Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-4-3 (Menfi Tespit/Muafiyet)
Karar Sayısı : 18-29/492-243
Karar Tarihi : 27.08.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN,
Mehmet AYAN, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER: Dr. Hakan BİLİR, Hatice CESUR, Damla YAZ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Teaminvest Holding sal,
- Saadeddine HARİRİ OLT Holding sal
- Ala ALKHAWAJA
Temsilcileri: Av. Begüm DURUKAN ÖZAYDIN,
Av. Handan BALCIOĞLU
Bestekar Hacı Faik Bey Sok. No:6/2,
Balmumcu-Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Turkland Bank A.Ş.’nin dolaylı pay sahipliği değişimi
işlemi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 17.01.2018 tarih ve 675 sayı ile
giren bildirim üzerine düzenlenen 13.08.2018 tarih ve 2018-4-3/MM sayılı Menfi
Tespit/Muafiyet Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, söz konusu işleme menfi tespit belgesi
verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. TARAFLARA ve İLGİLİ PAZARA İLİŞKİN İNCELEMELER
(4) İlgili başvuruda, Turkland Bank A.Ş.’nin (T-BANK) dolaylı pay sahipliğinde meydana
gelecek değişikliğe izin verilmesi talep edilmiştir.
G.1. Taraflar
G.1.1. Groupmed sal (GMH)
(5) GMH, Lübnanlı veya yabancı anonim ve limited şirketlerin paylarını devralmak ve
bunlara iştirak etmek ya da söz konusu şirketlerin kuruluşunda yer almak; iştirak ettiği
şirketleri yönetmek, bu şirketlere borç vermek ve üçüncü kişilerle ilişkilerinde garantör
olmak; patent, telif, marka ve diğer hakları almak ve bunları Lübnan veya dışında
faaliyette bulunan kurum ve kuruluşlara kiralamak faaliyetleri ile iştigal etmektedir.
G.1.2. OLT Holding sal (OLT)
(6) OLT, Lübnan’daki holding şirketleri düzenleyen yasal mevzuat çerçevesinde belirtilen
faaliyetleri gerçekleştirmek ve özellikle Lübnanlı veya yabancı anonim ya da limited
şirketlerin paylarını veya bir bölümünü devralmak, söz konusu şirketleri idare etmek,
onlara kredi vermek ve üçüncü kişilere karşı bunları garanti etmek; patent, telif hakkı,
marka hakkı ve diğer tescile tabi hakları almak ve bunları kiralamak faaliyetlerini
18-29/492-243
2 / 5
yürütmektedir. OLT öncelikle GMH’nin paylarını devralmak amacıyla kurulmuş olup,
Ala Alkhawaja OLT’nin %(…..) hissesine sahiptir.
G.1.3. Teaminvest Holding sal. (TEAMINVEST)
(7) 02.03.2017 tarihinde kurulan TEAMINVEST’in sermaye ve oy haklarının %(…..)’ine
Saadeddine HARİRİ sahiptir.
G.1.4. Turkland Bank A.Ş. (T-BANK)
(8) T-BANK bankacılık hizmetleri sektöründe, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve ilgili yasal
mevzuat çerçevesinde her türlü bankacılık işlemlerinin yapılması, mevduat kabul
edilmesi ve bankaların ehliyet sahalarına giren hukuki muamele, fiil ve işlerin ifa
edilmesi ile iştigal etmektedir. GMH’nin %(…..) oranında hisse sahibi olduğu Bankmed
sal, T-BANK’ın %(…..) oranında hissesine sahiptir.
G.2. İlgili Pazar
G.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(9) T-BANK bankacılık hizmetleri alanında faaliyet gösterdiğinden ilgili ürün pazarı
“bankacılık hizmetleri pazarı” olarak ele alınabilecek olsa da; inceleme konusu işlemin
alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabetçi endişe yaratmayacağı
anlaşıldığından ilgili ürün pazarı tanımı yapılmamıştır.
G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(10) İlgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak ele alınabilecek olsa da; inceleme konusu işlemin
alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabetçi endişe yaratmayacağı
anlaşıldığından ilgili coğrafi pazar tanımı yapılmamıştır.
H. DEĞERLENDİRME
H.1. 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirme
(11) Başvuru konusu işlem, yurt dışı menşeli GMH’nin hissedarlık yapısında meydana
gelecek değişim sonucunda Türkiye’de bankacılık faaliyetinde bulunan T-BANK’ın
dolaylı pay sahipliğinin değişmesidir. GMH’nin hissedarlık yapısındaki değişim, Ayman
HARİRİ’nin GMH’de sahip olduğu %(…..) oranındaki hissesinin tamamını Ala
ALKHAWAJA’nın sahip olduğu OLT’ye; Saadeddine HARİRİ’nin GMH’de sahip olduğu
%(…..) oranındaki hissesinin %(…..)’ini yine kendisinin %(…..) oranında pay sahibi
olduğu TEAMINVEST’e devretmesiyle gerçekleşecektir.
(12) GMH’nin ve T-BANK’ın hissedarlık yapısındaki değişim incelendiğinde,
TEAMINVEST’in GMH’nin %(…..) hissesini devralması işleminin, kontrol değişikliğine
yol açmayan grup içi işlem niteliğinde olması nedeniyle, 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in
(2010/4 sayılı Tebliğ) 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince Kanun’un 7.
maddesi ve Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi olmadığı anlaşılmaktadır.
(13) OLT’nin GMH’nin %(…..)’lük hissesine sahip olması ise GMH’nin %(…..) hissesine
sahip olduğu T-BANK’ın dolaylı pay sahipliğinde de değişikliğe yol açacaktır.
Dolayısıyla öncelikle söz konusu hisse satışının Kanun’un 7. maddesi kapsamında ele
alınıp alınamayacağının değerlendirilmesi gerekecektir.
(14) 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 19. maddesinde; “Türkiye’de faaliyette bulunan
bankalardan birinin; diğer bir veya birkaç banka veya finansal kuruluş ile birleşmesi
veya bütün aktif ve pasifi ile diğer hak ve yükümlülüklerini Türkiye’de faaliyette bulunan
diğer bir bankaya devretmesi, bütün aktif ve pasifleri ile diğer hak ve yükümlülüklerini
18-29/492-243
3 / 5
devir alması veya bölünmesi ya da hisse değişimi Kurulun iznine bağlıdır. İzin
tarihinden itibaren üç ay içinde ilgili bankaların yetkili organlarınca karar alınarak
gerekli işlemlere geçilmediği takdirde, verilen izin geçersiz olur. Bankaların bu Kanun
hükümlerine göre birleşme, bölünme ve devirlerinde 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu
ile devir veya birleşmeye konu bankaların toplam aktiflerinin sektör içindeki paylarının
yüzde yirmiyi geçmemesi kaydıyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 7, 10 ve 11 inci maddeleri hükümleri uygulanmaz” hükmü yer almaktadır. Bu
çerçevede konunun öncelikle 5411 sayılı Kanun’un 19. maddesi çerçevesinde ele
alınması gerekmiştir.
(15) Anılan Kanun maddesinin yorumundan, bankaları ilgilendiren yoğunlaşma işlemlerinin
4054 sayılı Kanun kapsamı dışında olduğunun kabulü için dört şartın aynı anda
gerçekleşmesi gerekmektedir. Söz konusu şartlar şu şekildedir:
Yoğunlaşma (birleşme, devralma, bölünme ve hisse değişimi) işleminin
tarafları banka olmalı,
Yoğunlaşma işlemine en az iki banka taraf olmalı,
Söz konusu iki banka Türkiye’de faaliyette bulunmalı,
Yoğunlaşma işlemi taraflarının sektör içindeki toplam aktif payı %20’yi
geçmemelidir.
(16) Türkiye’de bankacılık alanında faaliyet gösteren T-BANK’ın dolaylı pay sahipliğinin
devralınması işleminin 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 19. maddesi kapsamında
değerlendirilmesi sonucunda, mezkûr maddenin “Türkiye'de faaliyette bulunan
bankalardan birinin; diğer bir veya birkaç banka veya finansal kuruluş ile birleşmesi”ni
düzenlediği ve Kurul’un geçmiş tarihli kararları da dikkate alınarak1, devralan OLT’nin
Türkiye’de herhangi bir faaliyetinin bulunmaması nedeniyle, her iki bankanın
Türkiye’de faaliyette bulunması kriterinin sağlanmadığı, dolayısıyla işlemin ilgili madde
hükmüne tabi olmadığı ve 4054 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri çerçevesinde
değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
(17) Diğer yandan, teşebbüsler arasında gerçekleşen herhangi bir işlemin 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi kapsamında “devralma” olarak kabul edilebilmesinin temel şartı,
söz konusu işlem sonucunda taraf teşebbüslerden en az birinin kontrolünde değişiklik
meydana gelmesidir. Dosya kapsamında taraflardan edinilen ek bilgilerde, GMH
paylarının, adi paylar olup, pay sahiplerine eşit haklar sağladığına ve GMH pay
sahipleri arasında imzalanan teşebbüsün kontrolüne yönelik herhangi bir anlaşmanın
bulunmadığına yer verilmiştir. Bu durum T-BANK Esas Sözleşmesi ile birlikte ele
alındığında, T-BANK’ın ortaklık yapısı içerisinde yer alan hiçbir ortağın tek başına
şirketin karar alma mekanizmasında belirleyici etki uygulama imkânının bulunmadığını
ve şirketle ilgili kararların ortaklar arasındaki “değişen ittifaklar”2 vasıtasıyla elde
edilebildiğini göstermektedir. Bir başka ifadeyle, T-BANK hisselerinde hiçbir pay sahibi
tek başına çoğunluk hisseye sahip olmadığından şirketin genel kurul ve yönetim
kurulunda karar alınabilmesi için gerekli çoğunluğa ancak değişen ittifaklar ile
ulaşılabilmektedir.
1 10-36/576- 206 ve 15-08/106-43 sayılı Rekabet Kurulu kararları.
2 Değişen ittifaklar; çok ortaklı bir teşebbüste, hiç bir ortağın tek başına teşebbüsün karar
mekanizmasında belirleyici etki uygulama imkânını bulamadığı, teşebbüste karar verilebilmesi için en
az iki ayrı ortağın olumlu oyuna ihtiyaç duyulduğu ve bu karar nisabının, ortaklar arasındaki değişik
ittifaklar vasıtasıyla elde edilebildiği durumdur. Bkz. Rekabet Terimleri Sözlüğü.
18-29/492-243
4 / 5
(18) Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz’un
(Kılavuz) 66. paragrafında karar alma prosedüründe istikrarlı bir çoğunluk yoksa ve
çoğunluk her seferinde azınlık hissedarları arasındaki çeşitli ittifaklardan herhangi
biriyle elde ediliyorsa değişen ittifakların varlığından bahsedileceği ve bu durumda
azınlık hissedarlarının (ya da bunlardan belirli bir grubun) teşebbüsü ortaklaşa kontrol
ettiğinin varsayılamayacağı belirtilmektedir. Bununla birlikte sözü edilen Kılavuz’un 61.
paragrafında azınlık hissedarlarının, oy haklarının çoğunluğuna birlikte sahip olup, oy
haklarını kullanırken birlikte hareket ederek hedef teşebbüsü kontrol ettiği durumlarda,
bu hissedarların ortak kontrolünün söz konusu olabileceği belirtilmiştir. Bu tür bir ortak
kontrolün ise, azınlık hissedarları arasında bu amaçla yapılan hukuken bağlayıcı bir
anlaşmanın sonucunda ortaya çıkabileceği gibi fiili olarak da gerçekleşebileceği ifade
edilmiştir. Bu kapsamda, Kılavuz’daki ortak kontrolün varlığına işaret eden şartların
mevcut başvuru bakımından sağlanmadığı anlaşılmaktadır.
(19) Tüm bu açıklamalardan, T-BANK’ın hissedarların ortak kontrolünde kabul
edilemeyeceği, dolayısıyla T-BANK’ın dolaylı pay sahipliğindeki değişikliğin 2010/4
sayılı Tebliğ çerçevesinde bir devralma işlemi olarak değerlendirilemeyeceği, taraflar
arasında imzalanan hisse devri sözleşmesinin 4054 sayılı Kanun çerçevesinde bir
anlaşma olarak ele alınabileceği kanaatine varılmıştır.
H.2. 4054 Sayılı Kanun’un 4. Ve 6. Maddesi Kapsamında Değerlendirmeler
(20) Bildirim konusu işlem bakımından 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
oluşabilecek risk, T-BANK ve OLT’in faaliyetlerinde koordinasyon oluşması olasılığıdır.
Taraflardan edinilen bilgiler doğrultusunda T-BANK’ın hisselerini devralan
hissedarlardan ve bu hissedarların bağlı olduğu ana gruplardan hiçbirinin T-BANK’ın
Türkiye’de faaliyet gösterdiği bankacılık hizmetleri alanında faaliyet göstermediği
anlaşılmıştır. İlaveten, Bildirim Formu’nda T-BANK’ın Türkiye’de 2016 yılı bankacılık
hizmetleri pazarında toplam aktifler bazında %(…..), toplam krediler bazında %(…..)
ve toplam mevduat bazında %(…..) paya sahip olduğu belirtilmiştir. Bu bakımdan, T-
BANK’ın rakiplerine nazaran oldukça düşük pazar payına sahip olduğu anlaşılmıştır.
(21) Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde, T-BANK’ın hisselerini devralan
hissedarlardan ve bu hissedarların bağlı olduğu ana gruplardan hiçbirinin T-BANK ile
aynı alanda faaliyet göstermemesi ve T-BANK’ın faaliyet gösterdiği pazarda oldukça
düşük bir pazar payına sahip olması dikkate alındığında bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edecek herhangi bir koordinasyona yol açma riski
taşımadığı, 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi karşısında değerlendirilebilecek bir
yönünün bulunmadığı, dolayısıyla menfi tespit alabilecek nitelikte olduğu kanaati
oluşmuştur.
18-29/492-243
5 / 5
I.SONUÇ
(22) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Turkland Bank A.Ş.’nin dolaylı pay sahipliğinin değişmesi işleminin 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak hazırlanan 2010/4 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi olmadığına,
Turkland Bank A.Ş.’nin dolaylı pay sahipliği değişimi işlemine 4054 sayılı
Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesine,
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı
yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy