Rekabet Kurumu Başkanlığından;
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2020-4-076 (Devralma)
Karar Sayısı : 21-11/157-66
Karar Tarihi : 04.03.2021
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR, Emine HARMANKAYA
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Ube Industries, Ltd
Mitsubishi Materials Corporation
Temsilcileri: Zümrüt ESİN, Hakan ÖZGÖKÇEN,
Sinan DİNİZ, G. Ceren SEYMENOĞLU, İsmail ÖZGÜN
Ebulula Mardin Cad. Gül Sok. No:2 Maya Park Tower 2 Akatlar-
Beşiktaş 34335
(1) D. DOSYA KONUSU: Ube Industries, Ltd. ile Mitsubishi Materials Corporation
arasında çimento iş kolları ve ilgili diğer iş kollarını birleştirmek üzere bir ortak
girişim kurulması işlemi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 16.11.2020 tarih ve 12345 sayı ile
giren ve eksiklikleri 19.02.2021 tarih ve 15284 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim
üzerine düzenlenen 02.03.2021 tarih ve 2020-4-76/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Bildirimin konusu; Ube Industries, Ltd (UBE INDUSTRIES) ile Mitsubishi Materials
Corporation (MITSUBISHI MATERIALS) arasında çimento iş kolları ve ilgili diğer iş
kollarını birleştirmek adına, tam işlevsel bir ortak girişim kurulmasına ilişkindir. NEWCO
Japonya'da tam işlevsel bir ortak girişim olarak, tarafların çimento iş kolları ile diğer ilgili
iş kollarını birleştirmek amacıyla kurulacaktır. Tarafların hâlihazırda, eşit oranda sahip
oldukları (%(…..)-%(…..)) Ube-Mitsubishi Cement Corporation (UBE-MITSUBISHI
CEMENT) isimli bir ortak girişimleri bulunmaktadır. İşlem kapsamında NEWCO, UBE-
MITSUBISHI CEMENT ile birleşecek ve NEWCO birleşmeden sonra varlığını sürdüren
teşebbüs olacaktır. Planlanan işlem ile yeni bir ortak girişim kurulacağından bildirim
konusu işlem, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemidir.
Ayrıca, tarafların cirolarının 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında
belirtilen eşikleri aştığı ve dolayısıyla anılan işlemin izne tabi olduğu tespit edilmiştir.
(5) 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin üçüncü fıkrasında “bağımsız bir iktisadi varlığın
tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulması, bu
maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir” hükmünü
içermektedir. Anılan hüküm uyarınca dosya konusu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ
kapsamında bir devralma işlemi sayılabilmesi için i) ortak kontrol altında bir
21-11/157-66
2/5
teşebbüsün bulunması ve ii) ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık (tam işlevsel)
olarak ortaya çıkması şeklinde iki unsurun birlikte sağlanması gerekmektedir.
(6) İşlem taraflarından UBE INDUSTRIES kendi şirketler grubunun nihai ana şirketi
konumunda olan Japonya'da kurulu bir şirkettir. UBE INDUSTRIES'in (i) kimyasallar,
(ii) inşaat/yapı malzemeleri ve (iii) makineler olmak üzere üç temel faaliyet alanı1
bulunmaktadır. UBE INDUSTRIES'in Türkiye’de kurulu herhangi bir iştiraki
bulunmamaktadır. UBE INDUSTRIES'in Türkiye cirosu Türkiye dışından yapılan
satışlardan elde edilmekte olup bu satışlar temel olarak naylon ürünleri ve sentetik
kauçuktan oluşmaktadır.
(7) Ortak girişimin diğer tarafı olan MITSUBISHI MATERIALS kendi şirketler grubunun
nihai ana şirketi konumunda olan Japonya'da kurulu bir şirket olup, geliştirilmiş ürünler
iş kolu, metal işçiliği çözümleri iş kolu, metal iş kolu, çimento iş kolu ve çevre ve enerji
iş kolu olmak üzere beş temel iş kolu bulunmaktadır.2 MITSUBISHI MATERIALS'in
Türkiye'de kurulu herhangi bir iştiraki bulunmamakta olup, Türkiye'de, Türkiye dışında
kurulu iştirakleri aracılığıyla faaliyet göstermektedir. Bu bağlamda MITSUBISHI
MATERIALS'in Türkiye faaliyetleri yalıtım (seal) ve fiber optik ürünleri, bakır ürünleri ile
fabrikasyon ürünler, elektronik aksamlar ve metal katkılı karbür ürünlerine ilişkindir.
(8) İşlem sonrasında ortak girişim NEWCO, Japonya'da tam işlevsel bir ortak girişim
olarak, tarafların çimento iş kolları ile diğer ilgili iş kollarını birleştirmek amacıyla
kurulacak olup hem UBE INDUSTRIES hem de MITSUBISHI MATERIALS grup
şirketlerinin çimento ve hazır beton iş kolu, kalker kaynağı iş kolu, kömür iş kolu,
elektrik gücü (bağımsız enerji üreticisi), endüstriyel ve kentsel atık geri dönüşümü iş
kolu, inşaat malzemeleri iş kolu ve ilgili diğer iş kollarını NEWCO'ya sağlayacaktır.
Bildirim kapsamında; UBE INDUSTRIES devredilenleri, MITSUBISHI MATERIALS
devredilenleri ve UBE-MITSUBISHI CEMENT3, son mali yılları itibariyle Türkiye’de ciro
elde etmediği, ayrıca Bildirim Formu’nda NEWCO'nun Türkiye’de faaliyet
göstermesine yönelik bir plan bulunmadığı, dolayısıyla NEWCO’nun, Türkiye'de faal
olan bir iş kolunu devralmayacağı, NEWCO’nun, Asya Pasifik ve ABD'deki faaliyetleri
üzerine yoğunlaşacağı ve Türkiye'de faaliyet göstermesinin planlanmadığı bildirilmiştir.
1 Kimyasallar: UBE INDUSTRIES, kimyasallar iş kolu altında temel kimyasal ürünler, yüksek işlevselliğe
sahip ürünler ve ilaçlar sunmaktadır.
İnşaat/yapı malzemeleri: İnşaat/yapı malzemeleri iş kolu altında çeşitli inşaat malzemeleri, çimento ve
diğer ürünleri sunmaktadır. Ayrıca bu iş kolu toptan enerji sağlama faaliyetlerinde de bulunmaktadır.
Makineler: Makineler iş kolu altında ise basınçlı döküm makineleri ve enjeksiyon kalıplama makineleri
ile konveyör ve grinder gibi endüstriyel makineleri dahil olmak üzere kalıp makineleri üretilmekte ve
pazarlanmaktadır. UBE INDUSTRİES ayrıca köprü ve demir yapıları inşa etmektedir.
2 Geliştirilmiş ürünler iş kolu: Başlıca ürünleri bakır alaşımı ürünleri ile elektronik materyallerdir.
Metal işçiliği çözümleri iş kolu: Başlıca ürünler metal katkılı karbür (cemented carbide) ve sinterleme
ürünleridir.
Metal iş kolu: Başlıca faaliyetler (bakır, altın, gümüş ve sülfürik asit dâhil olmak üzere) bakır eritme ve
inceltmedir.
Çimento iş kolu: Başlıca ürünler çimento, agrega, hazır beton ve beton ürünleridir.
Çevre ve enerji iş kolu: Başlıca hizmetler ev aletleri geri dönüşümü, otomobil geri dönüşümü, metal ve
reçine vb. geri dönüşümü, uçucu kül yakma işlemi, biogazlaştırma ve yenilenebilir enerjidir.
3 MITSUBISHI MATERIALS ve UBE INDUSTRIES, UBE-MITSUBISHI CEMENT'i 1998 yılında üzerinde
eşit paya sahip olacak şekilde bir ortak girişim olarak kurmuşlardır. Cevabi yazıda, tarafların UBE-
MITSUBISHI CEMENT vasıtasıyla konsolide edilmemiş çimento satışları ile lojistik işlevlerini
birleştirdikleri ifade edilmektedir. UBE-MITSUBISHI CEMENT çimento ürünlerinin toptan satışını ve
dağıtımını gerçekleştirmektedir. UBE-MITSUBISHI CEMENT Japonya'nın birçok yerindeki müşterilere
hizmet vermektedir ve MITSUBISHI MATERIALS ve UBE INDUSTRIES tarafından üretilen çimentoları
satmaktadır.
21-11/157-66
3/5
(9) Bildirim konusu işlemin temelini taraflar arasında 29.09.2020 tarihinde imzalanan Ortak
Girişim Sözleşmesi (Sözleşme) oluşturmaktadır. NEWCO Japonya'da tam işlevsel bir
ortak girişim olarak, tarafların çimento iş kolları ile diğer ilgili iş kollarını birleştirmek
amacıyla kurulacaktır. Söz konusu işlem kapsamında hem UBE INDUSTRIES hem de
MITSUBISHI MATERIALS grup şirketlerinin çimento iş kolu ile diğer ilgili iş kollarını4
NEWCO'ya sağlayacaktır. Tarafların hâlihazırda, eşit oranda sahip oldukları (%(…..)-
%(…..)) Ube-Mitsubishi Cement Corporation (UBE-MITSUBISHI CEMENT) isimli bir
ortak girişimleri bulunmaktadır. İşlem kapsamında NEWCO, UBE-MITSUBISHI
CEMENT ile birleşecek ve NEWCO birleşmeden sonra varlığını sürdüren teşebbüs
olacaktır. Bu şekilde NEWCO’nun (i) UBE INDUSTRIES devredilenleri ve MITSUBISHI
MATERIALS devredilenleri ile (ii) UBE-MITSUBISHI CEMENT'in birleşiminden oluşan
ve çimento sektörüne yoğunlaşacak olan bir ortak girişim olması hedeflenmektedir.
Bildirim Formu’nda tarafların bu işlem aracılığıyla çimento iş kollarını geliştirmeyi
hedeflediği ifade edilmektedir.
(10) Ortak Kontrol: Ortak kontrolün varlığının gerçekleşip gerçekleşmediğini tespit ederken
ana teşebbüslerin eşit oy hakkına sahip olması veya karar organlarında eşit üyeyle
temsil edilmesi; ana teşebbüslerden bazılarının azınlık paylarına sahip olmasına
rağmen veto haklarını elinde bulundurması, oylamalarda ortak hareket edilmesi gibi
hususlar belirleyici olmaktadır. Yani, ortak kontrol sadece hissedarlık yapısıyla değil,
karar alma süreci, yönetim mekanizması, şirketin önemli kararlarında veto hakkının
varlığı, hukuki/fiili olarak oy haklarının birlikte kullanılması ihtimalleri ve belirleyici oyun
(casting vote–kesin neticeyi belirleyen oy) yokluğu gibi faktörlerin değerlendirilmesiyle,
niceliksel olmaktan çok niteliksel olarak test edilen bir kavramdır.
(11) Bildirim Formu’nda, NEWCO’nun kurulduktan sonra Ortak Girişim Sözleşmesi'nin eki
olan Esas Sözleşme5 hükümlerine tabi olacağı ifade edilmektedir6. Esas Sözleşme'ye
göre genel kurul kararları toplantıda hazır bulunan hissedarların çoğunluğunun olumlu
oyu ile alınacak olup bunun için ise oy kullanabilecek hissedarların çoğunluğunun
toplantıda hazır bulunması şartı aranacak, ayrıca yine Esas Sözleşme uyarınca
NEWCO'nun yönetim kurulu üyeleri bir genel kurul kararı ile seçilecek olup (…..) adet
yönetim kurulu üyesi olacaktır. Ortak Girişim Sözleşmesi'nin 2.1. maddesinde de
belirtildiği üzere yönetim kurulu üyelerinden (…..) UBE INDUSTRIES (…..) ise
MITSUBISHI MATERIALS seçecektir. %(…..)-%(…..) hissedarlık yapısı göz önüne
alındığında tarafların ortak girişimin ticari politikalarını belirlemek adına ortak karar
vermelerinin gerektiği görülmektedir. Ayrıca taraflara tek kontrol sağlayan herhangi bir
veto hakkı bulunmadığından taraflar işbirliği içinde hareket etmek zorunda olacaktır.
Tüm bu hususlar birlikte ele alındığında UBE INDUSTRIES ve MITSUBISHI
MATERIALS’ın NEWCO üzerinde ortak kontrol hakkına sahip olduğu
değerlendirilmektedir.
4 Söz konusu iş kolları; çimento ve hazır beton iş kolu, kalker kaynağı iş kolu, kömür iş kolu, elektik gücü
(bağımsız enerji üreticisi), endüstriyel ve kentsel atık geri dönüşümü iş kolu, inşaat malzemeleri iş kolu
ve ilgili diğer iş kollarından oluşmaktadır.
5Bildirim Formu’nda Esas Sözleşme'nin ilk halinin sınırlı bir süre için yürürlükte olacağı ifade
edilmektedir. NEWCO, UBE-MITSUBISHI CEMENT ile birleştikten sonra (NEWCO, birleşmeden sonra
varlığını sürdürecek şirket olacaktır) Esas Sözleşme de Ortak Girişim Sözleşmesi'nde öngörülen yapıya
uygun şekilde tadil edilecektir (Tadil Edilmiş Esas Sözleşme). Fakat Tadil Edilmiş Esas Sözleşme,
NEWCO'nun Taraflar'ın ortak kontrolünde olması durumunu değiştirmeyecektir. Orijinal Esas
Sözleşme'deki gibi genel kurul kararları toplantıda hazır bulunan hissedarların çoğunluğunun olumlu
oyu ile alınacaktır.
6 Ortak Girişim Sözleşmesi'nin 2.1-1/12 numaralı eki.
21-11/157-66
4/5
(12) Bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirme (tam işlevsellik):
İktisadi bağımsızlık, ortak girişimin, stratejik kararların alınması bakımından
taraflarından tamamen ayrı hareket etmesini değil, operasyonel anlamda bağımsız
faaliyette bulunabilmesini ifade etmektedir. Zira ortak kontrol altındaki bir varlığın
stratejik olarak ana teşebbüslerden tamamen bağımsız olması gerçekçi olmayacaktır.
Bu sebeple ortak girişimin bağımsız iktisadi varlık olup olmadığı, pazarda aktif bir rol
üstlenmeye hazır bir durumda olup olmadığıyla ve devamlılık (en azından pazarda
kalıcı bir değişiklik meydana getirebilecek kadar devamlı) saikiyle kurulup kurulmadığı
ile ilgilidir. Bunun dışında temel sözleşmelerde ana teşebbüslerin beklenmeyen
durumlarla ilgili çekincelere/tedbirlere yer vermiş olması ortak girişimin devamlılığına
halel getirmeyecek bir olgudur. Bağımsız bir iktisadi varlığın operasyonlarını
gerçekleştirebilecek kaynağının bulunması gerekmektedir. Bu kaynaklar günlük işlerini
yürütecek bir personel, yönetim, finansman kaynakları, maddi ve gayri-maddi varlıklar
olabilir. Ayrıca ortak girişimin kısa sayılabilecek belli bir süre için ya da belli bir proje
için kurulmamış olması; pazarda kalıcı olması gerekmektedir. Bu bağlamda temel
sözleşmelerde, ortak girişimlerin yönetim ve genel kurullarının belirlenme ve çalışma
yöntemlerine ilişkin düzenlemelerin olması, ayrıca finansmanının ve hisse devrinin
usullerinin ve benzer mali durum unsurlarının tespit edilmiş olması, ortak girişimlerin
bağımsız bir teşebbüs olarak faaliyet gösterip karar alabileceğini göstermektedir.
(13) Bildirim Formu’nda, NEWCO’nun pazarda taraflardan bağımsız olarak faaliyet
göstermek için yeterli kaynaklara erişebilecek durumda olacağı, NEWCO'nun ticari
faaliyetlerini idare etmek adına kendi yönetimi ve personeli bulunacağı, bu doğrultuda;
NEWCO'nun mali anlamda, personel anlamında ve varlıklar itibariyle yeterli
kaynağının bulunacağı ifade edilmektedir. NEWCO, tarafların hâlihazırda üçüncü
kişilere yapılan satışlardan elde edilen cirosu bulunan ilgili çimento iş kollarını
devralacaktır. Ayrıca UBE-MITSUBISHI CEMENT, NEWCO'ya katılma yoluyla
NEWCO ile birleşecektir. Dolayısıyla NEWCO’nun, faaliyet göstereceği pazarda
faaliyet gösteren diğer teşebbüslerin normalde yerine getirdikleri fonksiyonları yerine
getireceği görülmektedir. Söz konusu işlem gerçekleştirildiğinde ve NEWCO ticari
faaliyetlerine başladığında, NEWCO üçüncü taraflara satış yapacaktır. Ayrıca taraflar
Bildirim Formu’nda NEWCO'nun faaliyetlerinin taraflar için üretim yapmak veya Ar-Ge
faaliyetlerden ibaret olmayacağını ifade etmişlerdir. NEWCO ana şirketlerinden
bağımsız olarak pazarda faaliyet gösterecektir.
(14) Yukarıdaki bilgi ve değerlendirmeler neticesinde, bildirime konu işlemin 2010/4 sayılı
Tebliğ’in 5. maddesindeki esaslar çerçevesinde tam işlevsel bir ortak girişim olarak
nitelendirilebileceği değerlendirilmektedir.
(15) 2010/4 sayılı Tebliğ uyarınca, bildirim konusu işlemden etkilenme ihtimali olan ve
taraflardan iki veya daha fazlasının aynı ürün pazarında faaliyette bulunduğu ya da
taraflardan en az bir tanesinin bir diğerinin faaliyet gösterdiği herhangi bir ürün
pazarının alt veya üst pazarında ticari faaliyette bulunduğu ilgili ürün pazarları etkilenen
pazarları oluşturmaktadır.
(16) Dosya mevcudu işlem bu kapsamda değerlendirildiğinde; UBE INDUSTRIES'in ve
MITSUBISHI MATERIALS'in Türkiye’deki faaliyetleri arasında yatay örtüşme
bulunmamaktadır. NEWCO'ya transfer edilecek olan iş kollarının (UBE-MITSUBISHI
CEMENT dahil olmak üzere) Türkiye pazar payı bulunmamaktadır. İlaveten
NEWCO'nun (Türkiye dışında) faaliyet göstereceği sektörde UBE INDUSTRIES ile
MITSUBISHI MATERIALS Türkiye'de faaliyet göstermemektedir. Tarafların
Türkiye'deki faaliyetlerinin NEWCO'ya bir girdi sağlamayacağı ve NEWCO'nun
yürüteceği ticari faaliyetlerin de tarafların Türkiye'deki faaliyetlerine bir girdi
21-11/157-66
5/5
sağlamayacağı; dolayısıyla UBE INDUSTRIES ile MITSUBISHI MATERIALS'ın
Türkiye'deki faaliyetleri NEWCO'nun ticari faaliyetlerinin üst ya da alt pazarını teşkil
etmediği ve Türkiye’de dikey olarak da etkilenen herhangi bir pazarın olmadığı
kanaatine varılmıştır.
(17) Tarafların çimento ve bunlarla ilgili işkollarına ilişkin küresel ölçekteki faaliyetlerine
bakıldığında ise tarafların her ikisinin de Japon menşeili teşebbüsler olmasından ötürü
küresel örtüşmelerin çoğunlukla Japonya’da gerçekleştiği görülmektedir. Fakat inşaat
malzemeleri sektörüne (çimento, hazır beton vb.) ilişkin söz konusu ürünler yerel
nitelikli olduğundan ve bu ürünlerin ticareti küresel olarak yapılmadığından, bu
pazarların coğrafi kapsamının küresel olmayıp yerel nitelikte olduğu ve sıklıkla
Türkiye'den veya ulusal ölçekten daha dar bir şekilde tanımlandığı dikkate alındığında,
Japonya’daki örtüşmelerin Türkiye’de herhangi bir rekabetçi endişeye neden
olmayacağı değerlendirilmektedir.
(18) Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, bildirime konu işlemin gerçekleşmesi
halinde herhangi bir pazarda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
H. SONUÇ
(19) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli
kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık
olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy