Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2002-1-6 (Devralma)
Karar Sayısı : 02-21/221-93
Karar Tarihi : 9.4.2002
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
A. Ersan GÖKMEN, R.Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR,
Murat GENCER, Mustafa PARLAK, Prof.Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖRLER: Ömür PAŞAOĞLU, H. Deniz KARAKOÇ
C- BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Johnson Proffesional Holdings Inc.
Temsilcisi Av. Haluk Can ÖZEL
Büyükdere Cad. No:151/C D:44
80300 Zincirlikuyu - İstanbul
D- TARAFLAR : - S.C. Johnson Commercial Markets, Inc.
8310 16th Street Sturtevant, WI 53177-0902 ABD
- Johnson Proffesional Holdings Inc.
8310 16th Street Sturtevant, WI 53177-0902 ABD
- Conopco Inc.
Unilever NV Weena 455 3013 AL Rotterdam - HOLLANDA
E- DOSYA KONUSU: Unilever Grubu’nun yürüttüğü DiverseyLever
faaliyetinin Johnson Professional Holdings Inc. tarafından
devralınmasına izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 11.1.2002 tarih ve 222 sayı;
15.3.2002 tarih ve 1218 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
3.4.2002 tarih 2002-1-6/ Öİ-02-MÖP sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu,
5.4.2002 tarih, REK.0.05.00.00/32 sayılı Başkanlık önergesi ile 02-21 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
02-21/221-93
2
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Unilever Grubu’na bağlı
DiverseyLever faaliyetlerinin Johnson Professional Holdings Inc. tarafından
devralınması işleminin, 1997/1 sayılı Tebliğ'in kapsamında izne tabi bir işlem
olduğu, ancak ilgili pazarda hakim durum yaratarak ya da hakim durumu
güçlendirerek ilgili pazardaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğurmayacağı, bunun yanında, devralmaya bağlı olarak taraflar arasında
imzalanan acentalık anlaşmasının Johnson teşebbüsüne herhangi bir ticari
risk yüklememesine karşın, Unilever’in ilgili ürün pazarlarından tamamen
çekilmemesi nedeniyle taraflar arasında bir işbirliği riskini beraberinde
getirdiği, bundan dolayı anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında değerlendirilmesinin yerinde olacağı, ancak, sektördeki rekabet
koşulları, mevcut pazar yapısı ve etkisi itibarıyla anlaşmanın rekabeti önemli
ölçüde kısıtlayacak bir pazar gücü yaratmaktan uzak olması, ilgili ürün
pazarlarından büyük ölçüde çekilen Unilever’in ayrı bir dağıtım kanalı kurma
ihtiyacını ortadan kaldıran söz konusu acentalık ilişkisinin bu bakımdan
etkinliği sağlayıcı ve bu etkinliğin tüketici yararına olduğu dikkate alındığında,
anılan anlaşmaya Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde beş yıl süre ile muafiyet
tanınması gerektiği ifade edilmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
S.C. Johnson Commercial Markets, Inc. ile Johnson Proffesional Holdings
Inc.'nin (JPH) devralan, dolaylı olarak Unilever'in tamamına sahip olan
Conopco Inc.'in ise devreden taraf olduğu söz konusu işlem, DiverseyLever
faaliyetinin, dolayısıyla bu işi yürüten Unilever ve bağlı şirketlerinin belirli
tesis, varlık ve hizmetlerinin devredilmesine ilişkindir.
JPH Johnson Wax Professional Group’a bağlı olup, bu Grup ise Johnson
Wax Consumer Group ile birlikte bir holding şirketi olan Johnson Wax
Professional Inc.’in kontrolünde bulunmaktadır. Johnson Wax Professional
Group, kurumsal müşterilere yönelik olarak temizlik ve hijyen ürünleri üreten
bir şirkettir. Türkiye’de Johnson Wax Professional Group’a ait ürünlerin
üretim ve dağıtım hizmetlerini, Johnson Wax Consumer Group’a bağlı olan
Johnson Wax A.Ş. yürütmektedir.
DiverseyLever faaliyetini yürüten, Unilever Grup aynı yönetim kurulu
üyelerince idare edilen, bir seri anlaşma ile birbirine bağlı ve tek bir yapı
olarak işletilen Unilever N.V. ve Unilever Plc. tarafından kontrol edilmektedir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. Ürün Pazarı
Devralmanın tarafları olan teşebbüsler deterjan pazarında faaliyet
göstermekte olup, bu pazarda endüstriyel ve kurumsal deterjan sektörleri
olarak iki alt pazar bulunmaktadır.
02-21/221-93
3
Devralınan faaliyet olan DiverseyLever, endüstriyel ve kurumsal müşterilere
yönelik temizlik ve hijyen ürünleri ve sistemleri üretimi ile tedariki piyasasını
ve yine aynı pazara yönelik temizlik yan ürünlerinin ticaretini içermektedir.
Devralan taraf olan Johnson Wax Professional ise endüstriyel deterjan
sektöründe çok düşük bir paya sahip olup, daha çok kurumsal deterjan
sektöründe faaliyeti olan bir teşebbüstür. Johnson Wax Professional’ın
endüstriyel deterjan sektöründeki payının çok düşük olması nedeniyle bu
devralmanın etkileyeceği ve her iki tarafın ürünlerinin örtüştüğü sektör,
kurumsal deterjan pazarı olacaktır.
Kurumsal deterjan pazarı; oteller, restoranlar, hastaneler, okullar ve evler gibi
küçük birimleri kapsayan tüketicilere hitap eden bir sektördür. Bu sektör kendi
içerisinde; mutfak hijyeni ürünleri, yer, bina ve genel temizlik ürünleri ile
çamaşır yıkama ürünleri alt pazarlarına ayrılmaktadır.
Kurumsal deterjan sektörünün alt pazarları, gerek sektördeki üreticiler
gerekse tüketiciler gözünde birbirlerinden ayrılan özelliklere sahiptir.
Üreticiler açısından kurumsal deterjan pazarının alt pazarları arasında belirli
bir oranda ikamenin mevcut olmasına rağmen, idare ve pazarlama
aşamalarının birbirlerinden farklı olması ve ürün fiyatlarındaki artışların
tüketicileri diğer alt pazarlara yönlendirmemesi nedeniyle ilgili ürün pazarı,
mutfak hijyeni ürünleri, yer, bina ve genel temizlik ürünleri ile çamaşır yıkama
ürünleri alt pazarlarını kapsayan kurumsal deterjan pazarı olarak
belirlenmiştir.
H.2.2. Coğrafi Pazar
Taraf teşebbüslerin bağlı şirketleri vasıtasıyla Türkiye genelinde faaliyette
bulunmaları nedeniyle ilgili coğrafi pazar "Türkiye Cumhuriyeti sınırları"
olarak tespit edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Söz konusu işlem, JPH’nin dünya çapındaki DiverseyLever faaliyetlerinin
idaresini, hisse senedi ve mal varlığı devri yoluyla devralmasına ilişkin olup,
bu çerçevede, 20 Kasım 2001 tarihinde JPH ve Unilever "Satın Alma
Anlaşması" ve "Acentalık Sözleşmesi" imzalamışlardır.
Dosya mevcudu bilgilerden, ilk aşamada, Unilever Grubu'nun endüstriyel ve
kurumsal temizlik pazarındaki faaliyetlerinin bir şirket çatısı altında
toplanacağı ve daha sonra bu yeni şirketin Johnson Grubu'na devredileceği
anlaşılmıştır.
Türkiye’de DiverseyLever ürünlerinin üretim faaliyeti Lever Elida Temizlik ve
Kişisel Bakım Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Lever Elida), dağıtımı ise
Unilever Tüketim Ürünleri Satış Pazarlama ve Tic. A.Ş. (Unilever) tarafından
yerine getirilmektedir. Öncelikle bu faaliyetler Diversey Kimya Sanayi ve
02-21/221-93
4
Ticaret A.Ş. çatısında toplanacak, ardından da JPH’in daha sonra
belirlenecek bir iştiraki tarafından hisselerin devri yolu ile devralınacaktır.
Temelde mal devri yoluyla yapılacak işlemin finansmanının bir kısmına
karşılık olarak Unilever, JPH’nin ihraç edilmiş sermayesinin %33’ünü ve
oluşturulacak yönetim kurulunun iki üyeliğini elde edecektir. Dosya mevcudu
bilgi ve belgelerden, yönetim kurulunun onbir üyeden oluşacağı, bu üyelerin
dördünün Johnson Grubu, ikisinin ise Unilever Grubu tarafından
belirleneceği, kalan beş üyenin ise bağımsız olarak seçileceği, bağımsız
üyelerin tespitinde üyelerin Johnson Grubu şirketlerinden herhangi birisinde
işçi veya görevli olarak çalışmıyor olması ve özellikle aile mensupları ve ilgili
kişiler olmaması gibi hususların dikkate alınacağı, ancak nihayetinde söz
konusu üyelerin Johnson Grubu tarafından atanacağı anlaşılmıştır. Öte
yandan dosya mevcudu bilgilerden, Unilever’in JPH’nin hisselerinin %33’ünü
devralması işleminin, tamamen DiverseyLever faaliyetinin devrinin
finansmanına ilişkin olduğu, Unilever’in beş yıllık dönem sonrasında
hissedarlık sıfatına bağlı olan satış opsiyonunu kullanarak katılımını sona
erdirmek hakkına sahip olduğu, aynı şekilde söz konusu dönem boyunca
Johnson Grubu'nun da hisseleri geriye alma opsiyonunu kullanmaya yetkili
olduğu, yönetim kurulu kararlarının salt çoğunlukla alınacağı, ancak bazı
konularda mutlak çoğunluğun aranacağı, bu konuların iflas prosedürü,
temmettü beyanı ve azınlık hisseleri ile ilgili olduğu ve Unilever hisselerinin
ve temsil hakkının Johnson Grubu'nun ticari politikasına ilişkin stratejik
kararlarda herhangi bir etkisinin olmayacağı anlaşılmıştır.
Bu bilgiler çerçevesinde anılan işlemin, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin
(b) bendinde yer alan “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir
teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya
da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması
veya kontrol etmesi” hükmü kapsamında bir devralma olduğu kanaatine
varılmıştır.
Bildirime konu işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4.
maddesinin; “Bu Tebliğ’in 2 nci maddesinde belirtilen bir birleşme veya
devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren
teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında,
toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı
aşmasa bile toplam cirolarının yirmişbeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde
Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” hükmü ile getirilen pazar payı
ve ciro eşikleri açısından değerlendirildiğinde; Unilever’in devredilecek
DiverseyLever faaliyetlerine ilişkin Türkiye pazarındaki cirosu 2001 yılı
itibarıyla 44.957.773.907.473 TL. olması ve dolayısıyla Tebliğ'de belirtilen
ciro eşiğini aşması nedeniyle anılan işlemin izne tabi bir devralma olduğu
anlaşılmıştır.
Tarafların ilgili ürün pazarlarındaki tahmini pazar payları aşağıdaki şekildedir:
Çamaşır
Yıkama
Mutfak Hijyeni
Ürünleri
Yer, Bina ve
Genel Temizlik
Toplam
Kurumsal
02-21/221-93
5
Ürünleri Ürünleri Hijyen
DiverseyLever % … % … % … % …
Johnson % … % … % … % …
Toplam Yeni Şirket % … % … % … % …
Unilever % … % … % … % …
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, söz konusu işlemin pazarda
yoğunlaşmayı artırıcı nitelikte bir devralma olmadığı, aksine pazarda çok
fazla faaliyeti olmayan Johnson’ın pazara girmesini sağlaması nedeniyle
rekabetçi bir pazar yapısına yönelik olumlu bir etkisi olacağı, dolayısıyla söz
konusu işlemin ilgili pazarda herhangi bir hakim durum yaratmayacağı veya
mevcut bir hakim durumu güçlendirmeyeceği kanaatine varılmıştır.
I- SONUÇ
Unilever Grubu'nun yürüttüğü DiverseyLever faaliyetinin Johnson
Professional Holdings Inc. tarafından devralmasına ilişkin işlemin, tarafların
toplam ciroları yönüyle, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem
olduğuna, bu işlem sonucunda ilgili pazarlarda hakim durum yaratılması veya
mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli
ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu
işleme izin verilmesine OY BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy