1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-2-13 (Özelleştirme Nihai Bildirim)
Karar Sayısı : 03-21/238-103
Karar Tarihi : 1.4.2003
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK (Başkan Y.)
Üyeler : A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Tuncay
SONGÖR, Kublay ATASAYAR, M. Sıraç ASLAN
B- RAPORTÖRLER: Murat ÇETİNKAYA, Hakan BİLİR, A. Özlem UZUN
C- BİLDİRİMDE BULUNAN:
- Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
Hüseyin Rahmi Gürpınar Sok. No:2
06680 Çankaya/Ankara
D- TARAFLAR:
- Türkiye Selüloz ve Kağıt Fabrikaları A.Ş. Afyon İşletmesi
Genel Müdürlük : SEKA 41240 İzmit/Kocaeli
Afyon İşletmesi : SEKA Afyon İşletme Müdürlüğü
03730 Çay/Afyon
- GAP İnşaat Yatırım ve Dış Ticaret A.Ş.
Keresteciler Sitesi Fatih Cad. Selvi Sok. No:18 K.2
34010 Merter/İstanbul
- Alkim Ortak Girişim Grubu
İnebolu Sok. No:47 Kabataş/İstanbul
- Tradim Dış Ticaret A.Ş.
Halaskargazi Cad. No:329/8 Şişli/İstanbul
E- DOSYA KONUSU: Türkiye Selüloz ve Kağıt Fabrikaları A.Ş. (SEKA)’ye ait
Afyon İşletmesinin varlık satışı yoluyla özelleştirilmesine ilişkin devir işlemine
izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.10.1999 tarih ve 3466 sayı ile giren
bildirimde, Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı'yla SEKA'nın özelleştirme kapsamına
alındığı ve SEKA'ya ait işletmelerin ayrı ayrı özelleştirilmelerinin planlandığından
bahisle, konuyla ilgili olarak 1998/4 sayılı "Özelleştirme Yoluyla Devralmaların
Hukuki geçerlilik kazanabilmeleri için Rekabet Kurumuna yapılacak Ön Bildirimlerde
ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ"
doğrultusunda Rekabet Kurulunun görüşü talep edilmiştir.
2 REKABET KURUMU
Bunun üzerine, 24.11.1999 tarih ve REK.06.00.00/49 sayılı Mesleki Daire görüşü ile
Özelleştirme İdaresi Başkanlığının 6.12.1999 tarih ve 6402 sayılı görüşleri alınarak,
21.12.1999 tarih ve 621-395 sayılı karar ile konuya ilişkin Rekabet Kurulu Görüşü
oluşturulmuştur. Rekabet Kurulu, dosya konusu Afyon İşletmesi ile ilgili olarak, bu
işletmenin özelleştirilmesinde bir sakınca bulunmadığına karar vermiştir.
1998/4 sayılı Tebliğ'in 5. maddesi gereği özelleştirme sonucunda tarafların
ilgili ürün pazarındaki toplam pazar paylarının %25'i, cirolarının 25 trilyon TL'yi
aşması durumunda ilgili devir işleminin hukuki geçerlilik kazanabilmesi için
Özelleştirme Yüksek Kurulunun nihai devir kararından önce Rekabet Kurulunun
onayı gerekmektedir.
Bu çerçevede, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından gönderilen ve
Kurum kayıtlarına 4.3.2003 tarih, 878 sayı ile intikal eden ve en yüksek teklif veren
teşebbüsleri içeren yazı ile Kurum kayıtlarına 8.1.2003 tarih, 102 sayı ile intikal eden
bildirim dosyaları üzerine, eksik olan bilgi ve belgelerin 26.3.2003 tarihinde
tamamlanmasının ardından 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un
7. maddesi ile 1997/1 ve 1998/4 sayılı Tebliğler uyarınca düzenlenen 27.3.2003
tarih, 2003-2-13 / Öİ–03–M.Ç. sayılı Özelleştirme Nihai Bildirim Raporu, 28.3.2003
tarih, REK.0.06.00.00/30 sayılı Başkanlık önergesi ile 03-21 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Bildirime konu işlem sonucunda, ilgili ürün
pazarlarında, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesinde belirtilen bir hakim durum
yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı, dolayısıyla SEKA
bünyesinde yer alan Afyon İşletmesinin özelleştirme ihalesinde teklif veren
teşebbüslerden herhangi birisinin Afyon İşletmesini devralmasında bir sakınca
bulunmadığı ifade edilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Pazara İlişkin İnceleme ve Değerlendirmeler
H.1.1. Genel Bilgiler
Afyon İşletmesinin beyazlatılmış saman ve kamış selülozu üretmesi nedeniyle
ilgili pazara ilişkin değerlendirmeler kağıt ve karton üretiminin hammaddesi olan
selüloz göz önüne alınarak yapılmıştır. Afyon İşletmesinde üretilen selüloz, kısa
elyaflı bir selüloz çeşididir.
Günümüzde insanların vazgeçilmez bir ihtiyacı olan kağıt-karton esas
itibarıyla odun hamurunun selülozik liflerinden elde edilir. Kağıt-karton üretimi; çeşitli
ağaçlar, yıllık bitkiler ve atık kağıt kullanılarak, selüloz ve kağıt hamuru üretilmesi ve
bu hamurdan farklı kullanım amaçlarına uygun kağıt türlerinin ortaya çıkarılmasını
kapsayan bir süreçtir. Kağıt, elde edilen selüloz liflerinin önce, hamur haline
getirilmesi sonra katı ve düz bir yüzey oluşturacak biçimde karıştırılarak
keçeleştirilmesi suretiyle üretilmektedir.
Bu üretim sürecinin en önemli hammaddesi olan selüloz ladin, köknar, çam,
kayın, kavak, okaliptüs gibi iğne yapraklı ve geniş yapraklı orman ağaçlarının gövde
ve dallarından; saman, kendir, keten, jüt, haşhaş, ayçiçeği ve kamış gibi yıllık
3 REKABET KURUMU
bitkilerin sap, tohum ve yapraklarından elde edilir. Yıllık bitkilerin çoğunun ve geniş
yapraklı ağaçların elyafı kısa, iğne yapraklı ağaçların elyafları ise uzundur. Bu
nedenle, kağıt-karton sanayii için iğne yapraklı ağaçların özel bir yeri vardır.
Yıllık bitkilerden elde edilen selüloz kağıt-karton üretiminde belirli oranlarda
kullanılabilir. Bu bitkilerden elde edilen selülozun elyaf boyları kısa olduğu için,
kağıda mukavemet yerine düzgün bir görünüm verirler. Bu sebeple yüksek bir
mukavemet derecesi isteyen kağıt türlerinde (kraft kağıdı gibi) yıllık bitkilerden
edinilen selüloz kullanılmamaktadır.
Selülozun bu temel kaynaklarının yanı sıra, eski kağıtlar ile keten, kendir
eskileri ve pamuklu paçavralar da içerdikleri selüloz nedeniyle kağıt sanayiinde
hammadde yerine kullanılırlar. Ağaçlardan ve yıllık bitkilerden elde edilen kağıt
doğal liflerden meydana gelirken, atık kağıttan üretilen kağıt ikincil liflerden
oluşmaktadır. Bazı kağıtlar ise doğal ve ikincil liflerin karışımından üretilebilmektedir.
Saman ve kamış gibi yıllık bitkilerden üretilen selüloza, genel olarak (odundan
elde edilmediği ve bu nedenle odun içermediği için) odun hamursuz ya da odun dışı
selüloz denilmektedir. Gelişmiş ülkelerde selüloz üretimindeki eğilim odun hamursuz
üretimden odun hamurlu üretime doğrudur. Bunun en önemli iki nedeni, odun
hamursuz selüloz üretiminde kullanılan kimyasal yöntemler nedeniyle birtakım çevre
sorunlarının ortaya çıkması ve odun hamursuz selülozların yerine kullanılabilecek
daha kaliteli odun hamurlu selülozun üretilebilmesidir. Afyon’da üretilen ve odun
hamursuz selülozun bir çeşidi olan beyazlatılmış saman ve kamış selülozunun
yerine ikame edilebilecek diğer selüloz çeşitleri de genel olarak beyazlatılmış sert
odun selülozu olarak adlandırılabilir.
Odun hamursuz selüloz, entegre selüloz fabrikalarında üretilmektedir. Söz
konusu selüloz aynı zamanda büyük oranlarda stok gerektirmekte ve genelde orman
kaynakları kıt olan ülkelerde üretilmektedir. Bu nedenle, odun hamursuz selüloz
pazarı çok geniş değildir. Bu selüloz çeşidinde, üretim ve tüketim yönünden
Hindistan ve Çin başta gelmektedir.
Kağıt üretebilmek için öncelikle selülozun elde edileceği hammaddenin hamur
haline getirilmesi gerekmektedir. Kağıt endüstrisinde çeşitli hamurlaştırma işlemleri
uygulanmaktadır. Bu işlemler kimyasal ve mekaniksel yöntemler olmak üzere ikiye
ayrılır. Ayrıca yarı kimyasal yöntemlerle ya da eski kağıtlardan da kağıt hamuru elde
edilmesi mümkündür.
Kimyasal selüloz üretiminde, odunlar yonga makineleriyle, saman-kamış gibi
bitkiler de kesme makineleri ile ufak parçalara ayrılır. Bu parçalar, birçoğu asitli olan
çeşitli kimyasal madde çözeltileri ile birlikte, belirli basınçlar altında, kazanlarda
pişirilir. Odun ve bitkilerdeki selüloz liflerini birbirine bağlayan lignin ve diğer
kimyasal maddelerin bir kısmı çözeltiye geçer ve böylece hamur halinde selüloz elde
edilir. Elde edilen bu selüloz, esmer renklidir ve bazı kimyasal maddeler kullanılarak
beyazlatılabilir. Yarı kimyasal hamurlar ise daha az kimyasal madde kullanılarak
üretilmektedir. Ancak bunların kaliteleri genellikle kimyasal hamurdan daha
düşüktür.
4 REKABET KURUMU
Mekaniksel odun hamurları herhangi bir kimyasal madde kullanılmadan
tamamen mekaniksel yöntemlerle, odunların makinelerde su ile yumuşatılarak
öğütülmeleri yoluyla elde edilmektedir.
Eski kağıtlar da bir takım işlemlerden geçirilerek öğütülür ve yeniden kağıt
hamuru haline getirilir.
Kağıt hamurunun elde edilme yöntemine göre üretilen selülozun kalitesi de
farklılık göstermektedir. Örneğin, kimyasal yollarla elde edilen hamur, odunsuz
(wood-free) olarak bilinir ve mekaniksel yollarla elde edilen kağıt hamurundan daha
mukavemetlidir.
H.1.2. İlgili Pazarlar
Selüloz, elde edildiği bitkinin sertliğine, beyazlatılıp beyazlatılmadığına ve
kimyasal-mekaniksel yollarla üretilip üretilmediğine göre çeşitlilik arz etmektedir.
Selülozun bu özellikleri çeşitli kağıtların üretimlerinde kullanılmalarını sağlamaktadır.
Örneğin yarı kimyasal yollarla elde edilen selüloz, kimyasal yollarla elde edilen
selüloza göre daha düşük kaliteli kağıtların üretiminde kullanılmaktadır. Aynı şekilde
atık kağıtlardan elde edilen kağıt hamuru da selüloz liflerinin bir defadan fazla
kullanılması ve bu nedenle liflerin yıpranması ve kısalması dolayısıyla üretilecek
olan kağıdın kalitesini düşürmektedir.
Genel olarak, çeşitli selüloz türleri bulunmakla birlikte, bu türler arasında
belirli oranlarda ikame edilebilirlik olduğu da kabul edilmektedir.
Nitekim SEKA’dan elde edilen bilgilere göre; kayın, huş, kavak, okaliptüs ve
akasya gibi ağaçlardan üretilen kısa elyaf selüloz çeşitleri Afyon İşletmesinde
üretilmekte olan beyazlatılmış saman ve kamış selülozları ile ikame edilebilmektedir.
Ağırlıklı olarak yazı tab’ı kağıdı (yazı baskı kağıdı) ve bristol karton üretiminde
kullanılabilen bu selüloz çeşitlerinin 2001 yılındaki toplam ithalat miktarı yaklaşık
127.000 tondur.
Ayrıca Afyon İşletmesinde üretilen beyazlatılmış saman ve kamış selülozunun
yerine ikame edilebilen diğer selüloz çeşitleri, kağıt-karton endüstrisinde faaliyet
gösteren özel teşebbüsler tarafından kullanılmaktadır. İthalat yoluyla elde edilen bu
selülozlar Afyon İşletmesinde üretilen selülozdan hem daha kaliteli (lifleri daha
sağlam) hem de fiyat olarak daha avantajlıdır. Bu nedenle, Afyon İşletmesi
Türkiye’de beyazlatılmış saman ve kamış selülozu üretiminde tek tesis olsa da,
SEKA üretilen selülozun fiyatını tespit ederken uluslararası düzeyde oluşan
beyazlatılmış sert odun selülozunun fiyatlarından etkilenmektedir.
Yukarıda yer verilen bilgiler doğrultusunda ilgili ürün pazarının;
- genel olarak “selüloz (kağıt hamuru) pazarı”,
- dar bir pazar olarak “yazı tab’ı kağıtları ve (bristol) karton üretiminde kullanılan
selüloz pazarı”,
- bu iki tanım dışında daha dar bir şekilde, Afyon İşletmesinin ürettiği
“(beyazlatılmış) saman ve kamış selülozu pazarı”
olarak üç şekilde belirlenmesi mümkündür.
5 REKABET KURUMU
Bu çerçevede ilgili ürün pazarı, selüloz çeşitlerinin birbiri ile ikame edilebilirliği
dikkate alınarak Afyon İşletmesinde üretilen saman ve kamış selülozu ve bu selülozu
ikame edebilen diğer selüloz çeşitlerini içerecek biçimde, “yazı tab'ı ve (bristol)
karton üretiminde kullanılan selülozlar” şeklinde belirlenebilir.
Ancak farklı selülozların farklı kağıtların üretiminde kullanılması, bir başka
deyişle kullanım amacı farklılığı ve kısa dönemli tüketici tercihleri göz önünde
bulundurulduğunda, analizler dar pazar tanımı kullanılarak da yapılabilir. Ayrıca
işlem dar şekilde tanımlanan pazarda rekabeti kısıtlayıcı herhangi bir etki
yaratmıyorsa, daha geniş bir pazarda da bu nitelikte bir etkinin yaratılmayacağı
öngörülebilir. Bu nedenlerle değerlendirmeler, “saman ve kamış selülozu pazarı”
şeklinde tanımlanan pazar çerçevesinde yapılmıştır.
İlgili coğrafi pazar ise, kağıt-karton üreticilerinin ülkenin muhtelif yerlerinde
faaliyet göstermeleri bir başka deyişle, ürünün tüm ülkede satışının ve
pazarlamasının yapılması gerekçesiyle "Türkiye Cumhuriyet sınırları" olarak kabul
edilmiştir.
H.1.3. Türkiye’de Selüloz Üretimi ve Tüketimi
Selüloz ve Kağıt Sanayii Vakfı'nın (Vakıf) "2001 Yıllık Raporu"na göre Türkiye
dünyada selüloz üretiminde 32. sırada bulunmaktadır. Türkiye kağıt-karton
endüstrisinde özel sektör selüloz ihtiyacının tamamını (saman hamuru hariç) ithalatla
karşılamaktadır1. SEKA ise ürettiği selülozu kendi işletmelerinde kullanmaktadır.
Vakfın 2001 yılı raporuna göre, Türkiye’deki selüloz üretiminin türlerine göre dağılımı
aşağıdaki şekildedir:
Tablo 1. Türlerine Göre Selüloz Üretim Miktarları ve Toplam Üretimdeki Payı
Selüloz Türleri Üretim Miktarı (Ton) Toplam Üretimdeki payı (%)
Mekaniksel odun hamuru 23.987 ……
CTMP2 46.410 ……
Sülfat selülozu (beyaz) 20.000 ……
Sülfat selülozu (esmer) 151.725 ……
Kendir selülozu 2.200 ……
Saman + Kamış selülozu 54.178 ……
TOPLAM 298 500 ……
Yukarıdaki tabloda yer verilen “saman+kamış selülozu miktarı”, Afyon
İşletmesinde üretilen saman ve kamış selülozu miktarının yanı sıra özel sektör
tarafından üretilen saman hamurunu da içermektedir. Dolayısıyla tablodan, Afyon
İşletmesinde 2001 yılında üretilen saman ve kamış selülozunun toplam selüloz
üretimi içindeki payını görmek mümkün değildir. Bu nedenle, SEKA’dan temin edilen
Afyon İşletmesinde üretilen saman ve kamış selülozunun yıllar itibarıyla üretim
miktarları incelenmiştir. SEKA’ya göre Afyon İşletmesinin üretim ve satış miktarları
şu şekildedir:
1 Özel sektör tarafından 2001 yılında 286.250 ton selüloz ithal edilmiştir.
2 Kimyasal termomekanik kağıt hamuru. Gazete kağıdı üretiminde hammadde olarak kullanılmaktadır.
6 REKABET KURUMU
Tablo 2. Afyon İşletmesinin Yıllara Göre Üretim ve Satış Miktarları
1999 2000 2001 2002
Üretim Miktarı (ton) 27.052 22.219 11.678 13.631
Satış Miktarı (ton) 26.732 23.020 11.625 12.897
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Yukarıda yer verilen ilgili pazarlar ve sektöre ilişkin genel bilgiler
çerçevesinde, Afyon İşletmesinin pazar payları; en geniş tanım olan selüloz
pazarında yaklaşık %…., yazı tab'ı kağıtları ve bristol karton üretiminde kullanılan
selüloz pazarında yaklaşık %…. ve en dar pazar olan saman ve kamış selülozu
pazarında da %…..’dür. Ciro açısından incelendiğinde ise, Afyon İşletmesinin
cirosunun, Afyon’da üretilen selülozun SEKA’da teşebbüs içinde kullanılması
nedeniyle gerçek piyasa koşullarında oluşacak ciroyu yansıtmadığı anlaşılmaktadır.
Değerlendirmeler en dar pazar tanımı çerçevesinde yapıldığından, Afyon
İşletmesinin saman ve kamış selülozunun Türkiye’deki tek üreticisi olması, söz
konusu devralmanın 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurulundan izin
alınması gereken bir işlem olduğunu göstermektedir.
H.2.1. Afyon İşletmesi
Kamış ve samandan selüloz üretmek amacıyla kurulan SEKA Afyon İşletmesi,
4.5.1979 tarihinde deneme üretimine başlamış, düzenli üretime ise 1980 yılı Şubat
ayından itibaren geçmiştir. SEKA’nın diğer bazı işletmelerinde de her işletmenin
kendi kağıt üretiminde kullanılan selüloz üretimi yapılmaktadır. Ancak, SEKA’ya ait
işletmeler arasında yalnızca selüloz üreten tek fabrika Afyon İşletmesindedir.
Afyon’da üretilen saman ve kamış selülozu SEKA’nın İzmit İşletmesinde üretilen
kağıt-kartonun hammaddesi olarak kullanılmaktadır. Ayrıca, özelleştirilmeden önce
Dalaman İşletmesinde de Afyon İşletmesinde üretilen selüloz kullanılmıştır.
Afyon İşletmesinde üretilen selülozun hammaddeleri, çevrede yerleşik
köylerden (saman) ve Eber ve Karmık göllerinden (kamış) elde edilmektedir. Afyon
işletmesi bu göllerdeki kamışı kullanabilmek için devletle belirli dönemler için (10
yıllık) kira sözleşmesi yapmaktadır. İşletmenin hammadde temini ve diğer girdi
maliyetleri dünya standartlarının üzerindedir.
İşletmenin kapasitesi 2001 yılına kadar 50.000 ton/yıl olarak belirlenmişken,
bu yıllık kapasite revize edilmiştir. 2001 ve 2002 yıllarında Afyon İşletmesi
kapasitesinin 39.000 ton/yıl beyazlatılmış saman ve kamış (sülfat) selülozu olduğu
belirtilmektedir.
İşletme için gerekli iyileştirme yatırımları yapıldığı takdirde, üretimdeki
durmalar azalacak ve enerji kullanımında tasarruf sağlanacaktır. Ön bildirim
dosyasında fabrikanın yeni üretim yöntemlerine geçmesi için yapılması gereken
yatırım tutarının yaklaşık 14.000.000 ABD Doları olduğu ifade edilmektedir.
Özelleştirme sonrası gerekli diğer modernizasyon ve tevsi yatırımları da
düşünüldüğünde Afyon İşletmesinin dünya standartlarında rekabet edebilir bir
düzeye ulaşması için gerekli olan yatırım tutarının daha yüksek olduğu kabul
7 REKABET KURUMU
edilebilir. Afyon İşletmesi için gerekli olan yatırımların zamanında yapılmaması ve
girdi maliyetlerinin yüksekliği nedeniyle İşletme sürekli zararına üretim yapmaktadır.
H.2.2. GAP İnşaat Yatırım ve Dış Ticaret A.Ş. (GAP)
Yurtdışı taahhüt işlerinde yoğunlaşmış olan GAP, genel olarak, yurtiçi ve
yurtdışında inşaat, taahhüt ve dekorasyon işleri ile bu işlere ait araştırma, etüt,
planlama, fizibilite projelendirme, şehircilik, imar planları ve müşavirlik hizmetleri ile
uğraşmaktadır.
GAP’ın 31.12.2002 tarihli hazirun cetveline göre ortaklık yapısı aşağıdaki
gibidir:
Tablo 3. GAP Ortaklık Yapısı
Ortaklar Ortaklık Payı (%)
Çalık Holding A.Ş. 95
Ahmet Çalık 4,94
Mahmut Çalık 0,02
Çiğdem Çalık 0,02
Diniye Çalık 0,02
Şirketin yurtiçinde kağıt-karton sektöründe üretime yönelik herhangi bir
faaliyeti bulunmamaktadır. Ancak, GAP’ın yurtdışında selüloz ve kağıt üretimine
yönelik yatırımları bulunmaktadır. Türkmenistan’da gerçekleştirilen bu yatırım
Türkmenistan devleti adına yapılmakta olup, taahhüt işidir. GAP bu ülkede selüloz
ve kağıt fabrikalarını kurup işler hale getirmekle yükümlüdür.
GAP’ın bu özelleştirme işleminde asıl hedefi, bildirim formundan ve daha
sonra Raportörlerce şirketten talep edilen bilgilerden görüldüğü üzere, kağıt-karton
sektörüne girebilmektir. GAP yurtdışında elde ettiği selüloz ve kağıt üretimine
yönelik know-how, deneyim ve finans gücünü de kullanarak Afyon İşletmesinde
gerekli olan yatırımları yaparak bu işletmeyi yurtiçi ve yurtdışında rekabet edebilir bir
konuma getirmek istemektedir.
Bu tespitlerin yanı sıra, GAP’ın bu sektörde daha önce herhangi bir
faaliyetinin olmadığı göz önüne alındığında, Afyon İşletmesinin GAP tarafından
devralınması durumunda Türkiye selüloz pazarındaki ve ayrıca Türkiye kağıt-karton
pazarındaki rekabetçi yapı olumsuz yönde etkilenmeyecektir.
H.2.3. Alkim Ortak Girişim Grubu
Alkim Ortak Girişim Grubu, Alkim Kağıt Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Alkim Kağıt)
ile Alkim Alkali Kimya A.Ş.’den (Alkim Kimya) oluşmaktadır. Alkim Kağıt’ın yaklaşık
%80’i Alkim Kimya’ya aittir. Şirketin %20’si ise halka arz edilmiştir. Dolayısıyla Afyon
işletmesine talip olan teşebbüs bir ortak girişim grubu olmakla birlikte rekabet
hukuku anlamında bir ortak girişim söz konusu olmayıp, birleşmenin tarafı tek bir
teşebbüstür.
8 REKABET KURUMU
Aynı grup içerisinde yer alan her iki şirket de selüloz üretiminde
bulunmamaktadır. Ancak Alkim Kağıt için selüloz, üretimde kullanılan bir
hammaddedir.
Alkim Kağıt, İzmir’de kurulu tesislerinde kağıt üretiminde bulunmaktadır. Alkim
Kağıt’ın üretiminde uzmanlaştığı kağıt türleri yazı tab'ı kağıtları olarak
adlandırılabilen ofset kağıdı, kuşe kağıt ve fotokopi kağıtlarıdır. Şirket, üretimi için
gerekli olan selülozu ithalat yoluyla karşılamaktadır.
Bildirim formunda verilen bilgilere göre Alkim Kağıt’ın 2001 yılında yazı tab'ı
kağıtlarında yurtiçi satışlardaki toplam pazar payı %….’dur. Aynı yıl için şirketin
cirosu ise yaklaşık …… trilyon TL.’dir.
Alkim Kimya ise kimyasal madde (sodyum sülfat) üretimi ve satışı
yapmaktadır.
Alkim Ortak Girişim Grubu, Afyon İşletmesini devralması durumunda, bildirim
dosyasında belirtildiği üzere, üretilecek selülozun bir kısmını İzmir-Kemalpaşa’daki
kağıt üretim tesislerinde kullanacak, kalan kısmını ise iç piyasada satışa sunacaktır.
Alkim Ortak Girişim Grubu’nun, Afyon İşletmesini devralması sonucunda,
Türkiye’deki tek saman ve kamış selülozu üreten kuruluş olan Afyon İşletmesi bir
kağıt üreticisine devredilmiş olacaktır. Böyle bir durumda dikey bir bütünleşmeden
bahisle bu işlemin selüloz ve kağıt-karton piyasalarındaki etkilerinin tespit edilmesi
gerekmektedir.
Mevcut durumda Afyon İşletmesinde üretilen selüloz, SEKA’nın kağıt üreten
işletmelerinde (İzmit İşletmesinde) kullanılmaktadır. Bunun dışında, özel sektör kağıt
üreticileri Afyon İşletmesinden (bu işletme tarafından üretilen selülozun yerine ikame
edilebilecek daha kaliteli ve daha ucuz ithal selüloz kullanılabildiği için) selüloz satın
almamaktadır. Raportörlerce Alkim Grubu’ndan edinilen bilgiye göre Alkim, Afyon’da
üretilen selülozu öncelikle kendi kağıt fabrikasında kullanacak ve kalan kısmını da
piyasada satışa arzedecektir.
Dolayısıyla, Afyon İşletmesi Alkim tarafından devralındığı takdirde, yeni
oluşacak durum, piyasadaki rekabetçi yapıyı olumsuz bir şekilde etkilemeyecektir.
H.2.4. Tradim Dış Ticaret A.Ş. (Tradim)
Tradim, kağıt sektörüne yönelik herhangi bir üretimi olmayan, ancak bu
sektörde satış (ticaret) yapan bir şirkettir. En büyük müşterileri arasında İpek Kağıt,
Oluksa, Camiş ve Kombassan gibi kağıt üreticileri veya tüketicileri bulunmaktadır.
Tradim’in 2001 yılı cirosu yaklaşık …….. milyar TL.’dir.
Tradim’in hedefi bu devralma işlemi vasıtasıyla gerekli modernizasyon
yatırımlarını yaptıktan sonra, Afyon İşletmesini hem yurtiçi hem de yurtdışında
rekabetçi şartlarda selüloz satabilir hale getirmektir. Hedef coğrafi pazarlar arasında
Türkiye dışında Doğu Akdeniz ülkeleri de yer almaktadır.
Bu çerçevede, Afyon İşletmesinin Tradim tarafından devralınması durumunda
da (saman ve kamış) selüloz pazarında, Afyon İşletmesinin tek üreticilik niteliğinin
Tradim’e geçmesine rağmen, rekabeti önemli derecede azaltan bir durum ortaya
çıkmayacaktır.
9 REKABET KURUMU
I- SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespitler ve değerlendirmeler doğrultusunda; Türkiye
Selüloz ve Kağıt Fabrikaları A.Ş. bünyesinde yer alan Afyon İşletmesinin
özelleştirilmesi amacıyla yapılan ihalede teklif veren;
- GAP İnşaat Yatırım ve Dış Ticaret A.Ş.,
- Alkim Ortak Girişim Grubu,
- Tradim Dış Ticaret A.Ş.
teşebbüslerinden herhangi birisinin Afyon İşletmesini devralmasında 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet Kurulundan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ hükümleri çerçevesinde
bir sakınca bulunmadığına OY BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy