Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-4-222 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 12-38/1097-355
Karar Tarihi : 18.07.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖR : Canan İÇEL
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Türkiye Garanti Bankası A.Ş.
Levent Nispetiye Mah. Aytar Cad. No:2 34340 Beşiktaş/İstanbul
- Denizbank A.Ş.
Büyükdere Cad. No:106 Esentepe/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Türkiye Garanti Bankası A.Ş. ve Denizbank A.Ş. arasında
29.12.2011 tarihinde imzalanan Paracard Program Paylaşım Sözleşmesi'ne menfi
tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 30.05.2012 tarih ve 4570 sayı ile giren
başvuru üzerine düzenlenen 02.07.2012 ve 2012-4-222/Öİ sayılı Muafiyet Ön İnceleme
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, başvuruya ilişkin olarak, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde muafiyet tanınabileceği
görüşüne yer verilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. İlgili Pazar
(4) Bildirimi gerçekleştiren teşebbüslerin faaliyet alanları dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı
“banka kartı çıkarma pazarı”; ilgili coğrafi pazar ise “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
G.2. Bildirime Konu Sözleşme
(5) Türkiye Garanti Bankası A.Ş. (Garanti) ile Denizbank A.Ş. (Denizbank) arasında
29.12.2011 tarihinde Paracard Program Paylaşım Sözleşmesi (Sözleşme) imzalanmıştır.
Sözleşme uyarınca Denizbank halen çıkarmakta olduğu banka kartlarının yanı sıra
“Paracard” ismi ile de banka kartı çıkarabilecektir. Bu şekilde Denizbank Paracard
hamilleri Garanti’nin oluşturduğu ağ içerisindeki işyerlerinden banka kartı olan Paracard
ile yaptıkları alışverişlerde ödül kazanma ve bu ağ içerisindeki işyerlerinde bu ödülleri
harcama imkânına sahip olabileceklerdir. Bildirime konu sözleşme ile Garanti’nin
çıkarmakta olduğu, bağlı bulunduğu hesaptan para çekme ile işyerlerinden yapılan
alışverişlerinden ödül (Bonus) kazanma, kazanılan Bonusları Garanti ile Bonus Program
Ortaklığı veya Taksitli İşlem Sözleşmesi imzalamış işyerlerinde mal ve/veya hizmet satın
almak için kullanma imkanları tanıyan banka kartı sisteminin Denizbank tarafından da
kullanılabilmesi ve bu kullanım esnasında tarafların hak ve yükümlülüklerinin uygulama
esaslarının hizmet standartlarının belirlenmesi amaçlanmaktadır.
G.3. Değerlendirme
G.3.1. Menfi Tespit ve Grup Muafiyeti Değerlendirmesi
(6) 4054 sayılı Kanun’un uygulaması bakımından teşebbüs niteliğini haiz Garanti ile
Denizbank, bankacılık hizmetleri ve inceleme konusu bakımından ilgili ürün pazarı
olarak belirlenen banka kartı çıkarma pazarında birbirlerine rakip durumdadırlar. Öte
yandan, Sözleşme’nin 5.2., 5.3.1., 5.3.4. ve 5.3.5. maddeleri rekabeti kısıtlayıcı
niteliktedir. Dolayısıyla, söz konusu Sözleşme’ye Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde
menfi tespit belgesi verilmesi mümkün değildir. Ayrıca, bu nitelikteki bir anlaşma grup
muafiyeti tebliğlerinin kapsamına da girmemektedir.
G.3.2. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
- Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması
(7) Bu işbirliği ile Denizbank, yeni bir yaygın üye işyeri ağı oluşturmaya gerek kalmadan
Garanti’nin oluşturduğu üye işyeri ağından yararlanabilecek ve Denizbank Paracard’lar
bu işyerlerinde ödül kazandırabilecek/kullandırabilecektir. Buna ek olarak söz konusu
ağın oluşturulması için gereken POS terminali yatırım, bakım, onarım maliyeti1 ve bu
terminallerin yönetimi için gerekli, insan kaynağı maliyetine katlanmak zorunda
kalmayacaktır. Ayrıca, POS terminallerinin gerektirdiği POS rulosu, telefon hattı
kiralaması veya POS terminallerinin hızlı ve etkin çalışması için gerekli veri hattı
kurulumu ve işletimi masrafları ile işlemlerin şifreli yapılması için gerekli PIN PAD
maliyetleri ile karşı karşıya kalmayacaktır. Denizbank tüm bunların yanı sıra güçlü bir
marka yaratmanın gerektirdiği reklam, müşteri memnuniyeti, ilişki yönetimi
yatırımlarından çok büyük ölçüde tasarruf sağlayacaktır. Son olarak, alt yapının
geliştirilmesini amaçlayan AR-GE faaliyetlerinin gerektirdiği zaman ve emek sarfına
katlanmadan kendi banka kartı hamillerine Garanti Paracard hamillerinin sahip olduğu
taksit ve ödül avantajlarını sunma imkanı verecektir. Sonuçta, bildirime konu
Sözleşme’nin bu koşulu sağladığı değerlendirilmektedir.
- Tüketicinin bundan yarar sağlaması
(8) Dosya konusu Sözleşme ile birlikte, Denizbank’ın mevcut ve potansiyel müşterileri
Garanti’nin oluşturduğu ülkenin en geniş üye işyeri ağlarından birine girerek, Garanti’nin
kendi banka kartı hamillerine sağladığı para yerine geçen Bonus kazanma ve harcama
imkanından yararlanabileceklerdir. Buna ek olarak, banka kartı tüketiciler tarafından
genellikle hesaplara erişim ve bankacılık işlemlerini yapma amacıyla kullanılmaktadır.
Banka kartına ödül kazandırma ve ödül harcama gibi ilave fonksiyonların eklenmesi
halinde, harcamalarında nakit kullanmayı tercih eden tüketiciler nakit yerine banka kartı
kullanmayı tercih edecektir. Bu bir taraftan tüketiciye yarar sağlarken diğer taraftan
nakitle yapılan harcamaların kayıt altına alınmasını sağlayacaktır. Ayrıca nakit kullanma
alışkanlığına sahip tüketiciler nakdin getirdiği kayıp/çalıntı riskini de bertaraf ederek
daha güvenli alışveriş yapma imkanına sahip olacaklardır. Öte yandan, Denizbank bu
Sözleşme ile sağladığı maliyet, fiyat, insan kaynağı avantajlarını daha iyi hizmet
1 (…..)
sunabilmek için halen vermekte olduğu diğer hizmetlere ayırabilecek veya yeni hizmetler
geliştirebilecek, dolayısı ile kart hamilleri bundan etkin hizmet almak ve bu hizmeti düşen
maliyetler nedeni ile ucuza almak gibi olumlu etkileneceklerdir. Ayrıca Denizbank
müşterileri ürün çeşitliliğine kavuşacak, ürüne daha kolay ulaşabilecek ve malın arzında
devamlılık sağlanacaktır. Dolayısıyla Sözleşme ile daha fazla tüketicinin fayda göreceği
anlaşılmış olup, ilgili şart sağlanmaktadır.
- İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması
(9) Taraflar arasında imzalanan Sözleşme’de tarafların Paracard Programı’nın işletimi ile
ilgili olarak yapacakları uygulamaları belirli bir standarda bağlamaya çalıştıkları
düzenlemeler mevcuttur. Bu tür düzenlemelerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde
belirtilen şekilde rekabeti sınırlayıcı bir nitelik taşıdığı açıktır. Söz konusu düzenlemelere
yer verilmiş olmasının nedeni, yetkililerce Garanti’nin bugüne kadar oluşturduğu marka
imajı ve teknik standartların korunması olarak açıklanmaktadır. Buna göre, Paracard
Programı’na katılan diğer bankaların müşterilerine Garanti’den daha avantajlı şekilde
banka kartı sunmaları halinde Garanti’nin bu tür işbirliğine gitme motivasyonu ortadan
kalkacaktır. Esasen, 4054 sayılı Kanun açısından bir muafiyet incelemesi yapılırken bu
tür kısıtlamaların piyasadaki rekabeti ne ölçüde etkilediğine bakılması gerekmektedir. Bu
çerçevede, Garanti’nin kart cirosu ve kart sayısı bakımından sırasıyla (…..) ve (…..);
Denizbank’ın ise (…..) ve (…..) olan pazar paylarına bakıldığında tarafların pazar
paylarının piyasada önemli bir yoğunlaşma oluşmasına izin verecek seviyede olmadığı
görülmektedir. Sonuç olarak, bildirime konu anlaşma sonucunda ilgili pazarın önemli bir
bölümünde rekabetin ortadan kalkmayacağı ve muafiyetin bu koşulunun sağlandığı
anlaşılmıştır.
- Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla
sınırlanmaması
(10) Bireysel muafiyet tanınabilmesi için geren diğer şartları sağlayan bildirim konusu
Sözleşme’nin getirdiği işbirliği ile elde edilen ekonomik iyileşme ve tüketici faydaları göz
önüne alındığında; hizmet standartları, iletişim ve marka standartları konusunda yer alan
hükümlerin Garanti’nin yıllardır zaman, emek ve para harcayarak ortaya çıkarttığı marka
imajının korunması amacı ile konulduğu; bu çerçevede, ortaya çıkan yarar ile
kıyaslandığında, düzenlemelerde yer alan kısıtlamaların rekabeti zorunlu olandan daha
fazla kısıtlamadığı kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
(11) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Türkiye Garanti Bankası A.Ş. ile Denizbank A.Ş. arasında 29.12.2011 tarihinde
imzalanan Paracard Program Paylaşım Sözleşmesi'ne 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi
çerçevesinde menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
2. Paracard Program Paylaşım Sözleşmesine taraf teşebbüslerin rakip teşebbüsler
olmaları nedeniyle, söz konusu Sözleşmesi'nin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin
Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlanamayacağına,
3. Bununla birlikte, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan şartların tamamını
karşılaması nedeniyle, bildirim konusu sözleşmeye bireysel muafiyet tanınmasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy