Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2021-3-001 (Devralma)
Karar Sayısı : 21-08/120-52
Karar Tarihi : 18.02.2021
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE,
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, Öykü SARIASLAN, Barış BİRCAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Akkim Kimya San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcileri: Av. Mustafa TOKER, Av. Enver Sezer ÇALIŞKAN,
Av. Yaprak KÜÇÜKOĞLU TEZEL
Krizantem Sok. No: 52 34330 Levent, Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: USK Kimya A.Ş.’nin tek kontrolünün Akkim Kimya San. ve
Tic. A.Ş. tarafından devralınması işlemi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 01.02.2021 tarih ve 14779 sayı
ile giren, 16.02.2021 tarih ve 15127 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine
düzenlenen 17.02.2021 tarih ve 2021-3-001/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Başvuruda, USK Kimya A.Ş.’nin (USK) tek kontrolünün Ak-kim Kimya San. ve Tic.
A.Ş. (AKKİM) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmiştir.
G.1. Taraflar
G.1.1. Devre Konu: USK
(5) 2001 yılında kurulan USK, sodyum karboksimetil selüloz veya polianyonik selülöz
olarak da bilinen CMC üretimi yapmaktadır. CMC; yapıştırıcı, bağlayıcı, kalınlaştırıcı,
su tutucu, film yapıcı, ortamı sabitleyici gibi değişik özellikleri sayesinde seramik,
tekstil, petrol sondajı, kağıt endüstrisi, kaynak elektrotu, kibrit, elektrik kabloları, boya
duvar kağıdı yapıştırıcısı gibi bir çok alanda kullanılan bir katkı maddesidir. USK’nın
CMC üretimi ve ihracatı dışında başka bir faaliyeti bulunmamakta olup teşebbüsün
yıllık CMC üretim kapasitesi (…..)/yıldır. CMC’nin kullanım alanları; toz deterjan,
sondaj kimyasalları, maden, kağıt, tekstil, seramik, pil, boya gibi sektörlerdir.
(6) USK’nın herhangi bir iştiraki bulunmamakla birlikte, tüm hisselerini tek başına kontrol
eden Mustafa TAKMAKLI’nın yine USK gibi (…..) MBAS Makine ve San. Ltd. Şti.
adında bir teşebbüsü daha bulunmaktadır. MBAS, USK tarafından üretilen bazı
ürünlerin ihracatını yapmaktadır ve işleme izin verilmesi halinde USK ile arasındaki
ilişki sona erecektir.
G.1.2. Devralan: AKKİM
(7) 1977 yılında Yalova’da kurulan teşebbüs kimya alanında faaliyet göstermekte olup,
klor-alkali ve türevleri, peroksitler, metilaminler, persülfatlar, bisülfitler, tekstil yardımcı
21-08/120-52
2/10
maddeleri, kağıt ve su arıtma kimyasalları, yapı kimyasalları ve plastik katkıları gibi
birçok kimyasal ürün üretmektedir. AKKİM; temizlik, kimya, tekstil, kâğıt, su arıtma,
gıda, metal, zirai ilaç, enerji, yapı, maden, plastik ve inşaat sektörlerine girdi
sağlamaktadır. AKKİM üzerinde kimsenin tek veya ortak kontrolü bulunmamakla
birlikte teşebbüs Akkök Holding A.Ş. grup şirketlerinden biridir.
(8) AKKİM, %(…..) sahip olduğu Akcoat İleri Kimyasal Kaplama San. ve Tic. A.Ş. adlı
teşebbüs ile Türkiye’de fırın, termosifon, mutfak gereçleri, alüminyum, döküm,
seramik, karo, vitrifiye, porselen, ve cam gibi malzemelerin dekoratif ve koruma
amaçlı kaplanmasında kullanılan frit ve pigment üretimi yapmaktadır. Türkiye
haricinde AKKİM’in İspanya’da seramik sektörü için injekt mürekkebi üretimi
gerçekleştiren Akcoat Recubrimientos Quimicos, S.L.U. adında ve Almanya’da
AKKİM’in ihracatının yaklaşık yarısını gerçekleştiren, organik ve inorganik kimya
ürünlerinin ticaretini yapan Dinox Handels GmbH adında %(…..) sahip olduğu
iştirakleri mevcuttur.
G.2. İlgili Pazar
G.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(9) Tarafların faaliyetleri arasında örtüşme bulunan pazarlar, CMC, sodyum perkarbonat,
sodyum hidroksit (kostik) ve asetik asittir. CMC’nin kullanım alanları; toz deterjan,
sondaj kimyasalları, maden, kağıt, tekstil, seramik, pil, boya gibi sektörlerdir.
Türkiye’de CMC’nin toplam satış değeri yaklaşık 155 milyon TL, toplam satış
kapasitesi ise 19,7 bin tondur.
(10) Asetik asit, AKKİM’in ithalat ve satışını yapmakta olduğu ve USK’nın CMC üretiminde
oldukça düşük miktarlarda kullanıldığı ifade edilen yan hammadde girdilerinden biridir.
AKKİM’in ürettiği kostik,, USK’nın ürettiği CMC ürününün hammadde girdilerinden
birdir. Sodyum perkarbonat AKKİM’in ürettiği bir ürün olup, USK’nın üretmekte olduğu
CMC üretiminde oldukça düşük miktarlarda kullanıldığı ifade edilen yan hammadde
girdilerinden biridir.
(11) Dosya kapsamında yer verilen tarafların faaliyet alanları dikkate alındığında ilgili ürün
pazarının “CMC üretimi ve satışı pazarı”, “sodyum perkarbonat üretimi ve satışı
pazarı”, “kostik” ve “asetik asit” olarak ele alınması mümkündür. Bununla birlikte en
dar kapsamda tanımlansa dahi işlemin rekabeti kısıtlayıcı olmayacağı
değerlendirilmektedir. Bu nedenle ilgili ürün pazarının tanımlanmasına gerek olmadığı
sonucuna ulaşılmıştır.
G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(12) 4054 sayılı Kanun’un kapsamını belirleyen 2. maddesi çerçevesinde dosya
bakımından, işlemin Türkiye içinde yaratacağı etkinin değerlendirilmesi esas
olacağından ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
G.3. İşlemin Niteliği
(13) Bildirime konu işlem USK’nın tek kontrolünün AKKİM tarafından devralınması
işlemine 4054 sayılı Kanun ve 2010/4 sayılı Tebliğ çerçevesinde izin verilmesi
talebidir.
(14) Taraflar arasında 21.01.2021 tarihinde imzalanan “Hisse Alım Sözleşmesi”
çerçevesinde, işleme izin verilmesi halinde USK’nın hisselerinin tamamı AKKİM
tarafından devralınacak ve AKKİM, USK üzerinde tek kontrol elde edecektir. Bildirim
konusu işlemin tamamlanması halinde devre konu USK’nın tüm payları ve tek
kontrolü AKKİM’e geçeceğinden kontrol yapısında kalıcı olarak değişiklik meydana
21-08/120-52
3/10
gelecektir. Bu bağlamda bildirim konusu işlem, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi
çerçevesinde bir devralma işlemidir. Öte yandan ilgili tarafların cirolarının 2010/4
sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde öngörülen eşikleri
aşması nedeniyle, işlemin izne tabi olduğu anlaşılmaktadır.
G.4. Değerlendirme
G.4.1. Etkilenen Pazarlar ve Tarafların Pazar Payları
(15) Aşağıdaki tablolarda dosya kapsamında etkilenen pazarlara ve tarafların bu
pazarlardaki satış değeri ve satış hacmi bazında paylarına yer verilmiştir:
Tablo-1: Etkilenen Pazarlar
No Etkilenen Pazar Coğrafi Pazar
(Yatay/
Dikey)
Pazar Payı
(2020 Satış Değeri %)
AKKİM USK Toplam
1
Asetik Asit Türkiye Dikey
(…..) (…..) (…..)
2
Kostik Türkiye Dikey
(…..) (…..) (…..)
3
CMC Türkiye Dikey
(…..) (…..) (…..)
4
Sodyum Perkarbonat Türkiye Dikey
(…..) (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim Formu ve Cevabi yazı
Tablo-2: Etkilenen Pazarlar
No Etkilenen Pazar Coğrafi Pazar
(Yatay/
Dikey)
Pazar Payı
(2020 Satış Hacmi %)
AKKİM USK Toplam
1 Asetik Asit Türkiye Dikey (…..) (…..) (…..)
2 Kostik Türkiye Dikey (…..) (…..) (…..)
3 CMC Türkiye Dikey (…..) (…..) (…..)
4 Sodyum Perkarbonat Türkiye Dikey (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim Formu ve Cevabi yazı
G.4.2. İşlemin Değerlendirilmesi
(16) Bilindiği üzere, 2010/4 sayılı Tebliğ uyarınca, bildirim konusu işlemden etkilenme
ihtimali olan ve taraflardan iki veya daha fazlasının aynı ürün pazarında faaliyette
bulunduğu ya da taraflardan en az bir tanesinin bir diğerinin faaliyet gösterdiği
herhangi bir ürün pazarının alt veya üst pazarında ticari faaliyette bulunduğu ilgili ürün
pazarları etkilenen pazarları oluşturmaktadır. Tarafların faaliyet alanları incelendiğinde
tek faaliyeti CMC üretimi ve satışı olan USK ile AKKİM’in faaliyetleri arasında yatay bir
örtüşme bulunmadığı görülmektedir. Bununla birlikte, AKKİM’in ürün portföyünde yer
alan kostik ile asetik asidin USK’nın CMC üretiminde hammadde olarak kullanıldığı;
CMC’nin ise AKKİM’in üretimini yaptığı sodyum perkarbonatta düşük miktarda da olsa
girdi olarak yer aldığı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak bildirime konu işlem neticesinde
tarafların faaliyetleri arasında dikey örtüşme olduğu değerlendirilmiştir.
(17) Rekabet hukukunda dikey birleşmelerin; işlem maliyetlerinin azaltılması, etkinlik
kazanımları, ilişkili pazarlarda tekelci kâr marjının içselleştirilmesi suretiyle fiyatların
düşmesi, piyasa faaliyetlerinin eşgüdümünü kolaylaştırması (tasarım, üretim, satış ve
dağıtım süreçlerinin organizasyonun kolaylaşması), tüketiciye tek duraklı alışveriş
imkanı sağlama gibi olumlu yanlarının ağır olduğu kabul görmektedir. Diğer taraftan,
bazı durumlarda dikey yoğunlaşmalar pazar kapamaya (anticompetitive foreclosure)
yol açabilmekte ve bu yolla etkin rekabeti engelleyebilmektedir. Pazar kapama,
21-08/120-52
4/10
birleşme sonucu meydana gelen teşebbüsün, mevcut ve potansiyel rakiplerinin
tedarik kaynaklarına ya da pazarlara (müşteri kanallarına) erişimini engelleme
kabiliyeti ve güdüsüne sahip olması halinde gerçekleşebilecek bir olgudur.
(18) Yatay olmayan devralmaların rekabet üzerindeki olumsuz etkilerinin başında
devralma nedeniyle mevcut ve potansiyel rakiplerin tedarik kaynaklarına ya da
pazarlara erişiminin güçleştirilmesi veya engellenmesi ve bu yolla söz konusu
rakiplerin rekabet edebilme imkanı ve/veya güdüsünün azaltılması şeklinde ifade
edilen pazar kapama etkisi olarak da kabul edilen tek taraflı etkiler yer almaktadır.
(19) Girdi kısıtlamasında esas alınacak husus, artan girdi maliyetlerinin tüketicilere daha
yüksek fiyat uygulamasına sebep olup olmayacağıdır. Girdi kısıtlaması
değerlendirilirken öncelikle birleşik teşebbüsün bu imkâna (ability) sahip olup olmadığı
irdelenmektedir. Şayet üst pazarda pazar gücü söz konusu ise bu imkânın var olduğu
söylenebilecektir. Girdi kısıtlaması güdüsü ise kısıtlamanın ne ölçüde karlı olacağına
bağlı olarak değerlendirilen bir husustur. Girdi temininin hem üst hem de alt pazarda
elde edilecek karlar üzerindeki etkileri dikkate alınmaktadır.
(20) İşleme izin verilmesi durumunda pazardaki rekabet üzerinde olumsuz sonuçlar
doğurabilecek pazar kapama etkisinin ortaya çıkmasının muhtemel olup olmadığını
değerlendirebilmek için AKKİM ve USK’nın etkilenen pazarlar olan CMC, kostik,
asetik asit ve sodyum perkarbonat satışlarına yönelik pazar paylarına aşağıda yer
verilmektedir:
Tablo-3: USK ve Rakiplerin Türkiye CMC Satış Değeri Bazında Pazar Payları1 (%)
Teşebbüs 2020 Pazar Payı 2019 Pazar Payı 2018 Pazar Payı
USK (…..) (…..) (…..)
Denkim (…..) (…..) (…..)
Acielsan (…..) (…..) (…..)
Sanko Tekstil (…..) (…..) (…..)
Bilim İlaç (…..) (…..) (…..)
ISP International Corp. Türkiye Şubesi (…..) (…..) (…..)
İlbe Mineral Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..)
DLK Kimya A.Ş. (…..) (…..) (…..)
Euro Kimya A.Ş. (…..) (…..) (…..)
Amcol Mineral Madencilik A.Ş. (…..) (…..) (…..)
Lamberti Kimya A.Ş. (…..) (…..) (…..)
Selkim Selüloz Kimya (…..) (…..) (…..)
Patisan Kimya (…..) (…..) (…..)
Yılmaz Kimya İnşaat San. ve Tic. A.Ş. (…..) (…..) (…..)
Rettenmaier Turkey Doğal Elyaf (…..) (…..) (…..)
IMCD Ticaret Pazarlama (…..) (…..) (…..)
Azelis Türkiye Kimya (…..) (…..) (…..)
1 Taraflar cevabi yazıda USK 'nın bilgisi dâhilinde CMC’nin ortalama birim satış fiyatının sektördeki
oyuncular için benzerlik gösterdiğini, bu sebeple değer bazlı verilen kırılımın benzer şekilde 2018, 2019
ve 2020 yılları için satış miktarı açısından da değerlendirilebileceğini belirtmektedir. Taraflar ayrıca
elinde satış miktarı açısından daha detaylı bir bilgi mevcut olmadığını belirtmiştir.
21-08/120-52
5/10
Teşebbüs 2020 Pazar Payı 2019 Pazar Payı 2018 Pazar Payı
Burkim Kimya (…..) (…..) (…..)
Archroma Turkey Kimya Sanayi (…..) (…..) (…..)
Nestle Türkiye Gıda Sanayi A.Ş. (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..)
Toplam 100 100 100
Kaynak: Cevabi Yazı.
Tablo-4: AKKİM ve Rakiplerin Türkiye Kostik Satış Miktarı Bazında Satış Verileri ve Pazar Payları
Teşebbüs
20202 2019 2018
Miktar
(DMT)3
Pazar
Payı (%)
Miktar
(DMT)
Pazar Payı
(%)
Miktar
(DMT)
Pazar Payı
(%)
İthalat (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..)
Petkim (…..) (…..)
(…..)
(…..)
(…..) (…..)
Koruma (…..) (…..)
(…..)
(…..)
(…..) (…..)
AKKİM (…..) (…..)
(…..)
(…..)
(…..) (…..)
Toplam 396.045 100
431.908 100 337.790 100
Kaynak: Cevabi Yazı.
Tablo-5: AKKİM ve Rakiplerin Türkiye Kostik Satış Değeri Bazında Satış Verileri ve Pazar Payları
Teşebbüs
20204 2019 2018
Satış Değeri
(TL)
Pazar
Payı
(%)
Satış Değeri
(TL)
Pazar
Payı
(%)
Satış Değeri
(TL)
Pazar
Payı
(%)
İthalat (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Petkim (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Koruma (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
AKKİM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 836.962.493 100 1.022.820.471 100 1.021.204.987 100
Kaynak: Cevabi Yazı.
2 İlk 11 aylık veriler dahilinde hesaplanan pazar payı verilerini gösterir.
3 Dry metrik ton
4 İlk 11 aylık veriler dahilinde hesaplanan pazar payı verilerini gösterir.
21-08/120-52
6/10
Tablo-6: AKKİM ve Rakiplerin Türkiye Asetik Asit Satış Miktarı Bazında Satış Verileri ve Pazar Payları
Teşebbüs
20205 2019 2018
Miktar
(DMT)
Pazar Payı
(%)
Miktar
(DMT)
Pazar Payı
(%)
Miktar
(DMT)
Pazar Payı
(%)
Likit (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Koruma (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Petkim (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Akkim (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Aktaş (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Alde (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 56.845 100
62.572 100 57.296 100
Kaynak: Cevabi Yazı.
Tablo-7: AKKİM ve Rakiplerin Türkiye Asetik Asit Satış Değeri Bazında Satış Verileri ve Pazar Payları
Teşebbüs
2020 2019 2018
Satış Değeri
(TL)
Pazar
Payı (%)
Satış Değeri
(TL)
Pazar
Payı (%)
Satış Değeri
(TL)
Pazar
Payı (%)
Likit (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Koruma (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Petkim (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Akkim (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Aktaş (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Alde (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 150.773.311 100 165.328.317 100 232.979.277 100
Kaynak: Cevabi Yazı.
Tablo-8: AKKİM ve Rakiplerin Türkiye Sodyum Perkarbonat Satış Miktarı Bazında Satış Verileri ve
Pazar Payları
Teşebbüs
2020 2019 2018
Miktar
(Ton)
Pazar
Payı (%)
Miktar
(Ton)
Pazar
Payı (%)
Miktar
(Ton)
Pazar
Payı (%)
AKKİM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
İthalat6 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 31.926 100 36.926 100 36.455 100
Kaynak: Cevabi Yazı.
5 İlk 11 aylık veriler
6 2018-2020 yılları arasında Türkiye'ye ithalat yapan ülkelerin Türkiye İstatistik Kurumu ithalat verilerine
göre Almanya, Avusturya, Çin, Fransa, Güney Kore, Hollanda, İsveç ve Rusya olduğu ifade
edilmektedir.
21-08/120-52
7/10
Tablo-9: AKKİM ve Rakiplerin Türkiye Sodyum Perkarbonat Satış Değeri Bazında Satış Verileri ve
Pazar Payları
Teşebbüs
20207 2019 2018
Satış Değeri
(TL)
Pazar
Payı (%)
Satış Değeri
(TL)
Pazar
Payı (%)
Satış Değeri
(TL)
Pazar
Payı (%)
AKKİM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
İthalat (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 141.103.607 100 129.373.898 100 100.174.819 100
Kaynak: Cevabi Yazı.
(21) Yukarıda yer verilen tablolarda görüldüğü üzere, AKKİM’in 2018 ve 2020 yılları
arasındaki kostik satış miktarına dayalı pazar payları sırasıyla, %(…..), %(…..) ve
%(…..); asetik asit ise sırasıyla %(…..), %(…..) ve %(…..)’dir. AKKİM’in asetik asit ve
kostik pazarlarında gerek satış değeri gerekse satış miktarı bazında hesaplanan
pazar payları 2018 ve 2020 yılları arasındaki üç sene boyunca %(…..)’nin altında
seyretmektedir. Ayrıca her iki pazarda da AKKİM’in kendisinden daha fazla pazar
payına sahip güçlü rakiplerinin bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu bilgiler ışığında dosya
konusu işlem neticesinde ortaya çıkacak dikey bütünleşik yapının USK’nın CMC
pazarındaki rakiplerine hammadde tedarikini keserek pazarın kapanması imkânının
olmadığı değerlendirilmektedir. Zira CMC üretimi yapmak isteyen teşebbüslerin
AKKİM haricinde pazarın yaklaşık %(…..)’lik kısmından asetik asit ve kostik temin
etmesinin önünde herhangi bir engel bulunmamaktadır. Sayılan nedenlerden dolayı
işleme izin verilmesi halinde asetik asit ve kostik pazarlarında rekabetin olumsuz
etkilenmeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
(22) CMC ve sodyum perkarbonat pazarları arasında hem dikey hem tamamlayıcılık ilişkisi
olduğu değerlendirilmektedir. AKKİM'in ürettiği sodyum perkarbonat ürünü ile USK'nın
ürettiği CMC ürünlerinin ikisi de toz deterjan sektöründe de kullanılmakta olup iki
ürünün kullanım amaçları, birbirinden farklı olduğundan birbirinin ikamesi olmadığı
ifade edilmiştir.
(23) Toz çamaşır deterjanlarında kullanılmakta olan sodyum perkarbonatın kullanım
amacı; ağartma, temizleme (dezenfeksiyon) ve leke sökmektir. Sodyum perkarbonat
kimyasalı yıkama esnasında çözünerek çevre dostu bir ürün olan hidrojen peroksiti
açığa çıkarır ve bu hidrojen peroksit ağartma, dezenfeksiyon ve leke sökme
işlemlerini gerçekleştirir.
(24) Yine toz çamaşır deterjanlarında kullanılmakta olan CMC’nin kullanım amacı ise;
yıkama esnasında çamaşırların dokusuna yerleşerek, sahip olduğu negatif yük
nedeniyle çözünmüş olan kirlerin yeniden çamaşıra tutunmasını önlemektir. Buna ek
olarak ürün yıkama esnasında viskoziteyi kontrol ederek daha fazla suyun kumaşta
tutulmasını sağlamaktadır.
(25) Görüldüğü üzere, her iki ürün de toz deterjan üretiminde farklı amaçlar içinde
kullanıldığından, işlem taraflarının faaliyetlerinin arasında tamamlayıcılık ve zayıf
ikame ilişkilerinin olabileceği değerlendirilmektedir8.
(26) Yatay Olmayan Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz’da
(Kılavuz) belirtildiği üzere, çok pazarlı yoğunlaşmalar, birbirleriyle tamamlayıcılık ya
da zayıf ikame ilişkisi olan veya aynı ürün serisi içinde yer alan ürünlerin sağlayıcıları
7 İlk 11 aylık veriler dahilinde hesaplanan pazar payı verilerini gösterir.
8 06.04.2017 tarihli ve 17-12/143-63 sayılı Kurul kararı.
21-08/120-52
8/10
arasındaki işlemlerdir9. Bu tür yoğunlaşmalarda, birleşen teşebbüslerin arasındaki
ilişki ne tam anlamıyla yatay (aynı ilgili pazarda bulunma) ne de dikey (sağlayıcı-alıcı
ilişkisi) türde bir ilişkidir10. Çok pazarlı birleşmelerde esas endişe, birleşik teşebbüsün
paket satış veya bağlama yöntemiyle pazar kapama eylemlerinde bulunmasıdır11. Bu
doğrultuda öncelikle tarafların Türkiye’deki ilgili ürün pazarlarında sahip oldukları
pazar paylarına bakıldığında, AKKİM’in 2020 yılı satış miktarı bazlı sodyum
perkarbonat pazar payının %(…..), USK’nın satış miktarı bazlı CMC pazar payının
%(…..) olduğu görülmektedir. Her ne kadar AKKİM’in perkarbonat pazarındaki payı
yüksek olsa da, CMC pazarında çok sayıda rakip teşebbüsün olması dolayısıyla
tamamlayıcılık ilişkisinin pazardaki etkin rekabetin bozulmasına rol açmayacağı
değerlendirilmektedir. CMC pazarında toplam Türkiye satışları 2020 yılında yaklaşık
155 milyon TL, 2019’ da yaklaşık 173 milyon TL ve 2018 yılında yaklaşık 149 milyon
TL değerinde olup, USK’nın bu üründen elde ettiği ciro tutarları 2020 yılında yaklaşık
(…..) TL, 2019’ da (…..) TL ve 2018 yılında (…..) TL’dir.
(27) Alıcı gücü bakımndan ise, çok sayıda toz deterjan üreticisi olduğundan12 çeşitli
müşteri kaynaklarının olduğu göz önüne alındığında, bağlama, paket satış gibi
uygulamaların rakip teşebbüslerin faaliyetlerini zorlaştıracak şekilde etki göstermesi
ihtimalinin düşük olduğu değerlendirilmektedir. Birleşik teşebbüsün faaliyet gösterdiği
pazarlarda tek ürün sağlayıcısı olmadığı ve alternatiflerinin bulunduğu da göz önüne
alındığında, pazardaki rekabetin olumsuz etkilenme ihtimalinin zayıf olduğu
değerlendirilmektedir.
(28) Etkinlik kazanımları açısından ise, Kılavuzda aynı tüketici grubuna satılan farklı
ürünlerin sağlayıcıları arasındaki birleşmelerin, tüketici bakımından tek duraklı
alışveriş imkanı sağlama gibi faydaların gerçekleşebileceği ifade edilmektedir13. Bu
bakımdan, bildirilen işlemin, talep eden müşteriler için tek duraklı alışveriş imkânı
sağlamasının işlem maliyetlerini düşürebileceği değerlendirilmektedir.
(29) Kılavuz’daki açıklamalar çerçevesinde, çok pazarlı yoğunlaşmaların rekabeti önemli
ölçüde azaltabilme ihtimalinin oldukça düşük olduğu değerlendirilmektedir14. Mevcut
dosya özelinde de birleşik teşebbüsün olası pazar kapama eylemlerine karşı tepki
verebilecek rakiplerin ve ithalat imkanının olduğu, alıcı gücü ve giriş engelleri
bakımından da pazarda dengeleyici faktörlerin bulunduğu, bu nedenle rekabetin
önemli ölçüde azaltılması ihtimalinin düşük olduğu değerlendirilmektedir.
(30) CMC ve sodyum perkarbonat arasındaki dikey ilişki değerlendirildiğinde ise, CMC
sodyum perkarbonat üretiminde yan hammadde olarak kullanılmaktadır. AKKİM’in
sodyum perkarbonat, USK’nın ise CMC pazarlarında önemli pazar paylarına sahip
olduğu ve AKKİM ile USK’nın son üç yıl içerisinde pazar paylarını artırdığı
9 Kılavuz para.9.
10 Kılavuz para.90.
11 Bilindiği üzere, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde 16.06.2020 tarih ve 7246 sayılı Kanun’la yapılan
değişiklikle birlikte devralma rejiminde hakim durum testi yerine etkin rekabetin azaltılması testi kabul
edilmiştir. Bu nedenle, Kılavuz’daki açıklamaların da anılan değişiklik doğrultusunda yorumlanmasının
uygun olacağı değerlendirilmektedir. Kılavuz’da pazar kapamanın gerçekleşebilmesi için birleşik
teşebbüsün ilgili pazarlardan birinde hakim durumda olması gerektiği belirtilmektedir (para.94). Mevcut
dosya bakımından, bu açıklamanın birleşik teşebbüsün ilgili pazarlardan birinde etkin rekabetin
azaltılmasına neden olacak bir pazar gücünün olması gerektiği şeklinde yorumlanmasının yerinde
olacağı değerlendirilmektedir.
12 Türkiye’deki deterjan üretimi 1,3 milyon ton olup, sektörde 709 teşebbüs faaliyet göstermektedir.
Bununla birlikte, üretimin %90’ı dokuz teşebbüs tarafından yapılmaktadır Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli
kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu
açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy