Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-1-78 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 07-66/808-303
Karar Tarihi : 22.8.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan)
Üyeler : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya Çakın, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER: Abdulgani GÜNGÖRDÜ, Fatma ATAÇ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Umicore S.A. ve Zinifex Ltd.
Temsilcisi: Av. Gönenç GÜRKAYNAK
Çitlenbik Sokak No:12 Yıldız Mah. 20
Beşiktaş/İstanbul
D. TARAFLAR : - Umicore S.A.
Rue du Marais-Broekstraat 31 B-1000,
Brüksel-BELÇİKA
- Zinifex Ltd.
Freshwater Place Level 29, 2 Southbank Boulevard
Southbank Victoria 3006, AVUSTRALYA
30
E. DOSYA KONUSU: Umicore S.A. ve Zinifex Ltd.’nin çinko eritme, rafine
ve alaşımı iş kollarının birleştirilmesi suretiyle Nyrstar adı altında
oluşturulması planlanan ortak girişim şirketine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.6.2007 tarih ve 4257 sayı ile
giren bildirim üzerine, söz konusu devralmaya ilişkin olarak talep edilen ek
bilgi ve belgeler, Kurum kayıtlarına 9.7.2007 tarih ve 4659 sayı, 17.7.2007
tarih ve 4826 sayı, 17.7.2007 tarih ve 4827 sayı ve 27.7.2007 tarih ve 5059
sayı ile intikal eden yazılarla tamamlanmıştır. 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet 40
Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
2.8.2007, 2007-1-78/Öİ-07-AG sayılı Ortak Girişim Ön İnceleme Raporu,
14.8.2007 tarih, REK.0.05.00.00-120/151 sayılı Başkanlık önergesi ile 07-66
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Dosya konusu işlemin, tarafların ciroları yönüyle 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin 50
05-01/3-3
2
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”
kapsamında izne tabi olduğu,
- Söz konusu işlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 7. maddesi ile yasaklanan, bir ya da birden fazla teşebbüsün
hakim durum yaratmaya veya mevcut hakim durumlarını
güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında
herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucunu yaratmayacağı ve işleme izin verilmesi gerektiği,
60
- Taraflar arasında imzalanan İş Birleştirme ve Hissedarlar
Anlaşması’nda öngörüldüğü şekilde Nyrstar’ın halka arz edilmesi
yoluyla kontrolü değiştiği takdirde 1998/2 sayılı tebliğ ile değişik 1997/1
sayılı Tebliğ’de yer alan eşiklerin aşılması durumunda ayrıca Kurul
izninin alınması zorunluluğu bulunduğunun taraflara bildirilmesi
gerektiği
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
70
H.1. Taraflar
H.1.1. Umicore S.A.
Umicore S.A. Belçika yasalarına göre kurulmuş ve faaliyetlerini dört iş alanına
yoğunlaştırmış olan bir malzemeler teknolojisi grubudur. Söz konusu iş
alanları, “ileri malzemeler”, “değerli metallere ilişkin geri dönüşüm ve
inceleştirme faaliyetleri”, “değerli metallere ilişkin diğer hizmetler” ve “çinko
kimyasalları”dır.
80
Toplam sermayesi 464,9 Milyon Avro olan Umicore S.A.’nın hisselerinin
yaklaşık %97’si halka açıktır ve Euronext menkul kıymetler borsasında işlem
görmektedir. Umicore S.A. üzerinde doğrudan veya dolaylı olarak kontrol
sahibi olan herhangi bir hissedar bulunmamaktadır.
H.1.2. Zinifex Ltd.
Zinifex Ltd. Avustralya yasalarına göre kurulmuş olan ve dünyanın önde gelen
entegre çinko ve kurşun firmalarından biridir. Avustralya’da Century Mine ve
Roseberry Mine adında çinko, kurşun ve bakır çıkarılan iki adet maden ocağı,
Hollanda, Amerika ve Avustralya’da üç adet çinko rafinerisi, Güney 90
Avustralya’da Port Pirie kurşun eritme tesisi ve Australian Refined Alloys
(Avustralya) ile Genesis Alloys (Çin) nezdinde sahip olduğu iştirakleri
bulunmaktadır.
Zinifex Ltd. bütünüyle halka açık bir şirket olup Avustralya borsasında işlem
görmektedir. Zinifex Ltd. üzerinde doğrudan veya dolaylı olarak kontrol
uygulayabilen herhangi bir hissedar bulunmamaktadır.
100
05-01/3-3
3
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Çinko metali çinko eritme, rafine ve alaşım sürecinin sonunda oluşan nihai
üründür. Çinko kimyasal olarak aktif; bakır, alüminyum ve magnezyum gibi
diğer metallerle kolayca alaşıma girebilen bir metaldir. Demirle tepkimeye
girmesi sonucu galvanizli veya kaplama olarak kullanıldığı takdirde çeliği
paslanmaya karşı dayanıklı hale getirmektedir. Çinko metali sert olmasına
rağmen şekillendirilebilir, sarılabilir ve çekilebilir. Ayrıca erime noktasının 110
düşük olması özelliği nedeniyle pres dökümüne de uygundur. Çinko metalinin
başlıca kullanım alanları şunlardır:
- Çeliğin galvanize edilmesi
- Pirincin üretimi (bakır çinko alaşımında)
- Pres dökümü (örneğin otomobil parçalarının üretiminde)
- Çinko oksidinin ve diğer kimyasalların üretimi (örneğin lastiğin
kükürtle sertleştirilmesinde, boyalarda, kaplamalarda, seramiklerde,
ilaçlarda ve tarımda)
- Alkalin pillerde ve diğer sanayi uygulamalarında kullanılan tozun
üretimi ve sıralanmış ve çekilmiş çinko üretiminde (çoğunlukla inşaat 120
ürünlerinin üretiminde)
Çinko metalinin ticarete konu olan beş türü (ayarı) bulunmaktadır:
1. Özel yüksek dereceli (ayarlı) çinko (ÖYD): (%99,995 saflığa sahiptir).
2. Yüksek dereceli çinko (YD): (%99,95 saflığa sahiptir).
3. İyi normal markalı çinko (İNM): (%98,5 saflığa sahiptir).
4. Pres dökümü çinko alaşımı (PDA).
5. Devamlı galvaniz dereceli çinko (DGD).
ÖYD en çok satılan tür olup tüm, çinko ticaretinin büyük bir çoğunluğunu 130
oluşturmaktadır.
Avrupa Komisyonu’nun Outokumpu/Norzink Kararı’nda söz konusu çinko
türleri arasında talep açısında sınırlı bir ikame edilebilirlik olmasına rağmen
arz bakımından özellikle ÖYD, DGD ve PDA türleri arasında yüksek derecede
bir ikame imkanı bulunmaktadır.
Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde ilgili ürün pazarı “çinko eritme,
rafine ve alaşımı” ve bunun alt pazarları “ÖYD”, “YD”, “İNM”, PDA” ve “DGD”
olarak belirlenmiştir. 140
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.
150
05-01/3-3
4
H.3. Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği
Başvuru konusu işlem çerçevesinde, Umicore S.A. ve Zinifex Ltd.’in çinko
eritme, rafine ve alaşımı iş kolları birleştirilerek Nyrstar adı altında bir ortak
girişim şirketi kurulması planlanmaktadır. Bu amaçla taraflar arasında
23.4.2007 tarihinde İş Birleştirme ve Hissedarlar Sözleşmesi (İBHS)
imzalanmıştır. Sözleşmede belirtilen diğer koşulların yanısıra Rekabet
Kurulu’nun da izninin alınmasının ardından Nyrstar’ın Eylül 2007’de 160
oluşturulması hedeflenmektedir.
Zinifex Ltd. tarafından Nyrstar’a aktarılacak olan malvarlıkları; Avustralya’daki
Hobart ve Port Pirie, ABD’deki Clarcsville ve Hollanda’da bulunan eritme ve
alaşım tesisleri ve aynı zamanda Zinifex Ltd.’in Avustralya’daki Australian
Refined Alloys ve Çin’deki Genesis Alloys nezdinde sahip olduğu
iştiraklerinden ibarettir.
Umicore S.A. tarafından Nyrstar’a aktarılacak olan malvarlıkları ise,
Belçika’daki Balen ve Overpelt, Fransa’daki Auby ve GM Metal’de bulunan 170
eritme ve alaşım tesisleri ile Umicore S.A.’nın Fransa’daki Galva 45, Çin’deki
Umicore Yunan Zinc Alloys ve Foehl China nezdinde sahip olduğu iştirakleri
ve aynı zamanda Tayland’daki Padaeng Industry nezdinde sahip olduğu
%24,9 oranındaki hisse payıdır. Buna ek olarak, Umicore S.A.’nin Padaeng
Industry nezdinde sahip olduğu %22’lik hissesinin de Tayland mevzuatının
öngördüğü şartların yerine getirilmesi koşuluyla ayrıca Nyrstar’a devredilmesi
planlanmaktadır.
İBHS hükümleri uyarınca Nyrstar, işbu bildirime konu işlemin kapanışında
veya kapanışın ardından azami iki yıl olarak öngörülen bir süre içinde pazar 180
koşulları izin verir vermez halka arz edilecek ve Avrupa menkul kıymetler
borsasında kote olacaktır. Bu işlemin ardından taraflar Nyrstar’daki
kontrollerinden feragat edecek ve sonuç olarak Nyrstar bağımsız bir şirket
haline gelecektir.
Söz konusu dosyanın Umicore S.A. ve Zinifex Ltd.’in çinko eritme, rafine ve
alaşımı iş kollarının birleştirilerek Nyrstar adında bir ortak girişim kurulması
işlemine ait olduğu belirtilmektedir. Taraflarca imzalanan İBHS’de yer aldığı
üzere pazar koşulları izin verdiği anda Nyrstar’ın halka arz edilmesi suretiyle
tarafların Nyrstar’daki kontrollerini sona erdirmeleri durumunda adı geçen 190
teşebbüsün kontrol yapısında ortaya çıkacak olan değişiklik işbu dosya
kapsamına dahil değildir. Tarafların ileri bir tarihte gerçekleşmesini öngördüğü
bu kontrol devri işlemi için 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ
bakımından bir yükümlülük doğduğu takdirde ayrıca Kurul’un izninin alınması
gerekecektir.
H.3.2. Ortak Girişim Değerlendirmesi
1997/1 sayılı Tebliğ’in (1997/1 sayılı Tebliğ) “Birleşme ve Devralma Sayılan
Haller” başlıklı maddenin (c) bendinde “Amaçlarını gerçekleştirmek üzere 200
05-01/3-3
5
işgücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak
ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki
rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint-venture)”
hükmü yer almaktadır.
Ortak girişimler yoğunlaşma ya da işbirliği doğurucu olarak ortaya
çıkabilmektedir. Rekabet hukuku uygulamalarında, bir ortak girişimin
yoğunlaşma doğurucu olarak kabul edilebilmesi aşağıdaki koşullara bağlıdır:
Ortak girişim üzerinde ana teşebbüslerin ortak kontrolünün varlığı, 210
Bağımsız iktisadi bir varlığın tüm işlevlerini yerine getiren bir ortak
girişimin oluşturulması ve ortak girişimin devamlılık arz etmesi
Bağımsız kalan teşebbüsler arasında rekabetçi davranışların
koordinasyonuna yol açılmaması.
Dosyada yer alan bilgiler çerçevesinde bildirim konusu işlemin yukarıda
sayılan unsurları taşıdığı, dolayısıyla anılan tebliğ kapsamında
birleşme/devralma işlemi olarak kabul edilmesi gerektiği sonucuna
ulaşılmaktadır.
220
H.3.3. Eşikler Açısından Değerlendirme
Planlanan işlem açısından ilgili ürün pazarında 2006 yılında Türkiye’de
taraflardan sadece Umicore S.A. (……………) YTL ciro elde ederek 1998/2
sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen 25 milyon YTL ciro
eşiğini aşmış bulunmaktadır. Bu çerçevede tarafların toplam ciroları dikkate
alındığında söz konusu işlem Tebliğ kapsamında izne tabidir.
H.3.4. Hakim Durum Değerlendirmesi
Dosya kapsamındaki bilgilere göre taraflar ilgili ürün pazarındaki işlerini 230
Nyrstar’a aktararak, ellerinde kalan diğer faaliyet alanlarına
odaklanacaklardır.
Taraflardan sadece Umicore S.A.’nın Türkiye pazarında faaliyeti
bulunmaktadır. Aşağıda tarafların ve rakiplerinin 2006 yılında “çinko eritme,
rafine ve alaşımı” pazarında elde ettikleri tahmini pazar payları yer almaktadır:
Tablo.1- Tahmini Pazar Payları
Teşebbüs Adı Pazar Payı (%)
Umicore S.A. (….)
Zinifex Ltd. (….)
Kazzink (….)
Çinkur (….)
Glencore (….)
Almalik (….)
KCM (….)
Diğerleri (….)
Ayrıca tarafların Türkiye’de çinko eritme, rafine ve alaşımı pazarının alt 240
pazarlarından sadece PDA ve DGD türlerinde pazar payları bulunmaktadır.
05-01/3-3
6
Bunlara ilişkin olarak da tarafların ve rakiplerinin tahmini pazar payı bilgileri
aşağıdaki gibidir:
Tablo.2- PDA Türündeki Tahmini Pazar Payları.
Teşebbüs Adı Pazar Payı (%)
Umicore S.A. (….)
Zinifex Ltd. (….)
CEM (….)
IZGI (….)
Aksaray (….)
Brock (….)
Diğerleri (….)
Tablo.3- DGD Türündeki Tahmini Pazar Payları
Teşebbüs Adı Pazar Payı (%)
Umicore S.A. (….)
Zinifex Ltd. (….)
Xstrata/Glencore (….)
Kazzink (….)
KCM (….)
Diğerleri (….)
Yukarıdaki tablolardan Türkiye’de ilgili ürün pazarı ve alt pazarlarında 250
tarafların yüksek pazar paylarına sahip olmadıkları ve önemli rakipleri
bulunduğu anlaşılmaktadır. Buna ek olarak OECD Uluslararası Mevzuat
Veritabanı’na göre, OECD’ye üye 27 ülkede temel metallerin üretimi
bakımından herhangi bir hukuki giriş engeli bulunmamakla birlikte çinko
üretim teknolojileri kamuya mal olmuş ya da kolayca temin edilebilecek
teknoloji niteliğini taşımaktadır. Ayrıca son 5 yıl içinde Skorpion (Naminya),
Lanping- Jinding Zinc (Çin), Huludao ISF (Çin), BaojiISF (Çin), Yuguang Gold
and Lead (Çin) ve Townsville Sun Metals (Avustralya) gibi yüksek kapasiteli
teşebbüsler dünya pazarında faaliyet göstermeye başlamıştır.
260
Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, tarafların Türkiye’de düşük bir pazar
payına sahip oldukları, güçlü rakiplerinin bulunduğu, taraflardan sadece
Umicore S.A.’nın Türkiye’ye satışının olduğu, hukuki ya da teknik bakımdan
pazara girişin kolay olduğu ve son yıllarda dünya piyasasına güçlü rakiplerin
giriş yaptığı göz önüne alındığında başvuru konusu işlem sonucunda ilgili
pazarlarda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde bir hakim durumun
yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin
olumsuz yönde etkilenmesinin söz konusu olamayacağı belirtilmektedir.
I. SONUÇ 270
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu
Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”
kapsamında izne tabi olduğuna, ancak işlem sonucunda aynı Kanun
maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya
mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda
05-01/3-3
7
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu 280
nedenle bildirime konu işleme izin verilmesine,
2. Taraflar arasında imzalanan “İş Birleştirme ve Hissedarlar
Anlaşması”nda öngörüldüğü şekilde Nyrstar’ın halka arz edilmesi
yoluyla kontrolünün değişmesi ve 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik
1997/1 sayılı Tebliğ’de yer alan eşiklerin aşılması halinde ayrıca
Rekabet Kurulundan izin alınmasının gerektiğinin taraflara
bildirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 290
Full & Egal Universal Law Academy