AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEMEZLİK HAKKINDA KARAR
Başvuru no. 32686/09
Sadiye ULUDAĞ ve Diğerleri / Türkiye
Başkan,
Ledi Bianku,
Hâkimler,
Nebojša Vučinić,
Jon Fridrik Kjølbro,
ve Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 23 Ocak 2018 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
16 Mart 2009 tarihinde yapılan yukarıdaki başvuruyu göz önüne alarak,
Davalı Hükümet tarafından ibraz edilen görüşleri ve bu görüşlere cevaben başvuranlar tarafından ibraz edilen görüşleri dikkate alarak,
gerçekleştirilen müzakerelerin sonucunda aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAYLAR
1. Başvuranlar, Türk vatandaşı olup, Mersin’de ikamet etmektedirler. Başvuranların isimleri ve doğum tarihleri ekte yer almaktadır.
2. Başvuranlar, Mersin Barosuna bağlı Avukat A. Aktay tarafından temsil edilmişlerdir. Türk Hükümeti (“Hükümet”) kendi görevlisi tarafından temsil edilmiştir.
A. Davanın Koşulları
3 Davanın konusu, taraflarca ifade edildiği şekliyle aşağıdaki gibi özetlenebilir:
4. Başvuranlar Mersin’in Merkez ilçesinde, Yalınayak köyünde tapu siciline 23-p pafta no ve 48/1, 49/1, 50/2, 108/2, 109/1 no.lu parsel olarak kayıtlı beş arazinin sahipleriydiler.
5. Karayolları Genel Müdürlüğü (bundan böyle “Müdürlük” olarak anılacaktır), 1998 yılında yol yapımı için başvuranların arazisini kullanmaya başlamıştır.
6. Başvuranlar, 18 Mart 2005 tarihinde Müdürlük aleyhinde Mersin Asliye Hukuk Mahkemesi önünde bir dava açmış ve araziye kamulaştırılmasız el atıldığı gerekçesiyle tazminat talep etmişlerdir.
7. Mersin Asliye Hukuk Mahkemesi, 1 Şubat 2006 tarihinde, başvuranlara yasal gecikme faizi oranıyla birlikte 991.812,61 Türk lirası tutarında ödeme yapılmasına hükmetmiştir.
8. Yargıtay, 14 Kasım 2006 tarihinde kararı onamıştır. Müdürlüğün karar düzeltme talebi 1 Mart 2007 tarihinde Yargıtay tarafından reddedilmiş ve bu karar kesinleşmiştir. Yargıtay nezdindeki yargılamaların akabinde, dava dosyası, 15 Mart 2007 tarihinde karar Mersin Asliye Hukuk Mahkemesinin yazı işleri müdürlüğüne tevdi edilmiştir.
9. Öte yandan, başvuranlar, 20 Aralık 2006 tarihinde Mersin Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından verilmiş olan kararın bir nüshasını Mersin İcra Dairesine sunmuş ve icra takibi başlatmışlardır. Başvuranlar, ayrıca, Anayasa’nın 46. maddesi uyarınca icra dairesinin karar verilen tazminat miktarına azami faiz oranını uygulamasını talep etmişlerdir.
10. Müdürlük, 30 Aralık 2008 tarihinde, yasal gecikme faizinin oranıyla birlikte, hükmedilen tazminat miktarının bir kısmını ödemiştir.
B. İlgili iç hukuk ve uygulama
11. 3 Ekim 2001 tarihinde değiştirildiği şekliyle Anayasa’nın 46. maddesinin ilgili kısımları aşağıdaki gibidir:
“ 46. madde:
...
Kamulaştırma bedeli ile kesin hükme bağlanan artırım bedeli nakden ve peşin olarak ödenir. ...
...
...herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerinde kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanır.
12. İcra ve İflas Kanunu’nun (2004 sayılı Kanun) 32(1) maddesi uyarınca, icra dairesi herhangi bir para borcuna dair bir mahkeme kararının ibraz edilmesinden sonra borçluya bir icra emri tebliğ eder. Aynı madde, ayrıca, mahkeme kararı ile belirlenen para miktarının, icra emrinde belirtileceğini öngörmektedir.
ŞİKÂYET
13. Başvuranlar, Sözleşme’nin 6 § 1 maddesine ve Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesine dayanarak, ulusal mahkemelerin, arazisine kamulaştırmasız el atılmasından dolayı Anayasa’nın 46. maddesinde öngörüldüğü üzere en yüksek faiz oranını uygulamamasının, adil yargılanma ve mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilme hakkını ihlal ettiğinden şikâyetçi olmuşlardır. Başvuranlar, bilhassa, söz konusu uygulamanın, ödenmesi gereken tazminat miktarında azalma olmasına yol açtığını iddia etmişlerdir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
14. Başvuranlar, arazilerine kamulaştırmasız el atılması nedeniyle hükmedilen tazminat miktarlarına Anayasa’nın 46. maddesinde öngörüldüğü gibi azami faiz oranının uygulanmamasının, kendilerini önemli ölçüde maddi kayba uğrattığından şikâyetçi olmuşlardır. Başvuranlar, bu bakımdan Sözleşme’nin 6 § 1 maddesine ve Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesine dayanmıştır.
15. Hükümet söz konusu iddiaya itiraz etmiştir.
16. Mahkeme, Sözleşme’nin 35 § 1 maddesi uyarınca, bir hususu ancak iç hukuk yollarının tüketilmesi sürecinde nihai karar tarihinden itibaren altı ay içerisinde sunulması halinde ele alabileceğini yinelemektedir. Mahkeme’nin Hükümetin ilgili itirazının yokluğunda dahi altı ay kuralının uygulanmasını iptal etmesi olasılığı bulunmamaktadır (bk., Belaousof ve Diğerleri/Yunanistan, no. 66296/01, § 38, 27 Mayıs 2004; Miroshnik/Ukrayna, no. 75804/01, § 55, 27 Kasım 2008; ve Toner/Birleşik Krallık (k.k.), no. 8195/08, 15 Şubat 2011).
17. Başvuranlar, somut davalarda, hükmedilen tazminat miktarlarına uygulanan düşük faiz oranından şikâyetçi olmuşlardır. Mahkeme, Mersin Asliye Hukuk Mahkemesinin, başvuranların arazisine kamulaştırmasız el atılmasından dolayı ödenmesine hükmedilen tazminat miktarına uygulanabilir faiz oranını 1 Şubat 2006 tarihli kararıyla belirlediğini ve başvuranların bu karara karşı temyiz taleplerinin 14 Kasım 2006 tarihinde reddedildiğini gözlemlemektedir. Bu nedenle, Mahkeme, başvuranların şikâyetine ilişkin nihai kararın, 14 Kasım 2006 tarihinde verilen karar olduğu sonucuna varmaktadır (bk., bu davaya uygulanabildiği ölçüde, Sarıca ve Dilaver/Türkiye, no.11765/05, §§ 31-32, 27 Mayıs 2010). Mahkeme, başvuranların, dava dosyasının ilk derece mahkemesinin yazı işleri müdürlüğüne tevdi edildiği tarih olan en geç 15 Mart 2007 tarihinde nihai karar hakkında bilgi sahibi olması gerektiği kanaatindedir. Ancak, somut başvuru, Mahkemeye 16 Mart 2009 tarihinde, yukarıda anılan söz konusu tarihten itibaren altı ayı aşkın bir sürede yapılmıştır (bk., Şat/Türkiye, no. 34993/05, §§ 16-18, 14 Haziran 2011, ve Gerçek ve Diğerleri/Türkiye, no. 54223/08, §§ 16-18, 13 Aralık 2011).
18. Mahkeme, yukarıdaki hususlar ışığında, başvurunun, vaktinde yapılmamış olduğu ve Sözleşme’nin 35 §§ 1 ve 4 maddesi uyarınca reddedilmesi gerektiği sonucuna varmıştır.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Başvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.
İşbu karar, İngilizce olarak tanzim edilmiş ve 15 Şubat 2018 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Hasan BakırcıLedi Bianku
Yazı İşleri Müdür YardımcısıBaşkan
EK
1936 doğumlu Sadiye ULUDAĞ Cennet AĞCA Şenay ALTINBULDUK 1962 doğumlu Ahmet Ersin BİLGİN 1968 doğumlu Arif BİLGİN 1972 doğumlu Ekrem Murat BİLGİN 1956 doğumlu Erdal BİLGİN 1954 doğumlu Ergun BİLGİN 1941 doğumlu Gulsen BİLGİN1954 doğumlu Hatice Cumhuriye BİLGİN1939 doğumlu Münire BİLGİN1941 doğumlu Nülüfer BİLGİN1966 doğumlu Ömer BİLGİN1982 doğumlu Saadet BİLGİN1928 doğumlu Saadet Neriman BİLGİN1966 doğumlu Tamer BİLGİN1966 doğumlu Vecıde BOZTurhan BUDAK1963 doğumlu Habibe CANER1961 doğumlu Sıdıka ÇİFTÇİOĞLU1971 doğumlu Aynur DAYICIKBilal DEMİRSOYİsmail DEMİRSOY1980 doğumlu Fahrettın DEMİRSOY1982 doğumlu Yahya DEMİRSOY1954 doğumlu Yıldız DEMİRSOY1962 doğumlu Fatma DOĞAN1960 doğumlu Musbah DOĞAN1933 doğumlu Rüştü DOĞAN1968 doğumlu Sıtkı DOĞAN1942 doğumlu Veysel DOĞANYaşar DOĞAN1961 doğumlu Aysen DOĞULU1947 doğumlu Nezahat EBİK1965 doğumlu Sultan ER1969 doğumlu Fadiye ERKANHamza EROĞLUHanifi EROĞLUİsmet EROĞLU1946 doğumlu İbrahim EROLMeliha ERSOY1954 doğumlu Arif GEÇİTLİ1966 doğumlu Eyup GEÇİTLİ1928 doğumlu Mehmet Ali GEÇİTLİ1959 doğumlu Mustafa GEÇİTLİ1942 doğumlu Nazmiye GENÇ1950 doğumlu Nebahat GENÇ1941 doğumlu Özdemir GENÇ1944 doğumlu Coşkun GÖLCÜK1965 doğumlu Funda GÖNEN1940 doğumlu Enise GÜCER1951 doğumlu Alahittin GÜMRAL1942 doğumlu Celalettin GÜMRALElif GÜMRALÖzgül GÜNEY1962 doğumlu Nazife HAZAR1965 doğumlu Pervin KALINLIHafize OFLAZ1933 doğumlu Şefıka ONGUN1976 doğumlu Perihan ÖZ1968 doğumlu Nurgül ÖZKAN1940 doğumlu Nurten ÖZKAN1965 doğumlu Figen ÖZYALÇIN1962 doğumlu Mediha ÖZYURT1973 doğumlu Nazife ŞEN1965 doğumlu Ayşe ŞİMŞEK1953 doğumlu Meral SÜZEN1948 doğumlu Taibe TAŞÇIGülşen TOZAN1955 doğumlu Huru TUNA1963 doğumlu Berin ULUDAĞ1956 doğumlu Halil ULUDAĞ1960 doğumlu Hasan ULUDAĞ1966 doğumlu Hikmet ULUDAĞ1959 doğumlu İsmet ULUDAĞMuhammet ULUDAĞ1949 doğumlu Nail ULUDAĞ1965 doğumlu Servet ULUDAĞ1973 doğumlu Yücel ULUDAĞ1929 doğumlu Elife ULUDAĞ1922 doğumlu Fatma ULUDAĞ1933 doğumlu Raziye ULUDAĞ1959 doğumlu Süleyman ULUDAĞ1961 doğumlu Suzan USLU1945 doğumlu Ayşe UZUNBehzat UZUN1969 doğumlu Hatice UZUNMustafa UZUN1957 doğumlu Necdet UZUN1956 doğumlu Turhan UZUN1969 doğumlu Mehmet YAMAÇ1995 doğumlu Melis Ladin YAMAÇ1995 doğumlu Şeref Ardıç YAMAÇ1969 doğumlu Ayşe YILDIZ1962 doğumlu Ahmet Sami YILMAZ1960 doğumlu Ali Yaşar YILMAZAysel YILMAZFatma YILMAZŞahin YILMAZ 1939 doğumlu Saniye YILMAZ Zeki YILMAZ 1956 doğumlu Abdurrahman ZEREN 1955 doğumlu Ali Atilla ZEREN 1969 doğumlu Aysun ZEREN 1973 doğumlu Şaban ZEREN
Full & Egal Universal Law Academy