Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-1-82 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-28/562-175
Karar Tarihi : 04.05.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA,
Reşit GÜRPINAR 10
B. RAPORTÖRLER: İsmail Atalay YOLCU, Çiğdem ÜNAL, Fatma ATAÇ
C. ŞİKAYET EDEN : - Sezer Petrol Ürünleri Tic. Ltd. Şti.
Çorum Yolu 3. km İskilip Çorum
- Gülaydın Petrol Tic. Mak. İml. Tur. San. ve Nak. Ltd. Şti.
Fatih Mah. Nevşehir Cad. No:162 Gülşehir/Nevşehir
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN : Turkuaz Petrol Ürünleri A.Ş.
Bulgurlu Mah. Bağlar Cad. No:7 Üsküdar/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Turkuaz Petrol Ürünleri A.Ş. tarafından yapılan dikey
anlaşmalar ve çeşitli uygulamalar yoluyla 4054 sayılı Kanun’un ve 2002/2 sayılı 20
Tebliğ’in ihlal edildiği iddiası.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına intikal eden ve aşağıda yer verilen şikayetler
ile ilgili olarak hazırlanan 7.3.2011 tarih ve 2010-1-360/İİ-11-139-İAY sayılı İlk
İnceleme Raporu, Rekabet Kurulunun 17.3.2011 tarihli toplantısında görüşülmüş ve
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde bir soruşturma
açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun’un 40/1. maddesi
uyarınca ilgili şirket hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Bunun
üzerine, 4054 sayılı Kanun ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği’nin ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
26.04.2011 tarih ve 2011-1-82/ÖA-11-139.İAY sayılı Önaraştırma Raporu 29.04.2011 30
tarih ve REK.0.05.00.00-110/107 sayılı Başkanlık önergesi ile 11-28 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvurularda özetle; Turkuaz Petrol Ürünleri A.Ş.
(Turkuaz) ile şikayetçiler arasındaki dikey anlaşmaların ve çeşitli uygulamaların 4054
sayılı Kanun ile 2002/2 sayılı Tebliğ’e aykırı olduğu iddia edilmektedir.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; şikayet konusu akaryakıt
istasyonlarına ilişkin olarak şikayetçilere, intifa hakkının tapudan terkin edilmesine
olanak sağlayacak şekilde vekaletname gönderilmiş olması ve İpotek hakkının terkini
konusunun 2002/2 sayılı Tebliğ ile düzenlenen rekabet yasağı süresi ile bağlantısının
bulunmaması nedeniyle 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına 40
gerek olmadığı, şikayetin reddedilmesi gerektiği görüşü ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Sezer Petrol Ürünleri Tic. Ltd. Şti. (Sezer Petrol)
Sezer Petrol tarafından gönderilen ve kurum kayıtlarına 19.1.2011 tarihinde giren
yazıda, 18.9.2010 tarihinde Turkuaz lehine tesis ettikleri intifa hakkı sözleşmesini
feshettikleri, Turkuaz’ın intifanın kaldırılması için vekâletname gönderdiği, buna karşın
intifanın terkini için gereken harç bedelinin dağıtıcı firma tarafından ödenmesi gerektiği
11-28/562-175
2
iddia edilerek, bu miktarın Turkuaz tarafından ödenmemesi; 5.7.2001 tarih ve (……….)
TL bedelli ipoteğin de kaldırılmaması nedeniyle Turkuaz’ın cezalandırılması talep
edilmektedir. 50
Konuyla ilgili olarak raportörlerce 12.4.2011 tarihinde Turkuaz’dan edinilen bilgi
yazısında, 5.7.2001 tarihinde Turkuaz ile Sezer Petrol arasında 15 yıl süreli bayilik
sözleşmesi imzalandığı, aynı tarihte başvuruya konu taşınmaz üzerinde Turkuaz lehine
15 yıllık intifa hakkı tesis edildiği, bayilik sözleşmesinin bayi tarafından feshedilmiş
olduğu, Rekabet Kurulunun intifa ve bayilik sözleşmelerine dair kararları çerçevesinde
sahip oldukları intifa hakkının terkinine dair hazırlanan vekâletnamelerin 17.9.2010,
13.10.2010, 9.11.2010 ve 26.11.2010 tarihlerinde bayiye gönderildiği belirtilmektedir.
Dolayısıyla, söz konusu vekâletname ile taşınmaz üzerindeki intifa hakkının
şikâyetçilerce terkininin sağlanabileceği değerlendirilmektedir.
Yukarıda yer verilen bilgi ve belgeler çerçevesinde; taraflar arasındaki dikey ilişkinin 60
sona erdirilmiş olması nedeniyle 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem
tesis edilmesine gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.
I.2. Gülaydın Petrol Tic. Mak. İml. Tur. San. ve Nak. Ltd. Şti. (Gülaydın Petrol)
Gülaydın Petrol tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 15.2.2011 tarihinde giren
yazıda, 25.10.2002 tarihinde Turkuaz ile 15 yıllık akaryakıt bayilik sözleşmesi
imzaladıkları, bayilik sözleşmesini feshetmelerine rağmen Turkuaz’ın, Turkuaz lehine
vermiş oldukları ipoteklerini çözmediği, ayrıca Turkuaz lehine düzenledikleri intifanın
da terkini için gerekli olan tapu harcını ödememek için Turkuaz’ın vekâletname
gönderdiği, intifa sözleşmesinden doğan yıllık (……….) TL’nin de Turkuaz tarafından
işletmelerine ödenmediği ifade edilmektedir. Bu nedenle Turkuaz’ın bu keyfiyetine son 70
verilerek kendi mağduriyetlerinin giderilmesi talep edilmektedir.
Konuyla ilgili olarak raportörlerce 12.4.2011 tarihinde Turkuaz’dan edinilen bilgi
yazısında, 25.10.2002 tarihinde Turkuaz ile Gülaydın Petrol arasında bayilik
sözleşmesi imzalandığı, buna bağlı olarak 18.11.2002 tarihinde başvuruya konu
taşınmaz üzerinde Turkuaz lehine 15 yıllık intifa hakkı tesis edildiği, bayilik
sözleşmesinin 22.7.2010 tarihinde gönderilen ihtarname ile bayi tarafından feshedilmiş
olduğu, Rekabet Kurulu’nun intifa ve bayilik sözleşmelerine dair kararları çerçevesinde
sahip oldukları intifa hakkının terkinine dair hazırladıkları vekâletnamelerin 17.9.2010
tarihinde bayiye gönderildiği belirtilmektedir. Dolayısıyla, söz konusu vekâletname ile
taşınmaz üzerindeki intifa hakkının şikâyetçilerce terkininin sağlanabileceği 80
değerlendirilmektedir.
Yukarıda yer verilen bilgi ve belgeler çerçevesinde; taraflar arasındaki dikey ilişkinin
sona erdirilmiş olması nedeniyle 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem
tesis edilmesine gerek olmadığı sonucuna varılmaktadır.
I.3. İpoteklerin Terkinine İlişkin Değerlendirme
Akaryakıt sektörü uygulamalarında, bayilik sözleşmeleri ile birlikte dağıtım firmaları
lehine tesis edilen uzun süreli intifa veya kira hakkı gibi hakların yanında, dağıtım
firmaları lehine ipotek haklarının da tapuya tescil edildiği görülmektedir. Dosya
kapsamında incelenen başvurularda ipotek haklarının da bayilik sözleşmeleri ve intifa
hakkı ile birlikte grup muafiyeti kapsamı dışında kaldığı ve ipoteğe ilişkin tapudaki 90
kayıtların terkin edilmesi gerektiği yönünde şikayetler yer almaktadır.
Bilindiği üzere, ipotek bir kişisel alacağın teminat altına alınması amacını güder. Türk
Medeni Kanunu’nun 881. maddesinde; halen mevcut olan veya henüz doğmamış
olmakla beraber doğması kesin veya olası bulunan herhangi bir alacağın ipotekle
güvence altına alınabileceği düzenlenmiştir.
11-28/562-175
3
Rekabet Kurulunun intifa, kira vb. haklara müdahale etmesinin temel nedeni, bu
sözleşmelerin sürelerinin akaryakıt bayilik sözleşmelerindeki rekabet etmeme
yükümlülüklerinin süresine etki etmesidir. İpotek hakkı ise akaryakıt bayilik
sözleşmelerinin dolayısıyla rekabet etmeme yükümlülüğünün süresine etki eden bir
hak olmayıp sadece alacağı teminat altına almaktadır. Dolayısıyla 2002/2 sayılı Tebliğ 100
ile düzenlenen rekabet yasağı süresi ile bağlantısı bulunmamaktadır. Bu nedenle,
teminat altına alınan alacağa bağlı bir hak olan ipotek hakkının terkinine ancak
mahkemeler karar verebilecektir. Bununla birlikte bir alacağı teminat altına almak için
ipotek kurulunca, borçlunun kişisel sorumluluğu devam eder; bu sorumluluğun yanında
ipotek dolayısıyla gayrimenkul ile sorumluluk doğmuş olur. Gayrimenkulün paraya
çevrilmesinden elde edilen meblağ alacağı karşılamazsa, rehinli alacaklı borçlunun
diğer malvarlığı değerlerine de başvurabilir. Dolayısıyla borçlu aynı zamanda ipotekli
gayrımenkulün maliki olduğunda, kişisel sorumluluk ile gayrimenkul ile sorumluluk bir
arada bulunur. Böylece ipotek sadece üzerinde akaryakıt istasyonu kurulu bulunan
gayrımenkulü ilgilendirmemekte, borçlunun şahsi sorumluluğunu da gerektirmektedir. 110
Ayrıca bir taşınmaz üzerindeki ipotek hakkının varlığının, bayinin o taşınmaz üzerinde
kurulu bulunan/kurulacak istasyonda yeni bir dağıtım firmasıyla anlaşmasına engel
olmayacağı değerlendirilmektedir. Zira ipotek alacağın teminatı mahiyetinde bir sınırlı
ayni hak olup, borcun ifa edilmemesi halinde alacaklıya, ipotek hakkına konu taşınmazı
icra yoluyla sattırmak suretiyle, alacağını öncelikle tahsil etme yetkisi verir. Buna
mukabil ipotek hakkı sahibinin intifa ve kira hakkı sahibi gibi, ipotek konusu taşınmazı
kullanma yetkisi yoktur. Bundan dolayı ipotek konusu taşınmazın malik tarafından
gerek mülkiyeti gerekse kullanım hakkı diğer bir kişiye devredilebilir. Bunun için rehin
hakkı (ipotek hakkı) sahibinin muvafakatının alınmasına da ihtiyaç yoktur.
Bu açıklamalar çerçevesinde, sona eren dikey anlaşmalar nedeniyle ipotek haklarının 120
da sona erdiğine veya tarafların karşılıklı alacağının bulunup bulunmadığına ilişkin
hususlar ancak taraflar arasındaki özel hukuk ilişkisine göre mahkemelerde
çözümlenebileceğinden, ipotek hakkının kaldırılmasına da ancak mahkemelerin karar
verebileceği ve bu hususun Rekabet Kurulunun görev alanında olmadığı
değerlendirilmektedir.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu başvurular ile
ilgili olarak, ilgili intifa hakkının tapudan terkin edilmesine olanak sağlayacak şekilde
şikayetçilere vekaletname gönderilmiş olması ve ipotek hakkının terkini konusunun
2002/2 sayılı Tebliğ ile düzenlenen rekabet yasağı süresi ile bağlantısının 130
bulunmaması nedeniyle 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına
gerek olmadığına, şikayetlerin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy