Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-3-215 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-63/1048-407
Karar Tarihi : 12.11.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ
B. RAPORTÖRLER: Şahin YAVUZ, Çağlar Deniz ATA, Neyzar MENTEŞOĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Re’sen
D. TARAFLAR : Harun ÇALLI 20
Yeni Sahra Barbaros Mah. Evren Cad. Çim Sok.
No:17, Kadıköy / İstanbul
Ebubekir ÇALLI
Yeni Sahra Barbaros Mah. Evren Cad. Çim Sok.
No:17, Kadıköy / İstanbul
Turyağ Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Balıkesir-İzmir Karayolu 4. Km Çayırhisar Köyü Mevkii Balıkesir
30
E. DOSYA KONUSU: Turyağ Sanayi ve Tic. A.Ş.’nin toplam %50 oranındaki
hissesinin Harun ÇALLI ve Ebubekir ÇALLI tarafından Rekabet Kurulu’na
bildirilmeksizin devralınması.
F. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulu’nun 29.8.2008 tarihli, 8-51/782-M sayılı kararıyla
Harun Çallı ve Ebubekir Çallı’nın Turyağ Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin toplam %50
oranındaki hissesini Rekabet Kurulu izni olmaksızın iktisap etmesi işleminin izne tabi olup
olmadığının belirlenmesi için re’sen başlatılan inceleme üzerine, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca 40
yapılan inceleme sonucu düzenlenen 6.11.2008 tarih ve 2008-3-215/Öİ-08-Ş.YA sayılı
Birleşme/Devralma Raporu, 7.11.2008 tarih ve REK.0.07.00.00-120/236 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 08-63 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;
08-63/1048-407
2
1. İncelemeye konu Harun Çallı ve Ebubekir Çallı’nın Turyağ Gıda Sanayi ve Ticaret
A.Ş.’nin % 50 oranındaki hissesini devralması işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğu,
2. İşlemin Kurul’un izni olmaksızın gerçekleştirilmesi nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un
11(a) ve 23.01.2008 tarihli, 5728 sayılı Kanunla değişik 16/1(b) maddeleri ve para 50
cezasında lehe düzenlemenin dikkate alınarak 2007/1 sayılı Tebliğ uyarınca devralan
teşebbüs (Çallı Ailesi) Harun Çallı ve Ebubekir Çallı’ya müştereken ve müteselsilen
sorumlu olacak şekilde 1.716 YTL idari para cezası verilmesi gerektiği,
3. İşlemin etkilenen pazarlar açısından 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir
hakim durum yaratmadığı veya mevcut bir hakim durumu güçlendirerek rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmadığı, bu nedenle işleme izin
verilebileceği,
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 60
H.1. Olaylar Ve İşlemin Niteliği
Türk Henkel Kimya San. ve Tic. A.Ş.’nin (Türk Henkel) endüstriyel ve tüketici yağları
pazarlarındaki markaları ve üretime ilişkin makine ve ekipmanlarının (bu arada Turyağ1
markasının) Bal Tüketim ve İhtiyaç Maddeleri A.Ş. (Bal A.Ş.) tarafından devralınması
işlemine ilişkin başvuruyu Kurul, 1.2.2007 tarihinde görüşerek işleme izin vermiştir.
Kurum kayıtlarına 1.7.2008 tarih ve 4156 sayıyla intikal eden ve Turyağ Gıda Sanayi ve
Ticaret A.Ş. (Turyağ)nin hisselerinin %33,33’lük kısmının Besler Gıda ve Kimya San. Tic. 70
A.Ş. tarafından Arı Rafine ve Yağ San. A.Ş. (Arı Yağ), Harun Çallı ve Ebubekir Çallı’dan
devralınmasına ilişkin yapılan bildirim kapsamında; Bal A.Ş.’nin ticaret unvanının “Turyağ
Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.” olarak değiştirilerek 2007 yılı içinde sermaye artırımlarına
gidildiği, ilk sermaye artırımında şirketin kurucu ortaklarından A. Edip Uğur’un rüçhan
hakkını kullanmadığı, artırılan orana karşılık gelen şirket sermayesinin %50’lik kısmının
5.2.2007 tarihinde Ebubekir Çallı ve Harun Çallı tarafından taahhüt edilmek suretiyle
devralındığı (İşlem) belirlenmiştir. Tablo 1.’de işlemle ilişkili olaylara ve açıklamalara yer
verilmiştir:
Tablo 1. İşlemle İlişkili Olaylar 80
TARİH GERÇEKLEŞEN OLAY
17.1.2007 Türk Henkel’e ait Turyağ’ın Bal. A.Ş. tarafından devralınmasına ilişkin
Rekabet Kurulu’na bildirim yapılmıştır.
29.1.2007 Bal A.Ş. Yönetim Kurulu, şirketin ticaret unvanını Turyağ Gıda San. ve Tic.
A.Ş. olarak değiştirilmesine ve sermayesinin 5.550.000 YTL’ye çıkarılmasına
karar vermiştir.
1.2.2007 Kurul, Bal A.Ş.’nin Turyağ’ı Türk Henkel’den satın alması işlemine 07-11/65-
20 sayılı Kararı ile izin vermiştir.
5.2.2007 Harun Çallı ve Ebubekir Çallı, yapılan sermaye artırımı ile Turyağ A.Ş.’nin %
50 hissesini iktisap etmişlerdir.
1 Turyağ, 2000 yılında Türk Henkel bünyesine katılmıştır.
08-63/1048-407
3
1.7.2008 Arı A.Ş., Harun Çallı ve Ebubekir Çallı’nın Turyağ Gıda Sanayi ve Ticaret
A.Ş.’de sahibi oldukları toplam %99,5 oranındaki hisselerinin %33,33’lük
kısmının Besler Gıda ve Kimya San. Tic. A.Ş.’ye devredilmesine ilişkin
bildirim yapılmıştır.
Söz konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olup olmadığının
değerlendirilebilmesi için taraflardan 17.7.2008 tarih, 560 sayılı yazı ile konu hakkında
bilgi talep edilmiş ve cevaben gelen yazı 22.7.2008 tarih ve 4709 sayı ile Kurum
kayıtlarına intikal etmiştir.
İşlemin niteliği 29.8.2008 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş, İşlemin ciro yönüyle iki
ayrı pazar bakımından izne tabi olduğu değerlendirmesi yapılmış ve konu ile ilgili 4054
sayılı Kanun’un 11. maddesi çerçevesinde re’sen inceleme başlatılması kararı alınmıştır.
Söz konusu Kurul kararı 15.9.2008 tarih, 3386 sayılı yazı ile devralan kişiler Harun Çallı 90
ve Ebubekir Çallı’ya bildirilmiş ve konu hakkında yazılı savunmalarını göndermeleri talep
edilmiştir. Tarafların konuya ilişkin yazılı savunmaları 20.10.2008 tarih, 6821 sayı ile
Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
H.2. Taraflar
H.2.1. Harun Çallı ve Ebubekir Çallı (Çallı Ailesi)
Harun Çallı ve Ebubekir Çallı adlı gerçek kişiler gıda ürünlerinin ticareti ve dağıtımı ile
iştigal eden çeşitli şirketlere ortaktır. Gerek aralarındaki akrabalık ilişkisi gerekse ortak 100
bulundukları şirketlerde sahip oldukları (benzer) hisse oranları göz önünde
bulundurulduğunda bu iki şahsın ortak bir ekonomik çıkar doğrultusunda faaliyet gösteren
tek bir teşebbüs olarak değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. Tablo 2’de Çallı
Ailesi’ne ait şirketler, ortaklık oranları ve faaliyet alanlarına yer verilmiştir:
Tablo 2. Çallı Ailesi Ortaklık ve İştirakleri
Pay Oranı (%)
Şirket Ünvanı Ebubekir
Çallı Harun Çallı
Faaliyet Alanı
Çallı Gıda ve San. Tic. A.Ş. 40 40 Gıda Ticareti
Çallı ve Çallı Gıda San. Tic. Ltd. Şti. 35 35 Gıda Ticareti
Milkon Süt ve Gıda Mam. San. Tic. A.Ş. 25 25 Süt Ürünleri üretim ve ticareti
Uğur Ambalaj Yatırım San. Tic. A.Ş. 48 48 Ambalaj üretimi ve ticareti
Turyağ Gıda San. Tic. A.Ş. 25 25 Yağ üretim ve ticareti
Arda Petrol İnş.Teks.İth.İhr.San.Tic.Ltd. Şti. 0 70 Akaryakıt ticareti
H.2.2. Turyağ Gıda San. ve Tic. A.Ş.(Turyağ)
08-63/1048-407
4
Devreden Turyağ, 2007 yılına kadar Türk Henkel bünyesinde faaliyet göstermiş olan 110
endüstriyel ve tüketici yağları üretimi yapan bir işletmedir. 2007 yılında Bal A.Ş., Türk
Henkel’in endüstriyel ve tüketici yağları pazarlarındaki markaları (Turyağ isim hakkı da
dahil olmak üzere) ve üretime ilişkin makine ve ekipmanlarını devralmış, bahsi geçen bu
işleme Kurul 1.2.2007 tarihinde (Tablo 1) izin vermiştir. Bal A.Ş.’nin ticaret unvanı daha
sonra Turyağ A.Ş. olarak değiştirilerek 2007 yılı içinde sermaye artırımlarına gidilmiştir.
Tüzel kişilik olarak bu işletmeler farklı kişilikler olsa da üretim açısından bakıldığında
birbirlerinin farklı hukuki formlarda devamıdırlar.
İlk sermaye artırımında 5.550.000 YTL’ye çıkarılan şirket sermayesi daha sonra
16.650.000 YTL ve son olarak da (Aralık 2007’de) 50.000.000 YTL’ye çıkarılmıştır. 120
Artırılan orana karşılık gelen şirket sermayesinin %25’erlik kısımları (1.387.500 YTL) ayrı
ayrı olmak üzere Ebubekir Çallı ve Harun Çallı tarafından taahhüt edilmek suretiyle
Turyağ hisselerinin toplam %50’si söz konusu kişilerce 5.2.2007 tarihinde devralınmıştır.
Turyağ’ın İşlem öncesinde ve sonrasındaki ortaklık yapısına Tablo 3’te yer verilmiştir:
Tablo 3. Turyağ’ın İşlem Öncesi ve Sonrası Ortaklık Yapısı
Hissedar Hissedarlık Oranı (%) Hissedar
Hissedarlık
Oranı (%)
A. Edip UĞUR 80 A. Edip UĞUR 0,3
Nurgül UĞUR 5 İsmail UĞUR 0,1
İsmail UĞUR 9,8 M. Ümid UĞUR 0,1
M. Ümid UĞUR 5 Ebubekir Çallı 25
Osman KOÇ 0,2 Harun Çallı 25
Toplam 100 Arı Yağ 49,5
Toplam 100
Kaynak: 1.2.2007 tarihli, 07-11/65-20 sayılı Kurul Kararı ve 1.7.2008 tarihli, 4156 sayılı Bildirim.
İşlem sonrası tabloda görülen Arı Yağ yine Uğur Ailesi tarafından kontrol edilen bir
teşebbüstür. Arı Yağ’ın ortaklık yapısına Tablo 4’te yer verilmiştir. 130
Tablo 4. Arı Yağ Ortaklık Yapısı
Hissedar Hissedarlık Oranı (%)
A. Edip UĞUR 80
Nurgül UĞUR 11,5
İsmail UĞUR 5
M. Ümid UĞUR 3,49
Rıza Erdoğan GÜNGÖREN 0,005
Osman KOÇ 0,005
Toplam 100
Zeytinyağı ve yemeklik yağ (fason) üretimi işi ile iştigal eden Arı Yağ’ın kendi markası ile
pazar payı bulunmamaktadır. Arı Yağ, Eylül 2007 tarihine kadar ambalajlı (son tüketiciye
08-63/1048-407
5
hitap eden) bitkisel sıvıyağ ve zeytinyağı üretmiş ve satmıştır. Bunun tamamına yakını
üçüncü şahıslar için yapılan fason üretimlerdir. Şirket, Eylül 2007’den itibaren ambalajlı
yağ üretimi yapmayı bırakmış, bu tarihten sonra sadece ham yağ üretimini yine fason
olarak yapmaya devam etmiştir.
140
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
“İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz” ve 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine
göre, devralma işlemlerinde devre konu mal veya hizmetlerle tüketicinin gözünde fiyatı,
kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan
pazar ilgili ürün pazarını oluşturmaktadır. Dolayısıyla belirli bir ürün ve onunla yüksek
ikame edilebilirliği olan diğer ürünlerden oluşan pazar ilgili ürün pazarının tanımında esas
alınmaktadır. 150
Dosya konusu işlemde hisse devrine konu olan Turyağ bitkisel yağ üretimi işi ile iştigal
etmektedir. 7.2.2008 tarihli, 08-12/130-46 sayılı Kurul Kararı’nda ilgili pazar ayrıntılı
olarak analiz edilmiş ve bitkisel yağ üretimi talep ve arz ikamesi dikkate alınarak alt
pazarlara ayrılmıştır. İlgili ürün pazarı tespit edilirken, ilk olarak margarin ve sıvı yağ
arasındaki ikame edilebilirliğine bakılmış ve margarinin sıvı yağ ile ikame edilemeyeceği
sonucuna ulaşılmıştır. Margarin pazarı ise endüstriyel margarin ve tüketici margarini
olmak üzere iki ayrı ilgili ürün pazarına ayrılmıştır.
Bildirim konusu işlem bakımından yukarıdaki pazar tanımları dikkate alınarak ilgili ürün
pazarları “bitkisel sıvı yağ pazarı”, “endüstriyel margarin pazarı” ve “ tüketici margarini 160
pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürünlerin tüm Türkiye'de dağıtımının yapıldığı ve ülke genelinde rekabet koşullarında
bölgeler bazında belirgin farklılıklar olmadığı göz önüne alınarak ilgili coğrafi pazar
“Türkiye " olarak belirlenmiştir.
H.4.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
170
H.4.1. Yazılı Savunma
Harun Çallı ve Ebubekir Çallı’nın yazılı savunmaları 20.10.2008 tarih ve 6821 sayı ile
Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Çallı Ailesi, İşlem’i Kurul’a bildirmemiş olmalarını
aşağıda yer verilen hususlara dayanarak savunmaktadır:
Turyağ hisseleri, Turyağ’ın sermaye artırımına iştirak etmek amacıyla ve o
dönemdeki mevcut hissedarların rüçhan haklarını kullanmamaları sonucunda
iktisap edilmiştir. Söz konusu hisseler Arı Yağ’dan satın alınmamıştır.
İşlem tarihinde Arı Yağ’ın Turyağ’da herhangi bir hissesi bulunmamaktadır. Bu
nedenle Arı Yağ’ın cirosuna bakılmamış ve eşiklerin değerlendirilmesinde dikkate 180
alınmamıştır.
08-63/1048-407
6
İşlem tarihinde Turyağ’ın ilgili ürün pazarında herhangi bir faaliyeti
bulunmadığından cirosu da bulunmamaktadır.
İşlem taraflarının ilgili ürün pazarındaki toplam pazar payı %25’i geçmediğinden ve
toplam ciroları 25.000.000 YTL’yi aşmadığından 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamı
dışında kalmaktadır. Bu nedenle Rekabet Kurulu’na müracaat edilmemiştir.
H.4.2. Hukuki Değerlendirme
H.4.2.1. İşlemin Devralma Niteliği
190
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendinde “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin
[…] kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol
etmesi” birleşme/devralma sayılan hallerden kabul edilmiştir. Bu noktada, Turyağ’ın
kontrolünde İşlem sonrasında bir değişiklik olup olmadığı irdelenmelidir.
Çallı Ailesi’nin Turyağ hisselerinin %50’sini iktisap etmesinin ardından Harun Çallı ve
Ebubekir Çallı Turyağ Yönetim Kurulu üyeliğine atanmışlardır. Turyağ Yönetim Kurulu A.
Edip Uğur, İsmail Uğur, Mahmud Ümid Uğur, Ebubekir Çallı ve Harun Çallı olmak üzere
beş üyeden oluşmaktadır. Şirket ana sözleşmesinde yönetim kurulu toplantı ve karar
nisaplarına ilişkin özel bir düzenleme bulunmadığından yönetim kurulu toplantı ve karar 200
nisapları Türk Ticaret Kanununun 330. maddesi çerçevesinde şekillenmektedir. İlgili
madde şu şekildedir:
“IV – İdare meclisi toplantıları
1.Kararlar 330. Esas mukavelede aksine hüküm olmadıkça idare meclisinin bir karar
verebilmesi için, âzaların en az yarısından bir fazlasının hazır olması şarttır. Kararlar,
mevcut âzaların ekseriyetiyle verilir…”
Yargıtay’ın konuya ilişkin yerleşik kararları ışığında beş kişiden oluşan bir yönetim
kurulunun toplanabilmesi için en az dört üyenin toplantıda hazır bulunması ve hazır 210
bulunanlardan üçünün aynı yönde oy kullanması gerekmektedir. Bu doğrultuda her ne
kadar Çallı Ailesi yönetim kurulunda beş üyelikten yalnızca ikisini elinde bulunduruyor
olsa ve Uğur Ailesi tek başına karar yeter sayısına sahip olsa da, Çallı Ailesi (Ebubekir
Çallı ve Harun Çallı birlikte) toplantıya katılmamak suretiyle istemediği bir kararın
alınmasına engel olabilecektir. Durum 3 kişi ile temsil edilen Uğur Ailesi için evleviyetle
geçerlidir. Bu noktada, devir işlemi ile birlikte Turyağ’ın Uğur Ailesi’nin mutlak
kontrolünden, Uğur ve Çallı Ailelerinin ortak kontrolüne geçtiği anlaşılmıştır.
Çallı Ailesi’nin savunmalarında değindikleri Turyağ hisselerinin Arı Yağ’dan satın
alınmayıp Turyağ’ın sermaye artırımı esnasında mevcut hissedarların rüçhan haklarını 220
kullanmamaları sonucunda iktisap edilmiş olması, İşlemin 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında birleşme veya devralma sayılan hallerden biri olması sonucunu
değiştirmemektedir. Zira Tebliğ açısından önemli olan teşebbüs üzerindeki kontrolün
değişmesidir; kontrol değişikliği şeklinin ya da aracının bu meyanda bir önemi
bulunmamaktadır. Bu nedenle, Çallı Ailesi’ne yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren ve
Turyağ’ın kontrolünde değişikliğe yol açan İşlem 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2(b) maddesi
kapsamında bir devralmadır.
08-63/1048-407
7
H.4.2.2. Bildirim Eşiği
230
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre %25 pazar payı veya 25 milyon YTL ciro eşiğini
geçen birleşme/devralmaların hukuken geçerli olabilmesi için Kurul’a bildirilmesi
zorunludur.
İncelemeye konu İşlem çerçevesinde Turyağ hisselerini iktisap eden Çallı Ailesi’nin ilgili
ürün pazarlarında bir üretim faaliyeti bulunmamakla beraber, bu pazarlarda ticaret ve
dağıtım işi yapmaktadır.
Kurul 1.2.2007 tarihli kararında, Turyağ’ın Arı Yağ tarafından devralınması işleminin izne
tabi olup olmadığının değerlendirmesini yapmış ve Tablo 5’te yer alan ciro rakamları bu
değerlendirmede esas alınmıştır. Yazılı savunmada İşlem tarihinde Turyağ’ın ilgili ürün 240
pazarında herhangi bir faaliyeti bulunmadığından cirosunun da bulunmadığı iddia
edilmiştir. Turyağ her ne kadar Bal A.Ş.’nin ticaret unvanını değiştirmesi sonucunda
ortaya çıkmış yeni bir şirket görünümünde olsa da, rekabet hukuku analizi açısından bu
şirketin ilgili pazarlardaki konumunun ve pazarlardaki etkisinin Bal A.Ş.’nin 1.2.2007 tarihli
Kurul Kararı ile Türk Henkel’den devraldığı Turyağ’dan farklı olmadığı, bunların
birbirlerinin farklı hukuki formlardaki devamları olduğu görülmektedir. Çallı Ailesi’nin
Turyağ’ın %50 hissesini iktisap etmeleri işlemi 5.2.2007 tarihinde, Arı Yağ’ın Turyağ’ı
devralmasına izin verilmesi kararından 4 gün sonra gerçekleşmiştir. Bu nedenle İşlem’in
değerlendirilmesi esnasında esas alınacak ciro ve pazar payları Tablo 5’te yer verilen
rakamlar olmalıdır. 250
Tablo 5.Tarafların 2006 yılı itibarıyla sahip oldukları Ciro ve 2005 yılı itibarıyla Pazar Payları
Endüstriyel Yağlar Margarin Sıvı Yağlar
Ciro(YTL)
Pazar
payı(%) Ciro(YTL)
Pazar
payı(%) Ciro(YTL)
Pazar
payı(%)
Turyağ2 (……….) (….) (……….) (….) (……….) (….)
Arı Yağ (……….) (….) (……….) (….) (……….) (….)
Değinilmesi gereken bir başka husus, Turyağ ve Arı Yağ aynı ekonomik bütünlük
içerisinde olduğundan işlemin analizinde Arı Yağ’ın cirosunun da dikkate alınması
gerektiğidir. Çallı Ailesi işlem tarihinde Arı Yağ’ın Turyağ’da hissedar olmadığını ve bu
nedenle eşiklerin değerlendirilmesinde dikkate alınmadığını belirtmişlerdir. Oysa yukarıda
Tablo 3 ve Tablo 4’te yer alan Turyağ ve Arı Yağ’ın ortaklık yapıları incelendiğinde iki
şirketin de aynı kişiler tarafından kontrol edildiği görülecektir. Kaldı ki, yukarıda değinilen
Kurul Karar’ında Arı Yağ’ın, (ticaret unvanı daha sonra Turyağ olarak değişecek olan) Bal 260
A.Ş. ile aynı ekonomik bütünlük içinde olduğu değerlendirilmiştir. Bal A.Ş.’nin ticaret
unvanını değiştirmiş olması Arı Yağ’dan bağımsız bir teşebbüs olarak
değerlendirilmesine yol açmayacaktır. Bu durumda, Arı Yağ Turyağ’da doğrudan
hissedar olmasa dahi ikisi aynı ekonomik bütünlük içinde kabul edilmeli ve yapılacak
değerlendirmede Turyağ ile birlikte Arı Yağ’ın da ciro ve pazar payı dikkate alınmalıdır.
2 Turyağ’ın 2006 yılı ciroları olarak belirlenen rakamlar, 17.1.2007 tarihinde Bal A.Ş.’nin Turyağ’ı Türk Henkel’den
devralmasına ilişkin bildirimde belirtilmiş olan Türk Henkel’in Turyağ’dan elde ettiği cirolardır.
08-63/1048-407
8
Bu açıdan bakıldığında, İşlem’in endüstriyel yağ ve sıvı yağ ilgili ürün pazarlarında
1997/1 sayılı Tebliğ’de yer alan ciro eşiğini aştığı görülmektedir. Bu bağlamda, Çallıların
gerçekleştirdiği İşlemin, tarafların toplam ciroları yönüyle izne tabi bir işlem olduğu, ancak
izin alınmaksızın gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. 270
H.4.2.3. Yoğunlaşma Analizi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim durum
yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü
yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucunu doğuran birleşme/devralmaları yasaklamaktadır.
Turyağ hisselerini devralan Çallı Ailesi ilgili pazarlarda (endüstriyel yağlar ve sıvı yağlar) 280
üretim yapmamakta, ancak pazarların satış ve dağıtım seviyesinde faaliyette
bulunmaktadır. Bu itibarla gerçekleşen devrin dikey (pazarın farklı seviyesinde faaliyet
gösteren teşebbüsler arası) birleşme niteliğinde olduğunu söylemek mümkündür. Dikey
yoğunlaşmalar piyasadaki oyuncu sayısında değişikliğe yol açmadığından pazar yapısını
doğrudan etkilememektedir. Ancak, özellikle taraflardan birinin pazar gücünün yüksek
olduğu durumlarda pazar kapama etkisinden söz edilebilecektir. Bu etki rakiplere mal
vermeyerek onların pazar dışına itilmesi veya maliyetlerinin yükseltilmesi yoluyla
gerçekleşebilir. İşlem’in bu yönde bir etkisinin olup olmadığını değerlendirmek için
tarafların pazar gücüne bakmak gerekmektedir.
290
Endüstriyel yağlar pazarında Ülker ve Unilever (Unipro) pazarın en büyük oyuncularıdır.
Turyağ’ın bu pazarda 2006 yılına ait pazar payı verisine ulaşılamamış olsa dahi eldeki
veriler ışığında, Turyağ’ın ilgili pazarlarda büyük oyunculardan olmadığı ve dolayısıyla
pazar gücü bulunmadığı söylenebilir.
Çallı Ailesi ise orta ölçekli ticaret ve dağıtım şirketleri aracılığıyla pazarın alt
(downstream) seviyesinde faaliyet göstermektedir. Çallı Ailesi’nin hissedar olduğu
şirketlerin ilgili pazarlardaki faaliyetlerinden yıllara göre elde ettiği cirolara Tablo 6’da yer
verilmiştir.
300
Tablo 6. Yıllara göre elde edilen ciro (YTL)
2005 2006 2007
Endüstriyel margarin (……….) (……….) (……….)
Margarin (……….) (……….) (……….)
Sıvı yağ (……….) (……….) (……….)
Çallı Ailesi’nin ilgili pazarlarda 2006 yılında elde ettiği cirolar Turyağ ve Arı Yağ ile
karşılaştırıldığında Çallı Ailesi’nin pazardaki üretimin küçük bir bölümünün ticaret ve
dağıtımını yaptığı ve pazarın bu seviyesinin görece daha rekabetçi olduğu görülmektedir.
Dolayısıyla gerçekleşen işlemin tarafların pazar güçleri ölçüsünde bir kapama etkisi
yaratması söz konusu değildir.
08-63/1048-407
9
I. SONUÇ
310
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Turyağ Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin % 50 oranındaki hissesinin Harun ÇALLI ve
Ebubekir ÇALLI tarafından devralınması işleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi
ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi
olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle işleme izin
verilmesine, 320
2. Bununla birlikte söz konusu işlemin Rekabet Kurulu’nun izni olmaksızın
gerçekleştirilmesi nedeniyle devralan teşebbüs (Çallı Ailesi) Harun ÇALLI ve Ebubekir
ÇALLI’ya 4054 sayılı Kanun’un 23.1.2008 tarih, 5728 sayılı Kanun’la değişik 16.
maddesinin birinci fıkrası (b) bendi ve 2007/1 sayılı Tebliğ uyarınca müteselsilen
1.716 YTL idari para cezası verilmesine,
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy