Türkiye Garanti Bankası A.Ş.’nin proje finansmanı pazarındaki gücünü ihtiyari sigorta pazarında kötüye kullandığı iddiası - Karar Sayı 18-13/240-119

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2017-4-85 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 18-13/240-119
Karar Tarihi :03.05.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN
Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR, Cemal Ökmen YÜCEL, Hatice CESUR,
Damla YAZ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı Sigorta Denetleme Kurulu
İnönü Bulv. No:36 Kat:8 Emek 06510 Ankara
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Türkiye Garanti Bankası A.Ş.
Levent Nispetiye Mah. Aytar Cad. No:2 Beşiktaş 34340
İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Türkiye Garanti Bankası A.Ş.’nin proje finansmanı
pazarındaki gücünü ihtiyari sigorta pazarında kötüye kullandığı iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 25.12.2017 tarih ve 9430
sayı ile intikal eden başvuruda; Eureko Sigorta A.Ş. (EUREKO) personelinin etik
olmayan yaklaşımlarla brokerlere bilgi aktarmaları ve brokerler arasında seçim yaparken
yanlı hareket etmeleri, bazı brokerler lehine ve bazı brokerler aleyhine özel çaba içinde
olmaları ve bu amaçla bilgi paylaşmaları, ayrıca EUREKO personelinin yaptıkları iş ve
işlemlerle serbest rekabeti bozacak şekilde piyasa hâkimiyeti kurma çabası içine
girmeleri, Türkiye Garanti Bankası A.Ş. (GARANTİ) ve EUREKO’nun adı geçen banka
kaynaklı ihtiyari plasman1 işlemlerine yönelik reasürans aracılık piyasasında taraf tutma,
yönlendirme, engelleme ve hakim yapı tesis etmeye yönelik davranışlarda bulunmaları
nedeniyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun (4054 sayılı Kanun) ihlal
edildiği ifade edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Söz konusu başvuruya istinaden hazırlanan 26.02.2018 tarih,
2017-4-085/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu Rekabet Kurulunun (Kurul) 08.03.2018 tarihli
toplantısında görüşülmüş ve iddialar hakkında önaraştırma açılmasına 18-07/126-M sayı
ile karar verilmiştir.
(4) Önaraştırma sürecinde Rönesans Reasürans ve Sigorta Brokerlik A.Ş. (RÖNESANS) ve
21.03.2018 tarihinde Howden Sigorta Brokerlığı A.Ş. ve GRC Howden Reasürans
Brokerlığı A.Ş. (HOWDEN) ile görüşülmüştür. Ayrıca, 20.03.2018 tarihinde GARANTİ,
Allianz Sigorta A.Ş. (ALLIANZ), EUREKO, KM Dastur Sigorta ve Reasürans Brokerliği
Ltd. Şti.’de (KM DASTUR); 21.03.2018 tarihinde Axa Sigorta A.Ş. (AXA), Willis Towers
Watsons Sigorta ve Reasürans Brokerlik A.Ş. (WILLIS), Aksigorta A.Ş. (AK), Marsh
Sigorta ve Reasürans Brokerliği A.Ş. (MARSH), SBN Sigorta A.Ş.’de (SBN); 22.03.2018
tarihinde ise Zurich Sigorta A.Ş. (ZURICH) ve Dubai Starr Sigorta A.Ş.’de (DUBAİ)

1 Plasman (Placement), parayı gelir getirici ya da taşınır veya taşınmaz bir mala yatırılmasıdır.
18-13/240-119
2/17

yerinde inceleme ve görüşmeler yapılmış, taraflardan bilgi ve belge talebinde
bulunulmuş, söz konusu bilgi ve belgeler Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(5) Ayrıca Ray Sigorta A.Ş. (RAY), Sompo Japan Sigorta A.Ş. (SOMPO), Orient Sigorta A.Ş.
(ORİENT) ve Ergo Sigorta A.Ş.’den (ERGO) 27.03.2018 tarihinde, Aon Sigorta ve
Reasürans Brokerliği A.Ş. (AON), İntegra Sigorta ve Reasürans Brokerliği A.Ş.
(INTEGRA) ve JLT Sigorta ve Reasürans Brokerliği A.Ş.’den (JLT) 30.03.2018 tarihinde
bilgi talep edilmiş ve ilgili bilgi ve belgeler Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(6) Bunların yanı sıra T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı Sigortacılık Genel
Müdürlüğünden (HAZİNE) ve Türkiye Bankalar Birliğinden (TBB) 03.04.2018 tarihinde
bilgi ve belge talep edilmiştir.
(7) Dosya mevcudu bilgi ve belgeler çerçevesinde hazırlanan 18.04.2018 tarih, 2017-4-
85/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu, 03.05.2018 tarihli Kurul toplantısında ele alınmıştır.
İlgili önaraştırma neticesinde reasürans ve koasürans işlemlerinin özellikleri ve
sektördeki şirketlerce benimsenen uygulamalar bakımından ALLIANZ, EUREKO, AXA,
ZURICH, DUBAİ, AK, ERGO ve SOMPO hakkında 18-13/240-M sayı ile soruşturma
açılmasına karar verilmiştir. Başvuru kapsamında yer alan GARANTİ’nin anlaşmalı
sigorta şirketi EUREKO ile birlikte banka kaynaklı ihtiyari plasman işlemlerine yönelik
ihtiyari sigorta hizmetleri piyasasında hakim durumunu kötüye kullanıp kullanmadığı
iddiaları dolayısıyla GARANTİ hakkında işbu karar alınmıştır.
(8) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; GARANTİ’ye yönelik 4054 sayılı Kanun’un 4.
ve 6. maddesi kapsamındaki ihlal iddialarının reddedilmesi gerektiği sonucuna
ulaşılmıştır.
I. İNCELEME, GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
I.1. Sektöre İlişkin Bilgiler ve İlgili Mevzuat
I.1.1. Sigortacılık Hizmetleri
(9) Ülkemizde sigortacılık faaliyeti uluslararası uygulamalara paralel olarak, ilgili mevzuat
çerçevesinde birden fazla aktörün üstlendiği farklı fonksiyonların icra edilmesiyle
gerçekleşmektedir. Bu aktörler temel olarak sigortalı, sigortacı, sigorta aracısı, reasürans
aracısı ve reasürans şirketi olarak sayılabilecektir. Dosya konusu risk kapasitesi yüksek
olan projelerin ihtiyari sigortalanması işlemlerinde de sigorta şirketi, reasürans şirketi,
broker ve reasürans brokeri gibi çok sayıda aktör rol almakla birlikte, bu tür işlemlerde bir
sigorta şirketi aynı zamanda reasürans şirketi olabilmekte ve bir broker de aynı zamanda
reasürans brokerliği yapabilmektedir. Sigortacılık sektöründe faaliyet gösteren aktörlerin
kendi yasal çerçevesinde özellikleri ve pazarın yapısı hakkında aşağıda bilgi
verilmektedir.
Sigortacı ve Sigorta Ettiren
(10) Bir şeyin veya bir kimsenin herhangi bir yönden ileride karşılaşabileceği parayla
ölçülebilen zararını ödenen prim karşılığında gidermek veya ekonomik açıdan önemsiz
bir duruma getirebilmek amacıyla yapılan iki taraflı bağlantı sözleşmelerinde, bir tarafta
sigorta teminatı veren, ilgili kanun ve mevzuata göre sigortacılık faaliyetinde bulunmaya
yasal olarak yetkili bulunan “sigortacı”, diğer tarafta da tehlikeyle karşı karşıya olan
“sigorta ettiren/sigortalı” bulunmaktadır. Sigortalı; sigortanın bir tarafı olarak, teminat
kapsamındaki tehlikelerden herhangi birinin gerçekleşmesi durumunda, meydana gelen
hasarın tazmini talebinde bulunmaya yasal yetkili olan kişidir. Genellikle sigorta ettiren ile
sigortalı aynı kişi olmakla birlikte, farklı da olabilmektedir. Sigortacının sigortalıyı koruma
18-13/240-119
3/17

yükümlülüğüne karşılık, sigortalının da sözleşme ile saptanan prim adı altındaki bir
meblağı ödeme yükümlülüğü bulunmaktadır.
(11) Ülkemizde sigortacılık sektörünü düzenleyen temel mevzuat 14.06.2007 tarih ve 26552
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’dur
(Sigortacılık Kanunu). Anılan Kanun’un, “Ruhsat” başlığını taşıyan 5. maddesinde sigorta
şirketleri ve reasürans şirketlerinin faaliyete geçebilmek için faaliyet göstermek istedikleri
her bir sigorta branşında HAZİNE’den ruhsat almak zorunda olduğuna ve sigorta
şirketlerinin hayat ve hayat dışı sigorta gruplarından sadece birinde faaliyet
gösterebileceğine yer verilmiştir.
(12) Sigortacılık Kanunu’nun 24. maddesinin birinci fıkrası uyarınca sigorta şirketleri, kamu
kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu olan Türkiye Sigorta Birliği’ne (TSB) giriş aidatını
ödeyerek üye olmak zorundadır. Birliğin 39’u hayat dışı, 18’i hayat ve emeklilik, dördü
hayat ve ikisi reasürans şirketi olmak üzere 63 üyesi aktif olarak faaliyette
bulunmaktadır2.
Reasürans Şirketi
(13) Sigortacılık hizmetinin bir gereği olarak sigorta şirketleri, sigortalarına vermiş oldukları
sigorta güvencesi dolayısıyla üstlenmiş oldukları riskleri ayrıca sigorta güvencesine
almak istemektedirler. Bu işlem sigortanın sigortası anlamında olmak üzere “reasürans”
işlemi olarak adlandırılmaktadır. Sigortacının üstlenmiş olduğu riskin üzerinde tutulduğu
bölümü “konservasyon” olarak adlandırılmaktadır. Konservasyonda tutulmayan kısım ise
reasürans işlemi yoluyla diğer sigorta ve/veya reasürans şirketlerine transfer
edilmektedir.
Sigorta ve Reasürans Aracısı (Acente ve Brokerlar)
(14) Sigortacılık hizmetlerinde sigorta acenteleri ve brokerler aracı olarak faaliyet
gösterebilmektedir. Sigortacılık Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 2. maddesinin birinci
fıkrasının (d) bendinde broker, “Sigorta veya reasürans sözleşmesi yaptırmak isteyenleri
temsil ederek, bu sözleşmelerin yaptırılacağı şirketlerin seçiminde tamamen tarafsız ve
bağımsız davranarak ve teminat almak isteyen kişilerin hak ve menfaatlerini gözeterek
sözleşmelerin akdinden önceki hazırlık çalışmalarını yürütmeyi ve gerektiğinde
sözleşmelerin uygulanmasında veya tazminatın tahsilinde yardımcı olmayı meslek
edinen kişi” olarak tanımlanmaktadır. Anılan maddenin (m) bendinde ise sigorta acentesi,
“Ticarî mümessil, ticarî vekil, satış memuru veya müstahdem gibi tâbi bir sıfatı
olmaksızın bir sözleşmeye dayanarak muayyen bir yer veya bölge içinde daimî bir
surette sigorta şirketlerinin nam ve hesabına sigorta sözleşmelerine aracılık etmeyi veya
bunları sigorta şirketleri adına yapmayı meslek edinen, sözleşmenin akdinden önce
hazırlık çalışmalarını yürüten ve sözleşmenin uygulanması ile tazminatın ödenmesinde
yardımcı olan kişi” olarak tanımlanmaktadır.
I.1.2. Banka Kredileri ve Büyük Risklere İlişkin Sigorta Süreci
(15) Banka kredi çeşitleri arasında yer alan ve ticari ya da kurumsal krediler olarak
adlandırılan finansman modellerine konu olan varlık ve yatırımların sigortalanmasına
ilişkin süreçler benzerdir. Bununla birlikte dosya konusu bakımından özelleşmiş bir
finansman türü olan proje finansman kredisini daha ayrıntılı ele almak gerekmektedir.
Proje finansmanı, ekonomik olarak ayrıştırılabilen yatırım projelerini finanse etmek amacı
ile kaynak sağlayanların kredi geri ödemesi ve sermaye karşılığı hesaplamalarında
projenin yarattığı nakit akışını esas aldıkları geri dönüşsüz veya kısmen geri dönüşlü

2 [] (Erişim Tarihi: 11.04.2018)
18-13/240-119
4/17

finansman kaynağı yaratılması olarak tanımlanabilecektir. Bir başka deyişle, belli bir
büyüklüğün üzerindeki ve genellikle başlangıç aşamasındaki yatırım projelerinin yatırım,
işletim ve diğer maliyetlerini tamamen kendi yaratmış olduğu nakit akışına dayalı olarak
ödemesi esasına dayalı uzun vadeli bir yatırım finansman tekniğidir. İlaveten, proje
finansman kredisi, bir banka veya bir banka liderliğinde olmak üzere birden fazla
bankanın büyük kamu ihaleleri için oluşturulan projeye dayalı olan (baraj, altyapı, otoyol,
demiryolu, enerji santralleri, köprü vb. büyük ölçüde kamu ihalelerine konu olan
yatırımlarda) sendikasyon kredilerine, çeşitli miktarlarda katılarak proje finansmanı
sağlamalarına dayanmaktadır. Proje finansman kredisi ayrıca özelleştirme projelerinde
de kullanılabilmektedir.
(16) Proje finansman kredileri diğer kurumsal/ticari kredilere kıyasla daha özelleşmiş unsurlar
barındırmaktadır. Bu nedenle, proje finansman kredilerinin değerlendirilme süreci ticari
kredilere kıyasla daha uzun ve detaylı bir çalışma gerektirmektedir. Ticari kredilerin
analizinde, ilgili mevzuat kapsamında, kredi talebinde bulunan şirketin geçmiş dönem
finansal tabloları ve bilanço gücü dikkate alınırken; proje finansman kredisinde projenin
gelecekte öngörülen nakit akışları da dikkate alınmaktadır. Daha detaylı olarak ifade
etmek gerekirse proje finansman kredisinin tahsis sürecinde; projenin satış hacmi, satış
fiyatı, giderlerin dağılımı gibi değişkenlerin kredi vadesi boyunca hangi seviyede
olacağına yönelik projeksiyonlar yapılarak, projenin nakit yaratma kapasitesi
değerlendirilmektedir. Ayrıca, proje finansman kredisi doğrudan yatırımın finansmanı
amacıyla tahsis edildiğinden yatırıma ilişkin ödeme dekontu, fatura vb. bilgilerin
sunulması gerekmektedir. Ticari kredilerin kullanım alanına ilişkin genellikle bir sınırlama
bulunmamakla birlikte, genel ihtiyaç için de tahsis edilebilmektedir. Teminat bakımından
da proje finansman kredileri ticari kredilerden farklılaşmaktadır. Keza, proje
finansmanında asıl amaç projenin nakit akışının teminat altına alınmasına
dayandığından proje işlemleri için ayrıca yeni bir şirket kurulmaktadır. Dolayısıyla, ticari
kredi alan birden çok alanda faaliyet gösterebilirken proje finansman kredisi alanın tek
faaliyeti projenin işletilmesidir.
(17) Proje finansmanı için kurulan bu yeni şirkete özel proje şirketi (SPV: Special Purpose
Vehicle) adı verilmektedir. Proje ile ilgili ruhsat, lisans, izin ve imtiyaz sözleşmeleri ile
proje ile ilgili tüm varlıklar bu proje şirketine ait olmak üzere ve proje ile ilgili tüm nakit
akışı da yine bu şirket üzerinden geçecek şekilde bir yapı oluşturulmaktadır. Bu yapı
içinde yer alan her bir parti ise sponsor olarak adlandırılarak, sorumluluklar da yeni
kurulan şirketteki ortaklıkları ile sınırlı olmaktadır. Başka bir ifadeyle projenin yürütülmesi
için kurulan yeni şirkete ortak olan ve sponsor olarak adlandırılan şirketlerin nakit akışları
ile ticari faaliyetleri proje finansman şirketinden ayrıştırılmış olmaktadır.
(18) Proje finansman kredisinin içeriği ve taşıdığı özelliklerin yanında söz konusu projelere
ilişkin sürece de değinmek yerinde olacaktır. Bu kapsamda, proje finansman kredisine
konu projelere ilişkin sürecin genellikle
- Projeyi üstelenecek şirketin belirlenmesi için yapılan ikili görüşmeler ya da ihalenin
gerçekleştirilmesi,
- Projenin gerçekleştirilmesi işini üstlenen şirket ile finansörler arasında (sigorta
mutabakatını da içeren) finansman sözleşmesinin akdedilmesi,
- Projeden doğan risklerin sigorta/reasüre edilmesi,
- Finansman sözleşmesinde öngörülmüşse, sigorta mutabakatı ile
sigorta/reasürans poliçeleri arasındaki uyumluluğun teyit edilmesi,
18-13/240-119
5/17

- Riskin sigorta şirketlerinin üstlenmesi için çok yüksek olması halinde, reasüre
edilmesi
şeklinde işlediği görülmektedir.
(19) Proje finansman kredisinde bankacılık sektörünün ön plana çıkması ve dosya konusunun
banka aracılığıyla gerçekleşen finansmanı içermesi nedeniyle aşağıdaki tabloda3,
bankaların Türkiye’deki proje finansman kredilerinin tahsisindeki 2015-2017 yıllarında altı
aylık dönemler halinde nakdi ve gayrinakdi risk bakiyeleri bakımından pazar paylarına
yer verilmektedir4.


3 Tabloda “DİĞER (26 ŞİRKET)” başlığında; (…..)yer almaktadır. Bu şirketlerin hiç üretiminin olmaması ya
da üretimlerinin toplam proje finansman içerisinde yüzdelik pay olarak yaklaşık “0”a tekabül etmesi
nedeniyle, bu şirketlere tabloda ayrıca yer vermek yerine, bu başlık altında yer verilmiştir.
4 TBB’nin söz konusu verileri altı aylık periyotlarla tutması ve son güncel verilerinin 2017 ilk altı aylık
dönemine ilişkin olması nedeniyle tabloda 2015’in ilk altı ayı ila 2017 ilk altı ayı arasındaki döneme yer
verilmiştir. Bununla birlikte, TBB’de proje finansman kredisi sayısına ilişkin veri bulunmadığından kredi
sayısı bakımından pazar payına yer verilememiştir.
18-13/240-119
6/17

Tablo 2: Türkiye’deki Bankaların Nakdi ve Gayrinakdi Olmak Üzere Toplam Proje Finansmanı İçerisindeki Payı (%, 6 Aylık)
Banka
2015-6 2015-12 2016-6 2016-12 2017-6
Nakdi Gayrinakdi Nakdi Gayrinakdi Nakdi Gayrinakdi Nakdi Gayrinakdi Nakdi Gayrinakdi
Akbank T.A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Bank Pozitif Kredi ve Kalkınma Bankası A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Burgan Bank A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Denizbank A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Fibabanka A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GSD Yatırım Bankası A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HSBC Bank A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
ICBC Turkey Bank A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
ING Bank A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Odea Bank A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
QNB Finansbank A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Şekerbank T.A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Türk Ekonomi Bankası A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GARANTİ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Türkiye Halk Bankası A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Türkiye İş Bankası A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Türkiye Kalkınma Bankası A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Türkiye Sınai Kalkınma Bankası A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
DİĞER (26 BANKA) ~0,0 ~0,0 ~0,0 ~0,0 ~0,0 ~0,0 ~0,0 ~0,0 ~0,0 ~0,0
Türkiye Bankacılık Sistemi (TOPLAM) ~100,0 100,0 100,0 ~100,0 ~100,0 ~100,0 100,0 ~100,0 ~100,0 100,0
7/17
(20) Türkiye’de proje finansman kredisi veren 47 banka içerisinde en çok nakdi ve gayri
nakdi risk bakiyesine (…..)’nin sahip olduğu ve gayrinakdi risk bakiyesinin pazarın
yaklaşık beşte birine denk geldiği görülmektedir. İkinci sırada (…..).’nin, ardından
(…..),(…..) ve (…..)’nin geldiği görülmektedir. Pazar paylarının seyrine bakıldığında,
yıllar itibarıyla dalgalanmalar olmakla birlikte her bir şirketin yaklaşık olarak istikrarını
koruduğunu söylemek mümkündür. Diğer yandan, bu beş bankanın nakdi risk
bakiyesinin toplam içerisinde %(…..); gayrinakdi risk bakiyesinin toplam içerisinde
%(…..) paya sahip olduğu görülmektedir.
(21) Finansman sözleşmesi, projeyi gerçekleştirecek teşebbüs ve bankalar arasında sigorta
mutabakatını da içerecek şekilde imzalandıktan sonra, mutabakatta belirtilen
sigortaların yaptırılması gerekmektedir. Proje finansmanı ile ilgili sigorta ihtiyacı da yeni
kurulan SPV’ler tarafından yürütülmektedir. Diğer yandan; proje finansmanına kredi
verecek banka ve kredi kuruluşlarının, üstlenecekleri riskleri değerlendirmek ve kredi
koşullarını belirlemek üzere maliyeti SPV tarafından karşılanmak üzere banka lehine
yasal, finansal ve sigorta tekniğine sahip birden fazla danışman broker (lender
advisors) görevlendirilmektedir. Bu danışmanlar eliyle teknik ve finansal ihtiyaçların
yanı sıra sigorta asgari koşulları da belirlenmektedir. Bu koşulları sağlayacak sigorta
teminatının bulunması için SPV; bankanın yönlendirdiği ya da broker üzerinden veya
doğrudan sigorta şirketleri ile iletişime geçerek sigorta işlemlerine başlamaktadır.
(22) Dosya kapsamında edinilen bilgiler çerçevesinde, SPV’lerce sigorta asgari koşulları
içerisinde, çoğunlukla yüksek rating (A-, A, A+) derecesine sahip sigorta ve reasürans
şirketleri ile çalışılma zorunluluğu getirilmektedir. Teminatın yurt dışından sağlanması
durumunda ise Sigortacılık Kanunu’nun 15. maddesi gereğince, kanun maddesinde
belirtilen istisnalar saklı kalmak koşuluyla, yurt içinde faaliyette bulunan lisanslı bir
sigorta şirketinden poliçeleştirilmesi gerekmekte olup bu tür işlemlere sigortacılık
uygulamalarında “fronting” adı verilmektedir.
(23) Türkiye’deki sigorta şirketlerinin elde ettiği fronting ücreti (komisyonu) oldukça düşük
olmakla birlikte, gerek kredi veren bankalar gerekse ilişkili oldukları sigorta şirketleri bu
tür işlemlerde yer almak istemekte olup yıllık satış hedeflerinin gerçekleştirmesinde
önemli rol oynamaktadır. Keza, yıllık satışlar elde edilen fronting üzerinden yazılmayıp
poliçe bedeli üzerinden gerçekleştirilmektedir. Projenin tüm riskini üstlenen
yurtdışındaki reasürörler de Türkiye’de poliçenin düzenleneceği yerel sigorta şirketinin
seçiminde yönlendirici olabilmektedir. Bu sebeplerle proje finansman kredisine konu
sigorta poliçelerinin, ilgili proje dokümantasyonu ve regülasyonlara da uygun olması
koşuluyla, çoğunlukla kredi desteği sunan kredi kuruluşlarının tavsiye ettiği sigorta
şirketleri tarafından düzenlendiği anlaşılmaktadır.
(24) Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, proje finansmanına konu projelerin
büyük çaplı ve uluslararası işler olması sebebiyle, ihtiyaç duyulan kredi ve dolayısıyla
üstlenilen risk de aynı oranda büyümektedir. Bu sebeple, kredi finansman kredisi
kullanacak SPV’ler, doğrudan sigorta şirketlerinden teklif istemek yerine, çoğunlukla bu
büyüklükteki bir riski üstlenebilecek birden fazla sigorta şirketine ulaşabilecek ve SPV
adına avantajlı teminat toplayabilecek olan sigorta brokerlerinin tercih edildiği bilgisi
edinilmiştir.
(25) SPV’nin broker aracılığıyla sigorta işlemlerine devam etmek istemesi halinde, proje
finansmanının ölçeğine göre uygulamada “insured advisor” adı verilen bir veya birden
fazla sigorta ve reasürans brokeri atanmaktadır. Bu hallerde SPV’ler çoğunlukla, çeşitli
sigorta şirketleri ve reasürörlerini kendi brokerlerine paylaştırmakta, diğer bir ifadeyle
hangi brokerin hangi sigorta şirketi ve reasürör ile görüşeceğine SPV karar
18-13/240-119
8/17

vermektedir. Nitekim brokerlerin hangi sigorta şirketleri ile görüşüleceğinin SPV’lerce
belirlenmemesi durumunda bir sigorta şirketinin birden fazla brokere teklif
verebilmesine, böylelikle söz konusu sigorta şirketi tarafından SPV’ye sunulan teliflerin
farklı olmasına neden olabilmektedir.
(26) SPV’lerin rating tercihlerinin bir diğer yansıması, büyük projelerin finansmanında yerel
sigorta/reasürans brokerlerinin uluslararası network ve daha büyük kapasiteye sahip
brokerlerle rekabet edememesine, bu sebeple uluslararası bağlantılı ve yurtdışındaki
reasörörlerden teklif toplayabilecek brokerlerin ön plana çıkmasıdır. Nitekim kimi
sigorta branşları (politik şiddet sigortası gibi) Lloyd’s5 üyesi brokerler tarafından
sağlanabildiğinden bu işlemlerde Lloyds’a kayıtlı brokerler tercih edilmektedir. Yurtdışı
bağlantısı ve kapasitesi olmayan kimi brokerler ise bu durum karşısında, yurt dışı
bağlantısı güçlü olan brokerlerle işbirliği yapmayı tercih edebilmektedir.
(27) SPV’lerce insured advisor olarak sigorta ve reasürans brokeri belirlendikten sonra
sigorta şirketinin belirlenebilmesi için seçilen broker sigorta teminatlarını sağlamak
üzere ilgili sigorta ve reasürans şirketleri ile gerekli tüm görüşmeleri sağlamaktadır.
Görüşmeler neticesinde ve birden fazla brokerin görevlendirildiği durumlarda
brokerlerce topladıkları teklifleri SPV’lere sunmaktadırlar. Sonrasında SPV’ler proje için
çalışmak istediği sigorta şirketini ya da sigorta şirketlerini belirlemektedir.
(28) SPV tarafından belirlenen tüm koşulları sağlayan sigorta teminatı bulunduktan sonra,
ikincil bir kontrol olarak bu işlemler lender advisor tarafından tekrar gözden geçirilerek
teyit edilmekte, böylelikle sürecin dördüncü aşaması tamamlanmış olmaktadır.
(29) Proje finansman kredisi kapsamında yapılan sigorta sözleşmeleri, proje devam
ederken ortaya çıkan ek yatırım ihtiyaçları dolayısıyla revize edilebilmekte veya
sözleşmesel şart ve koşullara uygun olarak yıllık yenilemeler sırasında mevcut koşullar
çerçevesinde yeniden değerlendirmeye tabi tutulabilmektedir. Bu durumda, yukarıda
yer verilen sigorta süreçleri yeniden başlamaktadır.
(30) Projeyi sigortalayan sigorta şirketleri bu riski yeniden sigortalamak istemeleri halinde,
brokerler reasürans şirketlerinden teklif toplayarak topladıkları teklifleri sigorta
şirketlerine iletmektedir. Yukarıda yer verilen süreçte brokerler SPV’ler ve sigorta
şirketleri arasında sigorta brokeri konumundayken, sigorta şirketleri ile reasürans
şirketleri arasında reasürans brokeri konumundadır. Sigorta ve reasürans brokeri
tarafından verilen hizmet nitelik itibarıyla aynıyken, farklılaştığı nokta sigorta brokeri
olunan durumda poliçe onayının proje sahibi SPV’lerden; reasürans brokeri olunan
durumda ise sigorta şirketinden alınmasıdır.
I.2. İLGİLİ PAZAR
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(31) İnceleme konusu temelde, GARANTİ’nin proje finansman kredisindeki hâkim
durumunu bu projelerin ihtiyari sigortalanması pazarında kötüye kullanmasına ilişkindir.
Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde proje finansman kredilerinin, kapsam,
süreç, tarafların sorumlulukları ve kredi verilirken dikkate alınan kriterler bakımından
gerek kredi talebinde bulunanlar ve gerekse krediyi tahsis edenler için farklılıklar arz
ettiği görülmektedir. Bununla birlikte İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un
20. paragrafında da belirtildiği üzere, dosya özelinde ilgili ürün pazarının tanımlanması
değerlendirmeyi değiştirmediğinden nihai bir pazar tanımlaması yapılmamıştır.

5 Lloyd’s Londra, İngiltere’de bulunan bir sigorta borsası olup üye konumundaki risk üstelenen
yatırımcıları bir araya getirerek risklerin bölüşülmesini, bir başka ifadeyle reasürnas işlevini yerine
getirmektedir.
18-13/240-119
9/17

I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(32) Proje finansman kredisinde sunulan ürünlerin genellikle ülke sınırları içinde olduğu
kabul edilmekle birlikte, finansörler arasında yurt dışı finansörlerin önemli bir paya
sahip olduğu görülmektedir. Ancak, yukarıda da ifade olunduğu üzere dosya
kapsamındaki değerlendirmeleri değiştirmediğinden nihai bir pazar tanımı
yapılmamıştır.
I.3. Dosya Kapsamında Yapılan İnceleme ve Tespitler
I.3.1. Başvurudan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(33) Belge 1: EUREKO Reasürans Müdür Yardımcısı (…..) ile teşebbüs çalışanı (…..)
arasında 03.12.2014 tarihinde geçen yazışmalarda şu ifadeler yer almaktadır:
(…..) (EUREKO)
“(…..) su kangalda banka manka kim varsa tanidik sokun devreye. Acayip
kastik.. eski brokeri ile birazda … yarisina girdi. Mutkala almamiz lazim ki
terbiye edelim..yani sadece rakam değil prestij isi biraz”
(34) Belge 2: EUREKO Reasürans Müdürü (…..)tarafından 22.12.2014 tarihinde gönderilen
e-postalarda şu ifadeler yer almaktadır:
(…..) (EUREKO)
“Bu (…..) reslerde bankayı devreye sokturdum proje finansmandan. Aramızda
kalsın şimdi. (…..) yamuk yapmak istiyorsa yapamaz artık.”

I.3.2. GARANTİ’de Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(35) Belge 3: GARANTİ’de yapılan yerinde incelemede elde edilen GARANTİ çalışanı
(…..),(…..),(…..),(…..),(…..), EUREKO çalışanı (…..) arasında 08.02.2011-10.02.2011
tarihleri arasında geçen bilgi kısmında GARANTİ çalışanı (…..),(…..),(…..) ve
EUREKO çalışanı (…..) bulunduğu “(…..) A.Ş. hk” konulu yazışmalarda şu ifadeler yer
almaktadır:
(…..) (GARANTİ)
“Merhaba,
(…..) firmasına terminal sorumluluk sigorta teklifimiz sunulacaktır. (…..) içinde
sigorta acenteliği firması da bulunmakta olup şube olarak Eureko üzerinden
rekabetçi bir fiyatlama yapılabilmesini teminen şube komisyonumuzun %(…..) e
indiirmi konusunu görüş ve onayınıza sunarız
İyi çalışmalar”
(…..) (GARANTİ)
“Merhaba,
Ne kadarlık bir prim beklentimiz var?”
(…..) (GARANTİ)
“Merhaba,
Firmanın kendi sigorta acenteliği olması sebebiyle rekabetçi bir teklif
oluşturmak istiyoruz.
Toplam prim brüt (…..) USD. Toplam komisyon %(…..)'dir. Teşekkürler”
18-13/240-119
10/17

(…..) (GARANTİ)
“Merhaba
Bu firmaya (…..) mıo usd termik santral yatırım kredısı cıkarmak uzereyız ..bu
yatırımda sıgorta gundeme gelecek…”
(…..) (EUREKO)
“Bilgi için arkadaşlar. Termik santral işinde size ve tabiki (…..) desteğine
ihtiyacımız var…”
(…..) (GARANTİ)
“(…..) merhaba,
Bu, görüşmeleri devam eden bir işlem. Enerji ekibimizden (…..) ve (…..) Beyler
işlemi takip ediyor.
(…..),(…..) merhaba,
(…..)'nin termik santral projesinde banka ve sigortacılık hizmet protokolü
imzalıyor muyuz? Sigorta işlemlerinin bizden geçirilmesi konusunda Eureko'ya
destek vermek için elimizde birşey var mı?...”
(…..) (GARANTİ)
“(…..) merhaba,
Proje henüz komite aşamasında önümüzdeki haftadan itibaren dökümantasyon
sürecine başlıyor olacağız. Firmayla henüz bir bankacılık ve sigortacılık hizmet
protokolü imzalamadık. Firma amliyet konusunda oldukça hassas ve kendisinin
sınırlandırılmasını kabul etmiyor. Ancak müzakereler yine de olabildiğince
işlemin üzerimizden gerçekleştirilmesine imkan sağlayacak yapıyı kurmaya
çalışacağız…”
(36) Belge 4: EUREKO çalışanı (…..) ile GARANTİ çalışanı (…..) ve (…..) arasında geçen
GARANTİ çalışanları (…..),(…..),(…..),(…..) ile EUREKO çalışanları (…..),(…..),(…..)
nın bilgide bulunduğu 26.04.2011-27.04.2011 tarihinde geçen “Re: (…..)Projesi” konulu
yazışmalarda şu ifadeler yer almaktadır:
(…..) (EUREKO)
“(…..) tekrar merhaba,
Konuyu Reasürans Birimimiz ile görüştük, Bu iş 15 gün önce (…..) Brokerlik
tarafından şirketimize getirilmiş ve bizim de dahil olduğumuz 4 firmaya pay
edilerek plase edilmiştir. Yani banka tarafından yazılabilmesi için geç kaldık.
Daha önce görüştümüz üzere kredi onayı çıktığı anda haberimiz olabilirse
bankamıza komisyon kazandıracak hızlı aksiyonu alabiliriz. İyi çalışmalar
dilerim ..”
(…..) (GARANTİ)
“(…..) merhaba,
Bilgilendirme için teşekkürler. (…..) projesinde komite onaylarımızı geçtiğimiz
hafta tamamladık. Bu proje özelinde ve diğer projelerimizde komite onaylarını
takiben sizi haberdar etme konusunda azami özeni gösteriyoruz, İlerleyen
dönemlerde de sizinle iletişimde olmaya devam edeceğiz…”
(…..) (GARANTİ)
18-13/240-119
11/17

“(…..) tekrar merhaba,
Bu projedeki sigortaların plase edilmesi bankaların onayı olmadan
yapılamayacaktı. Sizden plase edildi olarak bilgi geldiğinde açıkcası şaşırdık.
Konuyu firmayla tekrar görüşerek netleştirdik. Güncel durumda görüşmelerin
devam ettiğini ve plasmanın henüz yapılmadığını teyit ettik. Reüsürans
Biriminiz'den size iletilen bilgide bir karışıklık olmuş olabilir mi?..”
(…..) (EUREKO)
“(…..) merhaba,
Tüm arkadaşlara güzel bir gün dilerim.
Şirketimiz sorumlulularına gelen bilgiyi asagiya aynen kopyaliyorum;
“Partaj icin musterinin tercihi (…..) olmasi."
Yani herhangi bir yanlis anlasilma yok gibi. Müşteri (…..) "banka talimati”
verirse acik şekilde cozulur.
Kolaylıklar”
(…..) (GARANTİ)
“(…..) merhaba,
Bugün firmayla yaptığımız toplantıda konuyu tekrar görüştük, Sigorta işlemleri
ile ilgili görüşmelerin devam ettiğini, plasmanın gerçekleşmediğini ve siqorta
poliçelerinin bankalar üzerinden yapılacağını tekrar teyit ettik, Sigorta poliçeleri
konusunda (…..)'tan (…..)ya da (…..) ile görüşebilirsiniz.
Aramızdaki iletişimi karşılıklı olarak geliştirebilmek amacıyla, sadece bilgilerin
bizden gelmesini beklememenizi, size de gelen enerji santrali projelerinin
sigorta işlemleri hakkında, projenin finansmanında yer alıp almadığımız
yönünde bizden bilgi almanızı rica ediyoruz.
Bu işlem özelinde ve genellikle diğer işlemlerimizde bizim onayımız dışında
sigorta poliçelerinin kesilmesi yaptığımız anlaşmalara aykırılık teşkil ediyor.
Dolayısıyla size bu şekilde bir işlem gelmesi durumunda bizimle paylaşmanızı
bekliyoruz…”
(…..) (GARANTİ)
“Merhaba,
(…..) Sigorta ile görüşülmüştür. Sigorta Poliçe kesim tarafını (…..)takip
etmektedir.(direkt hattı: (…..)) Firma ile tam mutabakat sağlanmadığını bundan
dolayı ilgili proje bankaların sigorta şirketleri ile görüşmediklerini belirttiler. (…..)
sigortadan (…..) bey işlemler netleştiğinde, ES dan (…..)ile görüşeceğini
belirtmiştir…”
I.3.3. AXA’da Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(37) Belge 5: AXA’da yapılan yerinde incelemede elde edilen Denizbank A.Ş.
(DENİZBANK) çalışanı (…..) ile EUREKO Genel Müdür Yardımcısı (…..)arasında
18.07.2013 tarihinde yapılan ve bilgi kısmında AXA çalışanları (…..),(…..),(…..)’nın
bulunduğu “(…..)Hakk” konulu yazışmalarda şu ifadeler yer almaktadır:
(…..) (DENİZBANK)
“(…..) Merhaba
18-13/240-119
12/17

(...). Ancak (…..)işlemi gerçekten çok özel bir işlem. Sende takdir edersin ki
bankasürans konusunda sektörde (…..) ve (…..) ticari / kurumsal işlemlerde
teminat mektubunu verdiği / ipotek aldığı vb hiçbir yerin sigortasını dışardan
olması konusunda rahat bir bakış açısı yok ki zaten riskin takibi açısından
önemli.
(…..) ile ilgili kredi herhangi bir kredi ve/veya işlem değil. Bankaların üst
yönetimleri tarafından bu tarz işlemler takip edilir. Firma ile tüm detayları
paylaştık ve firma derki;
geçmiş yıllarda (…..) bankası desteğinin okluğunu, ödemelerin banka
tarafından yapıldığı, sonrasında firmanın bankaya ödeme yaptığı bilgisi teyit
ediyor, ancak bu yıl poliçe yapıldığında (…..) sigortaya bankamız ile kredi
sürecine girdiğini, (…..) dan da teklif beklendiği, otel sigortasız kalmasın diye
poliçenin yapıldığı ve bizden alacakları teklife göre iptalin söz konusu olduğu
bilgisinin verdiğini ifade etmektedir, Ayrıca firma (…..) bankasından bağımsız
(…..) ödeme planı sunduğunu ve bunun kabul edildiğini/ garanti bankasının
devre dışı kaldığım belirtmiş olup bunu da (…..) teyit etmiş,
(…..) de devrede olması ve primler sizin tarafınızdan ödenmiş ise reasürörlere
teklifin biz devreye girince değişmesi gerçekten net anlaşılır bir durum değil.
Kaldı ki bu kadar büyük bir riskin %100 ün üstlenilmek istenmesini de bankamız
tam olarak algılayamıyor. (…..) ipotek koyacağı ve kredi vereceği bir noktada
poliçenin (…..) Bankası şubesinde olması gerçekten yönetime anlatılmaz ve
mantıklı bir durum değil kaldı ki biz tüm poliçenin iptalini de talep etmiyoruz.
Bu noktada sektörde birbirini çok iyi tanıyan sigorta şirketleri olarak
çözülemeyecek bir konu olmadığını dengeleri koruyarak işlemin çözümlenmesi
konusunda değerli desteğini rica ediyoruz. Şimdiden çok teşekkürler...”
I.4. DEĞERLENDİRME
(38) Dosya kapsamındaki başvuruda, GARANTİ’nin EUREKO ile birlikte banka kaynaklı
ihtiyari plasman işlemlerine yönelik reasürans aracılık piyasasında taraf tutma,
yönlendirme, engelleme ve hakim yapı tesis etmeye yönelik davranışlarda bulunması
nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un ihlal edildiği iddiasında bulunulmuştur.
(39) Belge 1 ve Belge 2’de geçen GARANTİ’nin banka kaynaklı proje finansman kredisine
konu projelerin sigorta işlemlerine yönelik uygulamalarına ilişkin ifadelerden, EUREKO
tarafından projelerin sigorta süreçlerinde yer alan brokerlere karşı GARANTİ’nin proje
finansman kredisi pazarındaki gücünü kullandığı anlaşılmaktadır. Bu bakımdan
EUREKO ile GARANTİ arasında bu yönde bir anlaşma olup olmadığı önem
kazanmakla birlikte, GARANTİ’nin bu yöndeki eylemlerinin 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesi kapsamında da değerlendirilmesi gerekmektedir.
(40) GARANTİ’de elde edilen yerinde inceleme bulgularından aşağıdaki ifadelerin öne
çıktığı görülmektedir:
Belge 3: (…..) (GARANTİ)
“…(…..) AŞ firmasına terminal sorumluluk sigorta teklifimiz sunulacaktır.
(…..) Grubu içinde sigorta acenteliği firması da bulunmakta olup şube
olarak Eureko üzerinden rekabetçi bir fiyatlama yapılabilmesini teminen
şube komisyonumuzun %(…..) e indiirmi konusunu görüş ve onayınıza
sunarız…
[…]
18-13/240-119
13/17

(…..) (GARANTİ)
“…Bu firmaya (…..) mıo usd termik santral yatırım kredısı cıkarmak
uzereyız ..bu yatırımda sıgorta gundeme gelecek…”
(…..) (EUREKO)
“Bilgi için arkadaşlar. Termik santral işinde size ve tabiki (…..) Bey'in
desteğine ihtiyacımız var…”
(…..) (GARANTİ)
“(…..) merhaba, Bu, görüşmeleri devam eden bir işlem. Enerji ekibimizden
(…..) ve (…..) Beyler işlemi takip ediyor.
(…..),(…..) merhaba,
(…..)'nin termik santral projesinde banka ve sigortacılık hizmet protokolü
imzalıyor muyuz? Sigorta işlemlerinin bizden geçirilmesi konusunda
Eureko'ya destek vermek için elimizde birşey var mı?...”
(…..) (GARANTİ)
“(…..) Bey merhaba,
Proje henüz komite aşamasında önümüzdeki haftadan itibaren
dökümantasyon sürecine başlıyor olacağız. Firmayla henüz bir bankacılık
ve sigortacılık hizmet protokolü imzalamadık. Firma amliyet konusunda
oldukça hassas ve kendisinin sınırlandırılmasını kabul etmiyor. Ancak
müzakereler yine de olabildiğince işlemin üzerimizden gerçekleştirilmesine
imkan sağlayacak yapıyı kurmaya çalışacağız…”
Belge 4: (…..) (EUREKO)
“…Konuyu Reasürans Birimimiz ile görüştük, Bu iş 15 gün önce (…..)
Brokerlik tarafından şirketimize getirilmiş ve bizim de dahil olduğumuz 4
firmaya pay edilerek plase edilmiştir. Yani banka tarafından yazılabilmesi
için geç kaldık. Daha önce görüştümüz üzere kredi onayı çıktığı anda
haberimiz olabilirse bankamıza komisyon kazandıracak hızlı aksiyonu
alabiliriz...”
(…..) (GARANTİ)
“…Bilgilendirme için teşekkürler. (…..) projesinde komite onaylarımızı
geçtiğimiz hafta tamamladık. Bu proje özelinde ve diğer projelerimizde
komite onaylarını takiben sizi haberdar etme konusunda azami özeni
gösteriyoruz, İlerleyen dönemlerde de sizinle iletişimde olmaya devam
edeceğiz…”
(…..) (GARANTİ)
“…Bu projedeki sigortaların plase edilmesi bankaların onayı olmadan
yapılamayacaktı. Sizden plase edildi olarak bilgi geldiğinde açıkcası
şaşırdık. Konuyu firmayla tekrar görüşerek netleştirdik. Güncel durumda
görüşmelerin devam ettiğini ve plasmanın henüz yapılmadığını teyit ettik.
Reüsürans Biriminiz'den size iletilen bilgide bir karışıklık olmuş olabilir
mi?..”
(…..) (EUREKO)
“…Şirketimiz sorumlulularına gelen bilgiyi asagiya aynen kopyaliyorum;
18-13/240-119
14/17

“Partaj icin musterinin tercihi (…..) olmasi."
Yani herhangi bir yanlis anlasilma yok gibi. Müşteri (…..) "banka talimati”
verirse acik şekilde cozulur…”
(…..) (GARANTİ)
“…Bugün firmayla yaptığımız toplantıda konuyu tekrar görüştük, Sigorta
işlemleri ile ilgili görüşmelerin devam ettiğini, plasmanın gerçekleşmediğini
ve siqorta poliçelerinin bankalar üzerinden yapılacağını tekrar teyit ettik,
Sigorta poliçeleri konusunda (…..)tan (…..)ya da (…..)ile görüşebilirsiniz.
Aramızdaki iletişimi karşılıklı olarak geliştirebilmek amacıyla, sadece
bilgilerin bizden gelmesini beklememenizi, size de gelen enerji santrali
projelerinin sigorta işlemleri hakkında, projenin finansmanında yer alıp
almadığımız yönünde bizden bilgi almanızı rica ediyoruz.
Bu işlem özelinde ve genellikle diğer işlemlerimizde bizim onayımız dışında
sigorta poliçelerinin kesilmesi yaptığımız anlaşmalara aykırılık teşkil ediyor.
Dolayısıyla size bu şekilde bir işlem gelmesi durumunda bizimle
paylaşmanızı bekliyoruz…”
(…..) (GARANTİ)
“…(…..) Sigorta ile görüşülmüştür. Sigorta Poliçe kesim tarafını (…..) takip
etmektedir.(direkt hattı: (…..)) Firma ile tam mutabakat sağlanmadığını
bundan dolayı ilgili proje bankaların sigorta şirketleri ile görüşmediklerini
belirttiler. (…..) sigortadan (…..) bey işlemler netleştiğinde, ES dan (…..) ile
görüşeceğini belirtmiştir…”
(41) Yukarıda yer verilen yazışmalardan öncelikle GARANTİ’nin, işlemini yapmış olduğu
işlerin sigorta işlemlerinin de kendi üzerinden gerçekleşmesi için müşteri ve EUREKO
yetkilileri ile iletişimde olduğu görülmektedir. EUREKO’nun acentesi konumunda
olduğu dikkate alındığında GARANTİ’nin gelir getirecek bir işleme ilişkin girişimde
bulunması ve rekabetçi olabilmek adına komisyon indirimine gitmesi olağan
karşılanabilecektir.
(42) Bununla birlikte, 2011 yılına Belge 4’teki yazışmada yer alan “Aramızdaki iletişimi
karşılıklı olarak geliştirebilmek amacıyla, sadece bilgilerin bizden gelmesini
beklememenizi, size de gelen enerji santrali projelerinin sigorta işlemleri hakkında,
projenin finansmanında yer alıp almadığımız yönünde bizden bilgi almanızı rica
ediyoruz. Bu işlem özelinde ve genellikle diğer işlemlerimizde bizim onayımız dışında
sigorta poliçelerinin kesilmesi yaptığımız anlaşmalara aykırılık teşkil ediyor. Dolayısıyla
size bu şekilde bir işlem gelmesi durumunda bizimle paylaşmanızı bekliyoruz…”
ifadeleri dikkat çekmektedir. Söz konusu ifadeler, özellikle enerji projeleri kapsamında
proje finansman kredilerinin sigortalanmasına yönelik olarak EUREKO’nun GARANTİ
ile işbirliği halinde ve bilgi değişimi yaparak çalışmasına ilişkin bir anlaşmanın varlığının
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında irdelenmesini gerektirmektedir.
I.4.1. 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Kapsamında Değerlendirme
(43) GARANTİ ve EUREKO arasında proje finansman kredilerine konu projelerin sigorta
işlemlerine yönelik uygulamaların 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
değerlendirilmesi gerekmektedir.
(44) Dosya kapsamındaki edinilen bilgiler ve bulgular çerçevesinde, ticari ve kurumsal
krediler ile proje finansman kredisini veren bankaların bu kredilerin ve/veya krediye
18-13/240-119
15/17

konu olan unsurların sigorta işlemlerini de anlaşmalı oldukları sigorta şirketleri
üzerinden yapılmasını tercih ettiği anlaşılmaktadır. Gerek söz konusu işlemlerin
getirileri gerekse riskin takibi bakımından poliçenin diğer sigorta şirketlerince
düzenlenmesi çoğunlukla tercih edilmemektedir. Nitekim AXA’da elde edilen ve Belge
5’te yer verilen AXA, DENİZBANK ve EUREKO arasında gerçekleşen “(…..) Hakk”
konulu yazışmada yer alan “…bankasürans konusunda sektörde (…..) ve (…..)ticari /
kurumsal işlemlerde teminat mektubunu verdiği / ipotek aldığı vb hiçbir yerin sigortasını
dışardan olması konusunda rahat bir bakış açısı yok ki zaten riskin takibi açısından
önemli…” ifadeleri bankaların ticari ve kurumsal işlemlere yönelik tutumlarını
yansıtmaktadır.
(45) GARANTİ’den elde edilen ve Belge 4’te yer alan 2011 yılına ait “Re: (…..)Projesi”
konulu yazışmadaki “Aramızdaki iletişimi karşılıklı olarak geliştirebilmek amacıyla,
sadece bilgilerin bizden gelmesini beklememenizi, size de gelen enerji santrali
projelerinin sigorta işlemleri hakkında, projenin finansmanında yer alıp almadığımız
yönünde bizden bilgi almanızı rica ediyoruz. Bu işlem özelinde ve genellikle diğer
işlemlerimizde bizim onayımız dışında sigorta poliçelerinin kesilmesi yaptığımız
anlaşmalara aykırılık teşkil ediyor. Dolayısıyla size bu şekilde bir işlem gelmesi
durumunda bizimle paylaşmanızı bekliyoruz…” ifadelerinden proje finansman kredisine
ilişkin GARANTİ’nin onayı dışında gerçekleşen EUREKO poliçelerinin söz konusu
anlaşmaya aykırılık içerdiği belirtilmekle beraber dosya kapsamında EUREKO ve
GARANTİ arasında bu yönde bir anlaşmanın varlığına ilişkin bir delil elde
edilememiştir. Anlaşma ile taraflar arasındaki acentelik sözleşmesinin kastedilmesi de
muhtemeldir.
(46) GARANTİ ve EUREKO arasındaki acentelik sözleşmesi, hayat dışı sigortacılık
ürünlerinde GARANTİ’nin münhasıran EUREKO’nun acentesi6 olacağını içermekte
olup Kurul’un 16-09/152-67 sayılı kararı ile GARANTİ’nin 11 yıl boyunca münhasır
acente olarak atanmasına muafiyet tanınmıştır. Acentelik sözleşmesinde, iki teşebbüs
tarafından sunulan ürünlerin bağlanmasına yönelik bir hüküm bulunmadığı anılan Kurul
kararıyla tespit edilmiştir. Bununla birlikte, belgelerde de yer verildiği üzere sektör
uygulamasında kreditör olduğu projelerde bankaların sigorta işlemleri için de kendilerini
işaret ettiği gözlenmektedir.
(47) Diğer yandan belirtmek gerekir ki, bireysel kredilere ilişkin olarak; 13.03.2015 tarih ve
29294 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Bireysel Kredilerle
Bağlantılı Sigortalar Uygulama Esasları Yönetmeliği’nin “İyiniyet” başlıklı 13.
maddesinin birinci fıkrasında “Kredi kullananın sigorta şirketini seçme hakkı
sınırlandırılamaz. Sigorta sözleşmesine veya kredi sözleşmesine sigortanın belirli bir
sigorta şirketine yaptırılmasına ilişkin konan her türlü şart hükümsüzdür. Kredi
kuruluşu, kredi kullananın başka bir sigorta şirketi veya sigorta aracısı yoluyla
yaptırdığı, talep edilen teminat ile süre şartlarını sağlayan ve dain-i mürtehini kredi
kuruluşu olan sigorta poliçesini kabul etmek zorundadır.” ifadelerine yer verilmiş olup
bireysel kredi sözleşmelerinde sigorta poliçesinin belirli bir sigorta şirketine yaptırılması
zorunluluğu getirilemeyeceği düzenlenmişken kurumsal kredilere ilişkin böyle bir
kısıtlama getirilmediği görülmektedir.
(48) Yer verilen açıklamalar çerçevesinde, GARANTİ ve EUREKO arasında sundukları
ürünlere ilişkin bir bağlama anlaşması olduğuna işaret eden herhangi bir belge, bulgu
tespit edilmemiştir.

6 Acentelik ile bankasürans/banka sigortacılığı şeklindeki bir ilişki kastedilmektedir.
18-13/240-119
16/17

I.4.2. 4054 sayılı Kanun’un 6. Maddesi Kapsamında Değerlendirme
(49) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında bir eylemin hâkim durumun kötüye
kullanılması olarak değerlendirilebilmesi için ilgili teşebbüsün hâkim durumda
bulunması ve eylemin kötüye kullanma olarak kabul edilebilecek nitelikte olması
gerekmektedir. Sözü edilen iki kriterden herhangi birisinin bulunmaması durumunda
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ihlalinden bahsedilememektedir. Ayrıca, Hâkim
Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki Davranışlarının
Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz’un 7. paragrafında da ifade edildiği üzere, bu iki
temel unsurdan birinin bulunmadığının açıkça gösterilebildiği durumlarda diğer unsura
ilişkin analize yer verilmeyebilmektedir. Bu bağlamda aşağıda öncelikle GARANTİ’nin
hakim durumda bulunup bulunmadığı değerlendirilmiştir.
(50) Hakim durum değerlendirilmesinde dikkate alınan ilk kriter incelenen taraf/tarafların
pazar payıdır. Dosya kapsamında değerlendirmeyi değiştirmeyeceğinden nihai bir
pazar tanımlaması yapılmamış olmakla birlikte, GARANTİ’nin tanımlanması muhtemel
en dar pazar tanımı olan banka kaynaklı proje finansman kredisi pazarında
- 2015’in ilk altı ayında nakdi risk bakiyesi bakımından %(…..); gayrinakdi risk
bakiyesi bakımından %(…..) ile sırasıyla (…..) ve (…..) sırada yer aldığı;
- 2015’in ikinci altı ayında nakdi risk bakiyesi bakımından %(…..); gayrinakdi risk
bakiyesi bakımından %(…..) ile (…..) sıralarda yer aldığı;
- 2016’nın ilk altı ayında nakdi risk bakiyesi bakımından %(…..); gayrinakdi risk
bakiyesi bakımından %(…..) ile (…..) sıralarda yer aldığı;
- 2016’nın ikinci altı ayında nakdi risk bakiyesi bakımından %(…..); gayrinakdi risk
bakiyesi bakımından %(…..) ile (…..) sıralarda yer aldığı;
- 2017’nin ilk altı ayında nakdi risk bakiyesi bakımından %(…..); gayrinakdi risk
bakiyesi bakımından %(…..)sırasıyla (…..) ve (…..) sıralarda yer aldığı
görülmektedir. Anılan pazarda faaliyet gösteren diğer teşebbüslerin sayısı ve pazar
payı dikkate alındığında GARANTİ’nin mevcut pazar payları ile hâkim durumda
olmadığı değerlendirilmektedir. Bu tespit dolayısıyla ayrıca bir kötüye kullanma
değerlendirmesi yapılmasına gerek görülmemiş olup GARANTİ’nin mevcut iddialar
bakımından 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal etmediği kanaatine ulaşılmıştır.












18-13/240-119
17/17


J. SONUÇ
(51) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın
tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak
üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy