Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-1-111 (Devralma)
Karar Sayısı : 05-67/952-258
Karar Tarihi : 13.10.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof.Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr.
Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet
Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: Müge ÖZERCAN PAŞAOĞLU, Metin PEKTAŞ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Şahin Koç Çelik Sanayi Tic. A.Ş. 20
Temsilcisi: Halil Şahin
Prof. Dr. Muammer Aksoy Cad. Vekiloğlu Apt.
No: 58/2 İskenderun/Hatay
D. TARAFLAR : - Türkiye İş Bankası A.Ş.
İş Kuleleri Kule-1 Kat 18 4. Levent
34330 İstanbul
- Şahin-Koç Çelik San. Tic. A.Ş.
Prof. Dr. Muammer Aksoy Cad. Vekiloğlu Apt. 30
No: 58/2 İskenderun/Hatay
E. DOSYA KONUSU: Türkiye İş Bankası A.Ş.’nin İzmir Demir Çelik A.Ş.’de
sahip olduğu toplam payın Şahin-Koç Çelik Sanayi A.Ş. tarafından
devralınması işlemine izin verilmesi talebi
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.9.2005 tarih ve 6812 sayı ile giren
ve en son 6.10.2005 tarih ve 7028 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve 40
Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 7.10.2005 tarih 2005-1-111/Öİ-05-MÖ sayılı Devralma
Ön İnceleme Raporu, 10.10.2005 tarih, REK.0.08.00.00-120/199 sayılı Başkanlık
önergesi ile 05-67 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Türkiye İş Bankası’nın İzmir Demir Çelik A.Ş. (İDÇ)’de sahip olduğu toplam
34.037.960 adet payın Şahin-Koç Çelik Sanayi A.Ş. (Şahin-Koç) tarafından
devralınması işlemine ilişkin bildirimin, tarafların gerek ciroları gerekse pazar 50
payları açısından 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan
05-67/952-258
2
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma
işlemi olduğu,
- Söz konusu devir işleminde 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile yasaklanan,
bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya mevcut
hakim durumlarını güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir
kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle bildirim konusu devir işlemine
izin verilmesi gerektiği ifade edilmiştir. 60
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
İlgili işlem çerçevesinde devre konu teşebbüs olan İDÇ, yuvarlak inşaat demiri
üretimi gerçekleştirmektedir. Devralan konumundaki teşebbüs olan Şahin-
Koç’un, hali hazırda ticari bir faaliyeti bulunmamakla birlikte; söz konusu 70
teşebbüsü kontrol eden hissedarlardan olan Koç Haddecilik ve Tekstil San. ve
Ticaret A.Ş. (Koç Haddecilik) de yuvarlak inşaat demiri üretimi alanında faaliyet
göstermektedir.
Demir-çelik sektörü1, temelde uzun ürünler, yassı ürünler ve kaliteli ürünler olmak
üzere üçe ayrılmaktadır. Uzun ürünler genellikle inşaat ve yapı sektörlerinde,
yassı ürünler ise özellikle otomotiv, beyaz eşya, gemi yapımı ve ambalaj yapımı
alanlarında kullanılmaktadır. Kaliteli çelik ise uzun ürünlerin bir alt sınıfı olarak
kabul edilebilmekle birlikte; kullanım amaçları ve üretim süreci bakımından uzun
ve yassı ürünlerden ayrılmaktadır. 80
Yukarıda yer verilen bilgiler dikkate alındığında, demir çelik sektörünün üç temel
ilgili ürün pazarına ayrıldığı ve gerek İDÇ’ nin, gerekse Koç Haddecilik’in söz
konusu ilgili ürün pazarlarından uzun demir çelik ürünleri pazarında faaliyet
göstermekte olduğu anlaşılmaktadır. Koç Haddecilik, esas olarak uzun demir
çelik üretimi gerçekleştirmekle birlikte, teşebbüsün iplik üretim faaliyeti de
bulunmaktadır. İDÇ’nin ise iplik ticareti ve pazarlaması alanında faaliyet
göstermek üzere kurulmuş Trakya İplik Pazarlama A.Ş. adında bir iştiraki
bulunmakla birlikte; taraflar söz konusu teşebbüsün gayri faal bir şirket olduğunu
bildirmişlerdir. Dolayısıyla ilgili işlem çerçevesinde iplik pazarında bir yoğunlaşma
ortaya çıkmayacaktır. Nitekim bildirim formunda da bu pazara ilişkin ayrı bir ürün 90
pazarı tanımlaması yapılmamıştır. Bu bakımdan mevcut dosya kapsamında ilgili
ürün pazarı, “uzun demir çelik ürünleri pazarı” olarak tanımlanmıştır.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Demir-çelik üreticilerinin ülke genelinde faaliyet gösterdikleri dikkate alınarak; ilgili
coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir.
100
1 Rekabet Kurulu’nun 19.9.2000 tarihli ve 00-35/385-215 sayılı kararı
05-67/952-258
3
H.2. Taraflar
H.2.1. Şahin-Koç
Şahin-Koç, İDÇ’nin devralınması amacıyla kurulmuş olup; teşebbüsün
halihazırda herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Şahin-Koç’un hissedarlık
yapısına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:
Tablo 1: Şahin-Koç’un Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Halil Şahin 34.50
Nuri Şahin 23.25
Koç Haddecilik ve Tekstil S Tic. A.Ş. 20.00
Ahmet Baştuğ 17.25
Ahmet Koç 2.50
Adil Koç 2.50
Toplam 100
110
Bu tabloya göre, Koç Haddecilik ve Tekstil San. ve Tic. A.Ş. (Koç Haddecilik),
Nuri Şahin ve Halil Şahin teşebbüsün çoğunluk hissesine sahip bulunmakta olup;
tarafların yazısında da belirtildiği üzere Şahin-Koç, Halil Şahin, Nuri Şahin ve Koç
Haddecilik tarafından müştereken kontrol edilmektedir. Şirketin yönetim kurulu
Halil Şahin, Adil Koç ve Nuri Şahin’den oluşmaktadır.
Koç Haddecilik ise sahip olduğu haddehanede yuvarlak inşaat demiri üretimi
gerçekleştirmektedir.
H.2.2. Türkiye İş Bankası A.Ş. (İş Bankası) 120
Bildirime konu işlem çerçevesinde İDÇ’ de sahibi bulunduğu hisseleri Şahin-
Koç’a devretmesi planlanan İş Bankası esas olarak, finans sektöründe faaliyet
göstermektedir. Bununla birlikte; teşebbüsün cam, enerji, telekomünikasyon ve
sanayi-hizmet alanlarda faaliyet gösteren çok sayıda iştiraki bulunmaktadır.
Bildirime konu işlem, İş Bankası’nın İDÇ’ de sahibi bulunduğu hisselerin Şahin-
Koç’a devrine ilişkindir. İDÇ sahip olduğu 850 bin ton kapasiteli çelikhane ve 760
bin ton kapasiteli haddehanesiyle demir çelik sektöründe faaliyet gösteren bir
kuruluştur. İDÇ, elektrik ark ocaklı tesisinde yuvarlak inşaat demiri üretimi 130
gerçekleştirmekte olup; teşebbüsün hissedarlık yapısına aşağıdaki tabloda yer
verilmektedir:
Tablo 2- İDÇ’ nin Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Türkiye İş Bankası A.Ş. 54.68
Al Rajhi Ailesi 5.15
Deba Holding 2.57
Halka Açık 37.60
Toplam 100
Yukarıdaki tablodan görüleceği üzere, İş Bankası İDÇ’nin çoğunluk hissesine
sahip bulunmakta olup; taraflarca gönderilen yazıda şirketin tüm yönetim kurulu
üyelerinin İş Bankası temsilcilerinden oluştuğu ifade edilmektedir. Bu bilgiler
05-67/952-258
4
çerçevesinde, İDÇ’nin İş Bankası’nın kontrolü altında bulunan bir teşebbüs
olduğu anlaşılmaktadır. 140
İDÇ’ nin yönetim kurulu ise aşağıdaki şahıslardan oluşmaktadır:
Tablo 3- İDÇ’ nin Yönetim Kurulu
YÖNETİM KURULU ÜYESİ GÖREVİ
Caner Çimenbiçer Başkan
Samim Sivri Başkan Yardımcısı
Ali Kocabaş Üye
Tülin Aykın Üye
Teoman Yenigün Üye
Mustafa Darcan Üye
Semih Nabioğlu Üye
Metin Yılmaz Üye
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Devralmanın Niteliği ve Hukuksal Çerçevesi
Bildirime konu işlemin hukuki dayanağını taraflar arasında 23.9.2005 tarihinde 150
akdedilen “Pay Satım Sözleşmesi” oluşturmaktadır. Söz konusu işlem uyarınca,
İş Bankası’nın İDÇ’de sahip olduğu toplam 34.037.960 adet payın, başka bir
deyişle %54.68 oranındaki hissenin, Şahin-Koç tarafından devralınması
planlanmaktadır. Böylece İDÇ’nin kontrolü İş Bankası’ndan Şahin-Koç’un eline
geçecek olup; anılan işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2(b) maddesi anlamında bir
devralma işlemi olduğu anlaşılmaktadır.
Devralan taraf konumundaki Şahin-Koç’un henüz bir ticari faaliyeti olmaması
nedeniyle söz konusu teşebbüsün ilgili ürün pazarında payı ve cirosu
bulunmamaktadır. Bununla birlikte; Şahin-Koç’un kontrolünü elinde bulunduran 160
hissedarlardan olan Koç Haddecilik, Türkiye’de ilgili ürün pazarında toplam %1.2
paya ve 2004 yılı itibarıyla (………………) YTL ciroya sahip bulunmaktadır.
Devre konu teşebbüs olan İDÇ ise ilgili ürün pazarında %(…..) paya ve 2004 yılı
itibarıyla (………….) YTL ciroya sahip bulunmakta olup; tarafların toplam %(….)
pazar payı ve (…………….) YTL cirosu oluşmaktadır.
1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde “birleşme
veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren
teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında,
toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı 170
aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde
Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” denilmektedir.
Tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam pazar paylarının %25’lik ciro eşiğini
aşmamasına rağmen, cirolarının toplamı 25 trilyon TL.’lik eşiği aştığından; işlem
izne tabi bir devralmadır.
Türkiye’de uzun demir çelik pazarında yirmiye yakın üretici bulunmaktadır.
Bunlardan 2 tanesi hammadde olarak demir cevheri kullanan entegre tesislerdir
(İsdemir, Kardemir), diğerleri ise hammadde olarak demir çelik hurdası kullanan 180
elektrik ark ocaklı tesislerdir. Bunların dışında Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde
05-67/952-258
5
kurulu bulunan, entegre veya elektrik ark ocaklı tesislerden satın aldıkları kütüğü
hammadde olarak kullanan ve bu yolla uzun demir çelik üretimi gerçekleştiren
görece düşük kapasiteli çok sayıda haddehane bulunmaktadır. Başka bir deyişle,
uzun demir çelik ürünleri pazarına girişin önünde herhangi bir yasal ya da teknik
engel bulunmamakta olup; mevcut durumda ilgili ürün pazarında çok sayıda
üretici faaliyet göstermektedir.
Devralma işlemi sonrasında ilgili ürün pazarında oldukça düşük bir oranda
yoğunlaşma meydana gelecektir. Bunun yanı sıra İDÇ’nin aynı ilgili ürün 190
pazarında faaliyet göstermekte olan ve kontrolü altında bulunan Akdemir Çelik
Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Akdemir) unvanlı bir iştiraki bulunmaktadır. Bildirime konu
işlemin İDÇ’nin kontrol yapısında değişikliğe yol açacak olması sebebiyle,
Akdemir’de de bir kontrol değişikliği meydana gelecek ve söz konusu teşebbüsün
de kontrolü Şahin-Koç’a geçecektir. Akdemir’in üretiminin tamamına yakınını,
İDÇ için fason olarak gerçekleştirdiği uzun inşaat demiri üretimi oluşturmakta
olup; teşebbüsün ilgili ürün pazarındaki payı %1.2 civarındadır. Dolayısıyla
İDÇ’nin Akdemir’deki ortaklığının da bildirim konusu işlem bakımından önemli
ölçüde yoğunlaşma doğurucu bir etkisi olmayacaktır.
200
Yukarıda yer verilmekte olan bilgiler çerçevesinde, ilgili devralma işleminin, 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında bir hakim durum yaratmayacağı veya
mevcut bir hakim durumu güçlendirmeyeceği kanaatine ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1- 13.7.2005 tarihinde yürürlüğe giren 5388 sayılı yasa nedeniyle 8 kurul üyesinin
katılımıyla toplantının yapılabileceğine OYÇOKLUĞU ile, 210
2- Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna,
ancak işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen nitelikte
hakim durum yaratılmasına veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilerek
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle
bildirime konu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir. 220
230
(13.10.2005 tarih, 05-67/952-258 sayılı Kurul Kararı’na)
KARŞI OY GEREKÇESİ
13.07.2005 tarih ve 25874 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren 5388 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun Bazı
Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Kanun”un 3. maddesi ile, 4054 sayılı
Kanun’un 22. maddesi ;
“Rekabet Kurulu, biri Başkan, biri İkinci Başkan olmak üzere toplam yedi
üyeden teşekkül eder” şeklinde değiştirilmiştir.
Ayrıca, Rekabet Kurulu’nun mevcut üye sayısı bugün itibarıyla 8
olmasına rağmen, üye sayısı 7’ ye düşünceye kadar toplantıların 8 üyenin
katılımı ile yapılacağına dair geçici bir hükme de yer verilmemiştir.
Karar nisabı da aynı yasanın 5. maddesinde 7 üye için belirlenmiş olup,
bu sayının 8 üye için kıyasen uygulanmasının mümkün olmadığı kural olarak
getirilmiştir.
Bu nedenle, 5388 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği tarih olan 13.07.2005
tarihinden itibaren Kurul toplantılarının en fazla 7 üyenin katılımı ile yapılması
gerektiği kanaatında olduğumuzdan, toplantının 8 üyenin katılımı ile yapılmasına
dair çoğunluk görüşüne karşıyız.
Tuncay SONGÖR Süreyya ÇAKIN
İkinci Başkan Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy