Türkiye Denizcilik İşletmeleri A.Ş. (TDİ)'nin 4054 sayılı Kanun'u ihlal ettiği iddiası - Karar Sayı 06-74/959-278

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2006–4–104 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 06-74/959-278
Karar Tarihi : 12.10.2006

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN

B. RAPORTÖRLER : K. Oğuz KARAKOÇ, Esin ÇERÇİOĞLU, Sinan BOZKUŞ

C. ŞİKAYET EDEN : Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği
Atatürk Bulvarı No:149 ANKARA

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA 20
YAPILANLAR : Türkiye Denizcilik İşletmeleri A.Ş.
Rıhtım Caddesi Merkez Han No:4 Karaköy/İstanbul

E. DOSYA KONUSU : Türkiye Denizcilik İşletmeleri A.Ş. (TDİ)’nin 4054 sayılı
Kanun’u ihlal ettiği iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde, TDİ tarafından römorkaj hizmeti
fiyatlarının rekabeti engelleyici şekilde %30’un üzerinde arttırıldığı, bu teşebbüsün
yıl ortasında gerçekleştirdiği ve sebebinin ne olduğu anlaşılamayan zamların
rekabeti bozduğu ve tekel yarattığı iddia edilmiştir. 30

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.6.2006 tarih ve 3998 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 19.7.2006 tarih, 2006-4-104/İİ-06-KOK sayılı İlk
İnceleme Raporu, 3.8.2006 tarih, 06-57 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve
4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 40/1. maddesi uyarınca
önaraştırma yapılmasına 06-57/719-M sayı ile karar verilmiştir.

İlgili karar uyarınca düzenlenen 6.10.2006 tarih 2006-4-104/ÖA-06-KOK sayılı
Önaraştırma Raporu 6.10.2006 tarih, REK.0.08.00.00-110/275 sayılı Başkanlık
önergesi ile 06-74 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 40

H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, söz konusu fiyat artışı kararının TDİ
tarafından uygulanmadığı ve geri alındığı, bu nedenle şikâyete konu teşebbüs
hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir.




06-74/959-278
2
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
50
I.1. İlgili Pazar

I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
İncelemeye esas dosya bakımından ilgili ürün pazarı ”römorkaj hizmetleri” olarak
tespit edilmiştir.

I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar

Kılavuzluk ve Römorkaj hizmetleri Teşkilatları Hakkında Yönetmelik’in 4.
maddesinde, “…kılavuzluk/römorkaj teşkilatı bölgesi, tüzük, yönetmelik veya 60
talimatname ile idari sınırları belirlenmiş olan her bir liman alanını, İstanbul boğazı
ve limanını…” ifade etmektedir. Bu çerçevede, ilgili coğrafi pazar “İstanbul Limanı
ve bölgesi” olarak belirlenmiştir.

I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller

I.2.1. Yasal Düzenlemeler
Kılavuzluk ve römorkaj hizmetlerinin esasları T.C. Denizcilik Müsteşarlığı
tarafından belirlenmektedir. Denizcilik Müsteşarlığı, 24.6.1993 tarih ve 3911 sayılı
“Memurlar ve Diğer Kamu Görevlileri Hakkındaki Bazı Kanunlar İle Teşkilat 70
Kanunlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Yetki Kanunu”na dayanılarak çıkarılan
10.8.1993 tarih ve 491 sayılı Denizcilik Müsteşarlığının Kuruluş Ve Görevleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile teşkil edilmiştir.

Sektördeki faaliyetleri düzenlemek üzere Denizcilik Müsteşarlığı tarafından 491
sayılı KHK’ nin 2. maddesinin (c), (d), (f) ve (g) bendlerine dayanılarak 28.1.1998
tarih ve 23244 sayılı “Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Teşkilatları
Yönetmeliği” çıkarılmıştır.

28.1.1998 tarih ve 23244 sayılı “Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri 80
Teşkilatları Yönetmeliği”nin “Çalışma Sınırları ve Teşkilat Sayısı” başlıklı 10.
maddesinin birinci fıkrasında “İdare tarafından, tanımı 4üncü maddenin (c)
bendinde yapılmış olan her bir kılavuzluk/römorkaj teşkilatı bölgesi sınırları içinde
yalnız bir kılavuzluk / römorkaj teşkilatına izin verilir.” denilmektedir.

2.3.2005 tarih, 5310 sayılı “Denizcilik Müsteşarlığının Kuruluş Ve Görevleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”la
491 sayılı KHK’ nın 2. maddesine yeni (c), (d), (f) ve (g) bentleri eklenmiştir. Buna
göre:
90
“c) “Bayrak Devleti”, “Liman Devleti” ve “Kıyı Devleti” yetkilerini haiz olarak
denizlerde seyir, can, mal ve çevre güvenliğini sağlamak ve deniz kirliliğini
önlemek amacıyla gerekli tedbirleri almak, bayrak devleti denetim ve uygulama
hizmetleri ile liman devleti kontrol hizmetlerini yapmak, yaptırmak, kılavuzluk,
06-74/959-278
3
römorkörcülük ve benzeri hizmetleri belirleyeceği esaslar çerçevesinde yaptırmak,
arama kurtarma faaliyetlerini düzenlemek ve en üst düzeyde koordinasyonu
sağlamak ve bu maddedeki görevlere ilişkin denetimleri yapmak,
…
f) Devletin millî denizcilik politikasını ilgili kurum ve kuruluşlarla koordine etmek
suretiyle belirlemek, uygulamak, talep ve ihtiyaçları tespit etmek ve belirlenen millî 100
politika doğrultusunda plânlamak, deniz ve denizcilikle ilgili konularda hizmet
gören kurum ve kuruluşları, belirlenmiş millî denizcilik politikası ve stratejisi
doğrultusunda yönlendirmek ve koordine etmek...”
Diğer yandan liman hizmetlerinin özel sektör eliyle de yürütülmeye başlamasını
takip eden bu süreç içerisinde hizmet bedellerinin kamu yararı ve hizmetlerin
sürdürülebilirliği dikkate alınarak idari otorite tarafından belirlenmesi gereksinimi
ortaya çıkmıştır. Denizcilik ile ilgili konuların Ulaştırma Bakanlığı’ndan alınarak o
dönemde yeni kurulan Denizcilik Müsteşarlığı’na devredilmesi esnasında
Denizcilik Müsteşarlığı’nın yetkilerinin kaynağı olan 491 sayılı KHK’nın tarife
belirleme yetkisi içermemesi nedeniyle Müsteşarlık bir süre söz konusu 110
hizmetlerin asgari, azami ya da kati bedellerini belirleyememiştir. Anılan
hizmetlerin aksama olmaksızın ve makul bedeller karşılığı yürütülebilmesini
teminen, kılavuzluk ve römorkörcülük yapma yetkisi verilen teşebbüsler ile
akdedilen sözleşmeler “uygulanacak hizmet bedellerinin en yakın kamu limanında
uygulanan bedelleri aşamayacağı” hükmünü de içeren bir taahhütname ihtiva
etmiştir.

I.2.2. Raportörlerin Deniz Ticaret Odası (DTO)’nın bir yetkilisi ile yaptıkları
görüşme sonucu anılan şahıs tarafından; Türkiye’de kılavuzluk ve römorkaj
hizmetlerinin bir arada bir bütün olarak sunulduğu, A.B.D, Kanada ve Avustralya 120
gibi ülkelerde kılavuzluk ve römorkaj hizmetlerinin rekabete açılmış olduğu,
Avrupa’da ise söz konusu hizmetlerin bazı ülkelerde rekabete açıldığı, bazı
ülkelerde ise kar amacı gütmeyen kamusal teşebbüsler tarafından yerine
getirildiği, Türkiye’de Denizcilik Müsteşarlığı’nın yönetmeliği gereği bu hizmetlerin
bir bütün halinde her liman başkanlığı bölgesinde (İzmit hariç) tek bir şirket
tarafından verildiği, her bölgede tek bir şirketten bu hizmetin alınmasının
etkinsizliğe ve tekelleşmeye yol açtığı, üstelik bu firmaların tekel olarak sundukları
bu hizmet lisansları için devlete bir bedel ödemedikleri, bu alanda Denizcilik
Müsteşarlığı’nın 6.8.2003 tarihinde tadil edilen 1.8.2003 tarihli fiyat tarifesinin
bulunduğu, kılavuz ve römorkaj hizmeti veren firmaların bu tarifeye göre fiyatları 130
belirledikleri, ancak TDİ’nin Temmuz 2006’da tarifenin üzerinde (% 30) zam
yaptığı, tarife belli iken yasal olmayan, yılın ortasında yapılan bu zammın
denizcilik firma ve acentelerini zor durumda bıraktığı, çünkü yolcu gemileri gibi
programları bir yıl önceden belli olan işletmelerin % 30 oranındaki artışı
muhataplarına anlatamadıklarını, sektörden gelen tepkiler neticesinde TDİ’nin
zammın uygulamasını ileri bir tarihe ertelediğini, TDİ’nin Temmuz 2006’da yaptığı
zammın ardında Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Genel Müdürlüğü
(KEGKİ)’ne römorkaj hizmetleri üzerinden verdiği %70 oranındaki payın %90’a
çıkmasının etkili olduğunu düşündüklerini, aynı hizmeti özel teşebbüsler %50
indirimli verip kar edebilirken, TDİ’nin kar edememesinin fiyat artışına gerekçe 140
06-74/959-278
4
olamayacağını, bugünkü piyasa şartlarında TDİ’nin KEGKİ’den aldığı bu hizmeti
%40 payla verebilecek özel teşebbüslerin bulunduğunu, TDİ’nin şikayete konu
ücret tarifesinin dünyanın en pahalı ülkelerinden biri olan Japonya’nın dahi
üstünde olduğu ifade edilmiştir.

Yetkili ayrıca, DTO olarak Türkiye’deki kılavuzluk ve römorkaj hizmetlerinin
rekabete açılmasını istediklerini, bu konuda yaptıkları çalışmayı Denizcilik
Müsteşarlığına da ilettiklerini, bu konuda bir mevzuat değişikliği istediklerini,
sadece römorkaj hizmetlerinin rekabete açılmasının istenen faydayı
sağlamayacağını, çünkü gelirin büyük bir kısmının kılavuzluk hizmetlerinden elde 150
edildiğini ve bu alanda karlılık oranının %80 olduğunu, kılavuzluk şirketlerinin -
pazarın %90’ı tek bir şirket tarafından kontrol edilmektedir- römorkaj hizmeti de
vermesi ve rekabetin çok daha yoğun olduğu römorkaj alanında karlılığın %25
olması nedeniyle, römorkaj şirketlerinin kılavuzluk hizmeti veren şirketlere karşı
ekonomik olarak mahkum olacaklarını, eğer sektöre rekabet getirilmek isteniyorsa
ya her iki hizmetin de rekabete açılması, ya da kılavuzluk hizmetleri tarifelerinin
kılavuz kaptanlığı konfederasyonu gibi kar amacı gütmeyen içinde ticaret
odalarının da yer aldığı bir konsorsiyum tarafından belirlenmesinin gerektiğini ileri
sürmüştür.
160
I.2.3. Görevli Raportörler tarafından TDİ yetkilisi ile yapılan görüşmede söz
konusu şahıs; römorkaj hizmetleri için TDİ’nin elinde kendi römorkörlerinin
bulunduğunu, ancak kendi römorkörleri yetmediğinde, KEGKİ’nin elindeki
römorkörleri bir protokol çerçevesinde kullandıklarını, bu hizmeti özellikle
Çanakkale’de sıklıkla satın aldıklarını, kurumlar arası protokol uyarınca, TDİ
tarifesi üzerinden tahsil edilen miktarın önceleri %60’ını, daha sonra ise %72’sini
KEGKİ’ye ödediklerini, KEGKİ’nin TDİ tarafından uygulanan tarifenin giderlerini
karşılamadığını belirterek pay oranlarının arttırılmasını talep ettiğini, bu doğrultuda
18.5.2006 tarihi itibarıyla bazı hizmetlerde gelir paylaşımının %90 KEGKİ, %10
TDİ olacak şekilde düzenlendiğini, değişen protokol şartları çerçevesinde, fiyat 170
artışının Yönetim Kurulu’nun 13.6.2006 tarihli kararıyla gerekli görüldüğünü,
ancak yine Yönetim Kurulu’nun 13.7.2006 tarihli kararıyla konunun bir kez daha
gözden geçirilerek durum tespitini takiben, römorkörlere ilişkin maliyetler de göz
önüne alınarak ileri bir tarihte yürürlüğe konulmak üzere Genel Müdür’ün
yetkilendirilmesine karar verildiğini ifade etmiştir.

I.2.4. Raportörlerin Denizcilik Müsteşarlığı yetkilileri ile yaptıkları görüşmede,
yetkililerce 2003 yılına kadar Müsteşarlığın tarife belirlemediği, asıl yetkinin
Ulaştırma Bakanlığında olduğu ifade edilmiştir. Bununla birlikte, 1996 yılından
itibaren taahhütnamelerde özel sektörün en yakın kamu kuruluşunca uygulanan 180
fiyatları aşamayacağı düzenlenmiştir. 2003’te ise Denizcilik Müsteşarlığı Türkiye
sathındaki Liman Bölgeleri için tarifeler hazırlamış, bu tarifeler ilgili Bakanlık
tarafından da onaylamıştır.

Yetkililere göre, Denizcilik Müsteşarlığı’nın tarifeleri piyasada hizmet sunan hem
özel sektör hem de kamu kuruluşlarını bağlamaktadır. Tarifelere uymamanın
yaptırımı, hizmeti durdurma veya izni iptal etme şeklinde gerçekleşebilir. Son
uygulanan tarifeler bazı limanlarda kamu sektörünün uyguladığı fiyatlardan düşük
06-74/959-278
5
seyretmektedir. Bir diğer nokta, TDİ’ nin statüsünün zaman içinde değişikliğe
uğramış olmasıdır. TDİ, faaliyetlerini ticari esaslara göre yürütmektedir. TDİ’nin 190
daha önce tekel niteliğinde yapmış olduğu faaliyetler, KEGKİ gibi teşkilatlarca
yerine getirilmektedir. TDİ’nin limancılık hizmetleri kalmamış olup, mevcut
faaliyetleri açısından TDİ’nin Denizcilik Müsteşarlığı’nın kurallarına tabi bir oyuncu
olduğu söylenebilir.

I.2.5. Denizcilik Müsteşarlığı Römorkaj Ücret Tarifesi

Denizcilik Müsteşarlığı yetkilileri, yayınlanan tarifede belirtilen ücretlerin birer üst
limit olduğunu, Ulaştırma Bakanlığı’na bilgi verilmesi kaydıyla daha düşük ücret
uygulanabileceğini belirtmektedirler. 1.8.2003 tarihinden itibaren geçerli olduğu 200
belirtilen tarifeye aşağıda yer verilmiştir:

Mersin, İskenderun ve İzmit Körfezi Hariç Tüm Limanlar için Römorkaj Ücret Tarifesi
GRT
Kabotaj Hattında
Çalışan Gemiler
(81+17)
ABD Doları
1. Yolcu Gemileri
2. Transit Yük
Gemileri
3. Ro-Ro Gemileri
(155+27) ABD Doları
Liner Konteyner
Gemileri
(215+41) ABD
Doları
Diğer Yük Gemileri
(255+48) ABD Doları
0-1000 81 155 215 255
1001-2000 98 182 256 255
2001-3000 115 209 297 255
3001-4000 132 236 338 303
4001-5000 146 263 379 351
5001-6000 166 290 420 399
6001-7000 183 317 461 447
7001-8000 200 344 502 495
8001-9000 217 370 543 543
9001-10000 234 398 584 591
14001-15000 319 533 789 831
19001-20000 404 668 994 1071
24001-25000 489 803 1199 1311
29001-30000 574 938 1404 1551
34001-35000 659 1073 1609 1791
39001-40000 744 1208 1814 2031
44001-45000 829 1343 2019 2271
49001-50000 914 1478 2224 2511

I.2.6. KEGKİ ve TDİ tarafından Hazırlanan Tutanak

17.5.2006 tarihinde KEGKİ ve TDİ tarafından hazırlanan tutanakta şu hükümlere
yer verilmiştir:

06-74/959-278
6
“17.5.2006 tarihinde her iki Genel Müdürlük görevli personelinin iştiraki ile TDİ’de 210
yapılan toplantıda konu değerlendirilerek mevcut sözleşmenin 5. maddesinin 2. ve
3. paragraflarının aşağıdaki şekilde değiştirilmesine karar verilmiştir:

5. maddenin 2. paragrafı:
“İşletme (TDİ), İstanbul, İzmir ve Çanakkale limanlarında gemilere verilen refakat
hizmetlerinde görev alan Kuruluş römorkörlerine ifa ettiği her hizmet için,
Kuruluş’a (KEKGİ) liman hizmetleri tarife hükümlerine göre tahsil edilecek ücretin
% 60 ını ödeyecektir. Bu hizmete münhasıran, Kurtarma-1 ve Kurtarma-2
römorkörleri için bu oran % 72 olarak” mer-i protokol hükümleri doğrultusunda
devamına, ayrıca Kurtarma-3 ve Kurtarma-4 römorkörleri için bu oran % 90 olarak 220
uygulanacaktır.

5. maddenin 3. paragrafı:
İşletme, İstanbul, İzmir ve Çanakkale limanlarında gemilere verilen kılavuzluk ve
römorkör hizmetlerinde görev alan Kuruluş’a ait römorkörler ifa ettiği her hizmet
için liman hizmetleri tarife hükümlerine göre tahsil edilecek ücretin % 72 sini
Kuruluş’a ödeyecektir. Bu hizmetlere münhasıran bu oran % 72 olarak
uygulanacaktır1.”

I.2.7. KEGKİ tarafından TDİ’ ye Gönderilen Yazı 230

KEGKİ tarafından TDİ’ye Gönderilen 18.5.2006 tarihli yazıda;

“Kuruluşumuz… tahsil ettiği ücretin yakıt ve diğer giderlerini karşılamadığından
dolayı pay oranlarının artırılmasına yönelik olarak, sözleşmenin gözden
geçirilmesinin bildirildiği ve buna istinaden 17.5.2006 tarihinde her iki Genel
Müdürlük personelinin iştiraki ile yapılan toplantı tutanakları imzalanarak tarafınıza
gönderilmiştir.
Tutanakta belirtilen Kuruluşumuz pay oranları 18.5.2006 tarihinden itibaren geçerli
olup tutanağın 22.5.2006 tarihine kadar imzalanarak tarafımıza gönderilmesi 240
gerekmektedir.
Aksi takdirde tutanak imzalanana kadar sözleşmede belirtilen tüm hizmetlerin
askıya alınması ve sözleşmenin feshinin yürürlüğe gireceği…”

ifadeleri yer almıştır.

I.2.8. TDİ Genel Müdürlüğü’nün Ücret Artış Teklifi

TDİ Genel Müdürlüğü’nün Yönetim Kurulunda görüşülmek üzere gönderdiği
31.5.2006 tarihli yazıda aşağıda yazılı hususlarda Yönetim Kurulu’ndan yetki 250
istenmiştir:



1 Eski madde metninde bu oran % 55 olarak belirlenmiştir.
06-74/959-278
7
“Kıyı Emniyeti ve Gemi kurtarma İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nden (KEGKİ)
alınan 16.5.2006 tarih ve 3999 sayılı yazıda 20.5.1999 tarihli Sözleşme ve eki
5.7.2001 tarihli tutanak kapsamında halen hizmet veren mevcut römorkörlere
ilaveten Şirketimiz emrine amade kılınan voit tipi yüksek makine güçlü Kurtarma-3
ve Kurtarma-4 römorkörlerinin yüksek işletme maliyetleri nedeniyle liman ve
eskort faaliyetleri ile ilgili olarak yaptıkları hizmetlerin karşılığı olarak tahsil edilen
ücretin yakıt, personel ve diğer amortisman giderlerini karşılamadığı ifade 260
edilerek, mer-i protokol ve tutanakla belirlenen Kuruluş paylarının artırılması
konusunu görüşmek üzere iki şirket temsilcilerinin katılacağı bir toplantı tertip
edilmesi talep edilmiştir.

Gerek söz konusu talep ve gerekse de Denizcilik Müsteşarlığı tarafından
hazırlanan ve eski TDİ tarifesine kıyasla % 50 oranında indirimlerle belirlenen
römorkör hizmet tarifeleri bazında oluşan şirket kayıplarını değerlendirmek üzere
17.5.2006 tarihinde Şirketimizde bir toplantı düzenlenmiş olup söz konusu
toplantıda gerek tarife bazında ve gerekse de diğer bazı idari konularda
uygulamaya yönelik prensip kararların alınmasını teminen taslak bir protokol 270
tanzim edilmiştir.

Anılan protokol çerçevesinde:
1- Filoya yeni katılan Kurtarma-3 ve Kurtarma-4 römorkörlerinin gerek yüksek
işletme maliyetlerinin karşılanması gerekse de Müsteşarlık tarafından % 50
indirimlerle belirlenen römorkör hizmetleri bazında oluşan şirketimiz kayıplarının
kısmen giderilmesi için römorkör tarifesinin yeniden düzenlenmesi
2- TCDD’ ye ait H.Paşa Limanında gemilere verilen Römorkaj hizmetlerinin
yerine getirilmesinde KEGKİ Genel Müdürlüğü’ne ait römorkörlerin Limanın
talebine bağlı doğrudan hizmete tefrikinin TDİ tarafından sağlanması 280
3- KEGKİ talebine bağlı olarak kurtarma yardımına iştirak edecek TDİ
römorkörlerine ilişkin ücretlendirme konusunun yeni protokole derç edilmesi
4- Bundan böyle KEGKİ Genel Müdürlüğü ile yapılacak protokollerin tanziminde
Genel Müdürün yetkilendirilmesi,

hususları uygun mütalaa edilmiştir.

NETİCE ve TEKLİF

1- Müsteşarlık tarafından hazırlanan ve 29.8.2003 tarihinden itibaren de Şirketimiz 290
Limanlarında yürürlüğe konulan Liman Hizmet Tarifesinin geçmiş tarife
uygulamalarına kıyasla % 50 indirimle belirlenmiş olmasının özelikle yüksek
işletme maliyetli römorkör hizmetleri bazında oluşan gerek, şirketimiz kayıplarının
tamamen olmasa bile kısmen giderilmesi ve gerekse de buna bağlı olarak bahse
konu tarife üzerinden pay alan KEGKİ’nin de bu bağlamdaki mağduriyetinin
giderilmesini teminen

06-74/959-278
8
a. Römorkör Hizmetleri Esas Ücret Tarifesinin, kabotaj hattında sefer yapan T.C
bayraklı gemilere uygulanan tarife sütunu hariç diğer sütunlara % 30 oranında
ilaveyle aşağıda gösterildiği şekilde yeniden düzenlenmesi; 300

Römorkör Esas Ücret Tarifesi (ABD Doları)

Kabotaj
Hattında
Çalışan
Gemiler

Yolcu Gemileri
Feribotlar
Transit Yük Gemileri
Ro-Ro Gemileri
Car Carrier Gemileri




Konteyner Gemileri



Diğer Yük Gemileri
0
1000
+
1000
0
1000
Eski
0
1000
Yeni
+
1000
Eski
+
1000
Yeni
0
1000
Eski
0
1000
Yeni
+
1000
Eski
+
1000
Yeni
0
1000
Eski
0
1000
Yeni
+
1000
Eski
+
1000
Yeni
81 17 155 202 27 3 5 215 280 41 54 255 332 48 63

b. İstanbul Ve Çanakkale Boğazlarında KEGKİ römorkörleri ile verilen eskort
hizmetlerinde ücret paylaşımına esas teşkil eden 4.4.6 / Makineli Ve Makinesiz
Deniz Vasıtaları Kirası Esas Ücretleri Tablosu son sütununun aşağıda gösterildiği
şekilde yeniden düzenlenmesi

Makineli ve Makinesiz Deniz Vasıtaları Kirası Esas Ücretleri Tablosu (ABD Doları)
Vasıtanın Gücü
(B.G) Eski Yeni
250 H.P kadar 100 100
500 H.P kadar 200 200
501-799 H.P kadar 300 300
800-2499 H.P kadar 400 400
2500-3999 H.P kadar 600 600
4000-6000 H.P kadar 900 900
6001 H.P ve üzeri 1000 1250
310
2- TCDD’ ye ait H.Paşa Limanında gemilere verilen Römorkaj hizmetlerinin yerine
getirilmesinde KEGKİ Genel Müdürlüğü’ne ait römorkörlerin Limanın talebine
bağlı doğrudan hizmete tefrikinin TDİ tarafından sağlanması

3- KEGKİ talebine bağlı olarak kurtarma yardımına iştirak edecek TDİ
römorkörlerine ilişkin ücretlendirme konusunun yeni protokole derç edilmesi

Bundan böyle KEGKİ Genel Müdürlüğü ile yapılacak protokollerin tanziminde
Genel Müdürün yetkilendirilmesi..”
320




06-74/959-278
9
I.2.9. TDİ Yönetim Kurulu Kararı

TDİ Yönetim Kurulu 13.6.2006 tarih ve 306/30 sayı ile aldığı karar ile Liman
Hizmet Tarifesi’nin Genel Müdürlük teklifi doğrultusunda artırılmasına karar
vermiştir.
330
I.2.10. TDİ Tarafından DTO’ya Gönderilen Yazı

TDİ’nin 15.6.2006 tarihinde Deniz Ticaret Odası’na gönderdiği yazıda özetle, TDİ
Liman Hizmet Tarifesinin 2.1/Römorkör Esas Ücret Tarifesi ile 4.4.6 /Makineli Ve
Makinesiz Deniz Vasıtaları Kirası Esas Ücretleri Tablosunda yapılan ücret
değişikliğinin 15.6.2006 tarihinden itibaren uygulamaya konulacağı bildirilmiştir.

I.2.11. DTO Tarafından TDİ’ ye Gönderilen Yazı

20.6.2006 tarihli söz konusu yazıda TDİ’nin uygulayacağı yeni ücret tarifesinin 340
15.6.2006 tarihinde yayınlanıp aynı gün yürürlüğe girmesinin üyeler tarafından
çok büyük tepkiyle karşılandığı ve aşağıdaki hususların dikkate alınması gerektiği
ifade edilmiştir:

- Yıl ortasında römorkör hizmet ücretlerinin artırılmasının haklı bir sebebi
olamayacağı,
- Armatör şirketlerin bütçelerini bir sene önceden hazırladığı dikkate alındığında,
bütçesi hazırlanmış olan seferlerin masraflarının artması ile bütçelerinin tamamen
sapma gösterdiği,
- Uygulamanın TDİ limanlarına ve Türk denizciliğine karşı büyük bir güvensizlik 350
ortamı yarattığı,
- Bu durumun, armatör şirketlerin Türk limanlarına gelecek yıllarda yapacakları
sefer programlarını negatif etkileyeceği, ülkemiz açısından büyük bir döviz kaybı
yaratacağı,
- Bu tür ücret artırımlarının yılbaşında geçerli olacak şekilde yapılması ve en az 6
ay öncesinden ilan edilmesinin gerektiği.

Yazıda ayrıca, “… Akdeniz çanağındaki ülkeler limanları ile rekabet edebilmek ve
bu ülkelerle hizmetlerin aynı oranda olmasını sağlamak amacıyla, ilan edilen
zamlı tarife duyurusunun iptali hususunda bilgi ve gereğini ivedilikle arz ederiz.” 360
denilmek suretiyle zammın geri alınması talep edilmiştir.

I.2.12. TDİ Tarafından DTO’ya Gönderilen Yazı

TDİ’nin 21.6.2006 tarihinde DTO’ya gönderdiği yazıda özetle; TDİ Liman Hizmet
Tarifesinin 2.1/Römorkör Esas Ücret Tarifesi ile 4.4.6 /Makineli ve Makinesiz
Deniz Vasıtaları Kirası Esas Ücretleri Tablosunda yapılan ücret değişikliğinin
15.7.2006 tarihinden itibaren uygulamaya konulacağı bildirilmiştir.

370
06-74/959-278
10

I.2.13. TDİ Yönetim Kurulu Kararı

TDİ Yönetim Kurulu’nun, 13.7.2006 tarihinde aldığı 309/1 sayılı kararda
“15.7.2006 tarihinden itibaren uygulamaya konulacak olan münhasıran mer-i
liman hizmet tarifesi 2.1/Römorkör Esas Ücretleri Tablosu ücret değişikliğinin;
konunun bir kez daha gözden geçirilerek durum tespitine müteakip, römorköre
ilişkin maliyetler de göz önüne alınarak ileri bir tarihte yürürlüğe konulmak üzere
Genel Müdür’ün yetkilendirilmesine” ifadeleri bulunmaktadır.
380
I.2.14. TDİ Tarafından DTO’ya Gönderilen Yazı

TDİ Limanlar Dairesi Başkanlığı’nın 14.7.2006 tarih ve 2302 sayı ile gönderdiği
yazıda, daha önce 15.7.2006 tarihinden itibaren uygulamaya gireceği bildirilen
2.1/Römorkör Esas Ücret Tarifesi’ndeki değişikliğin, konunun bir kez daha gözden
geçirilerek durum tespitini müteakip ileri bir tarihte yürürlüğe konulacağı
bildirilmiştir.

I.2.15. DTO Tarafından Üyelere Gönderilen Yazı
390
DTO tarafından üyelerine gönderilen 17.7.2006 tarihli sirkülerde, TDİ’nin
14.7.2006 tarih ve 2302 sayı ile DTO’ya gönderdiği yazıya atıf yaparak özetle TDİ
Liman Hizmet Tarifesinin 2.1/Römorkör Esas Ücret Tarifesi ile 4.4.6 /Makineli Ve
Makinesiz Deniz Vasıtaları Kirası Esas Ücretleri Tablosunda yapılan ücret
değişikliğinin konunun bir kez daha gözden geçirilerek durum tespitini müteakip
ileri bir tarihte yürürlüğe konulacağı bildirilmiştir.

J. GEREKÇE ve HUKUKİ DAYANAK

Şikayet dilekçesinde, römorkör fiyatlarının rekabeti engelleyici şekilde %30’un 400
üzerinde arttığı, TDİ’nin yıl ortasında gerçekleştirdiği ve sebebi anlaşılamayan
zamların rekabeti bozduğu ve özel sektör tekeli yarattığı iddia edilmiş ve gereğinin
yapılması talep edilmiştir.

Şikayet konusu çerçevesinde, öncelikle hakkında önaraştırma yapılan TDi’nin
teşebbüs olup olmadığının değerlendirilmesi gerekir. 10.8.1993 tarih ve 93/4693
sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla özelleştirme kapsamına alınan teşebbüsün ana
sözleşmesi yeniden düzenlenmiş ve 24.11.1994 ve 4046 sayılı Kanun uyarınca
unvanı Türkiye Denizcilik İşletmeleri A.Ş. olmuştur. Aynı Kanun’un 17(e) maddesi
çerçevesinde TDİ kendi tarifelerini belirleme yetkisine sahip bir anonim şirkettir. 410
Bu çerçevede, anılan teşebbüsün bağımsız karar verebilen ve ekonomik bir bütün
teşkil eden bir birim ve dolayısıyla 4054 sayılı Kanun kapsamında teşebbüs
olduğu kanaatine varılmıştır.

4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinde tanımlanan hâkim durumun kötüye
kullanılması eylemi, bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir
bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına veya
başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye
06-74/959-278
11
kullanmasını ifade etmektedir. Bir eylemin hâkim durumun kötüye kullanılması
olarak tanımlanabilmesi için ilgili pazarda faaliyet gösteren teşebbüsün hem 420
hâkim durumda bulunması, hem de bu hâkim durumunu pazardaki davranışlarıyla
kötüye kullanması gerekmektedir. Kanunda örneklenen kötüye kullanma
eylemlerinin yanı sıra girişleri engelleme veya rakipleri zor durumda bırakma, mal
vermeyi kesme, tekelden temin yükümlülüğü koyma, ayrımcılık, indirim sistemleri,
bir pazardaki hâkim durumun başka bir pazarda kötüye kullanılması, zorunlu
unsurun verilmemesi, fiyatlar yoluyla kötüye kullanma gibi eylemler de kötüye
kullanma eylemleridir. Kötüye kullanma, dışlayıcı ve sömürücü eylemleri
içermektedir. Dışlayıcı kötüye kullanma halleri, hâkim durumdaki firmanın
rakiplerinin rekabetçi konumlarını zayıflatmayı veya onları tamamen piyasa dışına
itmeyi amaçlamaktadır ve genellikle yıkıcı fiyat, mal vermeyi reddetme, bağlama 430
gibi türleri görülmektedir. Sömürücü kötüye kullanma halleri ise, hâkim durumdaki
firmanın tüketici refahına zarar vermek üzere pazar gücünü kullanması ve
pazardaki avantajlarından bu yönde yararlanmasıdır. Aşırı fiyatlama, üretimin
veya teknik gelişmenin kısıtlanması sömürücü kötüye kullanma halleri olarak
ortaya çıkmaktadır. Aşırı fiyatlama genel olarak, piyasa gücünün kullanılması
sonucunda fiyatların rekabetçi seviyenin üzerine çıkmasıdır. Aslında aşırı
fiyatlama ekonomik refahı tamamen azaltmasa da refahın dağılımını
etkilemektedir. Aşırı fiyat kaynaklı rekabet ihlalleri daha çok rekabet koşullarının
bulunmadığı, piyasanın kendi kendini düzeltemediği, aşırı fiyatlandırmanın yeni
girişleri teşvik etmediği, giriş engellerinin bulunduğu piyasalarda görülmektedir. 440

Denizcilik Müsteşarlığının 1.8.2003 tarihinde yayımladığı limanlar için Römorkaj
Ücret Tarifesi halen yürürlüktedir. Burada ilan edilen fiyatlar üst limiti oluşturmakta
olup, hizmet veren kuruluşlar Ulaştırma Bakanlığı’na bilgi vermek kaydıyla daha
düşük ücret belirleyebilmektedir. Söz konusu tarifeler limanlarda faaliyet gösteren
hem özel sektör hem de kamu kuruluşlarını bağlamaktadır. İlgili Müsteşarlığın
tarifelere uymayan kuruluşlara karşı yaptırımı hizmeti durdurma veya izni iptal
etme şeklinde gerçekleşmektedir.

Denizcilik Müsteşarlığı tarafından 28.1.1998 tarih ve 23244 sayılı Resmi 450
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri
Yönetmeliği’nin 10. maddesi birinci fıkrasında, İdare tarafından tanımı 4.
maddenin (c) bendinde yapılmış olan her bir kılavuzluk/römorkaj teşkilatı bölgesi
sınırları içinde yalnız bir kılavuzluk/römorkaj teşkilatına izin verildiği
belirtilmektedir. Buna göre, her bir kılavuzluk/römorkaj teşkilatı bölgesi ilgili
yönetmelikçe tanımlanmıştır ve Yönetmeliğin 10. maddesi uyarınca TDİ İstanbul
limanı ve boğazında römorkaj hizmetlerini veren tek teşebbüstür. Bu durumda
TDİ, İstanbul boğazı ve limanında verdiği römorkaj hizmetleriyle, bu pazarda
hâkim durumdadır. TDİ römorkaj hizmetlerini verirken, kendi römorkörlerinin yanı
sıra, KEGKİ ile imzaladığı protokol çerçevesinde söz konusu kuruluşun 460
römorkörlerini gelir paylaşımı esasına göre kullanmaktadır. Geçtiğimiz yıllarda,
TDİ tarife üzerinden tahsil edilen ücretin önce %60’ını, daha sonra %72’sini
KEGKİ’ye ödemiştir. Ancak KEGKİ’nin söz konusu oranların giderlerini
karşılamadığını belirterek paylaşımda değişiklik talep etmesi üzerine iki kurum
arasındaki protokol 18.5.2006 tarihinde tadil edilmiş ve bazı hizmetlerde gelir
06-74/959-278
12
paylaşımı %90 KEGKİ, %10 TDİ olacak şekilde düzenlenmiştir. Değişen protokol
şartları çerçevesinde, fiyat artışı Yönetim Kurulu tarafından 13.6.2006 tarihinde
karara bağlanmıştır. Fiyat artışı DTO’ya TDİ tarafından 15.6.2006’da duyurulmuş
ve uygulamanın aynı gün yürürlüğe gireceği bildirilmiştir. DTO üyelerinin söz
konusu fiyat artışını tepkiyle karşılamaları üzerine, artışın uygulanması önce 470
15.7.2006 tarihine ertelemiştir. TDİ Yönetim Kurulu 13.7.2006 tarih, 309/1 sayılı
kararla da, ücret değişikliğine ilişkin konunun bir daha gözden geçirilmesine ve
fiyat artışının ileri bir tarihte yürürlüğe konmak üzere Genel Müdür’ün
yetkilendirilmesine karar vermiştir. Söz konusu yazı 14.7.2006 tarihinde DTO’ya
bildirilmiştir. Dolayısıyla şikâyete konu TDİ’nin fiyat artış kararı yürürlüğe girmeden
ortadan kalkmıştır.

K. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Türkiye Denizcilik 480
İşletmeleri A.Ş. tarafından, İstanbul limanı ve boğazında römorkaj hizmetlerinde
fiyat artışı yapılmasına yönelik kararın uygulanmaması ve geri alınması nedeniyle
bu teşebbüs hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikâyetin reddine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy