Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-3-162 (Devralma)
Karar Sayısı : 10-64/1355-498
Karar Tarihi : 12.10.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA,
B. RAPORTÖRLER: Şahin YAVUZ, Burak BÜYÜKKUŞOĞLU,
Çağlar Deniz ATA, Neyzar MENTEŞOĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Besler Gıda ve Kimya San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Av. Ayşegül ÖZFINDIK
Kısıklı Mah. Ferah Cd. No:1 Çamlıca Üsküdar / İstanbul
D. TARAFLAR : Besler Gıda ve Kimya San. ve Tic. A.Ş.
Kısıklı Mah. Ferah Cd. No:1 Çamlıca Üsküdar / İstanbul
Ebubekir ÇALLI
Yeni Sahra Barbaros Mah. Evren Cad. Çim Sok. No:17
Kadıköy / İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Turyağ Sanayi ve Tic. A.Ş.‘nin %15,67’sine tekabül eden
hisselerin Besler Gıda ve Kimya San. ve Tic. A.Ş. tarafından Ebubekir Çallı’dan
devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 7.8.2009 tarih ve 5604 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen
30.9.2009 tarih, 2009-3-162/Öİ-09-Ş.YA sayılı Ön İnceleme Raporu, Rekabet
Kurulunun 8.10.2009 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 09-45/1138-M sayı ile
işlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 10. maddesinin birinci
fıkrası uyarınca nihai incelemeye alınmasına karar verilmiştir.
Söz konusu karar ve karara dayanak oluşturan tespitlerin özeti 14.10.2009 tarih ve
4396 sayı ile tarafa tebliğ edilmiş ve ilk yazılı görüşün süresi talep üzerine 4.11.2009
tarih ve 09-52/1280-M sayılı Kurul Kararı ile 30 gün uzatılmıştır. Tarafın konuya ilişkin
görüşü 14.12.2009 tarih ve 8870 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir. Nihai inceleme
aşamasında taraflardan istenen bilgilerin tam olarak hazırlanabilmesi için tayin edilen
süreler uzatıldığından nihai inceleme süresi Kanun’un 43/1. maddesi çerçevesinde
Kurul kararı ile bir ay uzatılmıştır.
10-64/1355-498
2
Nihai İnceleme sonucunda hazırlanan 25.3.2010 tarih ve 2009-3-162/Nİ-10-Ş.YA
sayılı nihai inceleme raporu 8.4.2010 tarihinde taraflara tebliğ edilmiştir. Tarafların
ikinci yazılı görüşleri 7.6.2010 tarihinde 4505 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiş,
ikinci yazılı görüşe ilişkin, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 45.
maddesi uyarınca raportörlerce hazırlanan ek görüş 23.6.2010 tarihinde taraflara
tebliğ edilmiştir. Tarafların ek yazılı görüşe ilişkin üçüncü yazılı görüşlerinin 23.8.2010
tarih ve 6649 sayı ile Kurum kayıtlarına girmesiyle nihai inceleme süreci sona
ermiştir. 12.10.2010 tarihinde yapılan sözlü görüş toplantısı sonrasında işlem,
12.10.2010 tarih ve 10-64 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;
- İşlemle birlikte Besler Gıda ve Kimya San. ve Tic. A.Ş.’nin Turyağ Sanayi ve
Tic. A.Ş. üzerinde hukuki yollarla olmasa da fiili olarak kontrol elde edeceği ve
bu bakımdan 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi uyarınca birleşme veya
devralma sayılan hallerden olduğu,
- 1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen bildirim eşikleri aşıldığından devir işleminin
Rekabet Kurulunun iznine tabi olduğu,
- İşlemin ilgili pazarlardan tüketici margarini ve sıvı yağ pazarlarında rekabetçi
endişe doğurmadığı,
- İşlemle birlikte ilgili pazarlardan endüstriyel margarin pazarında,
i. Besler Gıda ve Kimya San. ve Tic. A.Ş.’nin rakiplerine göre
halihazırda yüksek pazar payı,
ii. Geçmiş dönemdeki reel fiyat seviyesi ve değişimleri
iii. Müşterilerin çokluğu ve düşük alım gücü,
iv. Giriş engellerinin varlığı,
v. Rekabetçi baskı yaratacak düzeyde potansiyel rekabetin var
olmaması nedenleri ile
hakim durum yaratılacağı ve yapılan kritik kayıp analizinin tarafların işlem
sonrasında fiyat artırma potansiyeline sahip olacağı savını desteklediği,
- Besler Gıda ve Kimya San. ve Tic. A.Ş. tarafından ikinci yazılı savunma ile
birlikte sunulan ve hedef şirket üzerinde mevcut kontrol yapısının korunmasını
sağlamaya yönelik taahhüdün ortaya konulan fiili kontrol değişikliği sonucunu
değiştirmediği,
- Bu nedenlerle, işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamına girdiği ve
izin verilemeyeceği,
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Turyağ Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Turyağ)
Turyağ’ın ana faaliyet konusu, dökme ham yağ, endüstriyel yağ, rafine yağ ve
margarin üretimi ve satışıdır. Teşebbüsün margarin üretim ve satışlarının tamamına
yakını endüstriyel ürünlerden oluşmaktadır.
Turyağ’ın yönetim kurulu üyeleri İsmail Uğur (Başkan), Ebubekir Çallı, M. Ümid Uğur,
Harun Çallı ve Şükrü Çin olup şirketin hissedarlık yapısına Tablo 1’de yer verilmiştir.
10-64/1355-498
3
Tablo 1: Turyağ Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
A. Edip Uğur 0,30
İsmail Uğur 0,10
M. Ümid Uğur 0,10
Ebubekir Çallı 16,67
Harun Çallı 16,67
Arı Rafine Yağ ve San. A.Ş. 32,83
Besler 33,33
Toplam 100
Kaynak: Bildirim Formu
Turyağ’ın 2008 yılı cirosu ………….. TL olarak gerçekleşmiştir.
H.1.2. Besler Gıda ve Kimya San. ve Tic. A.Ş. (Besler)
Devralan Besler, sıvı yağ, endüstriyel margarin ve tüketici margarini üretimi
faaliyetlerinde bulunan bir firma olup Ülker grubu bünyesinde yer alan teşebbüse ait
ortaklık yapısına Tablo 2’de yer verilmektedir:
Tablo 2: Besler Ortaklık Yapısı
Kaynak: Bildirim Formu
Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere Besler hisselerinin %46’sı, Ülker Grubu
şirketlerinin büyük bir kısmına da hissedar olan Yıldız Holding A.Ş.’ye (Yıldız A.Ş.) ait
olup dosya mevcudunda yer alan bilgilere göre Besler, Yıldız A.Ş.’nin kontrolünde
bulunan bir şirkettir. Yıldız A.Ş.‘nin kontrolü ise tamamen Ülker Ailesi bireylerine aittir.
Tablo 3’te Yıldız A.Ş.’nin hissedarlık yapısına yer verilmiştir.
Tablo 3: Yıldız A.Ş. Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Murat ÜLKER 53,00
Ahsen ÖZOKUR 25,00
Orhan ÖZOKUR 5,00
Ali ÜLKER 5,00
Fatma Betül ÜLKER 5,00
Ömer ÖZOKUR 3,50
Ahmet ÖZOKUR 3,50
Toplam 100,00
Kaynak: Bildirim Formu
Yıldız Holding A.Ş. çatısı altında bulunan Ülker Grubu temel olarak gıda pazarında
şekerli mamuller, süt, yağ, un, alkolsüz içecekler, nişasta ve glikoz üretmektedir.
Grup ayrıca ambalaj ve PVC folyo, bilgisayar, otomotiv, makine ve yedek parça
imalatı, finans ve nakliyat alanlarında da faaliyet göstermektedir.
Hissedar Hisse Oranı (%)
Yıldız Holding A.Ş. 46,00
Ülker Bisküvi Sanayi A.Ş. 7,00
Orhan ÖZOKUR 2,50
Ahsen ÖZOKUR 11,00
Murat ÜLKER 13,50
Fatma Betül ÜLKER 2,00
Arı Yağ Rafine San. A.Ş. 10,00
Metin YURDAGÜL 5,00
Ataman YILDIZ 3,00
Toplam 100,00
10-64/1355-498
4
Besler’in yönetim kurulunda Orhan Özokur (Başkan), Murat Ülker, Ali Ülker, Mehmet
Tütüncü, Ahmet Edip Uğur ve Metin Yurdagül bulunmaktadır. Besler’in 2008 yılı
cirosu …………. TL olarak gerçekleşmiştir.
H.1.3. Ebubekir ÇALLI
Devreden Ebubekir Çallı ile Harun Çallı adlı gerçek kişiler gıda ürünlerinin ticareti ve
dağıtımı ile iştigal eden çeşitli şirketlere ortaktır. Gerek aralarındaki akrabalık ilişkisi
gerekse ortak bulundukları şirketlerde sahip oldukları (benzer) hisse oranları göz
önünde bulundurulduğunda bu iki şahıs ortak bir ekonomik çıkar doğrultusunda
faaliyet gösteren tek bir teşebbüs niteliğindedir. Çallı Ailesi’nin ilgili pazarlarda, Turyağ
dışında üretim faaliyeti bulunmamakta olup yalnızca dağıtım işi ile iştigal etmektedir.
Çallı Ailesi’ne ait şirketlerle bu şirketlerin ortaklık oranları ve faaliyet alanlarına Tablo
4’te yer verilmiştir.
Tablo 4:Çallı Ailesi Ortaklık ve İştirakleri
Pay Oranı (%) Şirket Ünvanı
Ebubekir Çallı Harun Çallı
Faaliyet Alanı
Çallı Gıda ve San. Tic. A.Ş. 40 40 Gıda Ticareti
Çallı ve Çallı Gıda San. Tic. Ltd. Şti. 35 35 Gıda Ticareti
Milkon Süt ve Gıda Mam. San. Tic. A.Ş. 25 25 Süt Ürünleri üretim ve ticareti
Uğur Ambalaj Yatırım San. Tic. A.Ş. 48 48 Ambalaj üretimi ve ticareti
Turyağ Gıda San. Tic. A.Ş. 25 25 Yağ üretim ve ticareti
Arda Petrol İnş.Teks.İth.İhr.San.Tic.Ltd. Şti. 0 70 Akaryakıt ticareti
Kaynak: Bildirim Formu
H.2. İlgili Pazar
H.2.1 İlgili Ürün Pazarı
Dosya konusu işlemde hisse devrine konu olan Turyağ, bitkisel yağ üretimi işi ile
iştigal etmektedir. Kurul’un 7.2.2008 tarihli, 08-12/130-46 sayılı Gıdasa Kararı’nda
ilgili pazar ayrıntılı olarak analiz edilmiş ve bitkisel yağ üretimi talep ve arz ikamesi
dikkate alınarak alt pazarlara ayrılmıştır. ilgili ürün pazarı tespit edilirken, öncelikle
margarin ve sıvı yağ arasındaki ikame edilebilirlik incelenmiş ve margarinin sıvı yağ
ile ikame edilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır. Margarin pazarı ise endüstriyel
margarin ve tüketici margarini olmak üzere iki ayrı ilgili ürün pazarına ayrılmıştır.
Bildirim konusu işlem bakımından yukarıdaki pazar tanımları kabul edilerek ilgili ürün
pazarları “bitkisel sıvı yağlar pazarı”, “endüstriyel margarin pazarı” ve “ tüketici
margarini pazarı” olarak tanımlanmıştır. Bu pazarlar arasında endüstriyel margarin
pazarı etkilenen pazar olarak değerlendirilmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürünlerin tüm Türkiye'de dağıtımının yapıldığı ve ülke genelinde rekabet
koşullarında bölgeler bazında belirgin farklılıklar olmadığı göz önüne alınarak ilgili
coğrafi pazar “Türkiye" olarak belirlenmiştir.
10-64/1355-498
5
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği
Besler tarafından Turyağ hisselerinin %15,67’sinin Ebubekir Çallı’dan devralınması
işlemine ilişkin olarak taraflar, 15.6.2009 tarihinde devir işlemini düzenleyen “Hisse
Devir Sözleşmesi”ni (devir sözleşmesi) imzalamışlardır. Devir sözleşmesi uyarınca
Ebubekir Çallı’dan devralınacak Turyağ’ın toplam sermayesinin %15,67’si, işlemin
gerçekleşmesi ile “C grubu” hisseye dönüşecektir. Turyağ Ana Sözleşmesinin
Sermaye başlıklı 6. maddesinde, şirket sermayesinin A, B ve C grubu hisseler olmak
üzere, aralarında herhangi bir fark veya rüçhan hakkı olmayan üç gruba ayrılması
düzenlenmiştir. İşlem öncesinde şirket sermayesinin %33,33’ü C grubu (Besler’in
kontrolünde) hisselerden oluşurken, işlemin gerçekleşmesiyle bu oran %49’a
çıkacaktır. Çallı Ailesine ait B grubu hisse oranı ise toplam sermayenin %17,67’sine
inecektir. Bu düzenleme ile birlikte devir işleminin ardından Turyağ’ın hisse yapısı
Tablo 5‘te gösterildiği şekilde olacaktır.
Tablo 5: İşlem öncesi ve sonrası Turyağ hisse yapısı
İşlem Öncesi İşlem Sonrası Hissedar
Hisse Oranı (%) Hisse Türü Hisse Oranı (%) Hisse Türü
A. Edip Uğur 0,30 A 0,30 A
İsmail Uğur 0,10 A 0,10 A
M. Ümid Uğur 0,10 A 0,10 A
Ebubekir Çallı 16,67 B 1,00 B
Harun Çallı 16,67 B 16,67 B
Arı Rafine Yağ ve San. A.Ş. 32,83 A 32,83 A
Besler 33,33 C 49,00 C
Toplam 100 100
Kaynak: Bildirim Formu
İşlemin gerçekleşmesiyle hisse yapısı değişeceğinden, Turyağ’ın sevk ve idaresini
düzenlemek amacıyla ortaklar arasında 22.6.2009 tarihinde “Hissedarlar Anlaşması”
imzalanmıştır. Anlaşmada yönetim kurulunun nasıl seçileceğine ilişkin bir hüküm
bulunmamaktadır. Bu durumda şirket ana sözleşmesinin yönetim kurulunun nasıl
seçileceğini düzenleyen 9. maddesi geçerliliğini korumaktadır. Buna göre, beş kişiden
oluşan yönetim kurulu üyelerinden ikisi A Grubu, ikisi B Grubu, biri de C Grubu hisse
sahiplerinin göstereceği adaylar arasından seçilmektedir. Taraflar ana sözleşmede
düzenlenen bu yapının işlem sonrasında da devam edeceğini bildirim formunda
belirtmişlerdir. Bu düzenlemeye göre işlemin gerçekleşmesiyle Turyağ hisselerinin
%49’una sahip olacak olan Besler, beş kişilik şirket yönetim kurulunun (işlem öncesi
dönemde olduğu gibi) yalnızca birini atayabilecektir.
Hissedarlar anlaşmasında düzenlenen bir diğer husus ise genel kurul toplantı ve
karar nisaplarına ilişkindir. Anlaşmanın 2. maddesi:“Genel Kurul toplantılarında nisap,
Şirket hisselerinin en az %50’sini (yüzde elli) elinde bulunduran Hissedarlar’ın
toplantıya bizzat veya vekaleten katılmasıyla sağlanacaktır ve kararlar, ilgili Genel
Kurul’da hazır bulunan Hissedarların elindeki hisselerin %50’si artı bir hisseye karşılık
gelen oyların karar lehinde kullanılmasıyla alınacaktır.” şeklinde düzenlenmiştir. Türk
Ticaret Kanunu’nun (TTK) 372. maddesinde olağan genel kurul toplantılarının pay
sahiplerinin en az dörtte birinin katılımıyla toplanabileceği ve ilk toplantıda bu nisap
oluşmamışsa, ikincisinde toplantı nisabı aranmaksızın genel kurul toplantısının
10-64/1355-498
6
gerçekleşebileceği düzenlenmektedir. Tarafların yapmış olduğu düzenleme ile genel
kurul toplantılarında aranan nisap TTK hükümlerine kıyasla ağırlaştırılmıştır. Genel
kurul toplantı ve karar nisaplarının yukarıda ifade edilen şekilde düzenlenmesi ile
Besler’in Turyağ genel kurul toplantılarını diğer hisse sahiplerinden bağımsız olarak
tek başına yaparak karar alması ihtimalinin önüne geçilmiştir. Genel kurul toplantıları
Besler’in katılımı olmadan diğer iki hissedarın bir araya gelmesiyle de yapılabilecektir.
Kapsam açısından işlemin niteliğine bakıldığında –taraflarca iddia edildiği gibi- devre
konu şirket üzerinde kontrol değişikliğinin meydana gelmeyeceği kabul edilirse,
devralma işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamına girmeyeceğinden işlemin hukuki
geçerlilik kazanabilmesi için Kurul iznine ihtiyaç olmayacaktır. Bu noktada, işlemin
her ne kadar Turyağ üzerinde bir kontrol değişikliğine yol açmayacağı ve bu durumun
yapılan düzenlemelerle temin edildiği bildirim sahiplerince ifade edilmiş olsa da, fiili
(de facto) kontrolün varlığı işlem özelinde tartışılmalıdır.
Kontrol kavramı bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulayabilme gücü olarak
açıklanabilmektedir. Bu belirleyici etki hukuki veya fiili vasıtalarla sağlanabileceği gibi
her iki durumda da kontrol değişikliğinin yoğunlaşmaya yol açabileceği kabul
edilmektedir. Sınırlayıcı olmamakla birlikte, fiili (de facto) kontrole yol açabilecek
hallere örnek olarak, uzun dönemli tedarik anlaşmaları, müşteriler veya tedarikçiler
tarafından sağlanan krediler ve yapısal bağlar verilebilir. Besler’in Turyağ üzerindeki
fiili kontrolünün varlığının ortaya konulması için taraflar arasındaki mevcut ilişkilerin
niteliğine ve bu ilişkilerin Turyağ’ın idare ve karar alma mekanizmasındaki etkisine
bakılmıştır. Yapılan tespitler şu şekildedir:
i. Turyağ hissedarlarından A. Edip Uğur, Turyağ hisselerini devralacak şirket olan
Besler’de %10 hisseye sahiptir ve bu hisseleri dolayısıyla Besler’in yönetim
kurulunda temsil edilmektedir. Arı Yağ’ın Turyağ’ı satın almasına 1.2.2007 tarihli,
07-11/65-20 sayılı Rekabet Kurulu Kararı ile izin verilmesiyle taraflar arasındaki
ilişkiler yapısal nitelik kazanmıştır.
ii. Arı Yağ’ın Ülker’e yakınlığı ile bilindiği, hem Turyağ’ın hem de Besler’in müşterisi
olan Gesaş Genel Gıda San. ve Tic. A.Ş. yetkilisi tarafından beyan edilmiştir.
iii. Çallı Ailesi ise hem Turyağ hem de Ülker’in distribütörlüğünü yapmaktadır.
iv. Bu itibarla, işlem taraflarından her biri hâlihazırda diğer taraf(lar) ile yoğun ve
karşılıklı ticari ilişki içerisindedir, Uğur ve Çallı Aileleri ile Besler arasında mevcut
ticari ilişkiler işlemle birlikte artacaktır.
v. Mevcut durumda Turyağ toplam sermayesi üç ortak (Çallı-Uğur-Besler) arasında
eşit (1/3) oranda paylaşılmakta ve şirket Uğur ve Çallı Aileleri tarafından ortak
kontrol edilmektedir. Bildirime konu işlemin gerçekleşmesiyle birlikte Besler
toplam sermayenin %49’una sahip olacak ve sermaye payları arasındaki simetri
bozulacaktır.
vi. %49 oranındaki hissenin Besler’i Turyağ’ın en büyük hissedarı yapmasının
ötesinde, Turyağ sermayesinin neredeyse yarısı Besler tarafından sağlanmış
olacağından, finansal açıdan Besler’e bağımlı olunacak veya yakın zaman önce
sağlanan sermaye girişi dolayısıyla var olan bağımlılık artacaktır.
vii. Besler’in bağlı olduğu Ülker Grubunun sahip olduğu finansal güç ve ilgili ürün
(özellikle endüstriyel margarin) pazarlarındaki ağırlığı da göz önüne alındığında
Turyağ’ın diğer hissedarlarının -hukuken mümkün olsa da- fiilen Besler’den
bağımsız olarak hareket etme ihtimali zayıflayacaktır.
10-64/1355-498
7
Fiili kontrol bağlamında belirtilmesi gereken diğer bir konu da Ülker Grubunun
hammadde olarak endüstriyel margarinin önemli bir kullanıcısı olmasıdır. Ülker Grubu
bisküvi, çikolata kaplamalı ürünler, kokolin gibi pek çok gıda ürününü üretmekte ve
dağıtmaktadır. Turyağ’ın üçüncü büyük oyuncu olduğu endüstriyel margarin
pazarında Ülker Grubu pazar lideridir. Ülker Grubunun hisselerini satın aldığı
teşebbüsle aynı pazarda faaliyet göstermesi yanında, endüstriyel margarin pazarıyla
doğrudan ilgili pek çok pazarda da aktif olması, toplamda sahip olunacak %49
oranındaki hissenin şirketin yönetimine katılma amacı güdülmeden salt yatırım
amaçlı olduğu yönündeki iddia ve savunmanın kabul edilebilirliğini engellemektedir.
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında, bildirime konu işlemin Besler’in
Turyağ üzerinde fiili kontrol uygulama imkânı elde edecek olması nedeniyle 1997/1
sayılı Tebliğ’in 2(c) maddesi kapsamında birleşme/devralma sayılan hallerden kabul
edilmesi gerektiği anlaşılmıştır.
İnceleme konusu devralma işleminin Kurul iznine tabi olup olmadığının
belirlenebilmesi için 1997/1 No’lu Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen ciro veya pazar
payı eşikleri açısından işlemin değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu çerçevede
bildirim konusu devralma, pazar paylarından bağımsız olarak tarafların toplam ciroları
yönüyle Rekabet Kurulundan izin alınması gerekli bir işlem niteliğindedir.
H.3.2. Yoğunlaşma Analizi
Turyağ’ın endüstriyel margarin pazarındaki pazar payı %..... ve işlem sonrasında
Besler’in pazar payı %........’e yükselecektir. Söz konusu işlemin ardından
yoğunlaşma oranı hâlihazırda yüksek olan endüstriyel margarin pazarında mevcut
durumda %....... pazar payı ile lider konumda bulunan Ülker Grubu, pazarın üçüncü
büyük oyuncusu üzerinde belirleyici etkide bulunabilme olanağı elde edecek ve
pazardaki bağımsız büyük oyuncu sayısı dörtten üçe düşecektir.
Endüstriyel margarin pazarında, pazardaki ilk dört firma dahil edilerek hesaplanan
HHI değeri 3864’tür. Bu değer de yoğunlaşma derecesinin yüksek olduğu bir pazara
işaret etmektedir. Endüstriyel margarin pazarında işlem sonrasında HHI değeri 1356
artacaktır. HHI’nın 3864 olduğu bir pazar yapısında HHI’daki değişimin 1356 olması
nedeniyle yoğunlaşma sonrasında rekabetçi endişelerin ortaya çıkabileceği tespiti
yapılmıştır.
H.3.3. Tarafların Görüşlerinin Özeti ve Taahhütlerin Değerlendirilmesi
H.3.3.1. Tarafların İtirazları
İşlem tarafları, işlem neticesinde Turyağ’ın kontrolünde herhangi bir değişiklik
olmayacağını, hiçbir şekilde hukuki kontrol elde edilmeyeceğini belirtmektedir. Yazılı
görüşte Turyağ Ana Sözleşmesi, karar ve toplantı nisaplarının, %49 paya sahip bir
azınlık hissedara hiçbir hak vermeyecek şekilde açıkça düzenlendiği belirtilmiştir.
Ayrıca Turyağ ve Besler arasında ortak çıkarların olmadığı iddia edilmiştir. Taraflar
kontrol değişikliğine ilişkin itirazları saklı kalmakla birlikte, Rekabet Kurulunun kontrol
değişikliği olduğuna hükmetmesi halinde değerlendirilmek üzere bir taahhüt
sunmuşlardır. Bu taahhüt özetle, kontrol değişikliğinin önlenmesini sağlamaya
yöneliktir.
10-64/1355-498
8
Teşebbüs tarafından grup içi satışların pazar payı hesabına dâhil edilmemesi
gerektiği savunulmakta, grup içi satışların pazar tanımına dahil edilebilmesi için
hipotetik tekel testi yapılması ve grup içi satışların varlığının fiyat artışını sınırlayan bir
rekabetçi baskı yaratıp yaratmadığının değerlendirilmesi gerektiği vurgulanarak,
raporda yapılan değerlendirmede grup içi satışların ticari pazara yönlendirilmesinin
dikey bütünleşik yapı bakımından yarattığı fırsat maliyetinin dikkate alınmadığı
belirtilmektedir.
Yazılı görüşte teşebbüsün, hakim durum analizinde pazar payının tek gösterge
olmayacağı belirtilmiştir. Besler’in maliyetlerinin rakiplerinden düşük olmasına
rağmen fiyatlarının yüksek olduğu değerlendirmesinin gerçeği yansıtmadığı bir diğer
itirazdır. Yazılı görüşte, ilgili ürünlere ilişkin ithalat imkânlarının pazarda önemli bir
alternatif olduğu ve rekabetçi baskı oluşturduğu belirtilmiştir. Taraflarca Besler ve
Turyağ’ın birbirinin gerçek rakibi olmadığı, birbirlerinin girdiği ihalelere girmedikleri
belirtilmiştir. Son olarak, yapılan kantitatif analizlerin doğruyu yansıtmadığı iddia
edilmiştir.
H.3.3.2. Taahhüt
Turyağ hissedarlarından A. Edip Uğur’un Besler’de %10 hissesi ve bu hisseleri
temsilen adı geçen teşebbüste yönetim kurulu üyeliği bulunmaktadır. Taraflar, işleme
izin verilmesi halinde izin kararının taraflara tebliğinin ardından üç ay içerisinde, Edip
Uğur’un Besler’de sahip olduğu hissesini Yıldız Holding iştiraki olan bir şirkete
gayrikabili rücu olarak devretmeyi ve bu hisselere ilişkin bugüne kadar kazanılmış
olan her türlü haklarından feragat etmeyi taahhüt etmektedir. A. Edip Uğur’un
Besler’de sahip olduğu hisselerin devri ile birlikte, işleme izin verildiğine dair kararın
tebliğinden itibaren üç ay içerisinde Besler’deki yönetim kurulu üyeliğinden istifa
edeceği ve boşalan yönetim kurulu üyeliğine, hisseleri devralan şirketi temsilen bir
kişinin atanacağı taahhüt edilmektedir.
Yukarıda özetlenen hisse devrine ilişkin taahhüt yanında, taraflar, genel kurul ve
yönetim kurulu toplantı ve karar nisaplarına ilişkin olarak Turyağ’ın Ana
Sözleşmesinde aşağıda yer verilen değişikliklerin yapılmasını taahhüt etmektedir:
i. Mevcut durumda, “Genel Kurul toplantılarında nisap, Şirket hisselerinin en
az %50 ‘sini (yüzde elli) elinde bulunduran hissedarların toplantıya bizzat
veya vekaleten katılması ile sağlanacaktır ve ilgili kararlar, Genel Kurulda
hazır bulunan hissedarların elindeki hisselerin %50’si artı (1) bir hisseye
karşılık gelen oyların karar lehinde kullanılması ile alınacaktır.” şeklinde
olan hükme ek olarak Ana Sözleşmeye, genel kurulun toplanabilmesi ve
karar alabilmesi için A ve B Grubu hissedarlarının her ikisinin de toplantıda
hazır bulunması ve olumlu oy kullanması gerekliliğinin getirilmesi.
ii. Turyağ’ın hâlihazırda dört olan yönetim kurulu toplantı nisabı korunurken,
karar nisabının üçten dörde çıkarılması.
Taraflar taahhüdün Kurul tarafından kabul görmesi halinde, taahhütname
kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilmesinin takibi amacıyla, Kurul tarafından
yetkilendirilebilecek bir gözetmen atanmasını da kabul ve taahhüt etmektedir.
10-64/1355-498
9
Tarafların getirmiş olduğu taahhüdün uygulanması ile işlem taraflarından Besler ve
Turyağ hissedarlarından Edip Uğur arasındaki yapısal bağların azalması söz konusu
olacaktır. Bu bakımdan taahhütlerin uygulanması ile birlikte Besler’in Turyağ üzerinde
fiili kontrol değişikliği ortadan kalkacağından işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında
bir birleşme veya devralma işlemi sayılmayacağı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Tarafların yazılı ve sözlü görüşleri de dikkate alınarak, düzenlenen rapora ve
incelenen dosya kapsamına göre,
1. Turyağ Sanayi ve Tic. A.Ş.’nin sermayesinin %15,67’sine tekabül eden hisselerin
Besler Gıda ve Kimya San. ve Tic. A.Ş. tarafından Ebubekir Çallı’dan
devralınması işleminde, 7.6.2010 tarihli ve “Karar No. [10-27/389 M]
TAAHHÜTNAME” başlığı ile sunulan taahhüt çerçevesinde kontrolün el
değiştirmediğine, bu nedenle bahse konu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7.
maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan
İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında
olmadığına,
2. Yukarıdaki maddede belirtilen “Taahhüt”ün yerine getirilmesine ilişkin işlemlerin
takibine yönelik olarak Başkanlığın görevlendirilmesine,
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
KARŞI OY
(12.10.2010 Tarih 10-64/1355-498 Sayılı Kurul Kararı)
12.10.2010 Tarih 10-64/1355-498 Sayılı Kurul Kararında ifadesini bulan çoğunluk
görüşüne; Dosya konusu işlem sonucunda, Besler Gıda ve Kimya San. Tic. A.Ş’nin
Turyağ Sanayi ve Tic. A.Ş yi fiilen kontrol edeceği, dolayısıyla ortada 1997/1 Sayılı
Tebliğ’in 2. maddesi anlamında bir birleşme ve devralmanın olduğu; Besler A.Ş’nin
yüksek pazar payı, müşterilerin düşük alım gücü, potansiyel rekabetin zayıflığı gibi
hususlar dikkate alındığında da söz konusu devralmanın, ilgili pazarda(endüstriyel
margarin) hakim durum yaratacağı, bu nedenle 4054 Sayılı Kanunun 7.maddesi
uyarınca işleme izin verilmemesi gerektiği, Besler A.Ş’nin ikinci yazılı savunma ile
birlikte sunduğu taahhüdün de bu endişeleri gidermeye yetmediği kanaatiyle
katılmam mümkün olmamıştır.
İsmail Hakkı KARAKELLE
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy