Türkiye Bankalar Birliğinin 27.01.2020 tarih ve 02 sayılı tavsiye kararına menfi tespit verilmesi veya muafiyet tanınması talebi - Karar Sayı 20-21/280-134

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2020-4-022 (Menfi Tespit/Muafiyet)
Karar Sayısı : 20-21/280-134
Karar Tarihi : 30.04.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER : Esin AYGÜN, Buket ARI, Damla YAZ, Burçin GÜLEŞ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Türkiye Bankalar Birliği
Temsilcisi: Av. Prof. Dr. İ. Yılmaz ASLAN
Gazi Umur Paşa Sok. Bimar Plaza 38/7-8 Balmumcu 34349
Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Türkiye Bankalar Birliğinin 27.01.2020 tarih ve 02 sayılı
tavsiye kararına menfi tespit verilmesi veya muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 26.02.2020 tarih ve 2010
sayıyla giren bildirim ve en son 14.04.2020 tarih ve 3634 sayı ile giren cevabi yazı üzerine
düzenlenen 22.04.2020 tarih ve 2020-4-022/MM sayılı Menfi Tespit Muafiyet Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda;
1. Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Yönetim Kurulu’nun 27.01.2020 tarih ve 02 sayılı
Tavsiye Kararı’nın (Karar) 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un
(4054 sayılı Kanun) 4. maddesi kapsamında rekabet ihlali içeren bir teşebbüs birliği
kararı olduğu,
2. Karar’ın içerdiği rekabet sınırlamaları nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesine
göre menfi tespit belgesi verilemeyeceği,
3. Karar’ın;
A) 25 milyon TL üzerindeki borçların,
- Finansal Yeniden Yapılandırma Çerçeve Anlaşmaları (FYYÇA) kapsamında
ya da kapsamı dışında yeniden yapılandırmalarda, değişken faiz oranı tercih
edilmişse, baz faiz oranının TL Referans Faiz Oranı (TLREF) üzerinden
belirlenebileceğine ilişkin hükmün 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde yer
alan muafiyet koşullarına aykırılık içermediği ve bireysel muafiyetten
yararlanabileceği;
- FYYÇA kapsamında yeniden yapılandırılmasında TLREF oranının, kredinin
kullandırım tarihinden bir iş günü öncesi ile 30 gün öncesinin (tatil gününe
denk gelmesi durumunda takip eden iş günü seçilecektir) endeks verileri
kullanılmak suretiyle hesaplanabileceği ve 3 ayda bir güncellenebileceğine
ilişkin hükümlerin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde yer alan koşullara
aykırılık taşımadığı ve bireysel muafiyetten yararlanabileceği,
B) FYYÇA dışında kalan;
20-21/280-134
2/18


- 25 milyon TL altı borçların yeniden yapılandırılmasında değişken faiz oranı
tercih edilmesi halinde faiz oranının 0-2 yıl vadeli işlemlerde TLREF+1; 2-
5 yıl vadeli işlemlerde TLREF+2 şeklinde belirlenebilmesine dair oranların
azami oranlar olacak şekilde belirlenmesi,
- Miktar sınırlaması olmaksızın bütün yeniden yapılandırılacak borçlarda
TLREF oranının 3 ayda bir güncellenebilmesine ve TLREF oranının
kredinin kullandırılma tarihinden bir iş günü öncesi ile 30 gün öncesinin
(tatil gününe denk gelmesi durumunda takip eden iş günü seçilecektir)
endeks verileri kullanılmak suretiyle hesaplanabilmesine ilişkin hükümlerin
ancak yeniden yapılandırmaya başvuracak borçlunun tercih etmesi halinde
uygulanabilmesi şeklinde düzenlenmesi halinde bireysel muafiyetten
yararlanabileceği
ifade edilmiştir.
G. İNCELEME ve DEĞERLENDİRME
G.1. TBB Hakkında Bilgi
(4) TBB, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun (5411 sayılı Kanun) 79. maddesi hükümlerine
göre tüm mevduat bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarının üye olmak zorunda
oldukları tüzel kişiliği haiz kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşudur. TBB’nin
hâlihazırda 48 adet üyesi bulunmaktadır.
G.2. FYYÇA’ya İlişkin Mevzuat
(5) Resmi Gazete’nin 19.07.2019 tarih ve 30836 mükerrer sayılı nüshasında 7186 sayılı
Gelir Vergisi Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun
yayımlanmış, mezkûr Kanun ile Bankacılık Kanunu’na eklenen geçici 32. madde ile
Türkiye’de faaliyette bulunan banka, finansal kiralama şirketleri, faktoring şirketleri ve
finansman şirketleri ile aynı maddede tanımlanan diğer finansal kuruluşlarla kredi
ilişkisinde bulunan ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu (BDDK) tarafından
çıkarılan yönetmeliğe göre hazırlanan Finansal Yeniden Yapılandırma Çerçeve
Anlaşmaları (Çerçeve Anlaşmalar) ile belirlenen borçluların1, bu kuruluşlar tarafından
kullandırılmış olan kredilere ilişkin olarak alınacak tedbirlerle, geri ödeme
yükümlülüklerini yerine getirebilmelerine ve istihdama katkıda bulunmaya devam
etmelerine imkân verilmesini sağlamak amacıyla, dâhil oldukları risk grubundaki diğer
borçlularla bir bütün olarak veya kısmen yeniden yapılandırmaya tabi tutulabileceği; bu
madde uyarınca yapılacak finansal yeniden yapılandırmalara ilişkin usul ve esasların
BDDK tarafından çıkarılan yönetmelik hükümleri çerçevesinde hazırlanan Çerçeve
Anlaşmalar ile belirleneceği; bu madde hükümlerinin bu maddenin yayımı tarihinden
itibaren iki yıl süreyle uygulanacağı, bu süreyi iki yıl daha uzatmaya Cumhurbaşkanı’nın
yetkili olduğu, Çerçeve Anlaşmalar’ın BDDK tarafından çıkarılan yönetmelik uyarınca
TBB tarafından hazırlanacağı ve Alacaklı Kuruluşlarca2 imzalanacağı hükümlerine yer
verilmiştir.

1 5411 sayılı Kanun’a tabi kuruluşlar, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, 6361 sayılı Finansal Kiralama,
Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu, 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri,
Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun ile yatırım ortaklıkları hariç 6362 sayılı
Sermaye Piyasası Kanunu’nun 35. maddesine tabi kuruluşlar dışında kalan Türkiye’de kurulu şirketlerdir.
2 5411 sayılı Kanun’un 3. maddesinde geçen bankalar, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve
Finansman Şirketleri Kanunu’nun 3. maddesinde geçen şirketler, borçlulara doğrudan kredi kullandırmış
olan yurt dışında kurulu bankalar ve finansal kuruluşlar, Türkiye’ye doğrudan yatırım yapan çok taraflı
20-21/280-134
3/18


(6) Aynı maddenin devamında, finansal yeniden yapılandırma kapsamına alınacak
borçluların mali durumlarının tespit edilmesi ve bu kapsamda borçlarının yeniden
yapılandırılması sonucunda borçlarını geri ödeme kabiliyeti kazanacağına kanaat
getirilmesinin şart olduğu; buna ilişkin değerlendirmenin bağımsız denetim kuruluşlarına,
Çerçeve Anlaşmalar kapsamında belirlenecek yeterli bilgi ve uzmanlığa sahip
kuruluşlara veya borçlu tarafından kabul edilmesi halinde Alacaklı Kuruluşlara
yaptırılacağı ve borçlarını geri ödeme kabiliyeti kazanamayacağına kanaat getirilen
borçluların finansal yeniden yapılandırma kapsamına alınamayacağı düzenlenmektedir.
(7) Yine aynı madde kapsamında finansal yeniden yapılandırmalarda; kredilerin vadelerini
uzatmak, kredileri yenilemek, 13.12.2012 tarih ve 28496 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Kanunu’nun
(Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Kanunu) 9. maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi hükümleri saklı kalmak kaydıyla ilave kredi vermek, anapara, faiz, temerrüt faizi,
gecikme cezaları ve kâr payları ile kredi ilişkisinden doğan diğer her türlü alacağı
indirmek veya bunlardan kısmen veya tamamen vazgeçmek, teminat azaltmak,
anapara, faiz veya kâr payı alacaklarını; kısmen veya tamamen iştirake çevirmek, özel
amaçlı şirketler ile 30.12.2012 tarih ve 28513 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6362
sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na (Sermaye Piyasası Kanunu) göre kurulan yatırım
fonlarına aynî, nakdî ya da tahsil şartına bağlı bir bedel karşılığı devir veya temlik etmek,
borçlu ya da üçüncü kişilere ait aynî değerler karşılığında kısmen veya tamamen tasfiye
etmek, satmak, bilanço dışına çıkarmak, diğer Alacaklı Kuruluşlar3 ve alacaklılarla
birlikte hareket ederek protokoller yapmak gibi gerekli görülen tedbirlerin alınacağı ve
finansal kiralama sözleşmelerine konu mallar için de 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun
307. maddesi hükümlerinin kıyasen uygulanacağı belirtilmektedir.
(8) Çerçeve Anlaşmalara ilişkin bir başka düzenleme olan 15.08.2018 tarih ve 30510 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Finansal Sektöre Olan Borçların
Yeniden Yapılandırılması Hakkında Yönetmelik’te (Yeniden Yapılandırma Yönetmeliği)
yeniden yapılandırmanın esasları düzenlenmiştir. Anılan Yönetmelik, 21.11.2018 tarih
ve 30602 sayılı Resmi Gazete ile 12.09.2019 tarih ve 30886 mükerrer sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanan Finansal Sektöre Olan Borçların Yeniden Yapılandırılması
Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile nihai haline
ulaşılmıştır. Yeniden Yapılandırma Yönetmeliği’nin 1. maddesinde 5411 sayılı Kanun’un
geçici 32. maddesi uyarınca yapılacak finansal yeniden yapılandırmalara esas Çerçeve
Anlaşmalar’ın hazırlanmasına ve uygulamaya konulmasına ilişkin usul ve esasların
belirlenmesinin amaçlandığı ifade edilmektedir.
(9) Yeniden Yapılandırma Yönetmeliği’nin 5. maddesi ile alacakların, TBB tarafından
Türkiye Katılım Bankaları Birliği (TKBB) ve Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman
Şirketleri Birliği'nin (FKB) görüşleri de alınarak hazırlanan Çerçeve Anlaşmalar
kapsamında ve bu anlaşmaların BDDK tarafından onaylanmasını takiben finansal
yeniden yapılandırma sözleşmelerine bağlanmak suretiyle yeniden yapılandırılabileceği;
yeniden yapılandırılacak alacakların kapsamı, borçluların nitelikleri, asgari tutar ve
şartları ve alacaklılar ile borçlular arasında ayrı ayrı imzalanacak finansal yeniden
yapılandırma sözleşmelerinin asgari unsurlarının Çerçeve Anlaşmalar’ıyla belirleneceği;
Çerçeve Anlaşma kapsamında bir borçluyla yapılan sözleşmenin Çerçeve
Anlaşmalar’ını imzalayan Alacaklı Kuruluşların alacakların üçte ikisini oluşturan
çoğunluğu tarafından imzalanması halinde Çerçeve Anlaşmalar’ını imzalayan Alacaklı

bankalar ve kuruluşları, alacak tahsiline yönelik olarak bu alacaklılar tarafından kurulacak özel amaçlı
şirketler ile aynı amaçla 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na göre kurulan yatırım fonlarıdır.
3 Alacaklı Kuruluşlar dışında kalan borçludan alacaklı diğer tüm gerçek veya tüzel kişiler.
20-21/280-134
4/18


Kuruluşların tamamı tarafından alacakların yeniden yapılandırılmasının zorunlu olduğu;
borçlulara doğrudan kredi kullandırmış olan yurt dışında kurulu bankalar ve finansal
kuruluşlar ile Türkiye'ye doğrudan yatırım yapan çok taraflı bankalar ve kuruluşların
finansal yeniden yapılandırma sürecine katılmalarına ilişkin usul ve esasların çerçeve
anlaşmalarıyla belirleneceği ve bunların talepleri halinde Alacaklı Kuruluşların rızası ve
kabul nisaplarına bağlı olmaksızın finansal yeniden yapılandırmaya dahil olabileceği;
diğer alacaklıların sözleşmeye taraf sıfatıyla katılabilmesinin şartları, sözleşmelerin feshi
ve fesih halinde uygulanacak yaptırımların da Çerçeve Anlaşmalar’da düzenleneceği
düzenlenmektedir.
(10) Yeniden Yapılandırma Yönetmeliği'nin 6. maddesi uyarınca TBB tarafından hazırlanan
Çerçeve Anlaşmalar’ının Alacaklı Kuruluşların yetkili temsilcilerince kabul edilerek
imzalanacağı ve ölçek büyüklüğü ve sektörel faaliyet alanı bakımından farklı niteliklere
sahip borçluların nitelikleri itibarıyla gruplandırılarak her bir borçlu grubu için ayrı bir
çerçeve anlaşma hazırlanabileceği belirtilmektedir.
(11) Yeniden Yapılandırma Yönetmeliği’nin “Finansal Yeniden Yapılandırma Çerçeve
Anlaşmalarının Asgari Unsurları” başlıklı 7. maddesinin ilk fıkrasında Çerçeve
Anlaşmalar’da finansal yeniden yapılandırma sürecinin işleyişine ilişkin temel şart ve
esaslar, borçluların asgari nitelikleri, anlaşmaların taraflara yüklediği yükümlülükler,
anlaşmalara aykırılık halleri, alacaklılar ile borçlular arasında imzalanacak sözleşmelerin
asli unsurları ve taraflara yükleyeceği hak ve yükümlülüklerin asgari çerçevesinin
gösterileceği düzenlenmektedir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise, Çerçeve
Anlaşmaları imzalayanların bu anlaşmalardan doğan yükümlülüklerini yerine
getirmemeleri halinde ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların çözümüyle görevli olmak
üzere Hakem Kurulu oluşturulacağı; Hakem Kurulu’nun, TBB Yönetim Kurulu’nun
görevlendireceği tarafsız ve görevinin gerektirdiği, bilgi ve deneyime sahip üç kişiden
oluşacağı ve kararlarını en az iki üyenin aynı yöndeki oyu ile alacağı; Hakem Kurulu’nun
çalışma esas ve usulleri ile aldığı kararların hüküm ve sonuçlarının Çerçeve
Anlaşmalar’da gösterileceği ifade edilmiştir.
(12) Yeniden Yapılandırma Yönetmeliği’nin 8. maddesi, TBB tarafından hazırlanan ve
taraflarca imzalanan Çerçeve Anlaşmalar’ın BDDK’nın onayına sunularak,
onaylanmalarını müteakiben geçerlilik kazanacağını düzenlemektedir.
(13) TBB’nin Çerçeve Anlaşmalara ilişkin yetkileri yukarıda anlatılmış olup, Çerçeve
Anlaşmalar dışındaki yapılandırmalara ilişkin özel bir yetkisinin bulunmadığı ve bahse
konu yapılandırmaların kural olarak herhangi bir şarta bağlı olmadığı tarafça sunulan ek
bilgilerde ifade edilmektedir.
G.3. Bildirime Konu Tavsiye Karar
(14) TBB tarafından, banka ve diğer mali kurumlara 25 milyon TL ve üzerinde kredi borcu
bulunan şirketler için Finansal Yeniden Yapılandırma Çerçeve Anlaşması (Büyük Ölçekli
Uygulama) (FYÇÇA-BÖU) ile 25 milyon TL’den az kredi borcu bulunan şirketler için
Finansal Yeniden Yapılandırma Çerçeve Anlaşması (Küçük Ölçekli Uygulama) (FYYÇA-
KÖU) olmak üzere iki ayrı Çerçeve Anlaşması Taslağı hazırlanmıştır. FYYÇA-BÖU
BDDK’nın 09.10.2019 tarih ve 8587 sayılı Kararı ile onaylanarak yürürlüğe girmiştir.
FYYÇA KÖU’ya Rekabet Kurulunun (Kurul) 07.11.2019 tarih ve 19-38/564-233 sayılı
kararıyla, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl süreyle, rekabetçi sürecin
sağlanmasına yönelik esasların dikkate alınması suretiyle muafiyet tanınmıştır.
(15) Ardından TBB tarafından yapılan bildirim üzerine, Kurulun 23.01.2020 tarih ve 20-06/69-
38 sayılı kararıyla TBB tarafından hazırlanan “Finansal Yeniden Yapılandırma Çerçeve
20-21/280-134
5/18


Anlaşması (Büyük Ölçekli Uygulama) Kapsamında Bağıtlanan Yeniden
Yapılandırmalarda TLREF Faiz Oranının Kullanılmasına İlişkin Karar Taslağı” ile “Ticari
Borçlularla Bağıtlanan Yeniden Yapılandırma Sözleşmelerinde TLREF Faiz Oranının
Kullanılmasına İlişkin Tavsiye Kararı Taslağı”na bireysel muafiyet tanınmasına karar
verilmiştir.
(16) TBB’nin 27.01.2020 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında anılan karar taslakları
birleştirilmiş ve işbu başvurunun konusunu oluşturan Karar’ın TBB üyelerine tavsiye
edilmesi sonucuna ulaşılmıştır. Başvuruya konu tavsiye niteliğindeki Karar aşağıda yer
almaktadır:
“… Faiz oranı müşterinin tercihine göre sabit veya değişken olabilecektir. Değişken
faiz oranı olması halinde; baz faiz oranı TL Referans Faiz Oranı olabilecektir. TL
Referans Faiz oranı 3 ayda bir güncellenebilecektir. Kullandırım tarihinden bir iş
günü öncesi ile 30 gün öncesinin (tatil gününe denk gelmesi durumunda takip eden
iş günü seçilecektir) endeks verileri kullanılmak suretiyle bazı oluşturulacak TL
Referans Faiz Oranı hesaplanacaktır.
25 milyon TL altında borcu olan firmalar için değişken faiz oranının kullanılması
halinde; uygulama 0-2 yıl vadeli işlemlerde, TL Referans Faiz Oranı+1 puan, 2-5 yıl
vadeli işlemlerde TL Referans Faiz Oranı+2 puan olarak yapılabilecektir…”
(17) Yukarıda yer alan Karar, TBB üyeleri tarafından reel sektör firmaları bakımından
gerçekleştirilecek FYY dahilinde ve haricinde tüm yeniden yapılanmaları kapsamakta
olup, değişken faiz oranı tercih edilmesi halinde Karar’da yer alan unsurlar tavsiye
edilmektedir.
(18) Buna göre, 25 milyon TL altında borcu bulunan firmalar için değişken faiz tercih edildiği
takdirde nihai faiz oranının 0-2 yıl vadeli işlemlerde TLREF+1, 2-5 yıl vadeli işlemlerde
TLREF+2 olarak kullanılması tavsiye edilmektedir. Bunun dışında kalan tüm yeniden
yapılandırmalarda nihai faiz oranı tavsiye edilmemekte olup, TLREF’in baz faiz oranı
olarak kullanılması tavsiye edilmektedir. Ek olarak Karar’da, TLREF’in güncellenme
sıklığı ve hesaplanmasında esas alınacak verilere ilişkin öneriler olduğu da
görülmektedir. Buna göre, TLREF oranı 3 ayda bir güncellenebilecek; kredinin
kullandırılma tarihinden bir iş günü öncesi ile 30 gün öncesinin (tatil gününe denk
gelmesi durumunda takip eden iş günü seçilecektir) endeks verileri kullanılmak suretiyle
bazı oluşturulacak TLREF oranı hesaplanacaktır.
(19) Bununla birlikte yine yukarıda bahsi geçen 25 milyon TL üstü ve altı borçların
yapılandırma sürecinin hem FYYÇA (Büyük ve Küçük Ölçekli Uygulamalar) hem de
Karar’da yer alan hükümler ile düzenlenmesinin aynı anda nasıl yürütüleceği
hususlarında tarafça sunulan ek bilgilerde özetle;
 FYYÇA-KÖU’da yapılandırma parametrelerinin bağlayıcı olarak belirlenmesinden
dolayı Karar’ın bu kapsamda bağıtlanan sözleşmelerde bir etkisinin
bulunmayacağı,
 FYYÇA-BÖU’da yapılandırma parametreleri belirlenmediğinden tavsiye nitelikteki
Karar’ın bu kapsamda bağıtlanabilecek sözleşmelerde dikkate alınabilmesinin
mümkün olabileceği,
 TBB’nin FYYÇA (Büyük ve Küçük Ölçekli Uygulamalar) dışındaki
yapılandırmalara ilişkin özel bir yetkisinin bulunmadığı, ancak FYYÇA (Büyük ve
Küçük Ölçekli Uygulamalar) kapsamı dışında yapılacak olan yeniden
20-21/280-134
6/18


yapılandırmalar için de tarafların tavsiye edilen hususları sözleşme içine dahil
edebilecekleri
ifade edilmiştir.
(20) Bu çerçevede, FYYÇA haricinde ve dahilinde yeniden yapılandırılmak istenen 25 milyon
TL altı ve üstü borçlar için durum aşağıdaki şekilde özetlenebilecektir:
- 25 milyon TL üstü borçların;
FYYÇA-BÖU kapsamında yeniden yapılandırılmasında, TBB tarafından hazırlanan
ve herhangi bir yapılandırma parametresi içermeyen 9 Ekim 2019 tarihli Çerçeve
Anlaşma hükümleri uygulanacak olup bildirime konu tavsiye niteliğindeki Karar ile
birlikte bu yeniden yapılandırmalar için değişken faiz oranı tercih edilmişse; baz faiz
oranı TLREF oranı üzerinden belirlenebilecek ve TLREF oranı da 3 ayda bir
güncellenebilecektir. TLREF oranı, kredinin kullandırım tarihinden bir iş günü öncesi
ile 30 gün öncesinin (tatil gününe denk gelmesi durumunda takip eden iş günü
seçilecektir) endeks verileri kullanılmak suretiyle hesaplanabilecektir.
FYYÇA-BÖU kapsamı dışındaki yeniden yapılandırmalarda 9 Ekim 2019 tarihli
Çerçeve Anlaşma hükümleri uygulanmayacak; ancak yine baz faiz oranı TLREF
oranı üzerinden belirlenebilecek ve TLREF oranı da 3 ayda bir güncellenebilecektir.
TLREF oranı, kredinin kullandırım tarihinden bir iş günü öncesi ile 30 gün öncesinin
(tatil gününe denk gelmesi durumunda takip eden iş günü seçilecektir) endeks
verileri kullanılmak suretiyle hesaplanabilecektir. Bu hususlar yine tavsiye niteliği
taşımaktadır.
- 25 milyon TL altı borçların;
FYYÇA-KÖU kapsamında yeniden yapılandırılmalarda, 07.11.2019 tarih ve 19-
38/564-233 sayılı Kurulu kararı ile de uygun bulunduğu üzere, değişken faiz oranı
tercih edilmesi halinde faiz oranı TLREF üzerinden belirlenecek, 0-2 yıl vadeli
işlemlerde TLREF+1; 2-5 yıl vadeli işlemlerde TLREF+2 şeklinde belirlenecek ve
TLREF oranı 3 ayda bir güncellenecektir. Buna göre kredinin kullandırılma
tarihinden bir iş günü öncesi ile 30 gün öncesinin (tatil gününe denk gelmesi
durumunda takip eden iş günü seçilecektir) endeks verileri kullanılarak krediye baz
teşkil edecek faiz oranı hesaplanarak vadeye göre marj eklenerek nihai faiz oranına
ulaşılacaktır. FYYÇA hükümleri bağlayıcı olarak uygulanacaktır.
G.4. İlgili Pazar
(21) “İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz”un 20. paragrafında "... inceleme konusu
işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde
rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti
bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir” ifadesi yer almaktadır.
Bu çerçevede, mevcut dosya kapsamındaki değerlendirmeye bir etkisinin
bulunmayacağı anlaşıldığından ilgili ürün pazarının belirlenmesine gerek görülmemiştir.
(22) Bildirime konu Çerçeve Anlaşma, borç geri ödemelerinde geçici sorun yaşayan veya
sorun yaşaması muhtemel görülen ticari kredi borçlularının çeşitli şekillerde borçlarının
yeniden yapılandırılmasını amaçlamaktadır. Söz konusu hizmetin Türkiye genelinde
sunulacak olması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tanımlanmıştır.
20-21/280-134
7/18


G.5. Değerlendirme
G.5.1. 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Açısından Değerlendirme
(23) 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde teşebbüs; “piyasada mal veya hizmet üreten,
pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle, bağımsız karar verebilen ve ekonomik
bakımdan bir bütün teşkil eden birimler” olarak, teşebbüs birliği ise “teşebbüslerin belirli
amaçlara ulaşmak için oluşturduğu tüzel kişiliği haiz ya da tüzel kişiliği olmayan her türlü
birlikler” olarak tanımlanmıştır. TBB, 5411 sayılı Kanun’un 79. maddesi hükümlerine
göre tüm mevduat bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarının üye olmak zorunda
bulundukları tüzel kişiliği haiz kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşudur. Rekabet
hukuku literatüründe bu tür kuruluşlar “profesyonel meslek birlikleri” olarak da tasvir
edilmekle beraber, rekabet hukuku bağlamında bir kararın teşebbüs birliği kararı olup
olmadığının değerlendirilmesinde teşebbüs birliğinin ekonomik hayata ilişkin kararlar
alıp almadığı hususu önem kazanmaktadır.
(24) Bu çerçevede, 5411 sayılı Kanun’un geçici 32. maddesi ve Yeniden Yapılandırma
Yönetmeliği’nin 5. 6. ve 8. maddeleri uyarınca TBB Finansal Yapılandırma Çerçeve
Anlaşmaları’nı hazırlamakla görevlendirilmiştir. Bununla birlikte, TBB’nin 10.01.2020
tarihli “Finansal Yeniden Yapılandırma Çerçeve Anlaşması (Büyük Ölçekli Uygulama)
Kapsamında Bağıtlanan Yeniden Yapılandırmalarda TLREF Faiz Oranının
Kullanılmasına İlişkin Karar Taslağı” ve “Ticari Borçlularla Bağıtlanan Yeniden
Yapılandırma Sözleşmelerinde TLREF Faiz Oranının Kullanılmasına İlişkin Tavsiye
Kararı Taslağı” hakkında Kuruma muafiyet başvurusunda bulunulmuş ve Kurul
23.01.2020 tarih ve 20-06/69-38 sayılı kararı ile bahse konu kararlara muafiyet
tanımıştır. İlerleyen süreçte TBB, 27.01.2020 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında her iki
karar taslağını birleştirerek işbu bildirime konu Karar’ı almıştır. Bahse konu Karar’a göre;
finansal yeniden yapılandırma sözleşmelerinde değişken faiz uygulanmasının tercih
edilmesi halinde baz faiz oranı TLREF faiz oranı olacaktır. Ek olarak Karar’da, TLREF’in
güncellenme sıklığı ve hesaplanmasında esas alınacak verilere ilişkin öneriler olduğu
da görülmektedir. Görüldüğü üzere yeniden yapılandırma anlaşmalarındaki vade ve faiz
gibi parametreler Alacaklı Kuruluşların ekonomik faaliyetleri kapsamında aldıkları ticari
kararları etkileyebilecek nitelikteki unsurlardır. Bu çerçevede bildirime konu uygulamanın
4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gereken bir teşebbüs birliği kararı
olduğu kanaatine ulaşılmıştır.
(25) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde mal ve hizmet piyasalarında doğrudan veya dolaylı
olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi
doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu
eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri yasaklanmaktadır. Bu yönde
aynı maddenin (a) bendinde, “mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı
oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit
edilmesi” örnek olarak sayılmaktadır. Bildirime konu Karar’da; TBB’ye üye teşebbüsler
ve diğer Alacaklı Kuruluşlar finansal yapılandırmaya esas teşkil edebilecek vade, faiz
oranı ve hesaplanma şekli gibi hususların beraberce belirlediklerinden bu karar ticari
krediler hizmetleri pazarındaki rekabeti etkileme potansiyeli taşımaktadır. Bildirim
konusu Karar’da, değişken faiz oranının taraflarca tercih edildiği yeniden yapılandırma
işlemlerinde TBB tarafından baz faiz oranı olarak TLREF faiz oranının kullanılması,
ayrıca 25 milyon TL altında borçlular için değişken faizli yeniden yapılandırmalarda
uygulanacak nihai faiz oranının hesaplanmasına ilişkin parametrelerin öngörüldüğü
anlaşılmaktadır. Her ne kadar bahse konu Karar tavsiye niteliğinde olsa da baz alınan
faiz oranından yola çıkarak nihai faiz oranına esas teşkil eden parametrelerin Alacaklı
Kuruluşlarca oluşturulan TBB bünyesinde alınan bir kararla belirlendiği, bu nedenle söz
20-21/280-134
8/18


konusu Karar 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamına girebileceğinden anılan
Karar’a 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesinin
mümkün olamayacağı kanaatine varılmıştır.
(26) Başvuru konusu Karar’ın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabeti
sınırlama etkisi doğurabilecek bir teşebbüs birliği kararı olduğu tespitinden sonra nihai
olarak söz konusu uygulamaların, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde düzenlenen
bireysel muafiyet şartlarını taşıyıp taşımadığının ortaya konulması gerekmektedir. İlgili
Karar’a bireysel muafiyet tanınabilmesi için Kanun’un 5. maddesinde sayılan iki olumlu
iki olumsuz koşulun birlikte sağlaması gerekmektedir.
G.5.2. 4054 sayılı Kanun’un 5. Maddesi Açısından Değerlendirme
(27) Bildirime konu olan Karar ile kabul edilen düzenlemeler üç temel kategoride ele
alınabilecektir. Bunlar:
1- FYYÇA kapsamındaki ve dışındaki 25 milyon TL üstü borçlar bakımından
değişken faiz tercih edilmesi halinde TLREF oranının kullanılmasının tavsiye
edilmesi (25 milyon TL altındaki borçlar bakımından FYYÇA-KÖU kapsamında
zorunlu hale gelmişti),
2- FYYÇA kapsamındaki ve dışındaki 25 milyon TL üstü borçlar bakımından
değişken faiz tercih edilmesi durumunda TLREF oranının 3 ayda bir
güncellenebilmesi ve güncellemeye esas TLREF oranının kredinin kullandırım
tarihinden bir iş günü öncesi ile 30 gün öncesinin (tatil gününe denk gelmesi
durumunda takip eden iş günü seçilecektir) endeks verileri kullanılmak suretiyle
hesaplanabilmesi,
3- 25 milyon TL altında ve FYYÇA-KÖU kapsamı dışında olan borçlar bakımından
değişken faiz oranı tercih edilmesi halinde faiz oranının 0-2 yıl vadeli işlemlerde
TLREF+1; 2-5 yıl vadeli işlemlerde TLREF+2 şeklinde belirlenebilmesi ile TLREF
oranının, kredinin kullandırım tarihinden bir iş günü öncesi ile 30 gün öncesinin (tatil
gününe denk gelmesi durumunda takip eden iş günü seçilecektir) endeks verileri
kullanılmak suretiyle hesaplanabilmesi ve aynı zamanda TLREF oranının 3 ayda bir
güncellenebilmesi.
(28) Yukarıda sayılan hususlara ilişkin olarak, FYYÇA-BÖU ve KÖU hakkında yapılan
muafiyet başvurularında Kurul tarafından, FYYÇA kapsamında getirilen,
i- değişken faiz oranı tercih edilmesi halinde faiz oranının 0-2 yıl vadeli işlemlerde
TLREF+1; 2-5 yıl vadeli işlemlerde TLREF+2 şeklinde belirlenebilmesine,
ii- TLREF oranının 3 ayda bir güncellenebilmesi ve güncellemeye esas TLREF
oranının kredinin kullandırım tarihinden bir iş günü öncesi ile 30 gün öncesinin (tatil
gününe denk gelmesi durumunda takip eden iş günü seçilecektir) endeks verileri
kullanılmak suretiyle hesaplanabilmesine,
iii- gerek FYYÇA kapsamında gerek haricinde gerçekleştirilecek yeniden
yapılandırmalarda TLREF faiz oranının kullanılmasına
ilişkin TBB kararları ayrıntılı olarak değerlendirilmiş ve bunlara bireysel muafiyet
verilmiştir.
(29) İşbu bildirimde ise, FYYÇA dışındaki yeniden yapılandırmalarda da (i) ve (ii)
maddelerinde yer alan hususların hayata geçirilmesinin tavsiye edildiği görülmektedir.
Dolayısıyla, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde yapılacak değerlendirmede
20-21/280-134
9/18


FYYÇA dışındaki yeniden yapılandırmalar için getirilen bu iki parametre üzerinde
yoğunlaşılmıştır.
a) Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni Gelişme ve
İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması
(30) 25 milyon TL üstü borçların yeniden yapılandırılması bakımından (FYYÇA kapsamındaki
ve dışındaki) değişken faiz tercih edilmesi halinde TLREF oranının kullanılmasının
tavsiye edilmesine dair, Bildirim Formunda finansal yeniden yapılandırmalarının temel
amacının borçluların kredi borçlarına ilişkin olarak alınacak tedbirlerle geri ödeme
yükümlülüklerini yerine getirebilmelerine, üretim, yatırım, istihdam faaliyetlerini
sürdürmelerine, dolayısıyla ekonomik büyümeye imkân vermek olduğu ifade edilmiştir.
Bundan başka, gerek reel sektör, gerekse mali sektör kuruluşlarının, bilançolarına
düzen, sağlık ve şeffaflık kazandırılması, vergi tahsilatının artırılmasının sağlanması
Karar ile beklenen diğer etkinlik kazanımları olarak sunulmuştur. Karar’la birlikte
değişken faizli yeniden yapılandırmalara belirli vadelere göre TLREF’e dayalı faiz oranı
öngörülmesinin ise yapılandırmaların hızlandırılmasını ve düşük maliyetli olarak
gerçekleştirilmesini sağlayacağı ifade edilmiştir.
(31) Bildirim Formunda Karar’ın yeni bir krediden ziyade var olan kredilerin geri dönüşünün
sağlanması noktasında değişken faiz oranı açısından TLREF’in gösterge faiz olarak
kullanılması halinde ortaya çıkacak etkinlik argümanlarına ayrıca yer verilmiştir. Nitekim
TLREF’in öncelikli amacının, Türk bankalarının kredi ve likidite risklerini elimine ederek
faiz oranlarını ölçmek, bu yolla da faiz ve kur dalgalanmalarından en az etkilenecek
şekilde işlemlerini gerçekleştirmelerini sağlamak olduğu ifade edilmiştir. Buna göre,
TLREF sayesinde dövizin yarattığı faiz ve kur risklerinin dengelenmesi (hedge)
işlemlerinin yurt içine taşınabileceği ve kredi veren kuruluşların faiz risklerini yönetme
noktasında kontrolü ellerinde bulundurmalarını sağlayan değişken faizli borçlanmaları
yolunda çeşitli faydalar sağlanacağı ve aynı kontrolün borçlularında elinde
bulundurmasının ekonomik etkinliği artıracağı belirtilmiştir.
(32) Diğer yandan TLREF vasıtasıyla, yurt dışından Türk Lirası kaynağı sağlarken
karşılığında ekstra yabancı para gönderimi gerekliliğinin ve faiz risklerinin yönetimi
noktalarında, yabancı bankalar nezdindeki ekstra yabancı para likiditesine duyulan
ihtiyacın azalacağı vurgulanmıştır. Yine TLREF sayesinde, Türkiye’de yerleşik kredi
kuruluşlarının faiz ve kur riskini dengeleme amaçlı SWAP işlemlerinin yurt içinde
gerçekleştirilmesini mümkün kılacağı, Türk Lirası cinsinden borçlanma ve yatırımın
teşvik edilerek Türkiye’de ulusal para kullanımının artacağı ve tek başına ülke açısından
büyük ekonomik risk yaratan dolarizasyon probleminin hafifletilebileceği belirtilmiştir.
(33) Bilindiği üzere sorunlu kredilere bağlı zararların ekonominin tümü üzerinde olumsuz
etkilerinin bulunması borçların yeniden yapılandırılması gereksinimini doğurmaktadır.
Zira sorunlu kredilere tahsis edilen fonlar, daha yüksek getirili alternatif alanlara
yöneltilemediği gibi yüksek düzeyde idari ve hukuki giderlere de yol açmaktadır. Kredi
sorunlu bir hal aldığında banka tarafından şirketin durumuna bakılarak yeniden
yapılandırmaya gidilebilir. Burada amaç, banka açısından en verimli ve kısa sürede
kredinin kapatılmasıdır. Böylelikle ekonominin tümü üzerindeki olumsuz etkiler bertaraf
edilmekte ve sonuç olarak finansal darboğaz yaşayan firmaların gerek katma değer
yaratmaya devam etmeleri, gerekse öngörülen süre içerisinde mali kesime olan geri
ödeme yükümlülüklerini yerine getirebilmeleri ve vergi tahsilatının artırılması
sağlanmaktadır. Finansal yapılandırma uygulamalarının borçlu firmaların faaliyetlerinin
sürdürülebilirliğini sağlarken alacaklı firmalar tarafından alacaklarının tahsiline imkân
vermesi ve dolayısıyla mal ve hizmetlerin arzında devamlılığın sağlanmasına hizmet
20-21/280-134
10/18


edeceği anlaşılmaktadır. Ek olarak bahse konu Karar’ın ülke kaynaklarının yurt dışına
aktarılmasının belirli derecede önüne geçerek Türk Lirası cinsinden verilen kredilerin faiz
riskini yönetmek için yurt dışında dolar tutulması zorunluluğunu azaltabileceği, tüketim
ve yatırım işlemlerinin kur ve faiz dalgalanmalarından çok daha az oranlarda
etkilenmesini sağlayabileceği, kredi veren Türk kuruluşlarının döviz likiditelerini
kullanmalarının önüne geçebileceği, döviz yerine uzun vadeli Türk Lirası ile kredi
kullandırılmasını mümkün hale getirebileceği ve sonuç olarak kredi maliyetlerinde düşüş
sağlayabilecek ortamı oluşturabileceği kanaatine varılmıştır. Bu bakımdan FYY
kapsamında ya da haricindeki yeniden yapılandırmalarda TLREF faiz oranının
kullanılmasının açıklanan etkinlikleri gerçekleştireceği değerlendirilmektedir.
(34) 25 milyon TL altında ve FYYÇA-KÖU kapsamı dışında olan borçlar için değişken faiz
oranı tercih edilmesi halinde faiz oranının 0-2 yıl vadeli işlemlerde TLREF+1 puan; 2-5
yıl vadeli işlemlerde TLREF+2 puan şeklinde belirlenebilmesine ve bu kategori borçların
yanı sıra FYYÇA dışındaki 25 milyon TL üstü borçlar bakımından da TLREF oranının,
kredinin kullandırım tarihinden bir iş günü öncesi ile 30 gün öncesinin (tatil gününe denk
gelmesi durumunda takip eden iş günü seçilecektir) endeks verileri kullanılmak suretiyle
hesaplanabilmesi ve aynı zamanda TLREF oranının 3 ayda bir güncellenebilmesine
ilişkin olarak, bunun finansal yeniden yapılandırmaların hızlı bir şekilde ve düşük
maliyetli olarak gerçekleştirilmesi ile Çerçeve Anlaşma dışı yapılandırmalar ve Çerçeve
Anlaşma’lar arasındaki geçişkenliğin kolaylaştırılması şeklinde iki temel etkinlik
argümanı ileri sürülmüştür.
(35) Buna ek olarak, güncelleme sıklığı açısından esas alınan 3 aylık dönemin, reel
ekonomideki gelişmelerin bilançolara yansımak suretiyle finansal piyasalarda görünüme
sahip olduğu döneme işaret ettiği; hesaplama yöntemi bakımından önerilen kullandırım
tarihinden önceki yaklaşık 1 aylık dönemin ise, yeniden yapılandırmaya ilişkin değişken
faiz oranının taraflarca kabul edildiği dönemdeki fiyatlama seviyesini yansıtma amacına
hizmet ettiği ifade edilmiştir. Referans alınması önerilen TLREF gösterge faiz oranının
yanında güncelleme sıklığı ve hesaplama yönteminin de önerilmesinin, öngörülebilirlik
sağlamaya yönelik olduğu, böylelikle gösterge faiz oranının yanı sıra, güncelleme sıklığı
ile hesaplama yöntemi açısından da belirlilik ve öngörülebilirlik oluşturulabileceği ve
borçluların yapılandırma süresince değişken faiz oranının yaratabileceği risklerden
mümkün mertebe ari tutulmasının sağlanacağı belirtilmiştir. Bu bağlamda, güncelleme
sıklığı ve hesaplama yöntemi açısından önerilen hususların piyasa koşullarını
yansıtmaya yönelik olması sebebiyle; borçluların yapılandırma süresince değişken faiz
oranının yaratabileceği risklerden korunması, böylelikle belirli ve öngörülebilir bir
yapılandırma sürecine girerek geri ödemelerini ekonomik koşullarla paralel olarak
gerçekleştirmeye devam etmesi ve en nihayetine iktisadi faaliyetlerini sürdürmesi
amaçlanmaktadır.
(36) Yeniden yapılandırmalar hakkında yapılan önceki iki bildirimde değerlendirilen hususlar
dahilinde, FYYÇA kapsamında yer alan yeniden yapılandırmalarda maliyet ve etkinlik
argümanları, borçluların her bir banka ile ayrı ayrı yeniden yapılandırma müzakeresine
girmeden, borçlu olduğu Alacaklı Kuruluşların bir araya gelerek oluşturdukları yapıya
başvurmaları ve sonrasında sürecin bu yapı dahilinde sürdürülmesi noktasında
yoğunlaşmaktadır. Bu uygulamalarda, FYYÇA-BÖU’da Alacaklı Kuruluşlar
Konsorsiyumu (AKK), FYYÇA-KÖU’da ise Başvuruyu Kabul Eden Alacaklı Kuruluşun
(BKEAK) temsil ettiği alacaklılardan oluşan yapı kapsamında belli bir çoğunluğa ulaşan
alacaklıların kabul ettiği yeniden yapılandırma talepleri azınlıkta kalan alacaklılar
tarafından da kabul edilmekte ve yeniden yapılandırmanın gerçekleşmesi için gerekli
idari ve mali süreçler bahse konu yapı dahilinde tek elden sürdürülmekteydi. Borçlunun
20-21/280-134
11/18


çoğunluk alacaklılar ile mutabık kaldığı yapılandırma parametreleri (vade, faiz oranı,
güncellenme sıklığı, hesaplanma endeksleri vs.) diğer alacaklılar için de geçerli olmakta,
böylelikle yeniden yapılandırmanın hızlı ve az maliyetli şekilde gerçekleştirilmesi
amaçlanmaktaydı.
(37) Bildirime konu Karar’a gelindiğinde, FYYÇA kapsamı dışında kalan 25 milyon TL altı ve
üstü borçlar için, değişken faiz tercih edilmesi durumunda TLREF oranının, kredinin
kullandırım tarihinden bir iş günü öncesi ile 30 gün öncesinin (tatil gününe denk gelmesi
durumunda takip eden iş günü seçilecektir) endeks verileri kullanılmak suretiyle
hesaplanabilmesi ve aynı zamanda TLREF oranının 3 ayda bir güncellenebilmesine
ilişkin bir hesaplama parametresi getirildiği görülmektedir. Buna ek olarak FYYÇA
kapsamı dışındaki 25 milyon TL altındaki borçlar için değişken faiz oranı tercih edilmesi
halinde faiz oranının 0-2 yıl vadeli işlemlerde TLREF+1; 2-5 yıl vadeli işlemlerde
TLREF+2 şeklinde belirlenecek nihai faiz oranlarının tavsiye edildiği görülmektedir.
Açıklandığı üzere, bu parametrelerin TBB bünyesinde Alacaklı Kuruluşlara yönelik
olarak belirlenmesi şeklindeki rekabeti kısıtlayıcı niteliğini dengeleyen ve etkinlik
kazanımını sağlayan unsur, FYYÇA kapsamında gerçekleşen yeniden yapılandırmalarla
beraber getirilen avantaj ve kolaylıklardır. Ancak FYYÇA dışında bahse konu türdeki
rekabet kısıtlarının aynı şekilde dengeleyici nitelik taşıdığını ve etkinlik kazanımları
sağladığını söylemek mümkün görünmemektedir.
(38) Buna ek olarak, FYYÇA dahilindeki yeniden yapılandırmalarda tarafların vergi teşvik ve
muafiyetlerinden yararlanması mümkün olmakta ve borçları bu kapsamında yeniden
yapılandırılan borçlular aleyhine yapılacak olan icra takipleri de durmaktaydı. Bu
kazanımlar, FYYÇA’nın dayanmakta olduğu mevzuat hükümlerinin bağlayıcı niteliğinin
yanı sıra dikkate alınan amaçları bakımından da olumlu karşılanmaktaydı. Anılan
hususlar, yeniden yapılandırma kurallarının TBB bünyesinde alınan Kararlar ile
konulmasının rekabet karşıtı etkilerini etkinlik argümanı bakımından dengelemekteydi.
(39) FYYÇA kapsamına dahil borçlar ile bunlar harici borçlar arasında nasıl bir ayrım
yapılması gerektiği, diğer bir ifadeyle bunlar arasındaki geçişkenliğin nasıl sağlandığı
noktasında ise borçların FYYÇA kapsamında yeniden yapılandırmaya tabi
tutulabilmeleri için borçluların;
- mali durumlarının ve bu kapsamda borçlarının yeniden yapılandırılması veya yeni
bir itfa planına bağlanması sonucunda borçlarını geri ödeme kabiliyeti
kazanacaklarının tespit edilmesi,
- haklarında iflas kararı bulunmaması,
- yapılan incelemelerde bilanço içi ve dışı varlık ve imkanlarının bir arada irdelenmesi
sonucunda öngörülen süre içinde borçlarını yeniden ödeme kabiliyeti kazanacağına
kanaat getirilmesi şeklindeki üç şartın arandığı görülmektedir.
(40) Bu koşulların esasında FYYÇA dışındaki yeniden yapılandırmalar için aranabilecek
koşullardan büyük farklılık arz etmediği anlaşılmaktadır. Nitekim cevap yazısında TBB,
FYYÇA’ya katılım şartlarının oldukça düşük tutulduğunu, bu üç koşulun FYYÇA’lar
dışındaki yeniden yapılandırmalarda da sağlanmasının istenebileceğini belirtmiştir.
Diğer bir deyişle, ödeme kabiliyetini yeniden yapılandırma sayesinde tekrar kazanma
potansiyeli taşıyan bir borçlunun FYYÇA haricindeki bir yeniden yapılandırma sürecine
girmesinin önünde bir engel bulunmamakta; tam tersi durumda, yani bahse konu
borçlunun bireysel yeniden yapılandırma yerine FYYÇA kapsamında yeniden
yapılandırma sürecini tercih etmesinin önünde de bir engel bulunmamaktadır. Ancak,
Karar’daki özellikle 25 milyon TL altındaki borçlar bakımından nihai faiz oranına işaret
20-21/280-134
12/18


eden düzenleme ile 25 milyon TL altındaki ve üstündeki miktarlar bakımından faizin
güncellenme sıklığı ile baz alınacak endeks verilerinin tarih aralığına ilişkin hükümlerin,
yeniden yapılandırma taraflarının hareket alanını kısıtlayacağı ve ancak bu hareket kısıtı
sayesinde ileri sürülen geçişkenliğin artabileceği anlaşılmaktadır.
(41) Sonuç olarak, TBB’nin bildirime konu tavsiye kararında yer alan;
- 25 milyon TL üstü ve FYYÇA kapsamında olmayan borçlar bakımından, değişken
faiz tercih edilmesi durumunda TLREF oranının, kredinin kullandırım tarihinden bir
iş günü öncesi ile 30 gün öncesinin (tatil gününe denk gelmesi durumunda takip
eden iş günü seçilecektir) endeks verileri kullanılmak suretiyle hesaplanabilmesi ve
aynı zamanda TLREF oranının 3 ayda bir güncellenebilmesine,
- 25 milyon TL altında ve FYYÇA-KÖU kapsamı dışında olan borçlar için değişken
faiz oranı tercih edilmesi halinde faiz oranının 0-2 yıl vadeli işlemlerde TLREF+1; 2-
5 yıl vadeli işlemlerde TLREF+2 şeklinde belirlenebilmesi, TLREF oranının, kredinin
kullandırım tarihinden bir iş günü öncesi ile 30 gün öncesinin (tatil gününe denk
gelmesi durumunda takip eden iş günü seçilecektir) endeks verileri kullanılmak
suretiyle hesaplanabilmesi ve aynı zamanda TLREF oranının 3 ayda bir
güncellenebilmesine
ilişkin hükümlerin muafiyetin ilk koşulunu karşılamadığı kanaatine ulaşılmıştır.
b) Tüketicinin Bundan Yarar Sağlaması
(42) Bildirim Formunda bu bent bakımından beklenen ilk fayda, kredi borçlarını geri
ödeyemeyen borçluların geri ödeme kabiliyetine kavuşturulması, böylelikle borçluların
hem sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirebilecek hem de faaliyetlerini aksatmadan
devam ettirebilecek olması şeklinde belirtilmiştir. Bunun da tüketicinin seçeneklerinin
azalmamasını sağlayacağı ifade edilmiştir. İkinci olarak, teşebbüslerin faaliyetlerini
sürdürmesi halinde kapasite kullanımının artması ile tüketicilerin daha rekabetçi
fiyatlarla ürün temin edebilmesinin ve daha fazla seçeneğe sahip olmasının da beklenen
faydalar arasında olduğu ifade edilmiştir.
(43) Referans faiz oranı olarak TLREF’in kullanılmasının ise genel olarak ülke ekonomisine
katkı sağlayacağı ve döviz dalgalanmalarının tüm piyasalar üzerinde yarattığı finansal
bozulma etkileri giderilebileceğinden nihai olarak tüketicinin bu etkinlik kazanımlarından
yararlanacağı ifade edilmiştir. Ayrıca, bahse konu Karar aracılığıyla TLREF kullanımının
yaygınlaşmasının ileride değişken faizli tüketici kredilerindeki referans faiz oranı olarak
da TLREF’in kullanılmasına imkân tanıyabileceği belirtilmiştir.
(44) Taraftan gelen bilgilerde, 25 milyon TL altı borcu olanlar için öngörülen nihai faiz
oranının, yapılandırmaların düşük maliyetli olarak gerçekleşmesini sağlayacağı ve nihai
olarak tüketicinin yararına olacağı ifade edilmiştir. Ayrıca, Kurulun 07.11.2019 tarihinde
19-38/564-233 sayıyla FYYÇA-KÖU hakkında, 23.01.2020 tarihinde 20-06/69-38
sayıyla FYYÇA-BÖU hakkında aldığı kararlarda, bağlayıcı olacak şekilde bahse konu
faiz oranlarının uygulanmasının tüketici yararı ve etkinlik koşullarını taşıdığı
vurgulanmıştır.
(45) TBB tarafından da ifade edildiği üzere, bahse konu oranlar 5411 sayılı Kanun’un geçici
32. maddesi ile buna dayanılarak çıkartılan Yeniden Yapılandırma Yönetmeliği ile
amaçlanan “borçluların geri ödeme yükümlülüklerini yerine getirebilmelerine ve
istihdama katkıda bulunmaya devam etmelerine imkân verilmesini sağlamak amacıyla,
dahil oldukları risk grubundaki diğer borçlularla bir bütün olarak veya kısmen yeniden
yapılandırmaya tabi tutulması” hedeflerini gerçekleştirmek üzere yürürlüğe konulan
20-21/280-134
13/18


çerçeve anlaşmaları kapsamında değerlendirilmiştir. Diğer bir ifadeyle, belli bir risk
grubundaki borçluların bir bütün olarak değerlendirilmesi ve bunların birden çok alacaklı
ile ortak zeminde buluşturularak yeniden yapılandırmanın gerçekleştirilmesi FYYÇA
sayesinde mümkün olmaktadır.
(46) Bu çerçevede, FYYÇA dahilinde gerçekleştirilen yeniden yapılandırmalar sayesinde
sağlanacak olan maliyet ve zaman odaklı etkinlik kazanımlarının, yeniden yapılandırılan
borçlar sayesinde ortaya çıkan ekonomik düzelmenin tüketicilere yansıması şeklinde
tezahür ettiği görülmektedir. Nitekim bahse konu kararlarda ifade edilen hususlar da,
sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirerek ticari faaliyetlerine devam edebilecek olan
borçluların tüketici seçeneklerinin azalmamasına, bunların dilediği zaman diliminde
dilediği ürün ve hizmetlere ulaşmasına yardımcı olacağına işaret etmektedir. Dolayısıyla,
Kurul kararlarında değerlendirilen tüketici yararı esasen FYYÇA kapsamında
gerçekleşen yeniden yapılandırmanın tüketiciler üzerindeki yansımalarına ilişkindir. Bu
bakımdan, FYYÇA’ya bağlı olarak elde edilen avantajların tüketici yararı üzerindeki
etkilerinin FYYÇA haricinde gerçekleşen yeniden yapılandırmalarda getirilen nihai faiz
ve faiz hesaplanma endeksi ile periyodu hakkında getirilen hükümlerin etkileriyle aynı
şekilde ortaya çıkmayacağı açıktır.
(47) FYYÇA-KÖU dışındaki 25 milyon TL altı borçların yeniden yapılandırılması için
getirilmek istenen ve değişken faiz oranı tercih edilmesi halinde faiz oranının 0-2 yıl
vadeli işlemlerde TLREF+1; 2-5 yıl vadeli işlemlerde TLREF+2 şeklinde belirlenebilmesi
şeklinde düzenleme ile 25 milyon TL altında ve FYYÇA-KÖU kapsamı dışındaki ve 25
milyon TL üzerindeki bütün borçlar için değişken faiz oranı tercih edilmesi halinde
TLREF oranının, kredinin kullandırım tarihinden bir iş günü öncesi ile 30 gün öncesinin
(tatil gününe denk gelmesi durumunda takip eden iş günü seçilecektir) endeks verileri
kullanılmak suretiyle hesaplanabilmesi ve aynı zamanda TLREF oranının 3 ayda bir
güncellenebilmesine ilişkin olan hükmün tüketiciye sağlayacağı yarar ile ilgili olarak TBB
tarafından;
- Yeniden yapılandırma gerçekleştirildiği dönemde ve yapılandırma süresince piyasa
koşullarını yansıtacak şekilde belirlenmesi önerilen hususların, yapılandırmadan
yararlanmak suretiyle “tüketici” sıfatını kazanan borçluların yapılandırma esasları
doğrultusunda geri ödemelerini gerçekleştirebilmesine cevaz tanıdığı,
- İlgili borçluların geri ödemelerini gerçekleştirerek kredi borçlarını tasfiye etmesiyle
birlikte, istihdama ve ekonomik hayata katkı sağlamalarının mümkün olabileceği,
- Böylelikle mikro ölçekte kredi geri ödemelerini gerçekleştiren borçluların elde
edeceği yararlardan, makro ölçekte rekabetçi piyasalarda ürün bulabilecek olan
nihai tüketicilerin de istifade edebileceği
ifade edilmiştir.
(48) Kurulun önceki muafiyet başvuruları hakkında aldığı kararlarda, yeniden
yapılandırmalarda faizin belirlenmesine ilişkin asli ve tali hususlar şeklindeki Alacaklı
Kuruluşların rekabetini etkileyen parametrelerin belirlenmesi FYYÇA’lar dahilinde
ulaşılması amaçlanan etkinlik kazanımlarının tüketiciler üzerindeki yansımaları
kapsamında ele alınmıştır. TBB tarafından yukarıda yer verilen üç hususta özetle,
borçlarını piyasa koşulları gözetilerek yeniden yapılandırılan borçlu teşebbüsün
sağlayacağı istihdam ve ekonomik yaşama sunacağı katkının tüketici refahı üzerindeki
olumlu etkilerinin dikkate alınması gerektiği belirtilmektedir. Ancak, gerek 0-2 yıl vadeli
borçlar için TLREF+1; 2-5 yıl vadeli borçlar için TLREF+2 şeklindeki faiz oranlarının
belirlenmesinin gerekse faizin güncelleme sıklığı ve hesaplamada kullanılacak endeks
20-21/280-134
14/18


verilerinin TBB tarafından tavsiye edilmesi halinde ortaya çıkacak bir tüketici yararından
bahsetmek mümkün görünmemektedir. Öyle ki, TBB tarafından açıklanan tüketici yararı,
esasen yeniden yapılandırmanın kendisi sayesinde ortaya çıkabilecek faydalara işaret
etmektedir. Dolayısıyla, FYYÇA dışında kalan yeniden yapılandırmalar bakımından
TLREF oranının hangi sıklıkta güncelleneceği ve hangi endeks verilerinin esas alınarak
belirleneceğinin TBB tarafından tavsiye edilmesinin, tüketiciler üzerinde doğuracağı
faydadan bahsedilemeyecektir.
(49) Bu bağlamda, FYYÇA-KÖU dışındaki 25 milyon TL altı borçların yeniden
yapılandırılması için getirilmek istenen ve değişken faiz oranı tercih edilmesi halinde faiz
oranının 0-2 yıl vadeli işlemlerde TLREF+1; 2-5 yıl vadeli işlemlerde TLREF+2 şeklinde
belirlenebilmesi şeklinde düzenleme ile FYYÇA’lar dışında 25 milyon TL altı ve üstü
tutarındaki borçlar için TLREF oranının, kredinin kullandırım tarihinden bir iş günü öncesi
ile 30 gün öncesinin (tatil gününe denk gelmesi durumunda takip eden iş günü
seçilecektir) endeks verileri kullanılmak suretiyle hesaplanabilmesi ve aynı zamanda
TLREF oranının 3 ayda bir güncellenebilmesine ilişkin hükümlerin 4054 sayılı Kanun’un
5. maddesinin (b) bendinde yer alan koşulu karşılamadığı kanaatine ulaşılmıştır.
c) İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmaması
(50) Bildirim Formunda Karar’da bahsi geçen faiz oranının Alacaklı Kuruluşlar ile borçlunun
değişken faiz oranını tercih etmesi halinde uygulanacağı; diğer bir ifadeyle, tarafların
birlikte müzakere etmek suretiyle sabit bir faiz oranı kararlaştırabileceği ifade edilmiştir.
İlaveten Karar’la faiz bakımından değişken faizin tercih edilmesi halinde TLREF’in
endeks olarak kullanılacağı, bu itibarla bahse konu faiz oranının bankaların etkisinden
arındırıldığı belirtilmiştir.
(51) Bildirim Formunda yeniden yapılandırma sürecinin borçlarını geri ödemekte sorun
yaşayan ya da yaşaması muhtemel görülen kredi borçlularına yönelik olduğu, başka bir
kredi veren kuruluşun bahse konu borçlulara kredi verme ihtimallerinin düşük olduğu,
zira bu tür kredilerin kredi veren kuruluş için riskli olduğundan bu borçlulara kredi
verilmesi isteğinin oluşmasının pek mümkün olmadığı ifade edilmiştir. Ayrıca, yeniden
yapılandırmanın gönüllülük esasına dayalı olduğu, dolayısıyla yeniden yapılandırmaya
katılmayarak kredilerini geri ödeme kabiliyeti kazanması halinde kredi veren kuruluşların
bu borçlulara yeniden kredi vermeye istekli hale gelebileceği belirtilmiştir.
(52) Bunlara ek olarak, söz konusu Karar’ın TBB üyelerine yönelik olduğu ve borçlulara kredi
kullandırmış olan yurt dışında kurulu bankalar, finansal kuruluşlar, finansal kiralama ve
faktoring şirketleri gibi diğer mali kurumların Karar’ın kapsamı dışında kaldığı
vurgulanmıştır.
(53) Taraftan gelen yazıda; Türkiye’de toplam kredi hizmetleri pazarının büyüklüğünün Eylül
2019 itibarıyla (…..) TL olduğu, Eylül 2019 itibarıyla TBB üyesi bankaların (tüm kredi
grupları dahil) FYYÇA (Büyük ve Küçük Ölçekli Uygulamalar) dışında gerçekleşen
yeniden yapılandırmalarının (…..) TL tutarında olduğu belirtilmiş, Ekim ayı itibarıyla
FYYÇA kapsamında yapılan yeniden yapılandırmaların başlamasından sonra ise
Finansal Yeniden Yapılandırma Çerçeve Anlaşmaları Ocak 2020 Aylık Raporu verilerine
göre, FYYÇA-BÖU bakımından, Ekim 2019-Ocak 2020 dönemi içinde (…..) adet
firmanın ((…..) grup) kapsama alındığı, kapsama alınan firmalardan (…..) firma ((…..)
grup) ile Finansal Yeniden Yapılandırma Sözleşmesi (FYYS) bağıtlandığı; Ekim 2019-
Ocak 2020 dönemi içinde yeniden yapılandırılan toplam borç tutarının (…..) TL olduğu
ifade edilmiştir. FYYÇA-KÖU açısından, Kasım 2019-Ocak 2020 dönemi içinde (…..)
adet firmanın ((…..) grup) kapsama alındığı, kapsama alınan firmalardan iki firma ile
20-21/280-134
15/18


FYYS bağıtlandığı; bu kapsamda Kasım 2019-Ocak 2020 dönemi içinde yeniden
yapılandırılan toplam borç tutarının (…..) TL olduğu belirtilmiştir.
(54) Bu veriler dahilinde, TBB üyelerinin toplam kredi pazarındaki büyüklüğü içindeki payı
değerlendirilmiş, Türkiye kredi hizmetleri pazarının (…..)’inin TBB üyesi bankalar
tarafından verilen kredilerden oluştuğu görülmüştür. Diğer bir ifadeyle, bahse konu
pazarın (…..)’i TBB tarafından alınan kararların doğrudan muhatabı durumundadır.
(55) Görüldüğü üzere FYYÇA kapsamında gerçekleşen yeniden yapılandırma tutarlarının
toplam kredi pazarı içindeki oranı oldukça düşük seviyelerde kalmıştır. Özellikle
günümüze kadar devam eden süreçte FYYÇA’ların etkisinin ve uygulama alanının
gözlemlenme imkanı bulunmuş ve tarafça gönderilen ek bilgilerle FYYÇA’ların pazarın
görece küçük bir kısmına temas ettiği anlaşılmıştır. Bu durum, FYYÇA’lar ile getirilen
zorunlu nitelikteki rekabeti kısıtlayıcı düzenlemelerin etkisinin pazarda oldukça sınırlı
olduğunu göstermektedir.
(56) Buna ilaveten, bildirime konu Karar ile tavsiye edilen nihai faiz oranına ve faiz hesaplama
parametrelerine yönelik hükümlerin, FYYÇA dışında kalan bütün yeniden
yapılandırmalar için herhangi bir tutar sınırı olmaksızın geçerli olacağı, bu durumun ise
esasında pazarın tamamında TBB’nin tavsiye niteliğinde olan ve/veya FYYÇA
kapsamında zorunlu olarak getirilen hükümlerin uygulanabileceğini göstermektedir.
(57) Bu hususta TBB tarafından;
- Muafiyetin işbu koşulunun değerlendirilmesinde tümden gelim yönteminin
izlenmesinin ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan
kalkmayacağının tespit edilebilmesi adına önem arz ettiği,
- Bu yöntem açısından ilk olarak değinilmesi gereken noktanın, bildirim konusu
tavsiye kararın tüm kredi pazarına yönelik değil; yalnızca yeniden yapılandırmaya
konu ticari kredilerin değişken faizli yapılandırmalarına ilişkin olduğu, başka bir
deyişle, yeni kredi tahsisi işlemlerinin, bireysel kredi yeniden yapılandırmaları ve
sabit faizli ticari kredi yeniden yapılandırmalarının, kararın kapsamı dışında kaldığı,
- İkinci olarak bildirim konusu kararın tüm Alacaklı Kuruluşları değil; yalnızca TBB
üyelerini kapsadığı, yani TBB üyesi olmayan yurt dışında yerleşik Alacaklı
Kuruluşların, yurt içinde yerleşik katılım bankalarının ve diğer finansal kuruluşların
kararın kapsamı dışında kaldığı,
- Üçüncü ve son olarak, bildirim konusu kararın tüm değişken faizli yeniden
yapılandırmaları konu edinmediği, TLREF değişken faizi kullanımını
yaygınlaştırmaya yönelik olduğu, diğer değişken faizli yapılandırmaların karar
kapsamında olmadığı, TLREF’in görece yeni oluşturulan bir gösterge faiz oranı
olduğu dikkate alındığında, bildirim konusu tavsiye kararın pazarın önemli bir
bölümündeki rekabeti ortadan kaldırmadığı
ifade edilmiştir.
(58) Karar’ın kapsamının sabit faizi dışarıda bırakacak şekilde sadece değişken faiz
uygulamalarını içerdiği dikkate alınarak, bildirimde bulunan taraftan, yeniden
yapılandırılan kredilerin ne kadarında değişken faiz oranının tercih edildiği hususu
sorulmuş; ancak cevaben buna ilişkin veri sunulmasının mümkün olmadığı ifade
edilmiştir. Ayrıca TBB tarafından, yeniden yapılandırmaya konu olmayacak ticari
kredilerin toplam ticari krediler içindeki payı ile TLREF’in kullanıldığı yeniden
yapılandırılacak kredilerin diğer değişken faizli yeniden yapılandırılacak krediler içindeki
oranının ne olduğu konusunda da bilgi sunulmamıştır. Bu durum, bildirime konu kararın
20-21/280-134
16/18


yeniden yapılandırılabilecek krediler içinde hangi orandaki kredi miktarını ilgilendirdiği
konusunda belirlilik sağlanmasını güçleştirmiştir.
(59) Bu çerçevede, her ne kadar tarafların sabit faiz oranı belirleme tercihinde özgür olduğu
ve kararın bağlayıcı nitelikte olmayıp tavsiye niteliği taşıdığı anlaşılsa da, TBB üyesi
bankaların toplam krediler içindeki payının yüksek olması, bahse konu kararın
nihayetinde bu bankaların verdiği yeniden yapılandırılmaya elverişli bütün kredileri
etkileyebilecek olması ve toplam kredi hizmetleri pazarında etki doğurduğu dikkate
alındığında bahse konu Karar’daki FYYÇA dışındaki yeniden yapılandırmalarda 25
milyon TL altı borçlar için getirilmek istenen değişken faiz oranı tercih edilmesi halinde
faiz oranının 0-2 yıl vadeli işlemlerde TLREF+1; 2-5 yıl vadeli işlemlerde TLREF+2
şeklinde belirlenebilmesi ile tutar sınırlaması bulunmaksızın FYYÇA dışındaki bütün
yeniden yapılandırmalarda TLREF oranının, kredinin kullandırım tarihinden bir iş günü
öncesi ile 30 gün öncesinin (tatil gününe denk gelmesi durumunda takip eden iş günü
seçilecektir) endeks verileri kullanılmak suretiyle hesaplanabilmesi ve aynı zamanda
TLREF oranının 3 ayda bir güncellenebilmesine ilişkin hükümlerin piyasanın önemli bir
bölümünde rekabetin ortadan kalkmamasına ilişkin muafiyet koşulunu sağlamadığı
kanaatine ulaşılmıştır.
d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan
fazla sınırlanmaması
(60) Bildirim Formunda öncelikle yukarıda belirtilen etkinlik ve tüketici faydalarının
gerçekleşmesinin TLREF gösterge faiz oranının kullanımının yoğunluğuna bağlı olduğu,
TBB’nin de yapılandırmalar açısından kullanım yaygınlığını artırmak için bildirime konu
Karar’ı aldığı ifade edilmiştir.
(61) Ayrıca, TLREF faiz oranının bankaların etkisinden uzak ve şeffaf bir şekilde kamu
kuruluşlarınca gerçekleştirildiği, TBB her ne kadar TLREF Komitesi içinde yer alsa da
T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı, TCMB ve Borsa İstanbul A.Ş.’nin ağırlığını koruduğu
bu yapıda TLREF’in bankaların etkisi altına alınmasının mümkün olamayacağı
belirtilmiştir.
(62) Bunlara ek olarak, Karar’da bahsi geçen gösterge faiz oranı, güncellenme sıklığı,
hesaplanma yöntemi ve 25 milyon TL altındaki borçlulara yönelik nihai faiz oranının
kullanılmasının TBB tarafından tavsiye edildiği; gerek borçluların gerekse de Alacaklı
Kuruluşların söz konusu ölçütleri kullanıp kullanmama konusunda serbest oldukları
vurgulanmıştır.
(63) Dosya mevcudu bilgiler kapsamında, bildirime konu TBB Kararı’nın tavsiye niteliği
taşıdığı anlaşılmaktadır. Öte yandan borçlu ve Alacaklı Kuruluşların sabit bir faiz oranı
belirleme hususunda serbest oldukları görülmektedir. Bununla birlikte Karar’ın sadece
tavsiye niteliğinde olması muafiyetin son koşulunun yerine getirilmiş olması için yeterli
olmayacaktır. Öyle ki, söz konusu Karar’ın FYYÇA dışında kalan yeniden
yapılandırmalara ilişkin hükümlerinin etkinlik kazanımı ve tüketici yararına ilişkin
koşulları karşılamadığı açıklanmıştır. Buna ek olarak, her ne kadar Karar, tavsiye niteliği
taşısa bile, sonuç olarak, hem FYYÇA kapsamındaki hem de FYYÇA kapsamı dışındaki
bütün borçları ilgilendirmesi nedeniyle esasında pazarın tamamını etkileyebilecek
ölçüde geniş bir uygulama alanına sahip olacaktır. Bu durum, özellikle FYYÇA-KÖU’dan
yararlanmak isteyen borçluların, ya FYYÇA ile getirilen hükümlerin FYYS’de zorunlu
olarak uygulanmasıyla ya da bireysel yeniden yapılandırmalarda bildirime konu
karardaki parametrelerin tavsiye niteliğinde uygulanmasıyla karşı karşıya kalmaları
sonucunu doğuracaktır.
20-21/280-134
17/18


(64) Bildirim Formunda da açıklandığı üzere, yeniden yapılandırmalardan beklenen
makroekonomik faydanın gerçekleşebilmesi için borçluların buna başvurmalarının teşvik
edilmesi önem arz etmektedir. Bu da mümkün olduğunca borçlu lehine esnetilebilecek
parametrelerin getirilmesiyle mümkün olabilecektir. Nitekim FYYÇA-KÖU’nun
değerlendirildiği Kurul kararında, bahse konu yapının yasal zemini irdelenmiş, rekabetçi
endişe doğurabilecek belli başlı parametreler ele alınmış, bunların bağlayıcı olarak
uygulanmasıyla piyasada ortaya çıkabilecek rekabet karşıtı etkiler değerlendirilmiş ve
bu hükümlerin rekabetçi sürecin korunmasına dikkat edilerek uygulanması gereği
vurgulanarak iki yıl süreyle muafiyet verilmiştir. Özellikle 25 milyon TL altındaki
borçluların Alacaklı Kuruluşlarla müzakere kabiliyetinin zayıf olduğu düşünüldüğünde,
bu miktar altındaki borçluların yeniden yapılandırmaya teşvik edilebilmeleri için daha
esnek yapılandırma parametrelerinin benimsenebilmesi gereği açıktır. Nitekim 25 milyon
TL üstü alacaklılar hakkında gerek FYYÇA kapsamında gerekse FYYÇA haricindeki
yeniden yapılandırmalarda bağlayıcı nitelikte parametrelerin getirilmediği, getirilen
parametrelerin sınırlı olduğu, bunlara ilişkin işbu bildirime konu Karar’daki hususların da
tavsiye niteliği taşıdığı dikkat çekmektedir. Dolayısıyla, görece küçük piyasa aktörlerinin
uygun koşullarda yeniden yapılandırma imkânına kavuşturulması yoluyla başvuruların
teşvik edilmesi, alacaklıların menfaatleriyle borçluların menfaatleri arasında dengenin
sağlanması ve bu sayede piyasanın rekabetçi ve sağlıklı işleyişinin sürdürülmesi için
TBB kararlarının kapsamının dar tutulması gerektiği kanaatine varılmıştır.
(65) Açıklanan sebeplerle, bildirime konu kararda yer alan 25 milyon TL altı borçların FYYÇA
dışında yeniden yapılandırmaları için değişken faiz oranı tercih edilmesi halinde faiz
oranının 0-2 yıl vadeli işlemlerde TLREF+1; 2-5 yıl vadeli işlemlerde TLREF+2 şeklinde
belirlenebilmesi, yine FYYÇA’lar haricinde tutar sınırlaması olmaksızın bütün yeniden
yapılandırmalarda TLREF oranının, kredinin kullandırım tarihinden bir iş günü öncesi ile
30 gün öncesinin (tatil gününe denk gelmesi durumunda takip eden iş günü seçilecektir)
endeks verileri kullanılmak suretiyle hesaplanabilmesi ve aynı zamanda TLREF oranının
3 ayda bir güncellenebilmesine ilişkin hükümlerin muafiyetin son koşulunu da taşımadığı
kanaatine ulaşılmıştır.
(66) Bununla birlikte, ekonominin yaşadığı bu olağandışı dönemin en az hasarla
atlatılabilmesi ve sıkıntıya düşen piyasa aktörlerinin yeniden yapılandırma ve kredi
imkanlarına kolaylıkla kavuşabilmesi için yeniden yapılandırma koşullarının mümkün
olduğunca esnek, ulaşılabilir ve borçlu lehine müzakereye açık olması gereği ortadadır.
Böylelikle, yapılandırma parametrelerinin kendileri aleyhine sınırlandırıcı hükümler
içermediği yeniden yapılandırma imkanına kavuşacak teşebbüslerin faaliyetlerine
devam etmeleri ve istihdamı sürdürebilmeleri de mümkün hale gelecektir.
(67) Bu çerçevede, TBB’nin bildirime konu tavsiye kararında FYYÇA dışında kalan;
- 25 milyon TL altı borçların yeniden yapılandırılmasında değişken faiz oranı tercih
edilmesi halinde faiz oranının 0-2 yıl vadeli işlemlerde TLREF+1; 2-5 yıl vadeli
işlemlerde TLREF+2 şeklinde belirlenebilmesine dair oranların azami oranlar olacak
şekilde belirlenmesi,
- Miktar sınırlaması olmaksızın bütün yeniden yapılandırılacak borçlarda TLREF
oranının 3 ayda bir güncellenebilmesine ve TLREF oranının kredinin kullandırılma
tarihinden bir iş günü öncesi ile 30 gün öncesinin (tatil gününe denk gelmesi
durumunda takip eden iş günü seçilecektir) endeks verileri kullanılmak suretiyle
hesaplanabilmesine ilişkin hükümlerin ancak yeniden yapılandırmaya başvuracak
borçlunun tercih etmesi halinde uygulanabilmesi şeklinde düzenlenmesi halinde
bireysel muafiyet tanınabilecektir.
20-21/280-134
18/18


H. SONUÇ
(68) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. TBB Yönetim Kurulunun 27.01.2020 tarih ve 02 sayılı tavsiye kararına, 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında olması nedeniyle, aynı Kanun’un 8. maddesi
çerçevesinde menfi tespit verilemeyeceğine,
2. TBB Yönetim Kurulunun 27.01.2020 tarih ve 02 sayılı tavsiye kararına; FYYÇA dışında
kalan,
- 25 milyon TL altı borçların yeniden yapılandırılmasında değişken faiz oranı tercih
edilmesi halinde, faiz oranının 0-2 yıl vadeli işlemlerde TLREF+1; 2-5 yıl vadeli
işlemlerde TLREF+2 şeklinde belirlenebilmesine dair oranların azami oranlar olacak,
- Miktar sınırlaması olmaksızın bütün yeniden yapılandırılacak borçlarda TLREF
oranının üç ayda bir güncellenebilmesine ve TLREF oranının kredinin kullandırılma
tarihinden bir iş günü öncesi ile 30 gün öncesinin (tatil gününe denk gelmesi
durumunda takip eden iş günü seçilecektir) endeks verileri kullanılmak suretiyle
hesaplanabilmesine ilişkin hükümlerin ancak yeniden yapılandırmaya başvuracak
borçlunun tercih etmesi halinde uygulanacak
şekilde düzenlenmesi halinde bireysel muafiyet tanınmasına,
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu
açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy