Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-4-166 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 04-81/1164-293
Karar Tarihi : 23.12.2004
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN
A. RAPORTÖRLER : Kemal Tahir SU, Hatice KARAYOL
B. ŞİKAYET EDEN : İhbar
20
C. ŞİKAYET EDİLEN: Türkiye Seyahat Acentaları Birliği
Aşık Kerem Sk. No:48-50 80690 Beşiktaş/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB)
tarafından Hac ve Umre turizmi konusunda faaliyet gösteren seyahat
acentaları arasında, ayırımcılık yapıldığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: İhbar dilekçesinde, 10.12.1999 tarih ve 99/13919 sayılı
"Hac ve Umre Seyahatleri ile İlgili İşlerin Diyanet İşleri Başkanlığı’nca
Yürütülmesine Dair Karar"la, Diyanet İşleri Başkanlığı ile (A) grubu seyahat 30
acentaları tarafından serbest rekabet kuralları çerçevesinde yürütülmesi
öngörülen hac organizasyonlarında rekabete ilişkin bazı aksaklıklar bulunduğu
belirtilerek, seyahat acenteleri tarafından TÜRSAB’a verilmesi öngörülen teminat
bedellerinin de acenteler arasında ayırımcılığa neden olduğu iddia edilmektedir.
Dilekçede konuya ilişkin olarak, ilgili mevzuat gereği tur bedelinin dörtte biri
oranında ilgili Bakanlıkça alınan teminat mektubu dışında, "hangi yasa ya da
mevzuata dayandığı bilinmeyen" bir uygulamayla, TÜRSAB tarafından 1500 ABD
Doları tutarında teminat mektubunun acentelerden talep edildiği, ancak keyfi
uygulama nedeniyle takibatı TÜRSAB Başkanlığının insiyatifinde bulunan teminat 40
mektubunu vermeyen acentaların haksız fiyat avantajı sağladığı öne
sürülmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 18.10.2004 tarih, 5831 sayı ile giren
başvuru üzerine düzenlenen 17.11.2004 tarih, 2004-4-166/İİ-04-KTS sayılı İlk
İnceleme Raporu 29.11.2004 tarih, REK.0.08.00.00/268 sayılı Başkanlık
04-81/1164- 293
2
önergesi ile 2.12.2004 tarih, 04-77 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 04-
77/1099-M sayı ile dosya tekemmül ettirilmek üzere konunun tekrar incelemeye
alınmasına karar verilmiştir. Bu çerçevede hazırlanan 10.12.2004 tarihli Bilgi
Notu ve 20.12.2004 tarihli Ek Bilgi Notu ise 10.12.2004 tarih, 50
REK.0.08.00.00/279 ve 23.12.2004 tarih, REK.0.08.00.00/284 sayılı Başkanlık
önergeleri ile 04-81 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek dosya konusu karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ
- 17.11.2004 tarihli Rapor'da; şikayet konusu çerçevesinde 4054 sayılı Kanun’a
aykırı bir eylem bulunup bulunmadığının tespitinin, konuyla ilgili bilgi ve belgelerin
temin edilmesi ve bunların değerlendirilmesiyle mümkün olacağı, bu nedenle
Kanun’un 40. maddesi uyarınca TÜRSAB’a yönelik bir önaraştırma yapılmasının 60
gerektiği;
- 10.12.2004 tarihli Bilgi Notu ve 20.12.2004 tarihli Ek Bilgi Notu'nda; ilgili
mevzuat, yapılan görüşmeler ve Kültür ve Turizm Bakanlığı ile TÜRSAB arasında
imzalanan protokol çerçevesinde, şikayet konusu hususlara ilişkin olarak 4054
sayılı Kanun kapsamında yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığı kanaatine
varıldığı
görüşlerine yer verilmiştir.
70
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Kültür ve Turizm Bakanlığı ile TÜRSAB arasında şikayete konu uygulamaya
ilişkin olarak imzalanan protokolde, Hac turu düzenleyecek olan her bir seyahat
acentesinin 550 ABD Doları tur teminatını TÜRSAB'a vermesi ve hac
organizasyonlarında aksaklıklar olması durumunda TÜRSAB'ın kendiliğinden
veya Bakanlığın talimatı ile hac turunun tamamlanmasından sorumlu olması (söz
konusu aksaklıkların meydana gelmesi halinde TÜRSAB tarafından acentelerce
verilen teminatların çözülerek kişilerin mağduriyetinin giderilmesi) gibi haller
düzenlenmiştir. 80
Söz konusu protokol de dikkate alındığında, TÜRSAB tarafından alınan tur
teminatının Kanun'dan kaynaklanan bir dayanağının bulunmadığı, ancak, bu
konuda düzenleme yapma yetkisi bulunan ilgili Bakanlık tarafından anılan
teşebbüs birliğine konuya ilişkin yetki ve sorumluluk tanındığı anlaşılmıştır.
Bu çerçevede, protokolün uygulanmasından doğacak keyfi davranışların 1618
sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu'nun "Denetim"
başlıklı 24. maddesi uyarınca şikayete konu teşebbüs birliğini denetleme yetkisini
haiz Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın görev ve yetki alanına girdiği kanaatine 90
varılmıştır.
04-81/1164- 293
3
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre,
1- Şikayet konusu uygulamalara yönelik olarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun kapsamında yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığına
OYÇOKLUĞU ile,
100
2- Konuya ilişkin olarak Kültür ve Turizm Bakanlığı'na yazı yazılması konusunda
Başkanlığa yetki verilmesine OYBİRLİĞİ ile,
karar verilmiştir.
04-81/1164- 293
4
(Rekabet Kurulu’nun 23.12.2004 tarih ve 04-81/1164-293 sayılı Kararı)
KARŞI OY GEREKÇESİ
Hac ve umre turizmi konusunda faaliyet gösteren seyahat
acentaları arasında Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) tarafından
ayrımcılık yapılıp yapılmadığına dair Kurul Kararı’na, Kurul tarafından şikayete
konu ayrımcı uygulamalar yeterince incelenmeden, TÜRSAB’ın bu konuda yetkisi
olup olmadığı hususuna odaklanarak ve yürürlükteki mevzuat ve Resmi
Gazete’de yayımlanmış ilgili yönetmeliğe göre Diyanet İşleri Başkanlığı’nın
açıkça düzenlemeye yetkili olduğu bir alanda Turizm Bakanlığı’na verilmiş veya
devredilmiş bir yetki olmamasına rağmen, Turizm Bakanlığı ve TÜRSAB
arasında yasal mesnedi olmayan yazışmaya dayanan bir protokolu mevzuat gibi
kabul ederek konuda TÜRSAB’ın yetkisi olduğu anlamına gelebilecek sonuç
doğuran Karar’ın yanlış olduğu düşüncesinden hareketle soruşturma açılmaması
kararına karşıyım.
Rıfkı ÜNAL
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy