Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2013-4-22 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 13-44/556- 250
Karar Tarihi : 11.07.2013
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN
B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Bahar ERSOY, Kasım ŞENGÜL
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - S.S. 192 No’lu İstanbul Organize Deri Sanayi
Tuzla Liman Bölgesi ve Civarları Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi
Aydınlı Mah. Deri Sanayii Yolu Sokak No:11, Tuzla/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Tuzla Serbest Bölgesinde kurulan kooperatifin aşırı fiyat
uyguladığı ve kooperatife üye olmayan nakliye şirketlerinin Bölge’den yük almasını
engellediği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ:Başvuruda özetle, İstanbul Tuzla Endüstri ve Ticaret Serbest
Bölgesi’nde (Tuzla Serbest Bölgesi) 18 No’lu İstanbul Tuzla Nakliyeciler Kooperatifi adı
altında bir tekel oluşturulduğu, söz konusu Kooperatif’e üye olmayan nakliye şirketlerinin
Tuzla Serbest Bölgesi’nden yük almasının engellendiği ve Kooperatif’in aşırı fiyat
uyguladığı iddia edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.02.2013 tarih ve 892 sayı ile intikal eden
ve gizlilik talebi bulunan şikâyet başvurusu Rekabet Kurulunun 13.03.2013 tarih ve 13-14
sayılı toplantısında görüşülmüş, iddiaların gerçeği yansıtıp yansıtmadığının belirlenmesi
amacıyla önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Bunun sonucunda düzenlenen
01.07.2013 tarih ve 2013-4-22/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara
bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, 4054 sayılı Kanun kapsamında soruşturma
açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Başvuruda, Tuzla Serbest Bölgesi’nde tekelci bir kooperatifin oluştuğu, söz konusu
kooperatifin aşırı fiyat uyguladığı ve kooperatife üye olmayan nakliye şirketlerinin Tuzla
Serbest Bölgesi’nden yük almasının engellendiği iddia edilmiştir. Başvuru konusunu her
ne kadar 18 No’lu İstanbul Tuzla Nakliyeciler Kooperatifi’nin uygulamaları
oluşturmaktaysa da, yerinde inceleme sırasında Tuzla Serbest Bölgesi’nde 18 No’lu
İstanbul Tuzla Nakliyeciler Kooperatifi adında bir kooperatifin mevcut olmadığı, bununla
birlikte söz konusu bölgenin bitişiğinde S.S. 192 No’lu İstanbul Organize Deri Sanayi
Tuzla Liman Bölgesi ve Civarları Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi’nin (192 NO’LU
KOOPERATİF) yer aldığı tespit edilmiştir.
(9) Başvuru konusu ilk iddia, 192 NO’LU KOOPERATİF’in bir tekel olduğu ve aşırı fiyat
uyguladığına ilişkindir. Bilindiği üzere, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
13-44/556- 250
2/3
(4054 sayılı Kanun) kapsamında teşebbüslerin kendi iç dinamikleri ile bir pazar gücü elde
ederek hâkim duruma geçmeleri bir ihlal teşkil etmemekte, buna karşın 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesi kapsamında bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde
ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına
yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanması
hukuka aykırı kabul edilmektedir. Bu bağlamda, aşırı fiyat uygulamaları 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesi kapsamında, hâkim durumun kötüye kullanılması davranışlarından
birini teşkil etmektedir.
(10) Bir eylemin hâkim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilmesi için
teşebbüsün hâkim durumda bulunması ve hâkim durumdaki teşebbüsün eyleminin
kötüye kullanma olarak kabul edilebilecek nitelikte olması gerekmektedir. Bu bağlamda,
kötüye kullanma olarak kabul edilebilecek nitelikte bir eylemin söz konusu olmaması
halinde teşebbüsün hâkim durumda olup olmaması önem taşımamaktadır. Bu çerçevede
somut olay bakımından, şikâyete konu davranışın hâkim durumu kötüye kullanma
davranışı teşkil edip etmediği incelenmiş, hâkim durum değerlendirmesi yapılmamıştır.
(11) Esasen, aşırı fiyatın rekabet ihlali olarak kabul edilebilmesi için hâkim durumdaki
teşebbüsün rekabetçi fiyatın önemli ölçüde üzerinde bir fiyat belirlemiş olması
gerekmektedir. Teşebbüsün uyguladığı fiyatların rakiplerin fiyatlarıyla kıyaslanması yahut
teşebbüsün kendi fiyatlarının kıyaslanması aşırı fiyatın tespitine yönelik yöntemler
arasında yer almaktadır.
(12) Aşırı fiyat değerlendirmesi bakımından öncelikle 192 NO’LU KOOPERATİF ile S.S. 40
No’lu İstanbul İli Kadıköy İlçesi Küçükbakkalköy Gümrük Antrepoları ve Civarı Motorlu
Taşıyıcıları Kooperatifi (40 NO’LU KOOPERATİF)’nin 2012 ve 2013 yılları için
belirledikleri fiyat tarifeleri incelenmiştir.
(13) Nakliye ücretleri karşılaştırıldığında, her iki Kooperatif’in uyguladığı fiyatların birbirine
yakın olduğu, 192 NO’LU KOOPERATİF’in nakliye ücretlerinin genel olarak 40 NO’LU
KOOPERATİF’in nakliye ücretinden (…..) TL daha fazla olduğu görülmektedir. Bu
durumun, teşebbüslerin sabit maliyetleri (işyeri kirası, maaş, personel gideri, öz malların
amortisman-bakım gideri vs.) ile değişken maliyetlerinin (mazot gideri, şoför primi, otoyol
geçiş ücreti vb.) farklılık göstermesinden kaynaklandığı ve 192 NO’LU KOOPERATİF’in
piyasa fiyatları seviyesinde bir nakliye ücreti uyguladığı anlaşılmaktadır. Diğer yandan,
192 NO’LU KOOPERATİF’in 2012 ve 2013 yıllarında belirlediği nakliye ücretleri arasında
bir kıyas yapıldığında, geçen seneye nazaran 2013 yılına ilişkin nakliye ücretlerinde
%(…..) ila %(…..) oranında bir artış yaşandığı görülmüştür. Ancak nakliye ücretleri
belirlenirken, yıllık enflasyon oranı ve mazot fiyatlarındaki artış miktarının dikkate alındığı
düşünüldüğünde, 192 NO’LU KOOPERATİF’in fiyatlarında maliyetleri karşılamaya
yönelik ihmal edilebilir düzeyde yapılan bu artışların, aşırı fiyatın göstergesi olarak kabul
edilemeyeceği kanaati oluşmuştur. Bu nedenlerle, 192 NO’LU KOOPERATİF’in aşırı fiyat
uyguladığı yönünde yeterli bulgu olmadığı anlaşılmıştır.
(14) Başvuru konusu bir diğer iddia, 192 NO’LU KOOPERATİF’e üye olmayan nakliye
firmalarının Tuzla Serbest Bölgesi’ne alınmadıklarına ilişkindir. Ancak, yapılan
incelemelerde söz konusu iddiayı destekleyecek nitelikte herhangi bir belgeye
ulaşılamamıştır. Başvuru sahibi de kendisiyle yapılan telefon görüşmesinde, 192 NO’LU
KOOPERATİF’e üye olmayan nakliye firmalarının Tuzla Serbest Bölgesi’ne alınmadığını
müşterileri kanalıyla öğrendiğini ifade etmiştir.
(15) Diğer yandan ilgili Gümrük Muhafaza Bölge Amiri ile yapılan görüşmede, bu konuda
herhangi bir şikâyetin kendilerine intikal etmediği, Gümrük Muhafaza Bölge Amirliği
bünyesinde giriş-çıkış yapan araçlara ilişkin herhangi bir kayıt tutulmamakla birlikte
gerekli belgelere sahip olan tüm araçların Tuzla Serbest Bölgesi’nden yük taşımacılığı
13-44/556- 250
3/3
yapabildiği belirtilmiştir. Bunun yanı sıra, gerek Kadıköy merkezli 40 NO’LU
KOOPERATİF, gerek Üsküdar merkezli HAY-KOOP ile yapılan görüşmelerde söz
konusu kooperatiflerin Tuzla Serbest Bölgesi’nden yük taşımacılığı yapabildiklerine ilişkin
bilgi edinilmiştir. Bu nedenle söz konusu iddianın gerçeği yansıtmadığı anlaşılmıştır.
(16) Yukarıda yer alan değerlendirmeler çerçevesinde, hakkında önaraştırma yapılan S.S.
192 No’lu İstanbul Organize Deri Sanayi Tuzla Liman Bölgesi ve Civarları Motorlu
Taşıyıcılar Kooperatifi ile ilgili iddialara yönelik 4054 sayılı Kanun kapsamında
soruşturma açılmasına yer olmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(17) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy