Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-3-104 (Devralma)
Karar Sayısı : 04-66/950-228
Karar Tarihi :19.10.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler :Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit
SONBAY, Murat GENCER, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN.
B. RAPORTÖRLER: Hilmi BOLATOĞLU, Neşe Nur YAZGAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN: Diageo Brands Holding B.V. Temsilcisi: Av. Tolga İŞMEN 20
Sümbül Sok. No:41-43 34335 1. Levent/İstanbul
D.TARAFLAR: Diageo Brands Holdings B.V.
Molenwerf 10-12 1014 BV Amsterdam HOLLANDA
Kaap Hoorn N.V.
Hertenroep 10, 4847 Dc Teteringen HOLLANDA
B.J. Veldink Holdings N.V.
Anodeweg 9, 1627 LJ Hoorn NH, HOLLANDA 30
De Hoorn Investments B.V
Emmalaan 20, 1623 MC Hoorn NH, HOLLANDA
E. DOSYA KONUSU: Ursus Vodka Holding N.V. hisselerinin tamamının
Diageo Brands Holdings B.V. tarafından devralınması işlemine ilişkin
izin talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 9.9.2004 tarih ve 4972 sayı ile giren 40
ve en son 22.9.2004 tarih ve 5287 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme
sonucu düzenlenen 14.10.2004 tarih ve 2004-3-104/Öİ-04-HB sayılı Ön
İnceleme Raporu, 19.10.2004 tarih ve 04-66 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
50
04-66/950-228
2
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
Diageo Brands Holdings B.V. tarafından, Ursus Vodka Holding N.V.
hisselerinin tamamının, Kaap Hoorn N.V., B.J. Veldink Holdings N.V. ve De
Hoorn Investments B.V.’den devralınması işleminin; tarafların toplam cirosu
bakımından 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1
sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğu, ancak bu işlem
sonucunda aynı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen yasaklanan nitelikte hakim
durum yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece
ilgili piyasada rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı, bu 60
nedenle bildirim konusu hisse devri işlemine izin verilmesinin uygun olacağı
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Diageo Brands Holdings B.V. (Diageo)
Devralma işleminde alıcı konumunda bulunan Diageo’nun tüm hisseleri, 70
Diageo plc’nin dolaylı ortak kontrolü altında bulunan Diageo Holdings
Netherlands B.V.’ye aittir. Diageo grubunun ana şirketi olan ve merkezi
İngiltere’de bulunan Diageo plc. alkollü içki ve şarap üretimi, dağıtımı,
pazarlaması, ithalatı ve ihracatı alanlarında faaliyet göstermektedir. Anılan
grubun markaları arasında “Johnnie Walker”, “Smirnoff”, “Captain Morgan” ve
“Baileys” bulunmaktadır.
Diageo, Türkiye’de faaliyetlerini, hisselerinin %99,98’ine sahip olduğu United
Distillers Dağıtım Satış ve Pazarlama A.Ş. (Diageo Türkiye) aracılığıyla
yürütmektedir. Anılan teşebbüs sadece Diageo grubu üyelerinin ürettiği alkollü
içkileri Türkiye’de dağıtmakta olup diğer firmalara ait markaların dağıtımını 80
yapmamaktadır.
Diageo Türkiye’nin 1.7.2002-30.6.2003 dönemi cirosu (……………………) TL
olarak gerçekleşmiştir
H.1.2. Kaap Hoorn N.V., B.J. Veldink Holdings N.V. ve De Hoorn
Investments B.V.
İnceleme konusu devralma işleminde satıcı konumunda bulunan Kaap Hoorn
N.V., B.J. Veldink Holdings N.V. ve De Hoorn Investments B.V. finansal
holding şirketleri olup herhangi bir ticari faaliyetleri bulunmamaktadır. 90
H.1.3. Ursus Vodka Holding N.V. (Ursus)
İnceleme konusu devralma işleminde, devre konu şirket olan Ursus, alkollü
içki üretimi ve satışı faaliyetinde bulunmaktadır. Türkiye’de BT Satış
Pazarlama ve Ticaret A.Ş. (BT Satış A.Ş.), Ursus ürünlerinin münhasır
dağıtıcısı konumundadır. Ursus ile BT Satış A.Ş. arasında herhangi bir
04-66/950-228
3
organik ilişki ya da dağıtım anlaşması bulunmadığından, söz konusu ticari
ilişkinin süresi öngörülmüş değildir.
100
Ursus’un hisse yapısına aşağıda yer verilmiştir:
Tablo 1: Ursus Hisse Yapısı
Hisse Sayısı Oran (%)
Kaap Hoorn N.V., 9.207 29,15
B.J. Veldink Holdings N.V. 4.628 14,72
De Hoorn Investments B.V. 17.725 56,13
Toplam 31.580 100
Ursus’un 2003 yılı için Türkiye cirosu (………………….) TL1 olarak
gerçekleşmiştir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı 110
1997/1 Tebliğ’in 4. maddesi uyarınca ilgili ürün pazarının tespitinde, birleşme
ve devralma konusu olan mal ve hizmetlerle, tüketicinin gözünde fiyatı,
kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal ve hizmetlerden
oluşan pazar dikkate alınmaktadır.
Devre konu faaliyetler Ursus tarafından üretilen votka çeşitlerini
kapsamaktadır. Diageo’nun rakı dışındaki tüm alkollü içkiler alanında
faaliyette bulunduğu göz önünde bulundurulduğunda tarafların faaliyet
alanlarının çakıştığı tek ürün votka olarak ortaya çıkmaktadır. Söz konusu 120
devralma işleminde, ilgili ürün pazarının tespit edilebilmesi açısından,
Kurul’un, Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri A.Ş.’ye ait Alkollü
İçkiler Sanayi ve Ticaret A.Ş. hisselerinin tamamının blok satış yöntemi ile
özelleştirilmesine ilişkin almış olduğu 15.12.2003 tarih ve 03-79/965-396 sayılı
kararına değinmek gerekmektedir. Söz konusu kararda ilgili ürün pazarına
yönelik olarak yapılan açıklamalara aşağıda yer verilmektedir:
“Talep ikamesi yönünden bakıldığında ise alkollü içecekler pazarını sağlıklı bir
şekilde alt pazarlara ayırabilmek için temel olarak fiyat ve tüketici tarafından
öngörülen kullanım biçimlerini dikkate almak gerekmektedir. Bununla birlikte
fiyat yönünden ikame edilebilirlik, tüketicilerin gelir ve kültür seviyeleri dikkate 130
alınarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu noktadan hareketle, ülkemizdeki alkollü içki tüketicisi profili dikkate
alınarak alkollü içecekler, öncelikle, düşük ve yüksek derecede alkol içeren
ürünler olmak üzere iki ana bölüme ayrılmaktadır. Yüksek alkollü içecekler,
daha çok ev pazarında, keyif almak amacıyla görece düşük miktarlarda
tüketilmektedir. Düşük alkollü içecekler ise, yüksek alkollü içeceklere oranla
1 8.9.2004 tarihli döviz kuru esas alınarak hesaplanmıştır.
04-66/950-228
4
ekseriyetle ev dışı pazarda, eğlenmek amacıyla tüketilmektedir. Bununla
birlikte, yüksek alkollü içeceklerin ev dışı pazarda ve eğlenmek amacıyla
tüketimi söz konusu olduğu gibi, düşük alkollü içeceklerin de ev pazarında
keyif almak amacıyla tüketildiği ileri sürülebilir. Ancak buradaki temel 140
yaklaşım, alkollü içecekleri ağırlıklı tüketim amaçları yönünden bir ayırıma tabi
tutmaktır.
Fiyat değişkeni açısından bakıldığında, iki unsurun belirleyici olduğu
görülmektedir. Bunlar ithal ve yerli ürün ayırımı ile tüketicinin gelir düzeyidir.
Tütün, Tütün Mamülleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurulu (TAPDK)
tarafından yapılan düzenleme ile bir milyon litrelik fiyatlama eşiği ayrı ürünler
bazında değil, toplam ithal edilen ürün bazında yorumlanmıştır. Böylece
geçmiş yıllarda TEKEL A.Ş. tarafından fiyatlandırılan viski ve tabii köpüren
şarap dışındaki alkollü içkiler teşebbüslerce fiyatlandırılmaya başlanmış ve
fiyatlarda önemli düşüşler gözlemlenmiştir. Ayrıca bir milyon litrelik eşiğin 150
mevzuat gereği yıllar içinde kademeli olarak azaltılmasıyla görece daha küçük
ithalatçıların da fiyatlama serbestisine kavuşması, ithal ürünler ile TEKEL A.Ş.
üretimi ürünler arasındaki fiyat farkının azalması sonucunda ithal ve yerli
ürünler arasında ikame edilebilirlik oranının yükselmesine yol açabilecektir.
Ancak bu aşamada söz konusu fiyat düşüşüne rağmen, anılan tür alkollü
içkiler TEKEL A.Ş. tarafından üretilen muadillerine göre önemli oranda daha
pahalı olarak satışa sunulmaktadır.
Tüketicinin gelir düzeyi de fiyat yönlü ikame noktasında büyük önem
taşımaktadır. Yüksek gelir düzeyine sahip tüketiciler fiyat farkına karşın
kaliteyi ön planda tutarak ithal içkileri, orta ve alt gelir düzeyindeki tüketiciler 160
ise TEKEL kökenli ucuz ürünleri tercih etmektedirler. Türkiye'de yüksek gelir
grubuna dahil olan tüketici sayısının oldukça düşük olması nedeniyle, sayıca
ağırlık orta ve düşük gelir grubunda bulunmaktadır. Her iki gruba dahil
tüketicilerin odaklandığı ürünler için geçerli olan talep esnekliklerinin görece
katı olması, diğer bir ifadeyle hem orta-alt gelir grubu hem de üst gelir grubu
tüketicileri için ithal ürünler ile yerli ürünler ikame ürün niteliğinde
bulunmamaktadır.
Ancak TEKEL Alkollü İçkiler San. ve Tic. A.Ş.'nin özelleştirilmesi sonrasında
TEKEL ürünlerini arzedecek teşebbüslerin gerçekçi fiyat stratejisi izlemesinin
muhtemel bir gelişme olduğu dikkate alındığında, anılan fiyat farkının daha da 170
azalacağı, böylece kısa vadede ikame edilebilirlik bakımından ithal ve yerli
ürün ayrımının ortadan kalkacağı ileri sürülebilir. Viski ve köpüren şaraplara
uygulanan gümrük vergilerinin düşürülmesi koşuluyla aynı savı ileri sürmek
mümkün görünmektedir.
Bu bilgilerin ışığında ilgili ürün pazarının tespitinde ithal ve yerli ürünlerin
birbiriyle ikame ürünler olduğu varsayılacaktır.
Öte yandan yüksek alkollü içkiler grubunda yer alan ve ülkemize özgü bir içki
türü olan rakı, kültürel unsurların ve alışkanlıkların etkisiyle grubun diğer
ürünlerinden ayrılmaktadır; dolayısıyla bu ürünlerle arasındaki ikame
edilebilirlik oranı düşüktür. Bu nedenle rakı, ayrı bir ürün pazarı olarak 180
değerlendirilmiştir.
04-66/950-228
5
Düşük alkollü içkiler grubunda ise bira ve şarap yine nitelikleri ve kullanım
amaçları bakımından birbirinden ayrılmaktadır. Bira, genel olarak yemekle
birlikte tüketilen bir içecek niteliği göstermemektedir. Genellikle ev dışı
pazarda eğlenmek amacıyla yüksek miktarlarda tüketilmektedir. Ayrıca
özellikle yaz aylarında susuzluk giderici yönü önem kazanmaktadır. Öte
yandan şarap, kaynağı olan Avrupa’da olduğu gibi, daha çok yemekle birlikte
ev pazarında tüketilmektedir. Ayrıca şarap kendine özgü ayrı bir kültürün
ögesi durumundadır.
Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında inceleme konusu özelleştirme işleminin 190
alkollü içecekler bölümüne yönelik olarak; "rakı pazarı", "bira pazarı", "şarap
ve vermut pazarı" ve "diğer yüksek oranlı alkollü içkiler pazarı" olmak üzere
dört farklı ürün pazarı tespit edilmiştir.”
Söz konusu devralma işleminde tarafların faaliyet alanlarının çakıştığı tek alan
votka üretimidir. Alkollü içecekler pazarına yönelik olarak yukarıda değinilen
Karar’da yer verilen ilgili ürün pazarı tanımlamasının söz konusu devralma
işlemi bakımından da uygun olduğu kanaatine varılımıştır. Bu nedenle ilgili
ürün pazarı, votkanın da içinde bulunduğu “rakı dışındaki yüksek oranlı
alkollü içkiler pazarı” olarak belirlenmiştir.
200
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesine göre, coğrafi pazar belirlenirken, özellikle
ilgili mal ve hizmetlerin özellikleri ile tüketici tercihleri bakımından giriş
engellerinin, ilgili bölge ile komşu bölgeler arasında teşebbüslerin pazar
payları veya mal ve hizmetlerin fiyatları bakımından hissedilir bir farklılığın
olup olmadığı gibi unsurlar dikkate alınır. İlgili ürün pazarını oluşturan
ürünlerin tüm Türkiye'ye dağıtımının yapılması ve çeşitli bölgeler bazında
rekabet koşullarında farklılıkların bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar
“Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir. 210
H. 3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Yoğunlaşma
Bildirim konusu devralma işlemi, Ursus hisselerinin tamamının Diageo
tarafından, Kaap Hoorn N.V., B.J. Veldink Holdings N.V. ve De Hoorn
Investments B.V.’den devralınmasını kapsamaktadır. Söz konusu hisse
devrinin ayrıntıları, Diageo ile satıcı konumunda bulunan üç teşebbüs
arasında, 19.7.2004 tarihinde düzenlenmiş olan “Alım-Satım Anlaşması” ile 220
kararlaştırılmıştır. Taraflar arasındaki hisse devrinin gerçekleşmesi,
anlaşmanın imzalandığı tarihten itibaren 6 ay içerisinde yetkili mercilerden
gerekli izinlerin alınmasına bağlanmıştır.
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 2. maddesinde yer alan tanımlamaya göre bir işlemin devralma
sayılabilmesi için, “herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
04-66/950-228
6
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması ve kontrol
etmesi” gerekmektedir. 230
Digeo’nun, mevcut durumda Kaap Hoorn N.V., B.J. Veldink Holdings N.V. ve
De Hoorn Investments B.V. kontrolünde bulunan Ursus hisselerinin tamamını
devralması suretiyle söz konusu teşebbüsün kontrolünü tek başına elde
etmesi, 1997/1 sayılı Tebliğ anlamında bir devralma işlemidir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında birleşme veya devralma kabul
edilen bir işlemin, Rekabet Kurulu’ndan izin almak üzere bildirilmesi zorunlu
bir işlem olarak değerlendirilebilmesi için, aynı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile
değişik 4. maddesine göre, “...işlemi gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin 240
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar
paylarının, piyasanın %25’ini aşması veya bu oranı aşmasa bile toplam
cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirası’nı aşması...” gerekmektedir.
Devreden Kaap Hoorn N.V., B.J. Veldink Holdings N.V. ve De Hoorn
Investments B.V. finansal holding şirketleri olup herhangi bir ticari faaliyeti
bulunmamaktadır. Bu nedenle ilgili işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ’in kapsamında
bir işlem olup olmadığını belirlemek için devralan Digeo ile devralınan
Ursus’un 2003 yılına ilişkin olarak, rakı dışındaki yüksek alkollü içkiler
pazarındaki ciro ve pazar paylarına bakılması gerekecektir. 250
Tablo 2: Teşebbüslerin 2003 Yılı Ciro ve Pazar Payları
Diageo Türkiye Ursus
Pazar Payı (%) (……) (……)
Ciro (TL) (…………………) (…………………)
Yukarıda da değinildiği üzere devralan taraf olan Diageo’nun Türkiye’deki tüm
faaliyeti Diageo Türkiye aracılığıyla yürütülmektedir. Tablodan da
görülebileceği üzere Diageo Türkiye’nin rakı dışındaki yüksek alkollü içkiler
pazarındaki 2003 yılı cirosunun 1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen 25 trilyon
TL ciro eşiğinin üzerinde olması nedeniyle, dosya konusu devralma işlemi
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi kapsamında Rekabet Kurulu’ndan izin
alınması gereken bir işlemdir. 260
Aşağıda Ursus’un devralma öncesi ve sonrası hisse yapısına yer
verilmektedir.
Tablo 3: Ursus Hisselerindeki Değişim
Devralma Öncesi Devralma Sonrası
Hissedarlar Pay (%) Hissedarlar Pay (%)
Kaap Hoorn N.V. 29,15 Diageo 100
B.J. Veldink Holdings N.V. 14,72
De Hoorn Investments B.V. 56,13
Toplam 100 Toplam 100
04-66/950-228
7
Söz konusu devralma işlemi sonrasında yoğunlaşmanın ortaya çıkacağı pazar
Ursus ve Diageo’nun faaliyetlerinin çakıştığı rakı dışındaki yüksek oranlı
alkollü içkiler pazarıdır. Aşağıda söz konusu pazarda Ursus ve Diageo’nun
miktar bazında pazar paylarına yer verilmiştir. 270
Tablo 4: Tarafların Rakı Dışındaki Yüksek Oranlı Alkollü İçkiler Pazarındaki Payları
Satış Miktarı (9 lt kase) Pazar Payı (%)
Diageo (……..) (……..)
Ursus (……..) (……..)
Diageo + Ursus (……..) (……..)
Toplam Pazar 2160,750 100
Kapanış Tarihi’nde herhangi bir Grup Şirketi’nin dağıtıcısı veya bayisi
olarak iş yapma müzakereleri veya planlamaları süreci içinde olan kişiler.”
Birleşme/devralma işlemlerinde yan sınırlamalar ve bu çerçevede rekabet
yasakları, yoğunlaşmayı meydana getiren sözleşmenin ana amacının yanında
sözleşmenin hukuki getirilerinden yararlanılmasına yönelik düzenlemeler
olarak nitelendirilebilir. Alıcılar tarafından satıcılara getirilen rekabet yasakları,
uygulamada alıcıların devraldıkları maddi ve maddi olmayan varlıkların 350
değerinden tam olarak yararlanmalarının, dolayısıyla alıcı tarafından yapılan
yatırımın karşılığının tam olarak alınmasının bir aracı olarak
değerlendirilmektedir.
Genel olarak birleşme/devralma işlemine ilişkin bir rekabet yasağının yan
sınırlama olarak kabul edilmesi ve bu çerçevede işlemle birlikte
değerlendirilmesi için söz konusu yasağın “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve
gerekli olma”, “sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık”
kriterlerini sağlaması gerekmektedir.
04-66/950-228
9
360
Yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma: Doğrudan ilgili olma unsuru
sınırlamanın, işlemin gerçekleştirilmesine yardımcı olması ancak
yoğunlaşmanın nihai amacıyla kıyaslandığında ikincil nitelik taşıması
anlamına gelmektedir. Gereklilik unsuru ise işleme ilişkin sınırlamanın mevcut
olmaması halinde işlemin hayata geçirilmesinin daha zor ya da maliyetli
olması durumunu ifade eder. Bu iki unsur göz önünde bulundurulduğunda,
devralma işlemlerinde alıcıların satıcılara getirdikleri rekabet yasaklarının,
yoğunlaşma işlemi ile doğrudan ilgili ve gerekli oldukları kabul edilmektedir.
Sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma: Bu kriter, işlemle birlikte getirilen 370
sınırlamanın sadece sözleşme taraflarının faaliyetlerini kısıtlaması, başka bir
deyişle sınırlamanın üçüncü kişilerin davranışlarını etkileyecek ya da bu
kişilerin zararına olacak herhangi bir unsur içermemesini ifade eder.
İnceleme konusu devralma işleminde rekabet yasağına konu olan kişiler
“Satıcılar” olarak tanımlanan Kaap Hoorn N.V., B.J. Veldink Holdings N.V. ve
De Hoorn Investments B.V. ile “Kilit Birey” olarak tanımlanan ve halihazırda
satıcı teşebbüslerde yönetim kurulu üyesi olarak görev alan Hendrick van den
Hombergh, Bart J Veldink, C.T. Veldink, Kees Lenselink ve Henk Schipper’dir.
Bu çerçevede inceleme konusu rekabet yasağının, satıcı teşebbüsler ile 380
onların yönetiminde görev alan gerçek kişilere getirilmiş olması nedeniyle,
“sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma” ilkesi sağlanmaktadır.
Orantılılık: Devralma işlemine ilişkin rekabet yasağının yan sınırlama olarak
değerlendirilebilmesi için gerekli olan son şart orantılılıktır. Bu ilke bir
kısıtlamanın yan sınırlama olarak kabul edilmesi için yalnızca kısıtlamanın
niteliğinin değil aynı zamanda kapsamının ve süresinin de işlemin
yürütülebilmesi için gerekli olandan fazla olup olmadığının değerlendirilmesi
gerekliliğini ifade eder. Bu çerçevede sınırlamanın hangi ürün ya da hizmetleri
kapsadığı ve süresi değerlendirilerek, sınırlamanın işlemin hayata geçebilmesi 390
için gerekli olandan fazla bir kısıtlamaya neden olup olmadığının ortaya
konması gerekmektedir.
Devralma işlemlerinde, satıcıya getirilen rekabet yasaklarının kapsamının,
devredilen faaliyetlere konu ürün ve hizmetlerle sınırlı olması gerekmektedir.
Devralma sözleşmesinin 12.2. maddesi ile getirilen rekabet yasağı Ursus
şirketinin faaliyet alanı olan ve sözleşmede “Sınırlandırılmış Ürünler” olarak
tanımlanan orta alkol derecesinde bulunan tüm içkileri içerdiğinden, söz
konusu yasak kapsadığı ürünler bakımından orantılılık kriterini sağlamaktadır.
400
İncelenen rekabet yasağının orantılılık ilkesi gereği süre yönünden de
değerlendirilmesi gerekmektedir. Devralma işlemlerinde rekabet yasakları ile
alıcılara getirilen koruma, alıcının müşteri bağımlılığını kazanabilmesi ve
özellikle know-how devrinin söz konusu olduğu durumlarda bu devirden tam
olarak yararlanabilmesi için satıcının rekabetçi davranışlarından korunması
ihtiyacından doğmaktadır. Bu ihtiyacı karşılamak üzere Kurul kararlarında da
04-66/950-228
10
genelde ticari itibarın devrinin söz konusu olduğu işlemlerde iki yıl3, ticari
itibarla birlikte know-how devrinin gerçekleştiği işlemlerde ise üç yıllık4 rekabet
etmeme süresi makul bulunmuştur.
410
Devralma sözleşmesi ile, satıcı konumunda bulunan şirketler olan Kaap
Hoorn N.V., B.J. Veldink Holdings N.V. ve De Hoorn Investments B.V. ve bu
şirketlerin yönetim kurullarında yer alan kişilere kapanış tarihinden itibaren üç
yıl süreyle rekabet etmeme şartı getirildiği görülmektedir. Yukarıda değinilen
kriter göz önünde bulundurulduğunda, söz konusu kişilere getirilen üç yıllık
rekabet etmeme yükümlülüğünün yan sınırlama olarak işlemle birlikte
değerlendirilebilmesi için inceleme konusu sözleşme ile satıcıdan alıcıya ticari
itibar ve know-how devrinin gerçekleşip gerçekleşmediğinin tebiti
gerekmektedir. Ticari itibar, ticari markalar, logolar, servis işaretleri, ticari
isimler, müşteri listeleri ve dosyaları, müşterilerle yapılmış sözleşmeler gibi 420
gayri maddi varlıklar olarak nitelendirilebilecek çeşitli unsurları içermektedir.
Ticari itibar devri içeren sözleşmelerde alıcı tarafından satıcıya getirilen
rekabet yasağı, alıcının satıcının rekabetinden korunarak müşteri bağımlılığı
yaratabilmesi ve devralma işlemine ilişkin olarak yaptığı yatırımdan tam olarak
yararlanabilmesi amacını taşımaktadır.
İnceleme konusu sözleşmenin 7.1 ve 12.3 maddelerinden anlaşılacağı üzere,
devralma işlemi ile birlikte satıcı konumunda bulunan şirketler, Ursus’a ilişkin
tüm logo, dizayn, dizayn taslakları, marka ve isim haklarını Diageo’ya
devretmektedirler. Buna ek olarak, devralma sözleşmesinin rekabet etmeme 430
yükümlülüğünü düzenleyen 12.1 maddesinden de anlaşılacağı üzere
sözleşme ile Diageo’ya Ursus ürünlerinin üretimine ilişkin know-how aktarımı
da gerçekleşmektedir. Dolayısıyla devralma işlemi ile ticari itibar ve know-how
devrinin birlikte gerçekleşmesi nedeniyle, sözleşme ile satıcılara getirilen üç
yıllık rekabet etmeme yükümlülüğünün süre bakımından makul olduğu
kanaatine varılmıştır.
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, “Alım-Satım Anlaşması”nın 12.2
maddesi ile satıcılara getirilen üç yıllık rekabet yasağının, yasağın
getirilebileceği kişiler, kapsam ve süre yönünden gerekli olandan daha fazla 440
bir kısıtlama içermediği kanaatine varılmıştır. Bu çerçevede söz konusu
rekabet yasağına, devralma işleminin yan sınırlaması olarak, devralma
işlemiyle birlikte izin verilmesi uygun bulunmuştur.
İ. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında Diageo Brands Holdings
B.V.tarafından, Ursus Vodka Holding N.V. hisselerinin tamamının, Kaap 450
Hoorn N.V., B.J. Veldink Holdings N.V. ve De Hoorn Investments B.V.’den
devralınması işleminin; tarafların toplam cirosu bakımından 4054 sayılı
3 Rekabet Kurulu’nun 16.04.2002 tarih ve 02-24/242-97 sayılı Kent Gıda/Cadbury, 04.07.2001
tarih ve 299-89 sayılı Tuborg/ Carlsberg kararları.
4 Rekabet Kurulu’nun 12.03.2002 tarih ve 02-14/149-65 sayılı Baymak/Baxi Home Products,
12.03.2002 tarih ve 02-14/150-66 sayılı Pepsi/Tamek kararları.
04-66/950-228
11
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğuna,
ancak bu işlem sonucunda aynı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen
yasaklanan nitelikte hakim durum yaratılması veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece ilgili piyasada rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu hisse devri
işlemine izin verilmesine 460
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy