1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-2-25 (Özelleştirme Nihai Bildirim)
Karar Sayısı : 03-31/391-172
Karar Tarihi : 8.5.2003
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK (Başkan Y.)
Üyeler : A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Tuncay SONGÖR, Kublay ATASAYAR, M. Sıraç ASLAN
B- RAPORTÖRLER: Murat ÇETİNKAYA, Hakan BİLİR, A. Özlem UZUN
C- BİLDİRİMDE BULUNAN
- T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
Hüseyin Rahmi Gürpınar Sok. No: 2 06680 Çankaya/Ankara
D- TARAFLAR
- Türkiye Selüloz ve Kağıt Fabrikaları A.Ş. Akdeniz İşletmesi
Genel Müdürlük: SEKA 41240 İzmit/Kocaeli
Akdeniz İşletmesi: SEKA Akdeniz İşletme Müdürlüğü
33909 Taşucu-Silifke/İçel
- Park Holding A.Ş.-La Veggia SPA Ortak Girişim Grubu
Aziz Bey Sok. No: 4 34674 Kuzguncuk/İstanbul
- AKSA Jeneratör Sanayi A.Ş.
Gülbahar Cad. 1. Sok. No: 2 Güneşli/İstanbul
E- DOSYA KONUSU: Türkiye Selüloz ve Kağıt Fabrikaları A.Ş. (SEKA)'ye ait
Akdeniz İşletmesinin varlık satışı yoluyla özelleştirilmesine ilişkin devir
işlemine izin verilmesi talebi.
D- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.10.1999 tarih ve 3466 sayı ile giren
bildirimde, Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı'yla SEKA'nın özelleştirme kapsamına
alındığı ve SEKA'ya ait işletmelerin ayrı ayrı özelleştirilmelerinin planlandığından
bahisle, konuyla ilgili olarak 1998/4 sayılı "Özelleştirme Yoluyla Devralmaların
Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön
Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında
Tebliğ" doğrultusunda Rekabet Kurulu'nun görüşü talep edilmiştir.
Bunun üzerine, 24.11.1999 tarih ve REK.06.00.00/49 sayılı Mesleki Daire
görüşü ile Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nın 6.12.1999 tarih ve 6402 sayılı
görüşleri alınarak, 21.12.1999 tarih ve 621-395 sayılı karar ile konuya ilişkin
Rekabet Kurulu Görüşü oluşturulmuştur.
1998/4 sayılı Tebliğ'in 5. maddesi gereği özelleştirme sonucunda tarafların
ilgili ürün pazarındaki toplam pazar paylarının %25'i, cirolarının 25 trilyon TL.'yi
2 REKABET KURUMU
aşması durumunda ilgili devir işleminin hukuki geçerlilik kazanabilmesi için
Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun nihai devir kararından önce Rekabet Kurulu'nun
onayı gerekmektedir.
Bu çerçevede, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından gönderilen ve
Kurum kayıtlarına 2.4.2003 tarih, 1402 sayı ile intikal eden ve en yüksek teklif veren
teşebbüsleri içeren yazı ile Kurum kayıtlarına 28.3.2003 tarih ve 1327 sayı ile intikal
eden bildirim dosyaları üzerine, eksik olan bilgi ve belgelerin en son 5.5.2003
tarihinde tamamlanmasının ardından 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 ve 1998/4 sayılı Tebliğler uyarınca düzenlenen
6.5.2003 tarih, 2003-2-25/Ö-03-M.Ç. sayılı Özelleştirme Nihai Bildirim Raporu,
6.5.2003 tarih, REK.0.06.00.00/48 sayılı Başkanlık önergesi ile 03-31 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Bildirime konu işlem sonucunda, ilgili ürün
pazarında, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesinde belirtilen bir hakim durum
yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı, dolayısıyla SEKA
bünyesinde yer alan Akdeniz İşletmesinin özelleştirme ihalesinde teklif veren
teşebbüslerden herhangi birisinin Akdeniz İşletmesini devralmasında bir sakınca
bulunmadığı ifade edilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Pazara İlişkin İnceleme ve Değerlendirmeler
H.1.1. Genel Bilgiler
Kağıt sektörü; odun, yıllık bitkiler ve atık kağıt hammaddelerinden selüloz,
odun hamuru, eski kağıt hamuru üretilmesiyle bu ara ürünlerin değişik mekanik ve
kimyasal işlemlerle kağıda dönüştürülmesine kadar geçen aşamaları içeren bir
sanayi koludur. Selülozlar ara ürünleri, kağıt-kartonlar ve konfeksiyon ürünleri
(defter, dosya, kutu, torba, havlu, peçete, mendil v.s.) ise nihai ürünleri oluştururlar.
Kağıt türleri çeşitli nitelikler bakımından birbirinden ayrılır. Bu nitelikleri
oluşturan faktörlerden bazıları kağıdın kullanım yerinin saptanmasında önemli rol
oynamaktadır. Bu faktörlerden başlıcaları aşağıdaki gibidir:
- Kağıdın yapımında kullanılan selüloz türü
- Ağartma ve inceltme işleminin tipi
- Kağıdın yapımında aldığı kalınlık
- Suyun uzaklaştırılması için uygulanan preslemenin derecesi
- Presleme işlemindeki basıncın derecesi
- İlave edilen kimyasal maddeler
Yukarıda yer verilen faktörler gözönüne alındığında kağıt-karton grupları
uluslarası literatürde genel olarak aşağıdaki gibi sınıflandırılmaktadır:
- Yazı tabı kağıtları
- Gazete kağıdı
- Sargılık kağıtlar
- Temizlik kağıtları
- Kraft torba kağıdı
3 REKABET KURUMU
- Oluklu mukavva kağıtları
- Kartonlar
- Sigara ve ince özel kağıtlar
Akdeniz İşletmesinde temelde; kraft liner kağıdı (oluklu mukavva kağıdı) ve bu
kağıdın hammaddesi olan kraft selülozu üretilmektedir. İşletme ürettiği selülozun
tamamını kendi üretiminde kullanmaktadır.
H.1.2. İlgili Pazar
Akdeniz İşletmesinde üretilen kağıt türü genel olarak kraft kağıdıdır. Kraft
kağıdı uzun elyaflı selülozdan imal edilen (çam ağacından elde edilen selülozlar
gibi) bir kağıt türüdür.
Akdeniz İşletmesinde, özelde, oluklu mukavva yapımında kullanılan kraft liner
kağıdı üretilmektedir. SEKA’nın Çaycuma İşletmesinde üretilen kağıt da genelde
kraft kağıdı olarak adlandırılmakla birlikte, özelde bu İşletmede üretilen kraft kağıdı
kraft (çimento) torba yapımında kullanılan kraft torba (çimento) kağıdıdır. İşletmelerin
bu şekilde farklı kraft kağıtları üretimine yönelmesi SEKA’nın genel politikasından
kaynaklanmaktadır.
Akdeniz ve Çaycuma İşletmelerinde üretilen bu iki ayrı çeşit kraft kağıdının
arasındaki fark gramajlarından, dolayısıyla mukavemetlerinden (fiziksel dayanıklılık),
üretim süreçlerinin ve hammadde olarak kullanıldıkları ürünlerin farklılığından
kaynaklanmaktadır. Akdeniz İşletmesinde üretilen kraft liner kağıdı 125 ila 250 gr/m²,
Çaycuma İşletmesinde üretilen kraft torba kağıdı ise 70 ila 100 gr/m² arasındadır.
Kraft liner kağıdı ile kraft torba kağıdının üretim süreçleri ve kağıt makineleri
hemen hemen aynıdır. Ancak, Akdeniz İşletmesi temelde kraft liner (yüzey kağıdı)
kağıdı, Çaycuma İşletmesi de temelde kraft torba kağıdı (çimento torba kağıdı)
üretmek için kurulmuşlar ve gerektiğinde de diğer kraft kağıdını üretebilecek şekilde
tasarlanmışlardır. Nitekim, bazı yıllarda, Çaycuma İşletmesinde kraft liner, Akdeniz
İşletmesinde de kraft torba kağıdı üretilmiştir.
Akdeniz ve Çaycuma İşletmelerinde üretilecek ürün bakımından, kısa
dönemde rasyonel olan üretim stratejisi, kuruluş amacına uygun kraft kağıdını
üretmektir. Çünkü, diğer kraft kağıdı üretimine geçilmesi durumunda bu kağıt türünde
İşletmelerin kapasiteleri ve üretim miktarları düşecektir. Örneğin, Akdeniz
İşletmesinin esas üretimi olan kraft liner kağıdı üretim kapasitesi 155.000 ton/yıl
iken, bu işletmenin kraft torba kağıdı üretme kapasitesi 90.000 ton/yıldır.
Bunun yanı sıra, bu iki işletmede de üretilen kraft kağıdı türünün değiştirilmesi
durumunda kısa dönemde bir takım kalite sorunları yaşanacağı yapılan
incelemelerde sektörde yöneticilik yapan kişiler tarafından ifade edilmiştir.
Bu çerçevede arz yönlü bir değerlendirme sonucunda kraft liner kağıdı ve
kraft torba kağıdı üreticilerinin kısa dönemde birbirlerine herhangi bir rekabetçi baskı
oluşturmaları olası görünmemektedir. Bunun yanı sıra, uzun dönemde gerekli
yatırımlar yapılmak suretiyle böyle bir rekabetçi baskının ortaya çıkabileceği bu
nedenle de, her iki kraft türünün üreticileri tarafından tekelci fiyatlandırmaya
gidilemeyeceği öngörülebilir.
4 REKABET KURUMU
Talep yönünden bir analiz yapıldığında ise, Akdeniz ve Çaycuma
İşletmelerinde üretilen kağıtların farklı ürünlerin girdisi olarak kullanıldığı, bu nedenle
de farklı teşebbüsler tarafından talep edildiği anlaşılmaktadır. Diğer bir ifadeyle, kraft
liner kağıdı kullanıcıları ile kraft torba kağıdı kullanıcıları birbirlerine rakip değildirler.
Kraft liner kağıdı genellikle oluklu mukavva (mukavva kutu) üreticileri tarafından,
kraft torba kağıdı ise kraft torba (çimento torbası) üreticileri tarafından
kullanılmaktadır.
Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde, devralmaya konu işletmede
üretilen ürün esas alınarak, ilgili ürün pazarı “kraft liner kağıdı” pazarı olarak
belirlenmiştir. Bununla birlikte Çaycuma İşletmesinde gerektiği takdirde kraft liner
kağıdı üretilebileceği dikkate alınarak, bu durumun ilgili pazarda yaratabileceği
etkiler de değerlendirmelerde göz önüne alınmıştır.
Coğrafi pazar ise, kraft liner kağıdı kullanıcılarının ülkenin muhtelif yerlerinde
faaliyet göstermeleri yani ürünün tüm ülkede satışının ve pazarlamasının
gerçekleştirilmesi ve ithalatın bu kağıt türünde önemli bir yeri olması nedeniyle,
"Türkiye Cumhuriyeti sınırları" olarak kabul edilmiştir.
H.1.3. Türkiye’de Kraft Liner Kağıdı Üretimi, Tüketimi ve
SEKA Akdeniz İşletmesinin Sektördeki Konumu
SEKA Akdeniz İşletmesi Türkiye’de fiili olarak kraft liner kağıdı üreten tek
teşebbüstür. Kraft liner kağıdı, genel olarak oluklu mukavva kağıtları ana grubunun
altında yer almaktadır.
Genellikle ambalajlama kutularının imalinde ve kırılgan eşyanın
paketlenmesinde ayırıcı ve destekleyici olarak kullanılan oluklu mukavva, Türkiye’de
toplam kağıt-karton üretimi içerisinde oldukça yüksek bir paya sahiptir. Oluklu
mukavva bir veya daha fazla oluklu tabakanın (oluklu hale getirilmiş fluting kağıdı)
alt ve/veya üst yüzeylerinin düz tabaka (liner) ile kaplanmasıyla meydana gelen bir
üründür. Oluklu mukavva üretiminde kullanılan oluklu mukavva kağıtları olan “fluting”
ve “liner” kağıtları şu şekilde açıklanabilir:
Liner (layner): Oluklu mukavvanın üretildiği safihanın üst ve alt (dış) katlarını
teşkil etmektedir. Genellikle beyazlatılmamış sülfat selülozundan üretilmektedir. Aynı
kullanım amacına yönelik olarak piyasada “kraft liner”ın yanı sıra “test liner” adı
altında daha düşük maliyetli ve kaliteli, kısmen veya tamamen eski kağıttan üretilen
bir türü de bulunmaktadır. Bu tür kağıtlarda aranılan en önemli özellikler bükülme
direnci (stiffness) ve patlama dayanımıdır. Bunun yanında ürünün iyi görünmesi ve
en az bir yüzeyinin baskıya elverişli olması da istenilen nitelikler arasında yer
almaktadır. Türkiye’de kraft liner yalnız SEKA’da üretilirken, oluklu mukavva
üretiminde kullanılan diğer kağıtlar (test liner, fluting ve saman fluting) özel
teşebbüsler tarafından üretilmektedir.
Fluting kağıdı: Oluklu mukavvanın üretildiği safihanın orta katını teşkil
etmektedir. Genellikle yarı kimyasal saman selülozu ve eski kağıt karışımından
üretilmektedir. Tercih edilmesinde rol oynayan en büyük özelliği bükülmeye ve
ezilmeye karşı olan direncidir.
5 REKABET KURUMU
Sektördeki kuruluşların pazar payı açısından %85’inin üye olduğu Oluklu
Mukavva Üreticileri Derneği’nden (OMÜD) alınan bilgilere göre 1996 yılı için oluklu
mukavva üreten teşebbüslerin pazar payları aşağıdaki gibidir.
Tablo 1- 1996 Yılı İçin Oluklu Mukavva Üreten ve
Pazar Payı %5'in Üzerinde Olan Teşebbüsler*
Teşebbüsün Unvanı Pazar Payı (%)
OLMUKSA Oluklu Mukavva ve Ambalaj Sanayii A.Ş. 13,87
TİRE KUTSAN Oluklu Mukavva Kutu ve Kağıt Sanayi A.Ş. 7,13
KAV Ambalaj Sanayi ve Ticaret A.Ş. 6,01
ÇOPİKAS Kağıt ve Oluklu Mukavva Kutu Sanayi A.Ş. 5,42
DENTAŞ Oluklu Mukavva Sanayi ve Ticaret A.Ş. 5,35
KAPLAMİN Ambalaj Sanayi ve Ticaret A.Ş. 5,31
* Pazar payı %5’in altında olan 46 teşebbüs ve toplam pazar payları %17,57 olan OMÜD bünyesinde temsil
edilmeyen 45 küçük ölçekli teşebbüs vardır. 1997 yılı itibarıyla da %17’lik pazar payına sahip Olmuksa’yı
sırasıyla Modern Karton, Kaplamin, Tire Kutsan ve Kav Ambalaj takip etmektedir.
Selüloz ve Kağıt Sanayii Vakfı'nın (Vakıf) "2001 Yılı Raporu"na göre,
2001 yılında oluklu mukavva kağıtları üretiminin toplam kağıt-karton üretiminden
aldığı pay %7,3’tür. 2001 yılında SEKA tarafından yaklaşık olarak 116.000 ton kraft
liner üretilirken, bu yıl için toplam oluklu mukavva kağıtları üretimi (kraft liner dahil)
764.631 ton olarak gerçekleşmiştir. SEKA tarafından üretilen kraft linerın önemli bir
kısmı Akdeniz İşletmesi tarafından üretilmektedir. Örneğin, 2001 yılındaki
116.000 tonluk kraft liner kağıdının büyük kısmı (yaklaşık 112.000 tonu) Akdeniz
İşletmesi tarafından üretilmiştir. Bu durum genel itibarıyla bütün yıllar için benzerdir.
Bu nedenle SEKA’nın kraft liner üretimindeki pazar payı belirtilirken bu pay Akdeniz
İşletmesinin olarak kabul edilebilir.
1995-1998 yılları için, Türkiye’deki oluklu mukavva kağıtlarının toplam
tüketimi, ithalatı ve SEKA’da üretilen kraft linerın bu toplam içindeki payı şu
şekildedir:
Tablo 2- Yıllar İtibarıyla Oluklu Mukavva Kağıtları Üretimi,
Tüketimi ve Akdeniz İşletmesinin Payı
1995 1996 1997 1998
Toplam Tüketim
(ton) 529.434 604.874 680.608 690.560
SEKA Üretimi (ton) 111.556 104.677 120.708 105.236
İthalat (ton) 85.807 114.671 142.728 135.728
Pazar Payı (%) 21,1 17,3 17,7 15,2
Anılan Vakfın 2000 ve 2001 yıllık raporlarından edinilen bilgiler çerçevesinde,
1999-2001 yıllarında SEKA’nın kraft liner üretiminin Türkiye’deki toplam oluklu
mukavva kağıtları üretiminden aldığı paylar şu şekilde gerçekleşmiştir:
6 REKABET KURUMU
Tablo 3- Yıllar İtibarıyla SEKA Kraft Liner Üretiminin Türkiye Toplam Oluklu
Mukavva Kağıtları Üretimi İçindeki Payı
1999 2000 2001
Toplam Üretim
(ton) 631.480 712.730 764.631
SEKA Üretimi (ton) 121.904 122.501 116.011
Özel Üretim (ton) 509.576 590.229 648.620
Pazar Payı (%) 19,3 17,2 15,2
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’ndan elde edilen bilgilere göre ise, 1999-2002
yıllarında Akdeniz İşletmesinin pazar payı şu şekilde gerçekleşmiştir:
Tablo 4- 1999-2002 Dönemine İlişkin Kraft Liner Üretimi, Tüketimi ve
Akdeniz İşletmesinin Pazar Payı
1999 2000 2001 2002
Toplam
Tüketim 256.702 253.466 212.172 189.856
Akdeniz (ton) 110.370 99.720 115.350 108.755
İthalat (ton) 146.332 153.746 96.822 81.101
Pazar Payı
(%) 42,9 39,3 54,3 …..
Çaycuma İşletmesinde kraft torba kağıdının yanı sıra, 1999'da 5.995 ton/yıl,
2000'de 11.406 ton/yıl, 2001'de 3.188 ton/yıl, 2002'de ise 8.799 ton/yıl oluklu
mukavva kağıdı üretilmiştir. Bu miktarlar göz önüne alındığında, Çaycuma
İşletmesinde üretilen oluklu mukavva kağıtları (kraft liner) miktarının Akdeniz
İşletmesinin üretimi ile kıyaslanamayacak derecede düşük olduğu görülmektedir.
Akdeniz İşletmesinin 2002 yılı itibarıyla toplam safi satış hasılatı yaklaşık
68.3 trilyon TL.'dir ve bu hasılatın yaklaşık 67.6 trilyon TL.’si oluklu mukavva kağıdı
satışından sağlanmıştır.
Akdeniz İşletmesinin kraft liner kağıdı üretiminde ton başına birim ticari
maliyetleri 636-675 milyon TL. arasında değişmektedir. Bu işletmede üretilen kraft
liner kağıdı kalitesi ile birim maliyetleri karşılaştırıldığında işletmenin maliyetlerinin
yüksek olduğu ifade edilebilir. Yapılan incelemeler sonucunda ithalat fiyatlarının
diğer kağıt türlerinde de olduğu gibi kraft liner kağıdının yurtiçi fiyatının
belirlenmesinde önemli bir etken olduğu anlaşılmıştır.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.2.1. Kapsam ve Genel Değerlendirme
Yukarıda yer verildiği üzere, kısa dönemli ve talep yönlü bir analiz
çerçevesinde ilgili pazar “kraft liner kağıdı” olarak kabul edilmiştir. Bu şekilde pazar
dar tanımlanmış, ancak değerlendirmelerde Çaycuma İşletmesi Akdeniz İşletmesinin
potansiyel bir rakibi olarak ele alınmıştır. Bu çerçevede, tanımlanan pazarda ilgili
devralma işlemiyle rekabet önemli ölçüde azaltılmıyorsa, geniş olarak tanımlanan
pazarda da rekabeti kısıtlayıcı bir sonucun ortaya çıkmayacağı kabul edilebilir.
7 REKABET KURUMU
Yukarıdaki bilgilerden, Akdeniz İşletmesinin kraft liner kağıdı pazarındaki
pazar payının (2002’de %….) ve cirosunun (2002’de yaklaşık …… trilyon TL)
1997/1 sayılı Tebliğin 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinin ilk fıkrasında
belirtilen %25 pazar payı ve 25 trilyon TL. ciro eşiklerini aştığı anlaşılmaktadır. Buna
göre, teklif veren teşebbüsler bu pazarda faaliyet göstermeseler dahi, Akdeniz
İşletmesinin özelleştirme yoluyla devredilmesi işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ uyarınca
Rekabet Kurulu’nun iznine tabi bir işlemdir. Bu doğrultuda işlem, 4054 sayılı Kanun
ile 1997/1 ve 1998/4 sayılı Tebliğler açısından değerlendirilmektedir.
Kararın önceki bölümlerinde de açıklandığı üzere, kraft liner kağıdının yurtiçi
fiyatlarının belirlenmesinde SEKA, ithalattan bağımsız bir şekilde hareket
edememektedir. Ayrıca, Akdeniz İşletmesini devralacak teşebbüs, Çaycuma
İşletmesinde de bu kağıt türü üretilebileceği için tekelci bir fiyatlandırmaya
gidemeyecektir. Bunun yanı sıra, oluklu mukavva kutu üreticileri kraft liner yerine
(fiziksel dayanıklılığı daha düşük olmakla birlikte) belirli ölçüde test liner de
kullanabilmektedirler. Bu durumda, Akdeniz İşletmesi Türkiye’deki tek kraft liner
kağıdı üreticisi olmasına rağmen, bu işletmenin hakim durumda olduğunu iddia
etmek mümkün gözükmemektedir. Bu değerlendirme çerçevesinde, işlemin pazara
olası etkilerinin değerlendirilmesinde Akdeniz İşletmesi için Özelleştirme ihalesinde
en yüksek teklifi veren teşebbüsler açısından yapılacak incelemeler yol gösterici
olacaktır.
H.2.2. Park Holding A.Ş.-La Veggia S.p.a. Ortak Girişim Grubu
Park Holding A.Ş. ve La Veggia S.p.a Ortak Girişim Grubu (Ortak Girişim)
SEKA Akdeniz İşletmesinin özelleştirilmesine ilişkin ihaleye katılabilmek amacıyla
oluşturulmuştur. İhalenin kazanılması halinde Akdeniz İşletmesini devralmak üzere
bir ortak girişim şirketi kurulacaktır. Kurulacak anonim şirketin hisselerinin iki grup
arasında eşit olarak paylaşılması, yönetim kurulunun her iki tarafça eşit sayıda
belirlenecek toplam 6 kişiden oluşturulması, günlük işlerin şirket yönetimince, bunun
dışındaki ve stratejik kararların yönetim kurulunca yerine getirilmesi
kararlaştırılmıştır.
Ortak Girişimi oluşturan taraflardan Park Holding A.Ş. ve dahil olduğu gruba
bağlı şirketlerin faaliyetlerini; "Enerji-Madencilik", "Tekstil-Konfeksiyon", "Finans-
Savunma Sanayi-Ticaret", "Hizmet-Ulaşım" ve "Medya" olmak üzere beş başlık
altında toplamak mümkündür. Holding'in 2002 yılı yaklaşık cirosu …… trilyon TL.'dir.
Park Holding A.Ş. ve gruba bağlı diğer şirketlerin ilgili ürün pazarında herhangi bir
faaliyeti bulunmamaktadır.
Ortak Girişim Grubu'nun diğer tarafı olan Ondulati La Veggia S.p.a ve
iştiraklerinin oluşturduğu grup, İtalya’nın önde gelen oluklu karton (oluklu mukavva),
oluklu paketleme ürünleri ve dönüştürücüler için kağıt ürünleri üreticilerinden biridir.
Grubun hisse yapısında %87’lik bir oran, şirketi 1964 yılında ilk oluklu paketleme
ürünleri fabrikasıyla kuran Giacopini ailesine aittir. 2001 yılının sonu itibarıyla
Grubun toplam geliri yaklaşık 152 milyon Euro olarak gerçekleşmiştir. Söz konusu
miktarın yaklaşık 114 milyon Euro’luk kısmını oluklu karton ve oluklu paketlemeyle
ilgili ürünlere ait gelirler ve yaklaşık 37 milyon Euro’luk kısmını da dönüştürücüler
için kağıt ürünleriyle ilgili gelirler oluşturmaktadır. Grup pazarda;
8 REKABET KURUMU
- Atık kağıt toplama,
- Dönüştürücüler için oluklu karton üretiminde kullanılan kağıt üretimi,
- Oluklu karton üretimi1,
- Oluklu koli ve diğer paketleme ürünleri
olmak üzere dört temel sektörde faaliyet göstermektedir.
2000 yılında, İtalya’da 3.540.594 ton olan oluklu karton üretimi, 1999 yılına
göre %7,37’lik bir artış göstermiş ve Grubun pazar payı, iştirakleri ile birlikte
%7.8 olarak gerçekleşmiştir.
Grup halihazırda tüm kraft liner kağıt ihtiyacını başta Kuzey ve Güney
Amerika ile Doğu Avrupa olmak üzere dış ülkelerden tedarik etmektedir. 2002 yılı
için alınan kağıt miktarının yaklaşık 60.000 ton olduğu ifade edilmiştir. Akdeniz
İşletmesinin devralınması sonrası, ilk iki yıl La Veggia Grubunun ihtiyacının
30.000 tonunun, yapılacak yatırımlar sonrası ise toplam ihtiyacın 2/3’ünün Akdeniz
İşletmesinden karşılanması planlanmaktadır.
Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında ortak girişim taraflarından Park
Holding’in ilgili ürün pazarında faaliyet göstermediği ve diğer ortak olan İtalyan La
Veggia Grubunun ise Akdeniz İşletmesinin üretmiş olduğu kağıt ürünlerini hem
hammadde olarak kullandığı hem de ürettiği anlaşılmaktadır.
İlk bakışta La Veggia Grubunun, Akdeniz İşletmesine hammadde tedarikinde
kullanmak üzere talip olduğu görülmektedir. Bu anlamda gerçekleşecek devralma
işlemi sonrası Akdeniz İşletmesinde üretilen kraft liner kağıdının tamamının
yurtdışına ihraç edilmesinin, yurtiçindeki oluklu mukavva üreticilerine ve kraft liner
kağıdının fiyatlarına etkisinin ne olacağı cevaplanması gereken sorular olarak
karşımıza çıkmaktadır.
Halihazırda Akdeniz İşletmesinin kapasitesi 155.000 ton, üretimi ise 110.000
ton civarında gerçekleşmektedir. Yapılacak yatırımlar ve iyileştirmeler ile ilk önce
kapasitenin tamamının kullanılabileceği ve daha sonra da kapasite artırımına
gidileceği, Ortak Girişim Grubunun öncelikli hedefinin kapasitenin 200.000 tona
çıkarılması olduğu taraflarca ifade edilmiştir.
Dolayısıyla, Grubun ilk iki yıl 30.000 ton, sonrası için 40.000 ton kraft lineri
kendi ihtiyacı için ihraç etmeyi planlamasının, Akdeniz İşletmesinde kapasite artırımı
olmasa dahi, bu İşletmenin tam kapasite çalıştırılması göz önüne alındığında, yurt
içinden gelecek talebin karşılanması için bir sorun teşkil etmeyeceği görülmektedir.
Çünkü, halihazırda üretim 110.000 ton civarında gerçekleşmektedir. Firmanın ölçek
ekonomisinden faydalanabilmesi ise ancak kapasitenin tamamının kullanılması
halinde mümkündür. Akdeniz İşletmesinde tam kapasiteye ulaşılması halinde
üretimdeki artış 40.000 ton olarak gerçekleşecektir. Belirlenen bu miktar La Veggia
Grubunun Akdeniz İşletmesinin üretiminden kullanmayı planladığı miktarın
üzerindedir.
1 Son yıllarda bir çok kullanım alanına sahip olan oluklu karton, paketleme malzemesi olarak son
derece popüler hale gelmiştir. Örneğin çiğ ve pişmiş et, balık ve meyve ürünlerinin ve pizza gibi sıcak
ürünlerin paketlenmesinde hızla artan bir kullanıma sahiptir. Oluklu kartonla paketleme yöntemi
araba, bisiklet ve motosiklet endüstrilerinde de kullanılmaktadır. Çevresel bilinçlenmenin artışıyla
birlikte, geri dönüştürülebilir ve kağıt endüstrisi için yeniden hammadde olarak kullanılabilir özelliğe
sahip ürünün popülaritesi de artış göstermiştir.
9 REKABET KURUMU
Ayrıca, halihazırda yurtiçi tüketimin yarısının ithalat yoluyla karşılandığı ve
Çaycuma İşletmesinin de gerektiğinde kraft liner üretebileceği göz önüne
alındığında, Akdeniz İşletmesinin ithalattan ve potansiyel rakiplerden bağımsız bir
biçimde tekelci fiyatlandırmaya yönelmesi mümkün olmayacaktır.
La Veggia Grubunun oluklu mukavva ile ilgili pazarda, yurtiçinde yer alan
üreticilerle rekabet içine girebileceği varsayımı, yurt içinde yer alan çok sayıdaki
üretici ve özellikle taşıma maliyetlerinin varlığı karşısında yakın zaman için olası ve
rasyonel görülmemektedir. Bu durum ancak uzun dönem içerisinde ve yurtiçinde
yapılacak yatırımlar ile gündeme gelebilecek bir konudur. Ancak, yine de söz konusu
pazarda çok sayıda aktörün yer aldığı unutulmamalıdır. Dolayısıyla halihazırda hem
atıl kapasitenin varlığı hem de kapasitenin artırılmasının planlanması göz önüne
alındığında, Ortak Girişim Grubunun Akdeniz İşletmesinden almayı planladığı ilk iki
yıl için 30.000 ton, daha sonrası için de 40.000 tonluk kraft liner kağıdının, -özellikle
ithalat opsiyonu da değerlendirildiğinde- hem ülke içi talebin karşılanmasını hem de
fiyatları, olumsuz yönde etkilemesi olası değildir.
Yukarıda yer verilen bilgiler ve değerlendirmeler ışığında Akdeniz
İşletmesinin, Park Holding A.Ş. ve La Veggia S.p.a Ortak Girişim Grubunca
devralınmasında 4054 sayılı Kanun ve 1997/1 Tebliğ açısından bir sakınca
bulunmamaktadır.
H.2.3. AKSA Jeneratör Sanayi A.Ş. (Aksa Jeneratör)
Aksa Jeneratör halen İstanbul'da iki, İngiltere'de bir fabrika ile jeneratör
üretimi ve satışı yapmaktadır. Şirket bir aile şirketidir ve Kazancı Holding bünyesinde
yer almaktadır. Holding'in bünyesinde ayrıca enerji üretimi-satışı ve klima ithalatı-
satışı ile iştigal eden firmalar bulunmaktadır.
Şirketin ve bağlı olduğu Holding'in ilgili ürün pazarında herhangi bir faaliyeti
bulunmamaktadır. Yapılan görüşmelerde, Holding'in faaliyet konularını genişletmek
ve ürün çeşitlenmesine gitmek amacıyla, karlı gördükleri bu sektöre yatırım yapmak
istedikleri ifade edilmiştir. Bu anlamda Holding'in risklerini ve yatırımlarını daha
geniş bir yelpazeye yayma çabasının bir ürünü olarak Akdeniz İşletmesinin ihalesine
teklif verildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında Akdeniz İşletmesinin, Aksa Jeneratör
Sanayi A.Ş. tarafından devralınmasında 4054 sayılı Kanun ve 1997/1 Tebliğ
açısından bir sakınca bulunmamaktadır.
I- SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespitler ve yapılan değerlendirmeler doğrultusunda;
Türkiye Selüloz ve Kağıt Fabrikaları A.Ş. bünyesinde yer alan Akdeniz İşletmesinin
özelleştirilmesi amacıyla yapılan ihalede teklif veren;
- Park Holding A.Ş.-La Veggia S.p.a. Ortak Girişim Grubu
- AKSA Jeneratör Sanayi A.Ş.
teşebbüslerinden herhangi birisinin Akdeniz İşletmesini devralmasında 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ hükümleri çerçevesinde
bir sakınca bulunmadığına OY BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy