Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2013-1-119 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 14-06/111-50
Karar Tarihi : 12.02.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Kenan TÜRK (İkinci Başkan)
Üyeler : Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN,
Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER: İsmail Yücel ARDIÇ, Muhammed Safa UYGUR
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Uşak Sarraflar, Kuyumcular ve Saatçiler Esnaf Odası
Bozkurt Mah. Yücelti Sok. No:1 Kat:3 Uşak
(1) E. DOSYA KONUSU: Uşak ilinde faaliyet gösteren Uşak Sarraflar, Kuyumcular ve
Saatçiler Esnaf Odasının çeşitli karar ve uygulamalarla 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.11.2013 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 16.12.2013 tarih ve 2013-1-119/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 26.12.2013
tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili
karar uyarınca düzenlenen 04.02.2014 tarih ve 2013-1-119/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle;
- Uşak Sarraflar, Kuyumcular ve Saatçiler Esnaf Odasının (Oda) kuruluşundan bu
yana Uşak’ta faaliyet göstermek üzere piyasaya giren her kuyumcudan bağış adı
altında zorla yarım kilo altın almakta olduğu, Odanın her bir devir işleminde de 250
gram külçe altın aldığı, dükkan açıp bağış yapmayanlara çeşitli yollarla baskı
kurulduğu,
- Odanın bir fiyat listesi yayımlayarak (Diji kur sistemi) bu listeye uymayanlar hakkında
alışverişlerinin yarısı oranında ceza kesmekte olduğu,
ifade edilerek söz konusu Oda hakkında 4054 sayılı Kanun kapsamında gereğinin
yapılması talep edilmiştir.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, söz konusu Odanın 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettiğine ilişkin herhangi bir bulguya ulaşılamadığı ve dolayısıyla aynı
Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı, ifade
edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Dosya konusu başvuru dilekçesinde ve önaraştırma kapsamında raportörlerce yapılan
görüşmelerde temelde iki iddia öne çıkmaktadır: Bu iddialardan ilki, Odanın1 yeni işyeri
açan veya mevcut işyerini başkasına devreden üye kuyumcudan zorla bağış adı altında
para veya altın topladığı, buna uymayanlara ceza kestiği ve toptancıları Uşak iline
1 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu’na göre karma nitelikte olan Odaya,
kuyumcuların yanı sıra saatçiler de üye olabilmektedir. Dosyadaki bilgilere göre, Uşak il merkezinde 70
civarında kuyumcu faaliyet göstermekte olup, bunların 55’inin ilgili Odaya kayıtlı olduğu anlaşılmaktadır.
14-06/111-50
2/4
sokmadığına ilişkindir. İkinci iddia ise, Odanın altın fiyatlarına ilişkin olarak bir liste fiyatı
duyurduğu, bu fiyatlara uymayanlara yine yukarıda belirtildiği gibi ceza kesildiği,
toptancıların ve tamircilerin bu kişilerle iş yapmasının engellendiğine ilişkindir.
(6) Görevli raportörlerce, başta incelemeye konu Oda olmak üzere üye kuyumcularda ve
kuyumculuk tamir işleriyle uğraşan işyerlerinde yerinde yapılan inceleme ve görüşmeler
sonucunda, inceleme konusu iddiaları destekleyecek herhangi bir bulguya
rastlanılmamıştır. Başvuru konusuyla ilgili olarak Oda resmi defterlerinde yapılan
incelemede, Odanın üyeleri hakkında almış olduğu bir karara da rastlanılmamıştır.
Ayrıca, başvuru konusuyla ilgili olarak mahkemeye bir dava açıldığı, davacının Odaya
vermiş olduğu 500 gr altının bağış ve yardım olarak verildiğinin anlaşılması ve bununda
yazılı belgelerle kanıtlanması nedeniyle davanın reddedildiği görülmüştür.
(7) Diğer yandan yukarıda yer alan iddiaları dile getiren kuyumcular, Odanın kendilerine
yönelik herhangi bir müeyyidesinin olmadığını belirtmişlerdir. Söz konusu kuyumcular,
kendilerinin bizzat herhangi bir müeyyideye maruz kalmadıklarını belirttikleri gibi Oda
tarafından herhangi bir müeyyideye uğramış bir kuyumcu ismi de verememişlerdir.
Dolayısıyla söz konusu iddiaların soyut düzeyde kaldığı kanaatine ulaşılmıştır. Üstelik
görüşme yapılan diğer kuyumcular, Odanın gönüllük esasına dayalı olarak bağış kabul
ettiğini, Odanın duyurmuş olduğu fiyatların tavsiye niteliğinde olduğunu; kuyumculuk
tamir işleriyle uğraşanlar da Odanın kendileri üzerinde herhangi bir baskısının
olmadığını ifade etmişlerdir. Son olarak Uşak’ta pek çok kuyumcunun Atasay, Favori ve
Aris gibi firmaların bayisi oldukları ve dolayısıyla bayilik sistemi ile çalışan kuyumculara
Odanın toptancılar vasıtasıyla bir baskı uygulamasının olası olmadığı görülmektedir.
(8) Yukarıda yer verilen bilgilerden hareketle hakkında inceleme yapılan Oda hakkında
Kanun’un 41. maddesi uyarınca bir soruşturma açılmasına yer olmadığı kanaatine
ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
(9) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYÇOKLUĞU ile karar
verilmiştir.
14-06/111-50
3/4
KARŞI OY GEREKÇESİ
12/02/2014 tarihli ve 14-06/111-50 sayılı Kurul Kararı
Kurulun 12/02/2014 tarihli ve 14-06/111-50 sayılı Kurul toplantısında görüşülen Uşak
ilinde faaliyet gösteren Uşak Sarraflar, Kuyumcular ve Sanatçılar Esnaf Odası’ nın
çeşitli karar ve uygulamalarla 4054 sayılı rekabetin korunması hakkında Kanunun 4.
maddesini ihlal ettiği iddiasına yönelik olarak düzenlenen rapora ve incelenen dosya
kapsamına göre 4054 sayılı rekabetin korunması hakkında kanunun 41. maddesi
uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmaması kararına aşağıdaki gerekçeler
nedeniyle karşıyım.
İncelemeye konu başvuruda adı geçen teşebbüs birliğinin kuyumculuk mesleği ile
uğraşmak üzere işletme açanlardan 500 gram işletmesini devredenlerden 250 gram
altını bağış adı altında aldığı, bunun geri iade edilmediği iddia edilmiş ve bu kapsamda
anılan zorunlu bağışı verdiği bilinen 22 kişinin isimlerine başvuru ekinde yer verilmiştir.
Karara esas Raporda teşebbüs birliği temsilcileri anılan iddiaları kabul ettikleri ve anılan
işlemi genel kurul kararı doğrultusunda yaptıklarını ifade etmişlerdir. Kuyumculuk
mesleğini icra etmek üzere piyasaya girmek isteyenlerden bağış adı altında alınan
bedellerin piyasaya bir giriş engeli yaratıp yaratmadığı üzerinde durulmaksızın bu
konuda verilen bir başka mahkeme kararına atıfta bulunularak işlemin rekabet ihlali
olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Mesleğe girişte alınan yarım kilo altın başvuruda da belirtildiği üzere yaklaşık 47.500.-₺
devirde alınan 250 gram altın yaklaşık 23.750.-₺ yapmakta bu da önemli bir bölümü
küçük esnaf olarak nitelenebilecek teşebbüsler için yüksek kabul edilebilecek bir tutara
tekabül etmekte ve anılan bedelin haklı alınış gerekçeleri konusunda yeterli açıklama
yapılmamaktadır. Anılan uygulamanın genel kurul kararı ile yapılmış olması da işlemin
yasallığını ve rekabet açısından sorun olmadığını ortaya koymaz.
Bඈlඈndඈğඈ üzere Rekabet Kurulu’nun 17.12.2003 tarඈh 03-80/967-397 sayılı ve 15.1.2004
tarඈh, 04-03/49-14 sayılı ve 24.06.2004 tarඈh ve 04/-43/522-146 sayılı kararları ඈle
Türkඈye Seyahat Acentaları Bඈrlඈğඈ (TÜRSAB)’ ne üye olmak üzere başvuran
teşebbüslerden giriş bedeli olarak yüksek tutarlar talep edilmesi nedeniyle Kurulca Adı
geçen teşebbüse uyması gereken hususları yapması konusunda alınan kararlar tebliğ
edilmiş, bunlara uyulmaması üzerine de süreli cezalar uygulanmış, ancak anılan
kararların Danıştay 13. Dairesinin 17.12.2007 tarih ve 2007/1302 sayılı kararı ile iptal
edilmesi ve Kurul kararları ile yapılması istenilen düzenlemelerin bilahare TÜRSAB
tarafından yerine getirilmesi üzerine durum yeniden değerlendirilmiş ve yeniden karar
verilmesine gerek olmadığına Kurulun 10.08.2007 tarih ve 07-67/818-m sayılı
toplantısında karar verilmiştir.
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde anılan uygulamanın yaygınlığı göz önünde
tutularak Kurulun geçmiş kararları doğrultusunda uygulamanın piyasa giriş engeli
yaratıp yaratmadığına yönelik değerlendirme yapılması ve bu bağlamda Kurulca işlem
tesisi gerekirken, bunun yapılmaması ve şikayetin reddine karar verilmesi karara
muhalif olmamızı gerektirmiştir.
Fevzi ÖZKAN
Kurul Üyesi
14-06/111-50
4/4
Full & Egal Universal Law Academy