Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2014-4-17 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 14-16/296-127
Karar Tarihi : 30.04.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN,
B. RAPORTÖRLER: Dr. Ali Fuat KOÇ, Kasım ŞENGÜL, Abdurrahman TEPELİ
C. BİLDİRİMDE
BULUNANLAR : Türkiye Garanti Bankası A.Ş.
Nispetiye Mah. Aytar Cad. No:2 34340 Levent Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Türkiye Garanti Bankası A.Ş. ile Tekstil Bankası A.Ş. arasında
akdedilen Bonus Kredi Kartı Program Paylaşımı Sözleşmesine menfi tespit belgesi
verilmesi / muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 11.03.2014 tarihinde giren başvuru üzerine
düzenlenen 17.04.2014 tarih ve 2014-4-17/MM sayılı Muafiyet/Menfi Tespit Ön İnceleme
raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirimi yapılan Bonus Kredi Kartı Program
Paylaşımı Sözleşmesi (Sözleşme)’ne 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 5. maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde muafiyet tanınmasında sakınca
bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. İlgili Pazar
(4) Bildirimin konusu dikkate alınarak, ilgili ürün pazarları “çok markalı kredi kartı ihracı pazarı
(issuing)” ve “üye işyeri edinme pazarı (acquiring)”; ilgili coğrafi pazar ise "Türkiye" olarak
belirlenmiştir.
G.2. Bildirimin Konusu
(5) Bildirim Formu’nda yer alan ifadelere göre, Sözleşme ile Türkiye Garanti Bankası A.Ş.
(GARANTİ)’nin uluslararası kart kuruluşları ile imzalamış olduğu lisans sözleşmeleri
çerçevesinde çıkartmakta olduğu ve işyerlerinden taksitli mal ve hizmet satın alma,
alışverişlerde para yerine kullanılabilen ödül (bonus) kazanma, kazanılan bonusları
uygulamaya dahil işyerlerinde mal ve hizmet satın almak için kullanma imkanları tanıyan,
GARANTİ tarafından kurulan ve işletilen Bonus Kredi Kartı programının ve bu programın
parçalarının, Tekstil Bankası A.Ş. (TEKSTİLBANK) tarafından da kullanılabilmesi ve bu
kullanım esnasında tarafların hak ve yükümlülüklerinin, uygulama esaslarının, hizmet
standartlarının belirlenmesi amaçlanmaktadır.
(6) İlgili formda, Sözleşme’ye konu uygulamanın, GARANTİ’nin kurmuş olduğu ve 9 üyesi
bulunan Bonus Kredi Kartı Platformu’na TEKSTİLBANK’ın da dâhil edilmesi amacını
taşıdığı, bu amaç doğrultusunda Sözleşme’de söz konusu programın bütünlüğünün
sağlanması ve GARANTİ’nin bugüne kadar oluşturduğu marka standartları ve teknik
standartların korunması ve kart hamillerine verilecek hizmetin asgari seviyesinin
belirlenmesi amacıyla birtakım ilkelerin düzenlendiği belirtilmiştir. Ayrıca bu
düzenlemelerin tarafların ticari özgürlüklerini kısıtlamadığı, tarafların Bonus Kredi Kartı
Programı’nın işletimi ile ilgili olarak alacakları kararların ve yapacakları uygulamaların, her
bir tarafa ait Bonus Kart hamilleri arasında ayrım yapılmaması, özellikle tüketici yararı ve
mevcut marka standartları ile teknik standartların korunması amacıyla belli standartlara
14-16/296-127
2/4
bağlama amacını taşıdığı ifade edilmiştir.
G.3. Değerlendirme
G.3.1. Menfi Tespit Değerlendirmesi
(7) Aynı piyasada faaliyet gösteren, birbirine rakip iki teşebbüsün aralarında yaptığı bildirime
konu Sözleşme’nin kapsamı ve uygulama esaslarını düzenleyen 5. maddesinde yer alan;
TEKSTİLBANK tarafından Bonus Kredi Kartı hamillerine yönelik yapılacak kampanyalar,
reklam ve tanıtım faaliyetleri ile verilecek bonus oranlarına kısıtlamalar getirilmesi; ayrıca
kart uygulamaları, müşterilere verilecek bonuslar ve sağlanacak avantajların sahip
olacağı özelliklerin tespit edilmesinin rekabeti sınırlayıcı nitelikte olduğu görülmektedir. Bu
nedenlerle ilgili Sözleşme’nin 4054 sayılı Kanun’un 4. madde yasağına tabi olacağı;
dolayısıyla bildirime konu Sözleşme’ye 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde
menfi tespit belgesi verilmesinin mümkün olamayacağı kanaatine varılmıştır.
G.3.2. Grup Muafiyeti Değerlendirmesi
(8) 2002/2 Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin “Kapsam” başlıklı 2.
maddesinde, “Rakip teşebbüsler arasında yapılan dikey anlaşmalar, bu Tebliğ ile tanınan
muafiyetten yararlanamaz…” hükmü bulunmaktadır.
(9) GARANTİ ve TEKSTİLBANK; bankacılık hizmetleri ve inceleme konusu bakımından ilgili
ürün pazarları olarak belirlenen çok markalı kredi kartları ihracı ve üye işyeri edinme
pazarlarında birbirlerine rakip olduklarından, Sözleşme’nin anılan Tebliğ kapsamında
grup muafiyetinden yararlanması mümkün değildir.
G.3.3. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
(10) Menfi tespit belgesi alamayan ve 2002/2 sayılı Tebliğ’in sağladığı muafiyetten de
yararlanamadığı tespit edilen Sözleşme’ye bireysel muafiyet tanınabilmesi için
Sözleşme’nin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde öngörülen iki olumlu iki olumsuz
koşulu birlikte sağlaması gerekmektedir. Aşağıda, bu koşullar kapsamında değerlendirme
yapılmıştır:
a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması
(11) Dosya konusu Sözleşme ile çok markalı kredi kartlarına yönelik üye işyeri edinme
pazarında kapalı ağ olarak faaliyet gösteren Bonus üye işyeri ağı TEKSTİLBANK’ın kredi
kartı kullanıcılarının kullanımına açılmıştır. Bu yolla TEKSTİLBANK yeni bir yaygın üye
işyeri ağı oluşturmaya gerek kalmaksızın Platform Bankaları’nın oluşturduğu mevcut üye
işyeri ağında ihraç ettiği kartları kullandırma imkânına sahip olacaktır. TEKSTİLBANK
böylelikle yeni üye işyeri anlaşmaları yapmasa dahi mevcut üye işyeri ağından
faydalanarak güçlü bir marka ile beraber çok markalı kredi kartları piyasasındaki pazar
payını artırma imkânına kavuşacaktır. Bunun yanı sıra genişleyen üye işyeri ağı
sayesinde daha kolay müşteri çekebilecek ve üye işyeri pazarındaki cirosunun yanı sıra
kart kullanıcılarından elde ettiği ciroyu da artırabilecektir.
(12) Diğer yandan, sözleşmeye taraf bankaların program kullanımına yönelik söz konusu
Sözleşme dolaylı olarak çok markalı kredi kartları hizmetinin sunulmasında gelişme ve
iyileşme sağlanması amacına da hizmet etmektedir. TEKSTİLBANK altyapı yatırımlarını
artırmak yerine Bonus’un mevcut geniş ağından faydalanabilecek; yeni POS terminali
yatırım, bakım ve onarım maliyeti üstlenmeyecek, bu terminallerin yönetimi için gerekli
insan kaynağı maliyetine maruz kalmayacak ve mevcut ağa isterse yeni üye işyerleri
eklemek suretiyle faaliyet gösterecektir. Bu anlamda Sözleşme ile birlikte bir bakıma
TEKSTİLBANK’ın ölçek ekonomisinden faydalanması söz konusu olacaktır. Bunun yanı
sıra güçlü bir marka yaratmanın gerektirdiği reklam, müşteri memnuniyeti, ilişki yönetimi
yatırımlarından çok büyük ölçüde tasarruf sağlayacaktır. Böylece TEKSTİLBANK
müşterileri açısından bankacılık hizmetlerinin önemli parçalarından biri olan kredi kartları
pazarında hizmet alımında iyileşme sağlanması söz konusu olacaktır.
14-16/296-127
3/4
(13) Ayrı POS cihazı yerleştirilmesi bankalar açısından maliyeti artıran bir unsur olduğu gibi,
bu maliyetin takas komisyonuna yansıtılması sonucunda ekonominin geneline de bir
maliyet yüklenmektedir. Zira bankaların POS cihazı yerleştirmek için katlandıkları
maliyetleri bankalar arası işlemlerde uygulanacak takas komisyonuna yansıttıkları
bilinmektedir. İhraççı banka tarafından kabulcü bankadan alınan takas komisyonu
kabulcünün bunu üye işyerine; üye işyerinin de bunu fiyatlar yoluyla tüketiciye
yansıtmasıyla ekonominin bütünü açısından bir maliyet haline gelmektedir. Söz konusu
işbirliği bu anlamda taraf bankalara bir maliyet avantajı sunacak ve bankaların
kaynaklarını daha etkin bir şekilde kullanmalarına olanak tanıyacaktır.
b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması
(14) İncelenen dosya bakımından, tüketici yararı açısından ilk olarak TEKSTİLBANK
müşterilerinin durumunda meydana gelebilecek olası değişmeler değerlendirilmelidir. Bu
bağlamda incelemeye konu anlaşma vasıtasıyla kredi kartları pazarında TEKSTİLBANK
kredi kartı hamillerinin çok markalı kredi kartı hizmetinin sağladığı avantajlardan
yararlanması yoluyla tüketicilerin güvenli hizmet almaları ve yaygın bir üye işyeri ağına
sahip olan Bonus’un sağladığı ödül/puan uygulamasından faydalanmaları sağlanmış
olmaktadır. Bu açıdan, TEKSTİLBANK müşterilerinin Türkiye’nin en yaygın üye işyeri
ağlarından birine dâhil olarak alışveriş yapma imkanına sahip olmaları tüketici yararı
açısından dikkate değer bir husustur.
(15) Bunun yanı sıra, TEKSTİLBANK Sözleşme ile sağladığı yatırım, maliyet, fiyat, insan
kaynağı avantajlarını daha iyi hizmet sunabilmek için diğer hizmetlere ayırabilecek ve kart
hamilleri bundan etkin hizmet almak ve bu hizmeti, düşen maliyetler sayesinde ucuza
almak imkanına sahip olabilecektir. Ayrıca TEKSTİLBANK müşterileri için ürün çeşitliliği
artacak, ürüne daha kolay ulaşabilme imkanı sağlanabilecektir.
(16) Diğer taraftan, kredi kartı pazarı çift taraflı pazar özelliğindedir ve bu pazarlarda bir arz
edici tarafından sunulan aynı ürüne karşı birbirini etkileyen iki farklı talep söz konusudur.
Bunlardan ilki kart kullanıcının talebi, ikincisi ise üye işyerinin talebidir. Kart kullanıcıları
bakımından kredi kartı ne kadar çok üye işyerine sahipse karta olan talep o oranda
artmaktadır. Aynı şekilde bir kredi kartı ne çok tüketici tarafından kullanılmaktaysa üye
işyerlerinin o kredi kartının POS’unu yerleştirmek konusundaki saikleri artacaktır. Kart
kullanıcıları ve üye işyerleri arasındaki bu pozitif dışsallık nedeniyle, tüketici boyutundaki
bir fayda artışının diğer bir tüketici grubu olan üye işyerine yansıması söz konusudur.
Dolayısıyla birleşme ile gelen pazar payı artışıyla daha fazla tüketicinin fayda görmesi
muafiyetin ilgili şartının karşılanması açısından önemlidir.
c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması
(17) Söz konusu Sözleşme ile taraflara, Bonus programının bütünlüğünün ve “Bonus” markası
ile verilen hizmetin standardının korunması amacıyla, tarafların kendi programlarına üye
olan program üyeleri, kart hamilleri ve kart uygulamalarına getirilmiş olanlar hariç olmak
üzere, kredi kartı ve üye işyeri pazarlamasında bir sınırlama getirilmemektedir.
(18) Öte yandan, dosya mevcudu bilgilerden TEKSTİLBANK’ın pazar payının ihmal edilebilir
düzeyde olduğu görülmektedir. Buna göre bildirime konu işlem ile GARANTİ’nin ilgili
pazarlardaki payları değişmeyeceğinden, ilgili pazarın önemli bir bölümünde rekabet
ortadan kalkmayacaktır.
(19) İlgili pazarda benzer anlaşmalar 2002 yılından beri yapılmakta olup, hâlihazırda
pazardaki rekabet, irili ufaklı bankaların birbirleriyle olan rekabetinden çıkıp, pazarda öne
çıkan World, Bonus, Axess, Advantage, Maximum gibi kart sistemleri arasındaki rekabete
dönüşme sürecini tamamlamaktadır. Küçük ölçekli bankalar ise bu tür anlaşmalar
sayesinde sürece dâhil olmak imkanına kavuşmaktadır. Kurulumuz tarafından her zaman
mercek altına alınması ve sonlandırılması mümkün olan bu tür geçici anlaşmaların bir
diğer olumlu etkisi ise, eskiden büyük bankaların tayin ettiği rekabet şartlarında pazarda
tutunmaya çalışan küçük ölçekli bankaların, anılan süreçte kart sayılarını ve üye
14-16/296-127
4/4
işyerlerini artırarak güçlenme imkanı bulacak olmasıdır.
(20) Sonuç olarak bildirime konu anlaşma sonucunda ilgili pazarın önemli bir bölümünde
rekabetin ortadan kalkmayacağı ve muafiyetin bu koşulunun sağlandığı
değerlendirmesine ulaşılmıştır.
d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan
fazla sınırlanmaması
(21) Bildirimde Formu’na göre, Sözleşme ile amaçlanan teşebbüslerin üye işyeri ve kart
kullanıcılarının sayısını artırmak ve bu yolla rakipler ile daha etkin rekabet edebilmektir.
Anılan Sözleşme’nin bu doğrultuda hazırlandığı ve rekabeti zorunlu olandan fazla
kısıtlayıcı herhangi bir hükme yer verilmediği anlaşılmaktadır.
(22) Bunun yanı sıra bildirimde, Sözleşme’de yer alan uygulama esasları, hizmet standartları,
iletişim ve marka standartlarına ilişkin hükümlerin GARANTİ’nin marka imajının
korunması amacıyla kaleme alındığı, bu hükümlerde yer alan kısıtlamaların ortaya çıkan
yararla kıyaslandığında, Sözleşme’nin rekabetin zorunlu olandan fazla kısıtlanmadığı
sonucuna ulaşılacağı ifade edilmiştir.
(23) Diğer taraftan kredi kartları pazarında tüketicilerin birden fazla karta sahip oldukları ve
taksit oranı ve ödüller açısından en uygun bankanın kredi kartını kullanabildikleri
belirtilmiş, bu nedenle rekabetçi yapıya sahip pazarda tüketiciye sağlanan hizmet, iletişim
ve marka standartlarının korunmasının büyük önem arz ettiği ifade edilmiştir. Bunun yanı
sıra, Sözleşme’de tarafların Bonus Kredi Kartı Programı dışında, müşterilerine
sunabilecekleri diğer özel avantajlar konusunda herhangi bir kısıtlamanın bulunmadığı
vurgulanmıştır.
(24) Bu çerçevede söz konusu sözleşmelerde yer alan kısıtlamaların rekabeti zorunlu olandan
fazla sınırlamadığı görülmektedir.
(25) Sonuç olarak, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde belirtilen koşulları sağlayan bildirime
konu Sözleşme’ye muafiyet tanınması gerektiği kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
(26) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1) Türkiye Garanti Bankası A.Ş. ile Tekstil Bankası A.Ş. arasında 30.04.2012 tarihinde
akdedilen “Bonus Kredi Kartı Program Paylaşımı Sözleşmesi”ne rekabeti kısıtlayıcı çeşitli
hükümler içermesi nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
2) Söz konusu sözleşmenin rakip teşebbüsler arasında yapılması nedeniyle 2002/2 sayılı
Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden
yararlanamadığına,
3) Türkiye Garanti Bankası A.Ş. ile Tekstil Bankası A.Ş. arasında akdedilen “Bonus Kredi
Kartı Program Paylaşımı Sözleşmesi”ne 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci
fıkrasında sayılan şartların tamamını karşılaması nedeniyle bireysel muafiyet tanınmasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy