1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2002-3-1 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 02-46/557-227
Karar Tarihi : 1.8.2002
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Mustafa PARLAK,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, Ali Fuat KOÇ
C- ŞİKAYET EDENLER: - Ekmek Sanayi ve İşverenler Sendikası
İstiklal Cad. Mısır Apt. No: 311 Kat: 3
Beyoğlu/İSTANBUL
- İstanbul Fırıncılar Odası
Merkez Mah. Eyüp Yolu Cad. No: 14 Kat: 4
Parkhan Gaziosmanpaşa/İSTANBUL
D- HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR
- Pak Gıda Üretim ve Pazarlama A.Ş.
Pak İş Merkezi Prof. Dr. Bülent Tarcan Sok. No: 5/6,
Gayrettepe/İSTANBUL
- Özmaya Sanayi A.Ş.
Eski Adana Yolu Üzeri PK 50 Ceyhan/ADANA
- Mauri Maya Sanayi A.Ş.
Aksakal Köyü PK 101 Bandırma/BALIKESİR
- Akmaya Sanayi ve Ticaret A.Ş.
PK 15 Evrensekiz Lüleburgaz/KIRKLARELİ
E- DOSYA KONUSU: Türkiye’de faaliyet gösteren maya üreticisi firmaların
aralarında anlaşarak fiyat tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’u ihlal ettikleri iddiası.
F- İDDİALARIN ÖZETİ: Ekmek Sanayi ve İşverenler Sendikası'nın ve Istanbul
Fırıncılar Odası'nın başvurusunda; Türkiye’de faaliyet gösteren maya üreticisi
firmaların aralarında anlaşarak maya fiyatlarına %100’ün üzerinde zam yaptıkları ve
kendi aralarında kartelleşmeye gittikleri, fiyatları sabitledikleri dolayısıyla 4054 sayılı
Kanun’u ihlal ettikleri iddia edilmiştir.
G- DOSYA EVRELERİ: Ekmek Sanayi ve İşverenler Sendikası ile İstanbul Fırıncılar
Odası'nın Kurum kayıtlarına sırasıyla 21.1.2002 tarih 351 sayı ve 30.1.2002 tarih ve
544 sayı ile intikal eden başvuruları üzerine hazırlanan Bilgi Notu, Rekabet
Kurulu'nun 12.2.2002 tarih ve 02-08 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve
2 REKABET KURUMU
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 17.7.2002 tarih 2002-3-1/ÖA-02-ÜG sayılı
Önaraştırma Raporu 22.7.2002 tarih, REK.0.07.00.00/51 sayılı Başkanlık önergesi
ile 02-46 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Maya üreticilerinin yaş ekmek mayası fiyatlarını birlikte belirlediklerine ve fiyat
karteli oluşturduklarına ilişkin herhangi bir bulguya ulaşılamaması nedeniyle ekmek
mayası üreticilerinin fiyat artış tarih ve oranları arasındaki paralelliklerin ekmek
mayası pazarının yapısından kaynaklandığı, dolayısıyla söz konusu iddia ile ilgili
olarak; Pak Gıda Üretim ve Pazarlama A.Ş., Özmaya Sanayi A.Ş., Mauri Maya
Sanayi A.Ş. ve Akmaya Sanayi ve Ticaret A.Ş. hakkında 4054 sayılı Kanun’un
41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı,
- Akmaya San. ve Tic A.Ş.'nin bayileri Turgutlu Nakliye ve Gıda (İ.S.) ve Sezmez
Ticaret (Z.S.) ile akdettiği sözleşmelerde, bayinin yeniden satış fiyatının
belirlenmesine ve sözleşmenin bitiminden itibaren bayiye 1 yıllık rekabet etmeme
koşulunun getirilmesine yönelik hükümlerin Kanun'un 4. maddesine aykırı olduğu, bu
hükümlerin 2002/2 sayılı "Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği"nde izin
verilenlerin ötesinde rekabeti kısıtlayıcı özellikler taşıdığı ve bu sözleşmelerin
1997/6 sayılı Tebliğ'de öngörülen süre içerisinde Rekabet Kurumuna bildirilmediği
tespit edilmiş olduğundan, anılan eylemleri gerçekleştiren Akmaya San. ve Tic. A.Ş.
hakkında aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılması gerektiği,
- 2002/2 sayılı "Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği"nde izin verilen
rekabet kısıtlamaları haricinde rekabet kısıtlamaları içeren dağıtım anlaşmalarını,
akdedilme tarihinden itibaren en geç 1 ay içerisinde Kurum’a bildirmeyen Akmaya
San. ve Tic. A.Ş.,’ye 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendinde öngörülen cezanın tatbik edilmesi gerektiği,
- 2002/2 sayılı Tebliğ'de izin verilen rekabet kısıtlamaları haricinde rekabet
kısıtlamaları içeren dağıtım anlaşmalarını akdedilme tarihinden itibaren en geç 1 ay
içerisinde Kurum’a bildirmeyen Akmaya San ve Tic A.Ş’nin yönetim organlarında
görev yapan kişilere Kanun'un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen cezanın
uygulanması gerektiği
ifade edilmektedir.
I- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Şikayetin konusu ve şikayete konu olan Pak Gıda Üretim ve Pazarlama
A.Ş.(Pak Gıda), Özmaya San. A.Ş.(Özmaya), Mauri Maya San. A.Ş.(Maurimaya),
Akmaya San. ve Tic. A.Ş.( Akmaya)’nin başlıca faaliyet alanları ekmek mayası
üretimi ve dağıtımıdır. Ancak ekmek mayası türleri arasında, yaş ekmek mayasının
endüstriyel pazarda ağırlıklı olarak kullanıldığı, firmaların faaliyetlerinin çok büyük
bölümünün yaş ekmek mayası ile ilgili olduğu ve özellikleri itibarıyla diğer tür
3 REKABET KURUMU
mayalardan ayrıldığı dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı “yaş ekmek mayası” olarak
kabul edilmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Pak Gıda, Özmaya, Maurimaya ve Akmaya’nın ürettikleri ürünleri tüm
Türkiye’ye ulaştırma kapasitelerinin olması ve satışlarını tüm Türkiye çapında
gerçekleştirmeleri nedeniyle ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak
tespit edilmiştir.
I.1.3. Pazarın Genel Yapısı
Önaraştırmaya konu olan pazar, homojen bir ürün olan yaş ekmek mayasının
az sayıda üretici tarafından, endüstriyel alıcı olarak nitelendirilebilecek çok sayıdaki
tek tip müşteriye arz edildiği oligopolistik bir yapı sergilemektedir. Stratejik
davranışlarda bulunurken rakiplerini de gözetmek zorunda bulunan teşebbüslerin
faaliyet gösterdiği oligopolistik pazarlarda, herhangi bir anlaşma veya uyumlu eylem
olmamasına rağmen özellikle fiyatlarda paralel hareketler gözlenebilmektedir. Zira,
fiyat artışı yapmayı planlayan bir teşebbüsün rakiplerinin kendisini takip
edeceklerinden emin olmadan bu artışı yapması oldukça zordur. Özellikle, ilgili
ürünün homojen ve haberleşmenin kolay olduğu oligopolistik pazarlarda
gözlemlenen paralel fiyat hareketlerini uyumlu eylem olarak değerlendirmek
güçleşmektedir. Ancak, bu durum oligopolistik pazarlardaki paralel fiyat
hareketlerinin hiç bir zaman uyumlu eylem olarak yorumlanamayacağı anlamına
gelmemekte; aksine, söz konusu paralel davranışların pazarın oligopolistik yapısının
mı, yoksa teşebbüslerin anlaşma veya uyumlu eylemlerinin mi sonucu olduğu
konusunun değerlendirilmesi gerektiği anlamına gelmektedir. Zira, söz konusu
oligopolistik pazar ne kadar şeffaf, ürün ne kadar homojen olursa olsun, fiyat artışı
gerçekleştiren teşebbüsü rakiplerinin takip etmeme riski her zaman bulunmaktadır.
Bu riski azaltmaya yönelik olarak teşebbüslerin ileriye dönük fiyat hareketlerini
rakiplerine bildirmeleri teşebbüsler arası bir anlaşma veya uyumlu eylemin
göstergesi olabilmektedir.
Yaş ekmek mayasının kullanıcısı olan fırınlar, endüstriyel alıcılar olmalarının
da etkisiyle üretimde kullandıkları maya markaları arasında herhangi bir fark
gözetmemekte, birçoğu birden fazla markayı aynı anda üretimde kullanabildikleri gibi
bir markadan diğerine kolayca geçebilmektedirler. Marka bağımlılığının yok
denilecek kadar az olduğu ekmek mayası pazarında, kullanıcılar açısından homojen
bir ürün olan mayanın satışlarının artırılmasında reklam, tanıtım, ürün çeşitlendirme
gibi faaliyetler fazla etkili olamamakta ve "fiyat" tek rekabet aracı olarak kalmaktadır.
Yaş ekmek mayası kolay bozulduğu için, satış elemanları fırınları sıkça ziyaret
etmekte ve maya bırakmaktadırlar. Bu ziyaretler sırasında fırınlar, satış elemanlarına
rakip maya üreticilerinin fiyatlarına ilişkin olarak bilgiler vermekte ve ucuz maya
alabilmek amacıyla rakip maya üreticilerinin satış elemanlarından daha ucuza ürün
alabildiklerini ifade edebilmektedirler. Böylece, maya üreticilerinin satış fiyatları
hakkında bilgiler birbirlerine aktarılabildiği gibi, ekmek fırınları tarafından maya
üreticilerinden önemli indirimler alınabilmektedir. Maya üreticilerinin fırınlar ile uzun
süreli iş ilişkisi kurarak kendi müşteri kitlelerini oluşturamamaları ve satış elemanları
tarafından aynı müşteri kitlesine homojen bir ürünün satılmaya çalışılması sonucu
4 REKABET KURUMU
pazar şeffaf hale gelmekte ve maya üreticileri Türkiye'nin bir bölgesindeki herhangi
bir fırına rakiplerinin hangi fiyatla mal sattıklarını takip edebilmektedirler.
Haberleşmenin kolay olduğu şeffaf pazarlarda faaliyet gösteren teşebbüslerin
birbirlerinin hareketlerine kısa sürede tepki gösterebildiklerini ifade etmek
mümkündür.
Türkiye ekmek mayası pazarında Pak Gıda, Özmaya, Maurimaya, Akmaya
olmak üzere 4 üretici teşebbüs faaliyet göstermektedir.
Yaklaşık % …… pazar payı ile Pak Gıda bu pazarda lider durumdadır.
%….-… pazar payı ile Özmaya ikinci, %….-…. ile Akmaya üçüncü ve %….-….
pazar payı ile Maurimaya dördüncü durumdadır. Yıllar itibarıyla satış miktarlarında
ve pazar paylarında önemli değişiklikler olmamıştır.
I.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.2.1. Fiyat Hareketleri
Önaraştırma döneminde Raportörlerce şikayetçiler ve şikayet edilen
teşebbüslerin yetkilileri ile görüşülmüş ve söz konusu teşebbüslerin konuyla ilgili
belgeleri incelenmiştir. Bu incelemelerde; şikayetlerde belirtilen, maya üreticilerinin
maya fiyatlarını birlikte belirledikleri ve fiyat karteli oluşturdukları iddialarını
destekleyici herhangi bir bilgi veya belgeye rastlanılmamıştır.
Ayrıca yaş maya pazarındaki fiyat hareketlerini belirlemek üzere, pazarda
faaliyet gösteren Pak Gıda, Akmaya, Maurimaya ve Özmaya firmalarının Ocak 2000-
Mayıs 2002 dönemindeki fiyatlandırma stratejileri incelenmiştir. 2 yıllık dönem
içerisinde adı geçen firmalarca yapılan fiyat artışları ve aylık ortalama satış
fiyatlarına ilişkin olarak aşağıdaki bilgilere ulaşılmıştır.
Fabrika çıkış fiyatlarının incelenmesinde; Özmaya'nın liste fiyatı
uygulamasının olmadığı, Akmaya, Maurimaya ve Pak Gıda'nın ise söz konusu
dönem içinde beş defa fabrika çıkış fiyatlarını gösteren liste fiyatlarına zam yaptığı
tespit edilmiştir.
Liste fiyatı uygulaması olan firmaların fabrika çıkış fiyatlarındaki değişimler
Tablo-1'de gösterilmiştir.
Tablo-1: Fabrika Çıkış Fiyatlarındaki Değişimler (Brüt Fabrika Fiyatı)
PAK GIDA MAURİMAYA AKMAYA
Tarih kg /TL Tarih kg/TL Tarih kg/TL
28.12.1999 540.547 - - 24.12.1999 594.496
7.9.2000 635.938 2000 yılı 605.413 09.09.2000 699.406
- - 31.01.2001 712.251 - -
13.3.2001 699.532 18.03.2001 783.476 14.03.2001 769.349
2.4.2001 839.438 08.04.2001 940.171 04.04.2001 923.214
5.11.2001 1.040.405 10.11.2001 1.165.254 26.10.2001 1.040.406
16.1.2002 1.261.098 27.01.2002 1.412.429 15.01.2002 1.412.429
2000 yılından itibaren ilk liste fiyatı artırımını Pak Gıda 7 Eylül 2000, Akmaya
9 Eylül 2000, Maurimaya ise 31 Ocak 2001 tarihinde gerçekleştirmiştir. Bu fiyat artışı
üç firmada da %18 oranında olmuştur. Pak Gıda ve Akmaya iki gün ara ile fiyat
5 REKABET KURUMU
artışını gerçekleştirirken, Maurimaya diğerlerinden yaklaşık beş ay sonra fiyat
artırımında bulunmuştur. Görüldüğü gibi ilk fiyatı artıran Pak Gıda olmuştur. Fiyat
artış oranları eşit olsa da fiyatlar her firmada birbirinden farklıdır. İkinci fiyat artışını
Pak Gıda 13.3.2001, Akmaya 14.3.2001, Maurimaya ise 18.3.2001 tarihinde ve %10
oranında gerçekleştirmiştir. Yine ilk fiyat artışını Pak Gıda yapmış ve diğer iki firma
birkaç gün gibi kısa sürede aynı oranda artış gerçekleştirmişlerdir. Bir sonraki fiyat
artışına yine Pak Gıda 2.4.2001 tarihinde %20’lik bir artışla öncülük etmiştir.
Maurimaya ve Akmaya da bir hafta içersinde aynı oranda artış yapmışlardır.
Dördüncü fiyat artışını Akmaya 26.10.2001 tarihinde %13 oranında, Pak Gıda
5.11.2001 tarihinde %24 oranında, Maurimaya 10.11.2001 tarihinde %24 oranında
yapmıştır. Bu fiyat artırımında Akmaya diğerlerinden daha önce davranmıştır ve fiyat
artış oranı diğerlerinden farklı gerçekleşmiştir. Ancak Akmaya daha öncekileri
bayinin alış fiyatı üzerinden gösterirken, 26.10.2001 tarihindeki ve daha sonraki liste
fiyatı artışını, bayi maya satış fiyatı olarak göstermiştir. Bu değişiklik, Akmaya'nın bu
tarihlerdeki fiyat artış oranlarında yükseltici etki yapmıştır.
2002 yılının Ocak ayında gerçekleşen ve şikayetçilerin de özellikle üzerinde
durduğu fiyat artışına Akmaya öncülük etmiş ve 15.1.2002 tarihinde %36’lık bir fiyat
artırımında bulunmuştur. Pak Gıda ve Maurimaya ise sırasıyla 16.1.2002 ve
27.1.2002 tarihlerinde %21 oranında bir artış gerçekleştirmişlerdir.
Pak Gıda ve Maurimaya’da toplam %133 Akmaya’da %137 fiyat artışı olduğu
aynı dönemde TEFE (Toptan Eşya Fiyatları Endeksi) artışı %173 TÜFE (Tüketici
Fiyatları Endeksi) artışının ise %142 olduğu dosya mevcudundan anlaşılmaktadır.
Liste fiyatı uygulaması olan tüm firmalarda incelenen dönem içerisindeki liste fiyatı
artışları hem TEFE hem de TÜFE’nin altında kalmıştır.
Liste fiyatı uygulaması olan firmalarca ağırlıklı olarak liste fiyatlarının
uygulanamadığı ve liste fiyatları üzerinden iskonto yapıldığı, dolayısıyla liste
fiyatlarının piyasadaki durumu yansıtmadığı hususları da dikkate alınmıştır. Bu
sebeple ve Özmaya’nın liste fiyatı uygulaması olmamasından dolayı tüm firmalardan
ilgili döneme ilişkin aylık bazda gerçekleşen ortalama net fiyatlar elde edilmiş ve
piyasadaki durumun daha net bir şekilde görülebilmesi için bu veriler
değerlendirilmiştir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi sonucunda; liste
fiyatlarının uygulanamadığı ve gerçekleşen ortalama fiyatların her zaman için liste
fiyatların altında kaldığı görülmüştür. Ortalama net fiyatlarda, bütün firmalardaki fiyat
değişimlerinin genel hatlarıyla paralellik gösterdiği izlenimi doğmakla birlikte dönem
dönem firmaların piyasada uyguladıkları fiyatların farklılaşabildiği bazı aylarda Pak
Gıda ve Özmaya'da yaşanan keskin iniş ve çıkışların Akmaya ve Maurimaya'da
yaşanmadığı da dikkat çekmektedir.
Bu bağlamda, ekmek mayası üreticilerinin fiyat artış tarih ve oranları arasında
bazı paralellikler olduğu izlenimi doğabilecekse de, söz konusu pareliliklerin
üreticiler arası bir anlaşma veya uyumlu eylem sonucu oluştuğunu gösterecek
nitelikte maya üreticisi firmaların rekabeti ihlal ettiklerine yönelik başkaca bir tespit
yapılamamış olması nedeniyle, söz konusu paralelliklerin ekmek mayası pazarının
yapısından kaynaklandığı; mayanın homojen bir ürün olması, marka bağımlılığının
6 REKABET KURUMU
olmaması, fırınların birden fazla markayı aynı anda kullanabilmeleri ve bir markadan
diğerine rahatlıkla geçebilmeleri, pazarda haberleşmenin kolay olması sonucu
teşebbüslerin birbirlerinin hareketlerine çok kısa sürede tepki gösterebilmeleri
neticesinde oluştuğu kanaatine varılmıştır.
I.2.2. Bayilik Sözleşmeleri
I.2.2.1. Pak Gıda, Maurimaya ve Özmaya'nın Bayilik Sözleşmeleri
Pak Gıda, Maurimaya ve Özmaya'nın bayileri ile yaptıkları sözleşmelerin
değerlendirilmesi sonucunda;
- Pak Gıda'nın bayilik sistemleri ve bayilik sözleşmesi uygulamalarının olmadığını,
- Maurimaya'nın bayileri ile yaptığı ve standart olan bayilik sözleşmelerine örnek
olarak bir bayi ile 1.11.2001 tarihinde akdedilen Yetkili Satıcılık Sözleşmesinin
incelendiği ve rekabet ihlali içeren herhangi bir hükme rastlanmadığı,
- Özmaya'nın bayileri ile yaptığı ve standart olan bayilik sözleşmelerine örnek olarak
4.3.2002 tarihinde akdedilen bayilik sözleşmesinin incelendiği ve herhangi bir
rekabet ihlaline rastlanmadığı
dosya mevcudu bilgi ve belgeden anlaşılmıştır.
I.2.2.2. Akmaya’nın Bayileri ile Yaptığı Sözleşmeler
29.11.2000 tarih ve 24245 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 27.6.2000 tarih
ve 00-24/255-138 sayılı Kurul Kararında “1997/3 sayılı "Tek Elden Dağıtım
Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği"nde izin verilen rekabet kısıtlamaları
haricinde rekabet kısıtlamaları içeren dağıtım anlaşmalarını süresi içerisinde
Kurumumuza bildirmeyen Akmaya San. A.Ş.'ne, Kanun'un 16. maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendinde öngörülen 608.400.000.-TL. para cezası uygulanmasına OY
BİRLİĞİ ile” karar verilmiştir. 12.11.1999 tarih ve SR/99-7 sayılı soruşturma
raporunda; “Akmaya San. ve Tic. A.Ş. tarafından Kurumumuza gönderilen rekabeti
ihlal eden hükümlerin çıkartıldığı yeni bayilik sözleşmeleri incelenmiş, yapılan
incelemelerde rekabet ihlali içeren- yeniden fiyat belirleme ve iki yıllık rekabet
etmeme yasağı- hükümlerinin kaldırılarak 1997/3 sayılı “Tek Elden Dağıtım
Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği”ne uyumlu hale getirildiği tespit
edilmiştir.” ifadesi yer almaktadır.
Bu nedenle şirketin bu tarihten sonra yaptığı sözleşmeler incelenmiş ve
14.5.2002 tarihine kadar yapılan bayilik sözleşmelerinde sözleşmeyi grup muafiyeti
dışına çıkaracak herhangi bir rekabet ihlaline rastlanılmamıştır. Ancak 14.5.2002
tarihinden sonra Akmaya bayileriyle yaptığı standart sözleşmede değişiklikler
yaparak yeni sözleşmeleri uygulamaya başlamıştır.
Bu tarihten sonra yapılan sözleşmelerin incelenmesinde;
Akmaya ile bayilerinden Turgutlu Nakliye ve Gıda (İ.S.) arasında 14.5.2002
tarihinde 1 yıl süreyle geçerli olacak şekilde imzalanan bayilik sözleşmesi ve
Akmaya ile Sezmez Ticaret (Z.S.) arasında 30.5.2002 tarihinde imzalanan bayilik
sözleşmelerinin aynı hükümleri içerdiği, sadece bayi ismi ve sözleşme tarihinin fark
ettiği ve söz konusu sözleşmelerin standart nitelikte olduğu anlaşılmıştır. Söz konusu
sözleşmelerde; sözleşmenin bitiminden sonra belli bir dönem için bayiye rekabet
7 REKABET KURUMU
yasağı getirildiği ve bayinin satış fiyatının sağlayıcı konumundaki Akmaya tarafından
belirlendiği tespit edilmiştir.
Bu durumda, içerdikleri rekabet kısıtlamaları nedeniyle gerek 1997/3 sayılı
Tebliğ, gerekse 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğ'i
uyarınca grup muafiyetinden yararlanmaları mümkün olmayan bu sözleşmelerin,
4054 sayılı Kanun’un 10. maddesi hükmü doğrultusunda yapıldıkları tarihten itibaren
bir ay içerisinde Rekabet Kurulu’na bildirilmeleri gerektiği halde herhangi bir
bildirimde bulunulmamıştır. Dolayısıyla, rekabeti kısıtlayıcı nitelikte hükümleri içeren
sözleşmeleri bildirmeyen ve uygulamaya koyan Akmaya San. ve Tic A.Ş. hakkında
Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılması gerektiği kanaatine varılmıştır.
J- SONUÇ
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler çerçevesinde;
1. Maya üreticilerinin yaş ekmek mayası fiyatlarını birlikte belirlediklerine ve fiyat
karteli oluşturduklarına ilişkin herhangi bir belgeye ulaşılamaması nedeniyle ekmek
mayası üreticilerinin fiyat artış tarih ve oranları arasındaki bazı paralelliklerin ekmek
mayası pazarının yapısından kaynaklandığı; mayanın homojen bir ürün olması,
marka bağımlılığının olmaması, fırınların birden fazla markayı aynı anda
kullanabilmeleri ve bir markadan diğerine rahatlıkla geçebilmeleri, pazarda
haberleşmenin kolay olması sonucu teşebbüslerin birbirlerinin hareketlerine çok kısa
sürede tepki gösterebilmeleri neticesinde oluştuğu, dolayısıyla bahsedilen konularda
Pak Gıda Üretim ve Pazarlama A.Ş., Özmaya Sanayi A.Ş., Mauri Maya Sanayi A.Ş.
ve Akmaya Sanayi ve Ticaret A.Ş. hakkında maya fiyatlarını birlikte belirlediklerine
ve fiyat karteli oluşturduklarına ilişkin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına ve
dolayısıyla her iki şikayetin de reddine,
2. Bununla beraber, önaraştırma sürecinde yapılan incelemelerde elde edilen diğer
bilgi ve bulgular dolayısıyla;
i- Akmaya Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin bayileri Turgutlu Nakliye ve Gıda (İlhan
SOYUMTÜRK) ve Sezmez Ticaret (Ziya SEZMEZ) ile akdettiği sözleşmelerde,
bayinin yeniden satış fiyatının belirlenmesine ve sözleşmenin bitiminden itibaren
bayiye 1 yıllık rekabet etmeme koşulunun getirilmesine yönelik hükümlerin ve
uygulamalarının Kanun'un 4. maddesine aykırı olduğu ve bu hükümlerin ilgili
muafiyet tebliğlerinde izin verilenlerin ötesinde rekabeti kısıtlayıcı özellikler taşıdığı
yönündeki raportör görüşleri dikkate alınarak ve önaraştırma raporunda ileri sürülen
iddialar ile toplanan bilgi ve belgeler ciddi ve yeterli bulunarak Akmaya San. ve Tic.
A.Ş. hakkında aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına;
ii- Soruşturmanın, Kurul Üyesi Mustafa PARLAK başkanlığında yeter sayıda raportör
eliyle yürütülmesine; bu soruşturma ile ilgili işlemler sırasında, 4054 sayılı Kanun'un
14. ve 15. maddelerinin işletilmesi konusunda Başkanlığa ve Soruşturma Heyeti'ne
yetki verilmesine; Kanun'un 16. ve 17. maddeleri ile diğer ilgili maddelerinin göz
önünde bulundurulmasına;
8 REKABET KURUMU
3. İlgili muafiyet tebliğlerinde izin verilen rekabet kısıtlamaları haricinde rekabet
kısıtlamaları içeren dağıtım anlaşmalarının akdedilme tarihinden itibaren en geç 1 ay
içerisinde Kurum’a bildirilmemesi dolayısıyla önerilen idari para cezası konusunun
da soruşturma aşamasında değerlendirilmesine;
OY BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy