T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
CEZA BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 20
KARAR NO : 2015 / 20
KARAR TR : 28.09.2015
ÖZET: Türk Silahlı Kuvvetleri kadro ve kuruluşlarında çalışan sivil personel statüsünde bulunan sanık hakkında “amire hakaret ve amiri tehdit” suçları nedeniyle açılan kamu davasının, 353 sayılı Yasa’nın 10. maddesinin birinci fıkrası (C) bendinin Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilmesi nedeniyle ADLİ YARGI yerinde görülmesinin gerektiği hk. K A R A R Davacı :K.H. Mağdur :B.E. Sanık :O.A. OLAY : Bünyan AskerlikŞubesi Başkanlığı emrinde görevli sanıksivil memur O.A.’un, 24.09.2008 günü saat 12.00sıralarında, elinde bir dosya ile şubedençıktığını ve arabasına bindiğinigören Askerlik Şube Başkanı mağdur Per.Yzb. B.E.’ın, sanığa dosyanın içinde ne var, dosyanın içindene götürüyorsunuz diye sorması üzerine, “birşey götürmüyoruz para mı çalıyoruzgit işine” diyerek arabasına binip iki metre kadargittikten sonra durduğu, Yzb.B.E.’ın gel buraya nereyegidiyorsun demesi üzerine, hızla arabasından inerek Yzb.B.E.’ınüzerine vuracakmış gibi yürüdüğü veelindeki dosyayı Yzb.B.E.’ın üzerine fırlatarak“Allah belanızı versin benimle uğraşma, yoksa benseninle uğraşırsam çok kötü olur”dediği ve akabinde “Erkeksen üniformayı çıkarde gel, bin arabaya şubenin dışınaçıkalım, erkekliğini orada göster” diyerek Per.Yzb.B.E.’ı tehdit ettiği, bu olaydan bir müddet sonra yine 24.09.2008günü saat 17.00 sıralarında, sanığın elinde gazete, gazetenin içinde bazı kağıtlarlaşubeden çıktığı esnada Per.Yzb. B.E.’ın sanığa “gazetenin içinde ne var getirbakacağım” dediği ancak sanığın buuyarıyı dikkate almayarak şubeden çıkmaya devametmesi üzerine, Yzb.B.E. kapıdaki askere sanığınüzerini aramasını emrettiği, ancak sanığın üzerininaraması konusunda zorluk çıkardığı ve Yzb. B.E.’ahitaben “sen kim oluyorsun, ASAL’a gideceğim, olmadıGenelkurmaya kadar gideceğim, internete vereceğim seni, sizin ne malolduğunuzu herkes öğrensin” diyerek hakaretettiği, böylece sanığın “amire hakaret veamiri tehdit” suçlarını işlediği ilerisürülerek eylemine uyan Askeri Ceza Kanunu’nun 85/1ve 82/2. maddeleri uyarınca cezalandırılması istemiyle HavaKuvvetleri Komutanlığı AskeriSavcılığı’nın 5.12.2008 gün ve E:2008/523,K:2008/356 sayılı iddianamesiyle kamu davasıaçılmıştır. Hava Kuvvetleri KomutanlığıAskeri Mahkemesi, 24.11.2010 gün ve E:2010/26, K:2010/392 sayılıkararı ile, sanığın yüklenen eylemler nedeniylecezalandırılmasına karar vermiş, kararın sanıktarafından temyiz edilmesi üzerine, Askeri Yargıtay 2. Dairesi’nin 16.5.2012 gün ve E:2012/619, K:2012/693 sayılı kararıile, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ninaynı konu ile ilgili olarak, askeri mahkemelerin sivil kişileriyargılama yetkisinin Avrupa İnsan HaklarıSözleşmesinin 6/1. maddesindeki adil yargılama ilkesineaykırı olduğu yönünde verdiği kararadayanarak, sanığın hangi mahkemede yargılanacağı hususunda ortaya çıkanuluslararası antlaşma ile 353, 1632 sayılı Yasalar veilgili mevzuat arasındaki uyuşmazlığın,Anayasa’nın 90. maddesinin son fıkrasıkapsamında uluslararası antlaşma esas alınarakçözülmesi gerektiği açıklanarak, sanığınyargılanmasının adliye mahkemelerine ait olduğugerekçesiyle mahkumiyet hükümlerinin görevyönünden ayrı ayrı bozulmasına karar verilmiş, AskeriYargıtay Başsavcılığı’nın itirazıüzerine, Askeri Yargıtay Daireler Kurulu’nun 20.9.2012gün ve E:2012/98, K:2012/98 sayılı kararı ile, bozmakararında yer alan gerekçeler ile itirazın reddine kararverilmiştir. HAVAKUVVETLERİ KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ: 27.12.2012gün ve E:2012/317, K:2012/157 sayıyla; “Avrupa İnsanHakları Mahkemesinin 2. Dairesi tarafından 31.05.2011 tarihindeverilen ve 28.11.2011 tarihinde Büyük Daire kararı ile kesinleşenİÇEN-TÜRKİYE davasındaki; TürkSilahlı Kuvvetleri kadro ve kuruluşunda çalışansivil personel olan Mualla Gökçe İÇEN’in askerimahkemede yargılanmasının sözleşmenin 6. maddesinin birincifıkrasına aykırı olduğu yönündeki tespiti; Anayasanın 90.maddesinin beşincifıkrasında yer alan “Usulüne göreyürürlüğe konulmuş MilletlerarasıAndlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasayaaykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz(Ek Cümle; 07.05.2004-5170 S.K./7.mad.). Usulüne göreyürürlüğe konulmuş temel hak veözgürlüklere ilişkin Milletlerarası Andlaşmalarlakanunların aynı konuda farklı hükümler içermesinedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda MilletlerarasıAndlaşma hükümleri esas alınır.” hükmübir arada değerlendirildiğinde; Askeri Yargıtay DairelerKurulunun bu konuda vermiş olduğu 16.02.2012 tarih ve 2012/6-21 E.K.sayılı ve 20.09.2012 tarih ve 2012/98-98 sayılıilamları da göz önünde bulundurularak sanık Svl.Me.O.A.’unaskeri mahkemede yargılanmasının mümkünolmadığı” sonuç ve kanaatinevarıldığı gerekçesiyle görevsizlikkararı vermiş, temyiz edilmeyen karar kesinleşerek, davadosyası, Kayseri 6. Asliye Ceza Mahkemesi’negönderilmiştir. Kayseri 6. Asliye Ceza Mahkemesi, 22.3.2013 gün ve E:2013/232, K:2013/266sayılı kararı ile, sanık ile mağdurun olaytarihinde Bünyan Askerlik Şubesinde görevyaptıkları, sanığın burada kalorifercisivil memur olarak çalıştığı, mağdurun iseaynı şubede askerlik şubesi başkanıyüzbaşı olarak görev yaptığı, amiri tehditve amire hakaret suçlarının işlendiği yerinBünyan ilçe sınırları dahilinde olduğunun anlaşıldığı, 5271 sayılı Ceza MuhakemesiKanunu’nun 12/1. maddesi amir hükmü gereği davaya bakmayetkisinin suçun işlendiği yer mahkemesine ait olmasınedeniyle yetkili ve görevli mahkemenin Bünyan mahkemeleriolduğu açıklanarak, yetkisizlik kararı vermiş, davadosyası Bünyan Asliye Ceza Mahkemesi’negönderilmiştir. BÜNYANASLİYE CEZA MAHKEMESİ: 29.1.2015 gün ve E:2013/78, K:2015/58sayıyla; sanığın işlediği ilerisürülen amire tehdit ve amire hakaret suçlarının AskeriCeza Kanunu dışında hiç bir ceza yasası ilecezalandırılmayan suçlar kapsamında bulundukları, bunedenle askeri suç oldukları açıklanarak, budurumda bu suçlar bakımından yargılama yapmagörevinin askeri yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, kararın temyiz edilmeyerekkesinleşmesi üzerine, dava dosyası, aynı Mahkemece, Mahkememizegönderilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık MahkemesiCeza Bölümünün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler; Şuayip ŞEN, Kenan YUMUŞAK, Osman ATALAY, YusufTamer ÇETİN, Mehmet AVCIOĞLU ve Sevilay TEMİZYÜREKBATIR’ın katılımlarıyla yapılan 28.09.2015günlü toplantısında; I-İLKİNCELEME: Yapılan incelemede, usule ilişkin işlemlerde 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Veİşleyişi Hakkında Kanun'da belirtilen süre vebiçim yönünden bir eksiklik görülmediği, askerive adli yargı yerleri arasında Yasa'nın 14. maddesindeöngörüldüğü biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğuanlaşıldığından, esasın incelenmesineoybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim G. FatmaBÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adliyargı yerinin görevli olduğu yolundaki raporu ve dosyadaki belgelerokunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN’un adli yargı,Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı MehmetYAYLA’nın davanın çözümünün adliyargı yerinin görev alanına girdiğine ilişkinyazılı ve sözlü açıklamaları dinlendiktensonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Anayasanın “askeri yargı” yı düzenleyen 145 nci maddesindeasker kişilerin “askeri mahallerde” işlediklerisuçlara bakmanın askeri mahkemelerin görevinde olduğubelirtilmişken; 12.9.2010 tarihinde yapılan halkoylaması sonucukabul edilip, 23.9.2010 gün ve 27708 sayılı ResmiGazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5982sayılı Yasa’nın 15. maddesi ile yapılandeğişiklik ile maddenin birinci fıkrasında, “Askeriyargı, askerîmahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafındanyürütülür. Bu mahkemeler; asker kişiler tarafından işlenen askerî suçlar ile bunlarınasker kişiler aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgiliolarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidir.Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzeninişleyişine karşı suçlara ait davalar her haldeadliye mahkemelerinde görülür. Savaş haliharicinde, asker olmayan kişiler askeri mahkemelerdeyargılanamaz” denilmeksuretiyle “askerimahallerde” unsuru madde metninden çıkarılmıştır. 353 sayılı AskeriMahkemeler Kuruluşu Ve Yargılama Usulü Kanunu'nun "AskeriMahkemelerin Görevleri" başlığı altındadüzenlenen İkinci Bölümünde yer alan "GenelGörev" başlıklı 9. maddesinde; "Askeri MahkemelerKanunlarda aksi yazılı olmadıkça asker kişilerinaskeri olan suçları ile bunların asker kişiler aleyhineveya askeri mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgiliolarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler"denilmekte iken, maddenin “….askeri mahallerde….”ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin 26.6.2012 tarih ve 28335 sayılıResmi Gazete’de yayımlanan 15.3.2012 gün ve E:2011/30,K:2012/36 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. "Askeri suç"ise, öğretide ve uygulamada; a)Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza Kanunu'ndayazılı olan, başka bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunudışında hiçbir ceza yasası ilecezalandırılmayan suçlar, b)Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda kısmen diğer cezayasalarında gösterilen suçlar, c)Türk Ceza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç halinedönüştürülen suçlar, olmak üzereüç grupta mütalaa edilmektedir. 353sayılı Yasa’nın “Asker kişiler”başlığı altında düzenlenen 10. maddesinin birincifıkrasında, “Bu Kanunun uygulanmasındaaşağıda yazılı olanlar asker kişisayılırlar: ….. C) Milli SavunmaBakanlığı veya Türk Silahlı Kuvvetleri kadro vekuruluşlarında çalışan sivil personel”denilmekte iken, fıkranın (C) bendi, Anayasa Mahkemesi’nin1.12.2012 gün ve 28484 sayılı Resmi Gazete’deyayımlanan 20.9.2012 gün ve E:2012/45, K:2012/125 sayılıkararı ile iptal edilmiştir. Bu durumda, usulkurallarının yürürlüğe girdikleri tarihtenitibaren öncelikle ve derhal bütün olaylar hakkındauygulanmalarının gerektiği genel hukuk ilkesikarşısında, artık 353 sayılı Yasa’nın9. maddesi anlamında “asker kişi” olarak kabulümümkün olmayan sanık O.A.’un sivil kişiolması nedeniyle 353 sayılı Yasa’nın asker olmayan(sivil) kişilerin askeri mahkemelerde yargılanmakoşullarını belirleyen maddeleri ile 5271 sayılı CezaMuhakemesi Kanunu’nun 3. maddesi yönünden değerlendirmeyapılması gerekmektedir. 5530 sayılıYasa’nın 4. maddesi ile değiştirilen 353 sayılı Yasa’nın 13. maddesinde,“Askeri Ceza Kanunu’nun 55, 56, 57, 58, 59, 61, 63, 64, 75, 79, 80,81, 93, 94, 95, 114 ve 131. maddelerinde yazılı suçlar, askerimahkemelerin yargı yetkisine tabi olmayan sivil kişilertarafından barış zamanında işlenirse; bukişilerin yargılanması, adli yargı mahkemeleri tarafından,Askeri Ceza Kanunu hükümleri uygulanmak suretiyleyapılır”; 5918 sayılıYasa’yla değişik 5271 sayılı Ceza MuhakemesiKanunu’nun 3. maddesine eklenen ikinci fıkrasında,“Barış zamanında, asker olmayan kişilerin Askeri CezaKanununda veya diğer kanunlarda yer alan askeri mahkemelerin yargıyetkisine tabi bir suçu tek başına veya asker kişilerleiştirak halinde işlemesi durumunda asker olmayan kişilerinsoruşturmaları Cumhuriyet savcıları,kovuşturmaları adli yargı mahkemeleri tarafındanyapılır”; Türkiye CumhuriyetiAnayasası’nın 145. maddesinin ikinci fıkrasında da,“Savaş hali haricinde, asker olmayan kişiler askerimahkemelerde yargılanamaz” denilmiştir. Bu düzenlemelergözetildiğinde, sivil kişilerin barış zamanında,Askeri Ceza Kanununda veya diğer kanunlarda yer alan askeri mahkemelerinyargı yetkisine tabi suçları tek başına veya askerkişilerle iştirak halinde işlemeleri durumunda adli yargıyerinde yargılanacakları kuşkusuzdur. Açıklanan nedenlerle,sanık hakkında açılan kamu davasının adliyargı yerinde görülmesi ve Bünyan Asliye CezaMahkemesi’nin görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. SONUÇ: Davanınçözümünde ADLİ YARGI yerinin görevliolduğuna, bu nedenle Bünyan Asliye Ceza Mahkemesinin 29.1.2015gün ve E:2013/78, K:2015/58 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 28.09.2015 günündeOYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Şuayip ŞEN Üye Yusuf Tamer ÇETİN Üye Kenan YUMUŞAK Üye Mehmet AVCIOĞLU Üye Osman ATALAY Üye Sevilay TEMİZYÜREK BATIR
Full & Egal Universal Law Academy