verilmiştir.
Benzer şekilde, Yönetmeliğin 16. maddesinin 2. fıkrasında TK’nın ilgili
pazarlarda etkin piyasa gücüne sahip işletmecileri belirleyebileceği ve bu
işletmecilere arabağlantı dahil olmak üzere, Yönetmeliğin 7 ila 15.
maddelerinde belirtilen yükümlülüklerden birini, birkaçını ya da tamamını 290
getirebileceği düzenlenmektedir.
Yönetmeliğin 17. maddesinde işletmecilerin erişim ve/veya arabağlantı
tarifelerini Yönetmelikte yer alan ilkeleri göz önüne almaları koşuluyla kendi
aralarında müzakere ederek serbestçe belirleyeceği belirtilmekte ve sözleşme
serbestisi esasına yer verilmektedir.
Yönetmeliğin 11. maddesinin 1. fıkrasında işletmecilerin arabağlantı tarifelerini
Yönetmelik’te yer verilen esaslar çerçevesinde serbestçe belirleyebileceği, 2.
fıkrasında ise TK’nın ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip işletmecilere,
tarifelerini maliyet esaslı olarak belirleme yükümlülüğü getirebileceği
belirtilmektedir. 300
Yönetmeliğin 11(3) maddesinde;
“Kurum, tarifelerin maliyet esaslı belirlenmediğine karar vermesi
halinde tarifeleri maliyet esasına göre belirler. Kurum, tarifeleri maliyet
esasına göre belirleyinceye kadar diğer ülke uygulamalarını ve
işletmecilerin maliyet yapılarını uygun olduğu ölçüde dikkate alarak
tarifelere üst sınır koyabilir. Kurumun belirlediği tarifeler bağlayıcıdır”
ifadelerine yer verildikten sonra, “Uzlaşmazlıkların Çözümü” başlıklı 18.
maddesinde işletmecilerin belirli bir süre içinde uzlaşma sağlayamamaları
halinde, taraflardan herhangi birinin TK’dan uzlaştırma prosedürünün
işletilmesini talep edebileceği hüküm altına alınmaktadır. Yine aynı maddede, 310
uzlaşma sağlanamaması halinde TK’nın anlaşma için uygun gördüğü ve
08-41/556-209
8
işletmeciler için bağlayıcı olan hüküm, koşul ve ücretleri belirlemeye yetkili
olduğu ifade edilmektedir.
Yukarıda yer verilen konu ile ilgili düzenlemeler çerçevesinde gerçekleşen
çağrı sonlandırma (arabağlantı) ücretinin belirlenmesine yönelik uygulamalar,
çağrı sonlandırma ücretinin hangi kriterler ışığında belirlendiğini ortaya
koymaktadır. Halihazırda Turkcell’in diğer işletmecilere uygulamış olduğu
çağrı sonlandırma ücreti, TK tarafından kamuoyuna duyurulan referans
arabağlantı ücretini yansıtmaktadır.
01.03.2007 – 31.3.2008 tarihleri arasında geçerli olan standart referans 320
arabağlantı ücretleri aşağıdaki gibidir:
Tablo 1: Standart Arabağlantı Referans Ücret Tarifeleri
GSM Şebekelerinde Çağrı Sonlandırma Ücretleri
(YKr/dk) Türk Telekom
Şebekesinde Çağrı
Başlatma ve
Sonlandırma Ücretleri
(YKr/dk)
Uygulanma
Tarihi
Alan İçi Alan Dışı
Turkcell
İletişim
Hizmetleri
A.Ş.
Vodafone Telekom
Avea İletişim
Hizmetleri
A.Ş.
01.01.2007 2,0 3,7 14 15,2 17,5
01.03.2007 1,89 3,0 13,6 14,5 16,7

Şikayet dilekçesinde de yer verilen söz konusu Turkcell şebekesinde çağrı
sonlandırma ücretinin (13,6 YKr/dk) Turkcell ile çeşitli işletmeciler arasında
yürütülen arabağlantı görüşmeleri sonrasında anlaşma sağlanamaması
sonucunda TK tarafından uygun görülen ücret olarak uygulandığı
anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla Turkcell’in tarifelerinin maliyet esaslı olması gerektiği kabul edilse
dahi, uygulamada bu durumun geçerli olmadığı ve tarifelerin maliyet esaslı 330
belirlenememesi karşısında Yönetmeliğin diğer hükümlerinin uygulandığı
anlaşılmaktadır.
I.2.2. Turkcell’in şebeke içi ücretlerinin en az 27,2 YKr/dk olması
gerektiği iddiası
Şikayet dilekçesinde 13,6 YKr/dk olarak uygulanan çağrı sonlandırma
ücretinin maliyet esaslı olması gerektiğinden bahisle ve bu ücretin maliyet
esaslı belirlendiği varsayımı altında, Turkcell’in çağrı başlatma maliyetinin de
13,6 YKr/dk olacağı ve sonuçta şebeke içi arama ücretlerinin de bu iki
rakamın toplamı olan 27,2 YKr/dk’nın altında olamayacağı ve bu ücret
seviyesinin altındaki tarifelerin fiyat sıkıştırması eyleminin göstergesi olarak 340
kabul edilmesi gerektiği iddia edilmektedir.
Bir önceki bölümde değinildiği üzere Turkcell’in çağrı sonlandırma ücreti
maliyet esaslı olarak belirlenmemektedir. Bu anlamda söz konusu ücreti esas
alarak şebeke içi ücretlerin seviyesinin çağrı sonlandırma (arabağlantı)
ücretinin iki katından daha aşağıda olmasının rekabet ihlâline yol açtığı
iddialarının kabulü olanaklı görülmemektedir.


08-41/556-209
9

I.2.3. Turkcell’in, Rekabet Kurulu’nun 4.7.2007 tarih ve 07-56/634-216 350
sayılı kararında belirtilen pazarda rekabeti engellediği iddiası
Şikayet dilekçesinde; Turkcell’in “çağrı sonlandırma ücretleri” ve “perakende
ücretleri” arasında dengesizlik yaratmak suretiyle fiyat sıkıştırmasına neden
olarak (Rekabet Kurulu’nun 4.7.2007 tarih ve 07-56/634-216 sayılı kararında
berlirlendiği ileri sürülen) “Turkcell şebekesinde sonlanan telefon çağrıları”
pazarında haksız rekabete yol açtığı, diğer operatörlerin ticari faaliyette
bulunma imkânını ortadan kaldırdığı ve 4054 sayılı Kanun’u ihlâl ettiği öne
sürülmektedir.
Ancak anılan Rekabet Kurulu kararında şikayet dilekçesinde belirtildiği şekliyle
“Turkcell şebekesinde sonlanan telefon çağrıları pazarı” ifadeleriyle veya aynı 360
anlama gelecek bir pazar tanımı bulunmamaktadır. Anılan kararda ilgili ürün
pazarı, fiyat sıkıştırması kavramının doğası gereği alt pazar ve üst pazar
olarak ikili bir değerlendirmeye tabi tutulmuş, alt pazar, herhangi bir
operatörün şebekesinde sonlandırılabilecek çağrıları kapsayacak şekilde
“kurumsal kullanıcılar için çağrı başlatma pazarı” olarak belirlenmiş; üst pazar
tanımına ise, Turkcell’in herhangi bir üst pazarda hakim durumda bulunduğu
varsayımı altında yer verilmemiştir.
I.2.4. Turkcell’in tarifeleri yoluyla fiyat sıkıştırması yaptığı iddiası
Dosya konusu şikayet başvurusunda, GSM piyasasında hakim durumda
bulunan Turkcell’in kendi abonelerine uyguladığı perakende tarifelerinde yer 370
alan bazı ücretleri başka operatörlerden kendi şebekesine doğru gelen
aramalara uyguladığı çağrı sonlandırma ücretinden düşük belirlemesi
nedeniyle fiyat sıkıştırmasına yol açtığı ve bu şekilde pazardaki rekabeti rakip
operatörler aleyhine bozarak, rakiplerin pazarda faaliyette bulunmalarını
olanaksız hale getirdiği iddia edilmektedir.
Şikâyette sözü edilen fiyat sıkıştırması kavramı, Rekabet Hukuku’nda birbiriyle
üretim/hizmet zinciri bakımından bağlantılı üst ve alt pazarda faaliyeti olan ve
üst pazarda önemli düzeyde pazar gücü bulunan dikey bütünleşik bir
teşebbüs tarafından alt pazardaki rakipleri dışlamak, hem alt hem de üst
pazara yeni girişleri engellemek gibi rekabet karşıtı amaçlarla uygulanabilen 380
bir fiyatlama stratejisidir. Fiyat sıkıştırması, üst pazarda hakim durumda
bulunan bir teşebbüsün, alt pazardaki rakiplerinin rekabetçi davranışlarını
sürdürebilmeleri bakımından zorunlu bir girdi niteliği gösteren üst pazar
ürünün fiyatı ile kendi alt pazar ürününün perakende fiyatı arasındaki marjı
kısması sonucunda oluşmaktadır. Hakim durumdaki teşebbüsün üst pazar
fiyatını yükseltip, alt pazar fiyatını düşürerek veya her ikisini aynı anda
uygulayarak gerçekleştirebileceği fiyat sıkıştırması sonucunda hakim
durumdaki teşebbüse bu girdi fiyatını ödemek zorunda olan ve bu teşebbüsün
alt pazardaki fiyatıyla rekabet etmeye çalışan mevcut veya potansiyel
rakiplerin bu azalan marj karşısında makul derecede bir kâr elde ederek 390
hakim durumdaki teşebbüsle rekabet edebilmesi güçleşecektir. Hakim
durumdaki teşebbüsün rekabet karşıtı amaçlarla fiyat sıkıştırmasını
gerçekleştirebilmesi için öncelikle belirli ekonomik ve hukuki koşulların eş
zamanlı olarak sağlanması gerekmektedir. Fiyat sıkıştırmasına ilişkin şikayet
08-41/556-209
10
dilekçesinde yer alan ülke uygulamalarının yanı sıra AB Rekabet Hukuku
içtihatlarında da genel kabul görmüş bu koşulları kısaca;
- teşebbüsün üst pazarda hakim durumda bulunması,
- bu pazarda sunulan ürün/hizmetin alt pazarda kendisi ve rakiplerinin
üretim yapabilmeleri ve rekabet edip pazarda kalabilmeleri için zorunlu
nitelik taşıması, 400
- alt ve üst pazar fiyatı arasındaki marjın hakim durumdaki teşebbüsün
veya bu teşebbüs kadar etkin bir rakibin alt pazarda kar elde
edemeyeceği kadar düşük belirlenmesi,
- hakim durumdaki teşebbüsün fiyat sıkıştırmasına neden olan davranışı
sonunda alt pazarda rakiplerin dışlanması, yeni girişlerin engellenmesi
ya da rakiplerin faaliyetinin sınırlandırılması gibi tüketici refahına zarar
verecek rekabet karşıtı etkilerin doğması ya da doğmasının muhtemel
olması ve son olarak
- hakim durumdaki teşebbüsün fiyat sıkıştırmasına neden olan fiyatlama
politikasına ilişkin objektif gerekçelerinin bulunmaması 410
şeklinde özetlemek mümkündür. Dolayısıyla, fiyat sıkıştırmasına ilişkin
yapılacak Rekabet Hukuku analizinde bir ihlâl tespit edilmeden önce bu
koşulların varlığının tespit edilmesi gerekmektedir. Bu koşullardan bir ya da
birkaçının sağlanamadığı durumlarda fiyat sıkıştırmasının rekabete zarar
veren bir davranış olarak nitelendirilmesi güçleşmektedir.
Bu bakımdan, dosya konusu incelemede; Turkcell’in sunduğu çağrı
sonlandırma hizmetine ilişkin tanımlanabilecek bir üst pazarda hakim durumda
bulunup bulunmadığı, bu hizmetin, şikayetçinin içinde bulunduğu herhangi bir
alt pazardaki rekabetçi davranışlarını sürdürebilmesi açısından zorunluluk
derecesinde önem taşıyıp taşımadığı gibi hususların belirlenmesinin yanı sıra 420
Turkcell’in şikayet konusu fiyatlamaları sonucunda pazarda rekabet karşıtı
etkilerin oluşup oluşmadığının da tespit edilmesi gerekecektir. Dosya konusu
inceleme bakımından yukarıda sayılan ilk üç koşulun varsayımsal olarak
geçerli olduğu kabul edilerek, Turkcell’in çağrı sonlandırma ve şebeke içi
fiyatlarının şikayetçi bakımından pazardaki rekabete etkisinin incelenmesinin
daha yerinde olacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Şikayet dilekçesinde belirtildiği üzere, diğer işletmeciler, kendi abonelerinin
Turkcell’e doğru yapacakları aramalarda bu teşebbüsün sahip olduğu
şebekeye bağlanabilmek için Turkcell’den çağrı sonlandırma hizmeti
almaktadır. 430
Dosya konusu iddialar değerlendirilirken öncelikle şikayetçinin Turkcell’in
şikayet konusu şebeke içi ücretleri ile ne ölçüde rekabet ettiğini tespit etmek
gerekmektedir. Bu amaçla şikayetçinin tarifelerine, karşılaştırma yapılabilmesi
bakımından şikayet konusu tarifelerin uygulanma süresini de kapsayacak bir
biçimde, değişik dönemler itibarıyla aşağıda yer verilmektedir.



08-41/556-209
11

Tablo 2: Şikayetçinin Değişik Dönemler İtibarıyla GSM Tarifeleri (vergiler hariç) 440
Açıklama Tarife-1 Tarife-2 Tarife-3 Tarife-4 Tarife-5
SABİT
ÜCRET
(Aylık)
(….) YTL (….) YTL (….) YTL (….) YTL (….) YTL
ÜCRETSİZ
KONTÖR
(….) (….) (….) (….) (….) (….) (….)
Ücretsiz
100
Kontör
İçin
100
Kontör
Sonrası
İçin
Ücretsiz
Kontör
İçin
Ücretsiz
Kontör
Sonrası
İçin
A
ğu
st
os
2
00
6
GSM
(…..) YKr (…..) YKr (…..) YKr
(…..)
YKr
(…..)
YKr
(…..)
YKr
(…..)
YKr
SABİT
ÜCRET
(Aylık)
(….) YTL (….) YTL (….) YTL (….) YTL (….) YTL
ÜCRETSİZ
KONTÖR
(….) (….) (….) (….) (….)
M
ar
t 2
00
7
GSM (….) YKr (….) YKr
(….)
YKr (….) YKr (….) YKr
SABİT
ÜCRET
(….) YTL (….) YTL (….) YTL (….) YTL (….) YTL
AYLIK
ÜCRETSİZ
GÖRÜŞME
TUTARI
(….) (….) (….) (….) (….)
T
em
m
uz
2
00
7
GSM (….) YKr (….) YKr
(….)
YKr (….) YKr (….) YKr

Şikayetçinin sunduğu bireysel ve kurumsal tarife paketlerinin kullanım
yoğunluklarına ilişkin verilere aşağıda yer verilmektedir.

Tablo 3: Şikayetçinin Tarife Paketlerinin Tüm Yönlere ve GSM Aramalarına Göre Ağırlıkları ve
Ortalama GSM Gelirleri (Ocak 2007 - Şubat 2008)
Tüm
Yönler Tarife-3 Tarife-4 Tarife-2 Tarife-1 Tarife-5
TÜM
PAKETLER
2007/1--
2008/2
TOPLAM
Trafik (dk)
TOPLAM
Trafik (dk)
TOPLAM
Trafik (dk)
TOPLAM
Trafik (dk)
TOPLAM
Trafik (dk)
TOPLA M
Trafik (dk)
(……….) (……….) (……….) (……….) (……….) (……….)
Paket
ağırlığı (……….)
(……….) (……….) (……….) (……….) (……….)

TOPLAM
Gelir (YTL)
TOPLAM
Gelir (YTL)
TOPLAM
Gelir (YTL)
TOPLAM
Gelir
(YTL)
TOPLAM
Gelir (YTL)
TOPLAM
Gelir (YTL)
(……….) (……….) (……….) (……….) (……….) (……….)
Paket
ağırlığı
(……….) (……….) (……….) (……….) (……….) (……….)

08-41/556-209
12




GSM Tarife-3 Tarife-4 Tarife-2 Tarife-1 Tarife-5
TÜM
PAKETLER
2007/1--
2008/2
TOPLAM
Trafik (dk)
TOPLAM
Trafik (dk)
TOPLAM
Trafik (dk)
TOPLAM
Trafik (dk)
TOPLAM
Trafik (dk)
TOPLAM
Trafik (dk)
(……….) (……….) (……….) (……….) (……….) (……….)
Paket
ağırlığı
(……….) (……….) (……….) (……….) (……….) (……….)

TOPLAM
Gelir (YTL)
TOPLAM
Gelir (YTL)
TOPLAM
Gelir (YTL)
TOPLAM
Gelir (YTL)
TOPLAM
Gelir (YTL)
TOPLAM
Gelir (YTL)
(……….) (……….) (……….) (……….) (……….) (……….)
Paket
ağırlığı
(……….) (……….) (……….) (……….) (……….) (……….)

Ortalama
GSM
Geliri
(2007/1--
2008/2)
(YTL/dk)
(……….) (……….) (……….) (……….) (……….) (……….)
Trafik
Oranı
Ağırlıklı
Ortalama
GSM
Geliri
(YTL/dk)
(……….) (……….) (……….) (……….) (……….) (……….)



450

(……………TİCARİ SIR……….)







460
(……………TİCARİ SIR……….)








……………TİCARİ SIR……….) 470
08-41/556-209
13

Tablo 4: Tüm yönlere göre BizBizeCell’in faturalı paketler içindeki kullanım payı
FATURALI PAKETLER 2006 2007
Toplam BizBizeCell Toplam Trafik (%) (…) % (…) %
İndirimli BizBizeCell Toplam Trafik (%) (…) % (…) %
Normal BizBizeCell Turkcell Trafik (%) (…) % (…) %
Toplam Turkcell Trafik (%) 100% 100%
Tablo 5: Tüm yönlere göre BizBizeCell’in ön ödemeli paketler içindeki kullanım payı
ÖN ÖDEMELİ PAKETLER 2006 2007
Toplam BizBizeCell Toplam Trafik (%) (…) % (…) %
İndirimli BizBizeCell Toplam Trafik (%) (…) % (…) %
Normal BizBizeCell Turkcell Trafik (%) (…) % (…) %
Toplam Turkcell Trafik (%) 100% 100%
Tablo 6: Şebeke içi aramalar için BizBizeCell’in faturalı paketler içindeki kullanım payı
FATURALI PAKETLER 2006 2007
Şebeke İçi BizBizeCell Toplam Trafik (%) (…) % (…) %
Şebeke İçi İndirimli BizBizeCell Toplam Trafik (%) (…) % (…) %
Şebeke İçi Normal BizBizeCell Turkcell Trafik (%) (…) % (…) %
Şebeke İçi Toplam Turkcell Trafik (%) 100% 100%
Tablo 7: Şebeke içi aramalar için BizBizeCell’in ön ödemeli paketler içindeki kullanım payı
ÖN ÖDEMELİ PAKETLER 2006 2007
Şebeke İçi BizBizeCell Toplam Trafik (%) (…) % (…) %
Şebeke İçi İndirimli BizBizeCell Toplam Trafik (%) (…) % (…) %
Şebeke İçi Normal BizBizeCell Turkcell Trafik (%) (…) % (…) %
Şebeke İçi Toplam Turkcell Trafik (%) 100% 100%

Tablo 8: Şebeke içi aramalar için BizBizeCell’in faturalı ve ön ödemeli paketler içindeki
kullanım payı
FATURALI + ÖN ÖDEMELİ 2006 2007
Şebeke İçi BizBizeCell Toplam Trafik (%) (…) % (…) %
Şebeke İçi İndirimli BizBizeCell Toplam Trafik (%) (…) % (…) %
Şebeke İçi Normal BizBizeCell Turkcell Trafik (%) (…) % (…) %
Şebeke İçi Toplam Turkcell Trafik (%) 100% 100%

480

(……………TİCARİ SIR……….)





(……………TİCARİ SIR……….)

490





08-41/556-209
14
(……………TİCARİ SIR……….)



500




(……………TİCARİ SIR……….)




Tablo 9: Turkcell BizbizeCell Şebeke İçi Ortalama Ücreti 510
2006 2007
Faturalı BİZBİZECELLşebeke içi gelir (YTL) (..……….) (..……….)
Faturalı BİZBİZECELL şebeke içi süre (dk) (..……….) (..……….)
Faturalı BİZBİZECELL ortalama gelir (..……….) (..……….)
(..……….) (..……….)
Ön Ödemeli BİZBİCELL şebeke içi gelir (YTL) (..……….) (..……….)
Ön Ödemeli BİZBİCELL şebeke içi süre (dk) (..……….) (..……….)
Ön Ödemeli BİZBİZECELL ortalama gelir (..……….) (..……….)
(..……….) (..……….)
Toplam BİZBİZECELL şebeke içi gelir (YTL) (..……….) (..……….)
Toplam BİZBİZECELL şebeke içi süre (dk) (..……….) (..……….)
Toplam BİZBİZECELL ortalama gelir (..……….) (..……….)

Bu veriler de dikkate alındığında şikayetçinin GSM arama ücretlerinin,
Turkcell’in uyguladığı indirim uygulamalarıyla oluşan şebeke içi ücretin çok
üzerinde kaldığı ve şikayetçinin Turkcell’in fiyatları ile rekabet etme olanağı
bulunmasına rağmen aşağı seviyelerdeki bir fiyat rekabetini tercih etmediği
görülmektedir. (……………TİCARİ SIR……….). Oysa şikayetçi, bu iki
işletmeci arasındaki rekabetin göstergesi olabilecek fiyat davranışlarından
kaçınarak Turkcell’e giden aramalar bakımından kendi (yüksek) fiyatlama
stratejisini değiştirmediği gibi ayrıca bu fiyatlarını da Turkcell şebeke-içi
fiyatlarının çok üzerinde ayarlamaktadır. Şikayet konusu Turkcell 520
uygulamalarının şikayetçinin faaliyetleri üzerinde ne şekilde bir etki
yarattığının değerlendirilebilmesi amacıyla iddia konusu dönem itibarıyla
şikayetçinin GSM aramalarından elde ettiği gelirlerinin zaman içindeki gelişimi
incelenebilir. Aşağıdaki tabloda, şikayet konusu dönemleri kapsayacak
biçimde şikayetçinin tarife paketlerinde GSM aramaları için yaratılan konuşma
gelirlerine yer verilmektedir.



530





08-41/556-209
15


Tablo 10: Şikayetçi-GSM Gelirleri (YTL) (Ocak 2007- Şubat 2008)
Aylar Tarife-3 Tarife-4 Tarife-2 Tarife-1 Tarife-5
2007-01 (………..) (………..) (………..) (………..) (………..)
2007-02 (………..) (………..) (………..) (………..) (………..)
2007-03 (………..) (………..) (………..) (………..) (………..)
2007-04 (………..) (………..) (………..) (………..) (………..)
2007-05 (………..) (………..) (………..) (………..) (………..)
2007-06 (………..) (………..) (………..) (………..) (………..)
2007-07 (………..) (………..) (………..) (………..) (………..)
2007-08 (………..) (………..) (………..) (………..) (………..)
2007-09 (………..) (………..) (………..) (………..) (………..)
2007-10 (………..) (………..) (………..) (………..) (………..)
2007-11 (………..) (………..) (………..) (………..) (………..)
2007-12 (………..) (………..) (………..) (………..) (………..)
2008-01 (………..) (………..) (………..) (………..) (………..)
2008-02 (………..) (………..) (………..) (………..) (………..)

540
(……………TİCARİ SIR……….)





Grafik 1: Şikayetçinin Tarife-1 ve Tarife-2 Paketlerinin GSM Gelirleri (Ocak 2007-Şubat 2008)

(……………TİCARİ SIR……….)
550









560






(……………TİCARİ SIR……….)


570

08-41/556-209
16


Grafik 2: Şikayetçinin Tarife-3 ve Tarife-4 Paketlerinin GSM Gelirleri (Ocak 2007-Şubat 2008)

(……………TİCARİ SIR……….)



580









590


(……………TİCARİ SIR……….)






600






Grafik 3: Şikayetçinin Tarife-3 paketinden yönlere göre elde edilen gelirler

(……………TİCARİ SIR……….)
610









620






08-41/556-209
17



Şekil 4: Şikayetçinin tüm paketlerinden yönlere göre elde edilen gelirler 630

(……………TİCARİ SIR……….)







640





(……………TİCARİ SIR……….)


Bu veriler ışığında, Şikayetçinin gelirlerinin yönlere göre dağılımları
bakımından GSM yönü gelirlerinin diğer yönlere göre görece düşük kaldığı 650
anlaşılmıştır. Ayrıca GSM gelirlerinde herhangi bir azalma yaşanmadığı
yönündeki önceki tespit de dikkate alınarak yapılacak bir değerlendirmede,
şikayetçinin GSM aramalarını hedef aldığı ileri sürülen şikayet konusu Turkcell
tarifelerinin, şikayetçinin faaliyetleri üzerinde önemli ölçüde olumsuz etkilerinin
görüldüğünü söylemek mümkün olmamaktadır.

Bu veriler ışığında, Turkcell’in bazı tarife paketlerindeki şebeke içi fiyatları
çağrı sonlandırma ücretinin altına düşürmesinin, söz konusu fiyatların rekabet
ihlâli oluşturup oluşturmadığından bağımsız olarak, şikayetçinin faaliyetlerini
zorlaştırmaya veya şikayetçiyi pazarın dışına itmeye yönelik olduğu şeklindeki 660
iddiaları hakim durumun kötüye kullanılması olarak nitelemenin mümkün
olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
I.2.5. 25.9.2007 Tarihli Telekomünikasyon Kurulu Kararının da Söz
Konusu Fiyatlamaların Rekabet İhlâli Olduğunu Teyit Ettiği İddiası
Şikayet dilekçesinde Turkcell’in, kurumsal müşterilere sunduğu sabit cep
terminali (SCT) hizmeti ile de pazarda diğer operatörler aleyhine rekabet
koşullarını bozduğu, bu durumun Telekomünikasyon Kurulu tarafından tespit
edildiği ve bu aksaklıkların düzeltilmesine yönelik karar alındığına da iddialar
arasında yer verilmektedir.
Telekomünikasyon Kurulu’nun ilgili kararında “Turkcell şebekesinde sonlanan 670
uzak mesafe telefon çağrıları pazarında fiyat sıkıştırması uyguladığı, yeni
girişleri engellediği, bedelsiz verilen Sabit Cep Terminali uygulaması ile
rekabet koşullarını bozduğu iddialarının incelendiği bir çalışma yapıldığı”
bilgisine yer verilmekte ve “Turkcell tarafından Kurumlara sunulan özel
08-41/556-209
18
abonelik paketlerinin ve bu paketlerdeki indirimli uygulamaların izlenmeye
devam edilmesi” hususunun karara bağlandığı ifade edilmektedir.
Bununla birlikte, bilindiği üzere, rekabet otoriteleri ve sektörel düzenleyici
otoriteler çoğunlukla ortak amaca hizmet etseler dahi, bu amacı
gerçekleştirmek için farklı politika ve müdahale araçlarıyla donatılmışlardır.
Her şeyden önce rekabet kanunları genellikle geriye dönük bir şekilde ex-post 680
müdahaleyi benimserken ve rekabet ihlâllerine yasaklayıcı ve/veya cezai
yaptırımlar getirirken, düzenleyici kurallar ileriye dönük düzenlemeler
içermektedir. Kısaca, ilki teşebbüslere ne yapmaması gerektiğini söylerken
ikincisi ne yapacağını söylemektedir. Bu durumda her ne kadar her iki otorite
tarafından benzer amaçlar (rekabetçi piyasa düzeni vb.) gözetiliyor olsa dahi
bu süreçlerde farklı düzenlemelere başvurulması mümkündür. Bu çerçevede
Rekabet Kurulu’nun bir teşebbüsü, rekabeti bozduğu gerekçesiyle
cezalandırabilmesi ancak 4054 sayılı Kanun kapsamında yapılacak inceleme
ve tespitler sonrasında mümkün olabilecektir.
I.2.6. Turkcell’in Tüketiciyi Yanıltıcı Reklâmlarına Yönelik Olarak da İşlem 690
Tesis Edilmesi Talebi
Şikayet dilekçesinde ayrıca, Turkcell’in eylemlerinin ilgili hukuki
düzenlemelere aykırı olmasının dışında tüketiciyi ve kamuyu yanıltıcı nitelikte
de olduğu; şikâyete konu olan tarifelerine yönelik yaptığı reklâmlarda,
oluşabilecek en düşük dakika başı ücretlerin tanıtımını 15 YKr olarak yaptığı,
ancak bu ücretlerin o paketlerin içerdiği toplam dakika kullanılmadığı durumda
çok daha yüksek gerçekleştiği; Turkcell’in bu şekilde de haksız kazanç elde
ettiği belirtilerek, Turkcell’in reklam, tanıtım ve kampanyalarında yer verdiği
tüketiciyi yanıltıcı bilgilerden dolayı cezai işleme tabi tutulması ve diğer yetkili
merciler nezdinde de gerekli işlemlerin başlatılması için girişimlerde 700
bulunulması talep edilmektedir.
Bilindiği üzere, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un birinci
maddesinde Kanun’un amacının “mal ve hizmet piyasalarındaki rekabeti
engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı anlaşma, karar ve uygulamaları ve
piyasaya hakim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye kullanmalarını
önlemek, bunun için gerekli düzenleme ve denetlemeleri yaparak rekabetin
korunmasını sağlamak” olduğu belirtilmektedir. Bu bağlamda, Turkcell’in
tarifelerine yönelik olarak yapmış olduğu reklamların tüketiciyi ve kamuyu
yanıltıcı nitelikte olduğu hakkındaki iddiaların 4054 sayılı Kanun kapsamında
ele alınmasına olanak bulunmamaktadır. 710
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu
iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına ve şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy