1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D1/1/C.S.-00/4 (Devralma)
Karar Sayısı : 00-18/179-97
Karar Tarihi : 16.05.2000
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖR: Cengiz SOYSAL
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - The Dow Chemical Company
Temsilcisi Av. Gülperi Yörüker, Av. Yael Albukrek,
Av. Bahar Demirel
- Union Carbide Corporation
Temsilcisi Av. Gülperi Yörüker, Av. Yael Albukrek,
Av. Bahar Demirel
Güllü Sok. No:1 3. Levent 80830 İSTANBUL
D- TARAFLAR: - The Dow Chemical Company
2030 Dow Center Midland, Michigan 48674, ABD
- Union Carbide Corporation
39 Old Ridgebury Rd. Danbury, Connecticut
06817-0001, ABD
E- DOSYA KONUSU: Union Carbide Corporation ile The Dow Chemical
Company firmalarının birleşmeleri işlemine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 3.3.2000 tarih, 780 sayı ve 21.4.2000
tarih, 1392 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 8.5.2000 tarih, D1/1/C.S.-00/4 sayılı Devralma Ön
İnceleme Raporu 10.5.2000 tarih, REK.0.05.00.00/19 sayılı Başkanlık önergesi ile
00-18 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: The Dow Chemical Company ile Union Carbide
Corporation birleşmesinin Türkiye'deki herhangi bir ilgili ürün pazarında etkin
rekabeti önemli ölçüde engelleme sonucunu doğuracak şekilde yeni bir hakim durum
yaratmayacağı veya mevcut bir hakim durumu güçlendirmeyeceği, dolayısıyla 4054
sayılı Kanun'a aykırılık teşkil etmediği düşünülmektedir.
2 REKABET KURUMU
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. Taraflar
1.1. The Dow Chemical Company
Kimya, plastik ve zirai alanlarda faaliyette bulunan The Dow Chemical
Company'nin (Dow), Türkiye'deki faaliyetlerini Dow Türkiye A.Ş. ve Dow
Agrosciences Tarım A.Ş. yürütmektedir.
Hissesinin tamamı Dow grubuna ait olan Dow Türkiye A.Ş., polietilen,
etanolamin, oksijene solvent ve polialkilen glikol pazarlarında ithalat yapmakta, ısı
yalıtım malzemesi (styrofoam) ve poliüretan pazarında ise üretim
gerçekleştirmektedir.
Hisselerinin tamamına yakını Dow'a ait olan Dow Agrosciences Tarım A.Ş.,
tarımsal farmasötikler pazarında faaliyet göstermekte olup, söz konusu birleşmeden
etkilenecek olan ürün pazarlarında (polietilen, etanolamin, oksijene solvent ve
polialkilen glikol pazarlarında) faaliyeti bulunmamaktadır.
1.2. Union Carbide Corporation
Union Carbide Corporation (UCC), ileri işlem teknolojisi ve büyük ölçekli
kimyasal üretim tesisleri ile dünya çapında temel kimyasalları üretmektedir. UCC'nin
Türkiye'deki faaliyetlerini gerçekleştiren ve kontrolü altında bulunan Union Carbide
Turkey Inc., polietilen, etanolamin, oksijene solvent ve polialkilen glikol pazarlarında
ithalat faaliyetinde bulunmaktadır.
2. İlgili Pazar
Ürün Pazarı: Tarafların faaliyet alanları dikkate alındığında, söz konusu birleşmenin
etkili olacağı ilgili ürün pazarları polietilen pazarı, etanolamin pazarı, oksijene solvent
pazarı ve polialkilen glikol pazarı olarak belirlenmiştir.
Polietilen Pazarı: Alışveriş ve çöp torbaları, çöp kutuları, ev eşyaları, şişeler,
variller, yiyecek ambalajları ve kablo kılıfları gibi birçok tüketim ürününde ve sınai
üründe kullanılan bir plastik olan polietilen (PE), yüksek yoğunluklu PE (HDPE),
düşük yoğunluklu PE (LDPE), ve lineer düşük yoğunluklu PE (LLDPE) olmak üzere
üçe ayrılmaktadır. Bu üç PE çeşidinin kullanım alanlarında farklılıklar olmasına
rağmen, arz yönlü ikamelerinin yüksek olmasından dolayı hepsinin tek bir ürün
pazarı içinde değerlendirilmesi gerekmektedir.
Etanolamin Pazarı: Etilen oksitin su içeren amonyak ile reaksiyona sokulması
sonucunda elde edilen Etanolamin'ler (EAO); monoetanolamin (MEA), dietanolamin
(DEA), ve trietanolamin (TEA) olarak üç çeşitten oluşmaktadır. Bu üç EAO çeşidinin
de farklı kullanım alanlarının olduğu görülmekle birlikte, farklı EAO'lar arasında arz
yönlü sıkı bir ilişkinin bulunmasından dolayı, MEA, DEA ve TEA'nın tamamının EAO
olarak tek bir ürün pazarı sayılması gerekmektedir.
Oksijene Solvent Pazarı: Boya ve kaplama alanlarında kullanılan Oksijene
Solventlerin, glikol eterler, alkoller, ketonler ve esterler gibi çeşitleri vardır. Bununla
birlikte, glikol eterlerin diğer oksijene solvent çeşitleriyle yüksek oranda ikame
edilebilmesi nedeniyle bütün oksijene solventlerin tek bir ürün pazarı olarak
belirlenebileceği anlaşılmıştır.
3 REKABET KURUMU
Polialkilen Glikol Pazarı: Polialkilen Glikollerin (PAG) çeşitleri arasında yağ alkol
etoksilatları (FAE), alkil fenol etoksilatları (APE), polietilen glikolleri (PEG),
polipropilen glikolleri (PPG) blok kopolimerler (BC), tesadüfi kopolimerler (RC) ve
daha yüksek eklenmiş moleküller sıralanabilir. Tüm PAG'lerin alkoksilasyon
reaktörlerinde üretildiği, bu nedenle PAG ürünlerinden birini üretmekte olan bir
şirketin bir başka PAG türü üretimine geçmesinin oldukça kolay olduğu (gerekli oksit,
reaksiyon kaynatıcı ve katalizörün hazır olması şartıyla bu işlemin bir kaç saatte
gerçekleşmesinin mümkün olduğu) dikkate alındığında, bütün PAG çeşitlerinin aynı
ilgili ürün pazarına dahil edilmesi gerekmektedir.
Coğrafi Pazar: Global anlamda pazara çok uluslu şirketlerin hakim olmaları ve dünya
genelinde faaliyet göstermeleri pazarın sınırlarını genişletmekle birlikte, 4054 sayılı
Kanun'un kapsam başlıklı 2. maddesi dikkate alınarak, coğrafi pazar Türkiye
Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir.
3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Söz konusu birleşmenin gerçekleşmesi için taraflar 3.8.1999 tarihinde bir
"Birleşme Sözleşmesi ve Planı" (sözleşme) akdetmişlerdir. Bu sözleşme hükümlerine
göre, ilk olarak UCC ile sadece birleşmenin gerçekleştirilmesi amacıyla kurulmuş
olan Transition Sub, UCC'nin bünyesinde birleşecekler ve bunu takiben Dow,
UCC'nin tüm hisselerini devralacaktır. Bu işlemlerle Dow ve UCC'nin ticari
faaliyetlerinin birleştirilmesi amaçlanmıştır. Bununla birlikte, dünya çapındaki Dow ile
UCC'nin birleşmesinin Türkiye'ye yansıması, UCC'nin yan kuruluşlarının kontrolünün
Dow tarafından devralınması şeklinde olacaktır.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendinde “Herhangi bir teşebbüsün
ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya
bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları
devralması veya kontrol etmesi” birleşme veya devralma sayılan haller olarak
öngörülmüştür. Dolayısıyla, kontrol değişikliğinin gerçekleşeceği işlemin, 1997/1
sayılı Tebliğ anlamında bir "devralma" olduğu anlaşılmıştır.
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında 1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde; “Bu
Tebliğ’in 2 nci maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda
birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir
bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini
aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmişbeş trilyon Türk
Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” hükmü yer
almaktadır.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; her bir ilgili pazar açısından yapılan
değerlendirmeler dikkate alındığında, taraf teşebbüslerin toplam pazar paylarının
polietilen pazarında %7, oksijene solvent pazarında %11, polialkilen glikol pazarında
%3 olduğu, bu pazarlar açısından işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet
Kurulu iznine tabi bir devralma işlemi olmadığı, ancak etanolamin pazarında UCC'nin
% …., Dow'un %….pazar payına sahip olmaları nedeniyle işlemin izne tabi olduğu
anlaşılmıştır.
4 REKABET KURUMU
Etanolamin pazarının global niteliği, rakiplerin BP ve BASF gibi dünya
çapında güçlü firmalar olduğu, önemli giriş engellerinin bulunmadığı, DOW'un
etanolamin pazarındaki pazar payının %…. olduğu hususları dikkate alındığında,
anılan işlemin Türkiye'deki etanolamin pazarında etkin rekabeti önemli ölçüde
engelleme sonucunu doğuracak şekilde yeni bir hakim durum yaratmayacağı veya
mevcut bir hakim durumu güçlendirmeyeceği kanaatine varılmıştır.
İ- SONUÇ
The Dow Chemical Company ile Union Carbide Corporation birleşmesi işlemi
çerçevesinde gerçekleşecek olan Union Carbide Corporation'ın Türkiye'deki yan
kuruluşlarının kontrolünün Dow tarafından devralınması sonucunda, 4054 sayılı
Kanun'un 7. maddesi kapsamında ilgili pazarlarda hakim durum yaratılması veya
mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle, bildirim konusu işleme izin
verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy