Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-4-145
Karar Sayısı : 03-73/876 (a)-374
Karar Tarihi : 13.11.2003
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Kublay ATASAYAR,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B- RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Hatice AKKAYA
C- ŞİKAYET EDEN : - Emir ÇETİNKAYA
Eski İzmir Cd. No:61/14 Bozkaya/İzmir
- Ege Bölgesi Sanayi Odası
Cumhuriyet Blv. No:63 İzmir
D- ŞİKAYET EDİLEN: Türkiye Barolar Birliği
Karanfil Sk. No:5/62 Kızılay/Ankara
E- DOSYA KONUSU: Türkiye Barolar Birliği (TBB)'nin üyelerinin çeşitli
hizmetlerde uygulayacağı ücretler ile ilgili alt sınır belirlemek yoluyla 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'u ihlal ettiği iddiası.
F- İDDİALARIN ÖZETİ: Emir Çetinkaya'ya ait elektronik posta mesajında, ülkemizde
aralarında TBB'nin de bulunduğu birçok oda ve meslek örgütünün çeşitli hizmetlerde
uygulanacak ücretler ile ilgili alt sınır belirlediği, bu uygulamanın 4054 sayılı Kanun'a
aykırı olduğu ifade edilmektedir.
Öte yandan, Ege Bölgesi Sanayi Odası Genel Sekreteri M… K… imzalı başvuruda
ise, işyerlerinde işyeri avukatı çalıştırılması mecburiyetinin bulunduğu; bu personelin
ücret tarifelerinin bağlı bulunduğu meslek kuruluşu tarafından her yıl tespit edildiği ve
bu uygulamanın rekabeti bozucu etkisi olduğu iddia edilerek uygulamanın
düzeltilmesi talep edilmektedir.
G- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına sırasıyla 30.7.2003 ve 1.8.2003 tarih,
3650 ve 3707 sayılar ile giren başvurular üzerine düzenlenen 24.10.2003 tarih, 2003-
4-145/BN-03-MH sayılı Bilgi Notu 27.10.2003 tarih, REK.0.08.00.00/181 sayılı
Başkanlık önergesi ile 03-73 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
03-73/876 (a)-374
2
H- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notu'nda;
- 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ile TBB’ye verilmiş olan asgari ücret tarifesi belirleme
yetkisinin rekabeti kısıtlayıcı ve 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı
hükümlerine ilişkin olarak, aynı Kanun'un 30 (f) maddesi çerçevesinde, olası Kanun
değişikliği halinde gözönünde bulundurulmak üzere girişimlerde bulunulmasına,
- 1136 sayılı Kanun’un 164. ve 168. maddelerinde izin verilen asgari ücret tarifesi
düzenleme yetkisi çerçevesinde, sözleşmeli avukatlar için de aylık ücret düzenlemesi
yapan TBB tarafından kanunla kendisine tanınan yetkinin aşılarak 4054 sayılı Kanun
tarafından yasaklanan bir durumu sağlamaya yönelik amaçlar için kullanıldığı; ancak
burada temel sorunun, 1136 sayılı Kanun'un verdiği tarife belirleme yetkisinin 4054
sayılı Kanun’a aykırı olması nedeniyle, aynı Kanun’un 30 (f) maddesi çerçevesinde,
ilgili sürecin işletilerek yasal düzenleme değişikliği talebi ile Başbakanlık nezdinde
girişimlerde bulunulmasının yerinde olacağı ve söz konusu düzenleme değişiklikleri
sağlandıktan sonra, asgari fiyat tarifesi yayınlama talebinde bulunan meslek
birliklerinin olası taleplerinin, 4054 sayılı Kanun’un muafiyet hükümleri çerçevesinde
ayrıca değerlendirilebileceği,
görüşlerine yer verilmektedir.
I- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. TBB tarafından Avukatlık Ücret Tarifesinin Belirlenmesi
19.3.1969 tarih ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun "Avukatlık ücreti" başlıklı 164.
maddesinde (2.5.2001-4667/77 ile değişik), “Avukatlık ücreti, avukatın hukuki
yardımının karşılığı olan meblağı veya değeri ifade eder. Yüzde yirmi beşi aşmamak
üzere, dava veya hükmolunacak şeyin değeri yahut paranın belli bir yüzdesi avukatlık
ücreti olarak kararlaştırılabilir… Avukatlık asgari ücret tarifesi altında vekalet ücreti
kararlaştırılamaz. Ücretsiz dava alınması halinde, durum baro yönetim kuruluna bildirilir.
Avukatlık ücretinin kararlaştırılmamış olduğu hallerde, değeri para ile ölçülemeyen dava
ve işlerde avukatlık asgari ücret tarifesi uygulanır. Değeri para ile ölçülebilen dava ve
işlerde ise asgari ücret tarifelerinin altında olmamak koşuluyla ücret itirazlarını incelemeye
yetkili merci tarafından davanın sonucuna ve avukatın emeğine göre değişmek üzere
ücret anlaşmazlığı tarihindeki dava değerinin yüzde beşi ile yüzde onbeşi arasındaki bir
miktar avukatlık ücreti olarak belirlenir…” hükmüne yer verilmiştir.
Kanun’un "Avukatlık ücret tarifesinin hazırlanması" başlıklı 168. maddesi (205.2001-
4667/81 ile değişik) ise şu şekildedir: “Baronun yönetim kurulları, her yıl Eylül ayı
içerisinde, yargı yerlerindeki işlemler ile diğer işlemlerden alınacak avukatlık ücretinin
asgari hadlerini gösteren birer tarife hazırlayarak Türkiye Barolar Birliği’ne
gönderirler. Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulunca, baro yönetim kurullarının
teklifleri de göz önüne alınmak suretiyle uygulanacak tarife o yılın Ekim ayı sonuna
kadar hazırlanarak Adalet Bakanlığına gönderilir. Bu tarife Adalet Bakanlığına ulaştığı
tarihten itibaren bir ay içinde Bakanlıkça karar verilmediği veya tarife onaylandığı
03-73/876 (a)-374
3
takdirde kesinleşir. Ancak Adalet Bakanlığı uygun bulmadığı tarifeyi bir daha
görüşülmek üzere, gösterdiği gerekçesi ile birlikte Türkiye Barolar Birliğine geri
gönderir. Geri gönderilen bu tarife, Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulunca üçte iki
çoğunlukla aynen kabul edildiği takdirde onaylanmış, aksi halde onaylanmamış
sayılır; sonuç Türkiye Barolar Birliği tarafından Adalet Bakanlığı’na bildirilir…”
Bu çerçevde, TBB'ye Kanunla açıkça asgari ücret belirleme yetkisi verilmiş
olduğundan, şikayete ilişkin yapılacak herhangi bir işlem bulunmamaktadır. Ancak,
ilgili Kanun maddesi 4054 sayılı Kanun ile ihtilaf halinde bulunduğundan, 4054 sayılı
Kanun'un 27 (g) ve 30 (f) maddeleri uyarınca ilgili merciler nezdinde rekabetin tesisi
için girişimde bulunulması gerekmektedir.
I.2. İşyerlerinde İstihdam Edilen Avukatların Ücretlerinin Belirlenmesi
Dosya mevcudu bilgilere göre, 28.11.2002 tarih ve 24950 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren "Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret
Tarifesi"nin Birinci Kısım 3. bölümünde, Avukatlık Kanunu’nun 35. maddesi gereğince
bulundurulması zorunlu sözleşmeli avukatlara, yapı kooperatiflerinde aylık
200.000.000 TL, anonim şirketlerde aylık 300.000.000 TL ücret ödenmesine ilişkin
düzenlemeye yer verilerek; bu ücretin danışmanlık hizmetleri karşılığı olduğu, dava
ve takiplerin bunun dışında bulunduğu belirtilmiştir. Aynı tarifenin Birinci Kısım 4.
bölümünde ise, kamu kurum ve kuruluşlarıyla özel kişi ve tüzel kişilerin sözleşmeli
avukatlarına ödeyecekleri aylık ücretin 330.000.000 TL olduğu, bu ücretin
danışmanlık hizmetleri karşılığı olup dava ve takiplerin bunun dışında olduğu
belirtilmektedir.
Ayrıca, Raportörler'ce yapılan incelemelerde çeşitli kuruluşlarda çalışan avukatların
aylık asgari ücretlerinin düzenlenmesinin de dayanağını, Avukatlık Kanunu’nun
vekalet ücreti ve tarifeye ilişkin 164. ve 168. maddelerinden aldığı belirlenmiştir.
Esasen, söz konusu Kanun hükmü avukatlık hizmetlerine ilişkin düzenleme
getirmektedir. Bu hüküm çerçevesinde, TBB tarafından işyeri avukatlarının aylık
ücretlerinin düzenlenmesi suretiyle Kanunun verdiği yetki aşılmakla birlikte, asıl
olarak ilgili Kanun maddesi 4054 sayılı Kanun ile ihtilaf halindedir.
J- SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 164. ve 168. maddeleri ile verilen yetki
kapsamında Türkiye Barolar Birliğinin asgari ücret tarifeleri belirlemesinin rekabeti
kısıtlayıcı etkilerinin bulunması ve ilgili Kanun hükümleri ile 4054 sayılı Kanun’un
arasında ihtilaf olması nedeniyle, aynı Kanun’un 27 (g) ve 30 (f) maddeleri
çerçevesinde yasal düzenlemede değişiklik talebi ile TBMM, Başbakanlık ve ilgili
Bakanlık nezdinde girişimlerde bulunulmasına;
2. 1136 sayılı Kanun ile verilen asgari ücret tarifesi belirleme yetkisi çerçevesinde
sözleşmeli avukatlar için de aylık ücret düzenlemesi yapan Türkiye Barolar Birliği
03-73/876 (a)-374
4
tarafından kanunla kendisine tanınan yetkinin aşıldığı, esasen anılan Kanun’un
verdiği yetkinin 4054 sayılı Kanun’a aykırı olduğu ve TBB tarafından sözleşmeli
avukatlara ilişkin ücret düzenlemesi yapılması uygulamasının rekabeti kısıtlayıcı
etkilerinin bulunduğu anlaşıldığından; 4054 sayılı Kanun’un 27(g) ve 30(f) maddeleri
çerçevesinde ilgili süreç işletilerek yasal düzenleme değişikliği talebi ile TBMM,
Başbakanlık ve ilgili Bakanlık nezdinde girişimlerde bulunulmasına ve söz konusu
düzenleme değişiklikleri sağlandıktan sonra, asgari fiyat tarifesi yayınlama talebinde
bulunan meslek birliklerinin olası taleplerinin, 4054 sayılı Kanun’un muafiyet
hükümleri çerçevesinde ayrıca değerlendirilebileceğine;
OY BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy