Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-4-75
Karar Sayısı : 12-20/521-155
Karar Tarihi : 12.04.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail
Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr.
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖR : Muhammed GÜNDOĞDU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş.
Basın Ekspres Yolu No:2 34660 Halkalı/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Türkiye ile Kazakistan arasında imzalanan ikili hava
taşımacılığı anlaşmasında yer alan rekabete aykırı hükümlerin Rekabet Hukuku
çerçevesinde değerlendirilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 20.02.2012 tarih ve 1456 sayı ile giren
başvuru üzerine, 02.04.2012 tarih ve 2012-4-75/BN sayılı Ön İnceleme Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş. tarafından,
Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti arasındaki Hava
Taşımacılığı Anlaşması'nın ilgili maddelerinin uygulanmasında hukuka aykırılık
bulunmadığı; bununla beraber, yabancı ülkelerle yapılan ikili hava ulaştırma
anlaşmalarında rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı düzenlemeler
yapılmasından özenle kaçınılmasının dış hat tarifeli yolcu taşımacılığı piyasasında
daha rekabetçi bir ortamın tesisi açısından olumlu etkileri olacağı, bu çerçevede
oluşturulacak Rekabet Kurulu görüşünün Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel
Müdürlüğü (SHGM)’ne bildirilmesinin yerinde olacağı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş. ("Pegasus") 08.03.2011 tarihinde SHGM tarafından
Türkiye - Kazakistan arasında yetkili taşıyıcı olarak tayin edilmiş ve Pegasus,
Kazakistan seferlerini 23.01.2012 tarihinde başlatmaya karar vererek tüm
hazırlıklarını bu tarihe göre yapmıştır.
(5) Bununla birlikte, Kazakistan Sivil Havacılık Kurumu tarafından Pegasus'a gönderilen
14.12.2011 tarihli yazıda, Pegasus'a 18.10.2011 tarihinde verilen iznin Türkiye
Cumhuriyeti Hükümeti ile Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti arasında imzalanan
Hava Taşımacılığı Anlaşması'na uygun davranılacağı varsayımıyla verildiği, ancak
geçen süreçte Pegasus'un Anlaşma'nın 13. maddesinin üçüncü ve dördüncü
fıkralarına uyumlu davranmadığı belirtilmiştir. Yazının sonuç kısmında Kazakistan
Sivil Havacılık Kurumu tarafından, Pegasus'un uçuşlarına başlayabilmesi için
Anlaşma'nın ilgili hükümlerine bir an önce uyum sağlaması gerektiğinin belirtildiği
vurgulanmıştır.
(6) 08.05.1996 tarihli ve 22630 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Türkiye Cumhuriyeti
Hükümeti ile Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti arasındaki Hava Taşımacılığı
Anlaşması"nın 13. maddesinin konu ile ilgili üçüncü fıkrası aşağıdaki gibidir:
12-20/521-155
2/3
(7) "3. İşbu Maddenin 2 nci paragrafında anılan tarifeler üzerinde, mümkünse hattın
tamamı veya bir kısmı üzerinde işletmecilik yapan diğer havayolu şirketlerine
danışıldıktan sonra, her iki Akit Tarafın tayin edilmiş havayolu şirketleri arasında
anlaşmaya varılacak ve böyle bir anlaşmaya varılması için, mümkün olduğunda,
Uluslararası Hava Ulaştırma Birliğinin (IATA) tarifelerin yapılmasına ilişkin usulleri
kullanılacaktır."
(8) Pegasus, Kazakistan Sivil Havacılık Kurumu'nun ilgili yazısı üzerine diğer ülke
havayolu şirketi olan Air Astana ile temasa geçmiş, taraflar arasında 12.01.2012
tarihinde ücretler konusunda mutabakata varılmış ve Pegasus, planlandığı gibi
23.01.2012 tarihinde Kazakistan seferlerini başlatmıştır.
(9) Bunun devamında Pegasus, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kazakistan
Cumhuriyeti Hükümeti arasındaki Hava Taşımacılığı Anlaşması'nın 13. maddesinin
üçüncü fıkrasının 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4.
maddesine aykırı olup olmadığının incelenmesini, aykırılık bulunduğu sonucuna
varılır ise Pegasus’a ilgili uygulamadan dolayı menfi tespit ya da bireysel muafiyet
tanınmasını, ayrıca Rekabet Kurulu'na 4054 sayılı Kanun'un 27. maddesinin (g)
bendi ve 30. maddesinin (f) bendinde tanınan yetkiler uyarınca, söz konusu
aykırılığın giderilmesi için Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne görüş yazılmasını talep
etmiştir.
(10) Devletler, havacılığın sağlıklı ve emniyetli şekilde yapılması amacıyla, havacılıkta
çalışan personelin niteliklerinden hava araçlarının teknik özelliklerine, hava alanı
şartlarından tehlikeli maddelerin hava yoluyla taşınmasına kadar tüm havacılık
konularında detaylı ve iyi tanımlanmış kurallar ve standartlar geliştirmişler, bu
kurallara harfiyen uyulmasını sağlamak için de çeşitli organizasyonlar kurmuşlardır.
İsmi ve teşkilat yapısı ülkeden ülkeye farklılıklar gösterse de, bu organizasyonlar; o
devletin hava sahası içinde gerçekleştirilen her türlü havacılık faaliyeti için Sivil
Havacılık Otoritesi olarak devleti temsil ederler.
(11) Ancak, havacılığın uçak imalatından uçuş operasyonlarına kadar uluslararası bir
yapısı olması, ülkelerin kendi hava sahaları içerisinde geçerli olan kurallar
sistematiğinin yetersiz kalmasına yol açmıştır. Bu nedenle havacılık sektörü ile ilgili
standartlar uluslararası anlaşmalar ve organizasyonlar vasıtasıyla belirlenmiş ve bu
konuda milli hukuk düzenlemeleri uyumlaştırılmaya çalışılmıştır. Bu çerçevede
uluslararası anlaşmaların yapılışı ile ilgili bazı yerleşik usul kuralları bulunmaktadır.
Buna göre sivil havacılık anlaşmalarının hazırlanmasında ve imzalanmasında
Dışişleri Bakanlığı yetkililerinin yanında Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nden
teknokratlar Bakanlar Kurulu Kararnamesi ile yetkilendirilmekte ve görüşmeleri
yürütmektedirler. Bu tür anlaşmalar ekonomik, ticari ve teknik nitelikte olduklarından
Bakanlar Kurulu tarafından onaylanmakta, Cumhurbaşkanı’nın onayının ardından
Bakanlar Kurulu Kararnamesi ekinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girmektedirler. Görüldüğü üzere sivil havacılık alanındaki uluslararası anlaşmaların
yürürlüğe girmesi uzun usul süreçlerinin gerçekleştirilmesine bağlıdır.
(12) Bildirime konu uygulama Türkiye ile Kazakistan arasında imzalanan ikili hava
taşımacılığı anlaşmasından kaynaklanmaktadır. Bu nedenle söz konusu anlaşma ile
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un hukuk normları bakımından konumu önem
arz etmektedir. Nitekim bilindiği üzere normlar hiyerarşisine göre özel kanunlar genel
kanunlar karşısında önceliklidir. Bu nedenle Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş.
tarafından, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti
arasındaki Hava Taşımacılığı Anlaşması'nın ilgili maddelerinin uygulanmasında
hukuka aykırılık bulunmadığı kanısına varılmıştır.
12-20/521-155
3/3
H. SONUÇ
(13) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; başvuru konusunun 4054
sayılı Kanun kapsamında inceleme olanağının bulunmaması nedeniyle talebin
reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy