1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D3/A.Ç.-99/4 (Menfi Tespit/Muafiyet)
Karar Sayısı : 99-39/414-266
Karar Tarihi : 24.8.1999
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Dr. Kemal EROL (İkinci Başkan)
Üyeler : Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU, İsmet CANTÜRK, Nejdet
KARACEHENNEM, A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR,
Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN, Ümit GÖRGÜLÜ, Hilmi BOLATOĞLU
C- BAŞVURUDA BULUNAN: Uçak Servisi A.Ş. vekili
Av.Dr. Fadlullah CERRAHOĞLU
Güllü Sk., No:1, 80630, 3. Levent/İSTANBUL
D- TARAFLAR: - Uçak Servisi A.Ş.
Atatürk Havalimanı, 34830, Yeşilköy/İSTANBUL
- Burger King Corporation
1777 Old Cutler Road, Miami, Florida, ABD
E- DOSYA KONUSU: Uçak Servisi A.Ş. (USAŞ) ile Burger King Corporation
(BKC) arasında yapılan franchise anlaşmasına menfi tespit belgesi verilmesi
veya muafiyet tanınması talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 7.6.1999 tarih, 1763 sayı ile giren
başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 5 ve 8.
maddeleri uyarınca düzenlenen 26.7.1999 tarih, D3/A.Ç.-99/4 sayılı Menfi
Tespit/Muafiyet Ön İnceleme Raporu 23.8.1999 tarih, REK.0.07.00.00/63 sayılı
Başkanlık önergesi ile 99-39 sayılı Kurul gündemine alınarak karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: USAŞ ile BKC arasında 29.4.1998 tarihinde
imzalanan "BKC-USAŞ Franchise Anlaşması"na, içerdiği rekabet kısıtlamaları
nedeniyle 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un "Menfi Tespit"
başlıklı 8. maddesi uyarınca, 4054 sayılı Kanun'a aykırı olmadığını gösteren bir
menfi tespit belgesi verilmesinin mümkün olmadığı; ancak söz konusu anlaşmanın
1998/7 sayılı Franchise Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği ile uyumlu
olduğu düşünülmektedir.
2 REKABET KURUMU
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. İlgili Pazar
Ürün Pazarı: Söz konusu anlaşma kapsamında ilgili ürün pazarı olarak, "fast food
pazarı” kabul edilmiştir.
Coğrafi Pazar: Başvuru konusu anlaşma, havaalanları ile sınırlı ve şimdilik Antalya
Milletlerarası Havaalanı'nda geçerli olmak üzere akdedilmiştir. Dolayısıyla ilgili
coğrafi pazar olarak Antalya Milletlerarası Havaalanı kabul edilmiştir.
2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Başvuruya konu olan franchise anlaşması ile ilgili olarak menfi tespit talebinde
bulunulmuş olup, bu başvurunun reddedilmesi halinde, başvurunun muafiyet bildirimi
olarak değerlendirilmesi talep edilmektedir.
Dosya mevcudu belgelerde belirtildiği üzere, BKC, "Burger King Dükkanları" olarak
bilinen, sınırlı menüye sahip perakende satış yerlerinin kurulması ve işletilmesi
konusunda özel, yeni ve özgün teknikler, bilgiler, uzmanlık, beceriler, özel bilgiler,
telif hakları ve başka fikri haklara dayanan özgün bir format ve işletim sistemi
geliştirmiştir; bu sistem, dükkan binaları, mutfak ve yemek salonu ekipmanları için
özel bir tasarım, dekor ve renk sistemini, sunulan ürün ve hizmetlerle ilgili bir
yerleşim ve servis formatı ve kalite ilkelerini, stok ve yönetim kontrolü için belirli
prosedürleri içermektedir.
USAŞ, BKC'nin sistem ve markalarını kullanmanın yararlarından istifade etmek
amacıyla havaalanları ile sınırlı olmak ve şimdilik Antalya Milletlerarası Havaalanı
arazi ve binalarında bu konuda faaliyette bulunmak üzere bildirim konusu anlaşmayı
imzalamıştır. Ayrıca, başvuru formunda söz konusu sözleşmenin bir franchise
sözleşmesi olduğu belirtilmiştir. Bu çerçevede, BKC ve USAŞ arasında yapılan
sözleşme incelendiğinde bir çok hükmün 4054 Sayılı Kanun'a aykırılık teşkil ettiği
görülmektedir.
Bilindiği üzere, herhangi bir anlaşmada, 4054 sayılı Kanun’un 4, 6 ve 7’nci
maddelerine aykırı bir hükmün bulunması halinde, söz konusu anlaşmaya menfi
tespit belgesi verilmesi mümkün değildir.
Bu çerçevede yapılan değerlendirme sonucunda, sözleşmede yer alan;
- Franchise anlaşmasının "Standartlar ve Tekdüzelik" başlıklı 5. maddesinin
"menü, servis ve hijyen" başlıklı 6. paragrafındaki; "BKC'nin pazar potansiyelinden
tam yararlanmak ve Burger King Sistemini standardize etmek amacıyla uygun ve
gerekli görebileceği bütün menü kalemleri ve markalar satılacak ve MOD Elkitabında
sayılmayan ya da BKC'nin yazılı olarak izin vermediği ve onaylamadığı hiç bir
malzeme satılmayacaktır… ve "… İmtiyaz Verilen Dükkanda sadece onaylanmış
3 REKABET KURUMU
kaynaklardan (bu terim, hem ürün kaynaklarını hem de dağıtım kaynaklarını kapsar)
temin edilmiş yiyecekler ve malzemeler kullanılacaktır.",
- Aynı maddenin 16. paragrafında tedarik kaynaklarına ilişkin olarak yer
verilen; "İmtiyaz Verilen Dükkanda yapılacak iş için kullanılması gereken
malzemelerin İmtiyaz Verilen Dükkanda kullanıma sokulmasından önce BKC ilgili
ürün veya tedarikçisinin onaylaması gerektiğini belirlediği takdirde, BKC bir veya
birden fazla yetkili tedarikçi tayin edecektir. İmtiyaz alan bu malzemeleri her
halükarda bu onaylanmış tedarikçi veya tedarikçilerden satın alacaktır. İmtiyaz alan
alternatif bir tedarikçi önerirse, BKC bu tedarikçiyi kendi cari kıstaslarına göre
değerlendirecek ve onaylayacak ya da gerekçelerini de bildirerek reddedecektir.
İmtiyaz Alan'ın önerdiği tedarikçilerin BKC'nin gizli spesifikasyonlarını öğrenmeden
önce uygun bir gizlilik taahütnamesi imzalaması istenebilir. Bu paragraf hükümleri,
tedarikçilere olduğu kadar distribütörlere de uygulanabilir.",
- Yine aynı maddenin 17. paragrafındaki; "Yukarıdaki hükümler saklı kalmak
kaydıyla, BKC'nin belirlediği özel spesifikasyonlara göre imal edilen ya da bir veya
birden fazla Burger King Markasıyla satılan et, balık, patates ürünleri ve/veya
hamurlarda, BKC yetkili tedarik kaynaklarını bir veya birden fazla tedarikçi ile
sınırlandırabilir ve İmtiyaz Alan sadece bu kaynak veya kaynaklardan alım
yapacaktır.",
- Sözleşmenin "Kısıtlayıcı Taahhüt" başlıklı 18. maddesinde bulunan; "Bu
anlaşma süresi içinde, İmtiyaz Alan Burger King Sistemi içinde faaliyet gösteren bir
Dükkanla rekabet edebilecek bir yerde fast food, tezgahtan servis yapılan
hamburger işi ile doğrudan veya dolaylı olarak iştigal etmeyecek veya
çalışmayacaktır. Bu yükümlülük, İmtiyaz Verilen Dükkanın yetki bölgesi içinde, bu
anlaşmanın sona ermesi veya feshinden itibaren bir yıl süreyle devam edecektir."
şeklindeki hükümlerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırılık oluşturdukları
anlaşılmıştır. Söz konusu hükümlerin sözleşmede bulunması nedeniyle, "BKC-USAŞ
Franchise Anlaşması"nın aynı Kanun'un "Menfi Tespit" başlıklı 8. maddesi
çerçevesinde bir menfi tespit belgesi almasının mümkün olmadığı sonucuna
varılmıştır.
Bununla birlikte, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesine dayanılarak çıkarılan ve
franchise anlaşmalarını Kanun’un uygulamasından muaf tutan 1998/7 sayılı
Franchise Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği'nin tanımlar başlıklı 3.
maddesi;
" Bu Tebliğde geçen;
a) Franchise: Son kullanıcılara malların yeniden satılması veya hizmetlerin sunumu
için kullanılacak olan markalar, ticaret unvanları, mağaza işaretleri, faydalı modeller,
tasarımlar, telif hakları, know how veya patentlere ilişkin fikri veya sınai mülkiyet
haklarından oluşan bir sistemi ifade eder.
4 REKABET KURUMU
b) Franchise Anlaşması: Franchise verenin, franchise alana, doğrudan veya dolaylı
mali katkı karşılığında, belirli türden mal ve/veya hizmetleri pazarlaması amacıyla bir
franchise kullanılması hakkını verdiği ve en azından;
1) Ortak bir marka veya işletme adının kullanılması ve tesislere ve/veya
ulaşım araçlarına yeknesak bir görünüm verilmesi;
2) Franchise veren tarafından franchise alana know how aktarılması;
3) Franchise alanın anlaşma süresince franchise veren tarafından sürekli
olarak ticari ve teknik açıdan desteklenmesi;
Yükümlülüklerini içeren bir anlaşmadır." hükmünü taşımaktadır.
Bu itibarla USAŞ ile BKC arasında yapılan anlaşmanın bir franchise anlaşması
olarak nitelendirilebilmesi için, söz konusu Tebliğ'in 3. maddesinin (a) fıkrasında
belirtilen franchise tanımına uygun olması ve yine en azından aynı maddenin (b)
fıkrasında belirtilen şartları taşıması gerekmektedir.
Konuya ilişkin Ön İnceleme Raporu ile dosya mevcudu bilgi ve belgeler
çerçevesinde söz konusu anlaşmanın ilgili Tebliğ’in 3. maddesinin (a) bendinde
belirtilen tanıma uygun bir anlaşma olduğu anlaşılmaktadır.
Diğer yandan, taraflar açacakları tesisler için ortak bir marka veya işletme adı
kullanmaktadırlar (Burger King) ve anlaşmanın "standartlar ve tekdüzelik" başlıklı 5.
maddesi ile de tesislere ve/veya ulaşım araçlarına yeknesak bir görünüm verilmesi
kararlaştırılmaktadır. Ayrıca, anlaşmanın "imtiyaz alan'a verilecek hizmetler" başlıklı
6. maddesi hükmünden, franchise veren tarafından (BKC) Franchise alana (USAŞ)
know how aktarılacağı ve franchise alanın anlaşma süresince Franchise veren
tarafından sürekli olarak ticari ve teknik açıdan destekleneceği anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla, anlaşma söz konusu Tebliğ'in 3. maddesinin (b) bendinde aranılan üç
şartı da taşımaktadır.
Bu itibarla 4054 sayılı Kanun açısından BKC ve USAŞ arasında 29 Nisan 1998
tarihinde akdedilmiş bulunan anlaşmanın bir "Franchise Anlaşması" olduğu
anlaşılmaktadır.
Bilindiği üzere, 1998/7 sayılı Franchise Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği
ile belirli koşulları taşıyan Franchise Anlaşmalarının, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesi hükümlerinin uygulanmasından grup
olarak muaf tutulması amaçlanmaktadır. Buna göre, ilgili Menfi Tespit/Muafiyet Ön
İnceleme Raporu ile dosya mevcudu bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi
sonucunda, Uçak Servisi A.Ş. (USAŞ) ile Burger King Corporation (BKC) arasında
yapılan franchise anlaşmasında yer alan tüm düzenlemelerin 1998/7 sayılı Tebliğ
hükümleri ile uyumlu olduğu kanaatine varılmıştır.
5 REKABET KURUMU
I- SONUÇ
Yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında, Burger King Corporation ile USAŞ Uçak
Servisi A.Ş. arasında imzalanan "BKC-USAŞ Franchise Anlaşması"na menfi tespit
belgesi verilmesi talebinin, anlaşma maddelerinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 4. maddesine aykırı hükümler taşıması nedeniyle reddine;
Söz konusu anlaşmanın, 1998/7 sayılı Franchise Anlaşmalarına İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği’ne uygunluğu nedeniyle, grup muafiyetinden yararlanması
gerektiğine, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy