T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
CEZA BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 38
KARAR NO : 2015 / 32
KARAR TR : 26.10.2015
ÖZET: Sağlık Kurulunca askerliğe elverişli olmadığına karar verilen sanık hakkında açılan kamu davasının, Anayasa, 353 ve 5271 sayılı Yasa’da yapılan değişiklikler nedeniyle ADLİ YARGI yerinde görülmesinin gerektiği hk. K A R A R Davacı :K.H. Sanık :M.Ş. OLAY : 7. KolorduKomutanlığı Askeri Savcılığı’nın31.12.2012 gün ve E:2012/989, K:2012/753 sayılı kararı ile,Şanlıurfa/Siverek 107. Topçu A. 2. Topçu Tb.Komutanlığı emrinde görevli sanık Topçu Er M.Ş.’in,28.4.2012 günü, 13.00-15.00 saatleri arasında 10 numaralıkulede nöbetçi olduğu sırada, yoldangeçmekte olan eskiciye hurda malzeme alıpalmadığını sorduğu, eskicinin kendisine hurdamalzeme aldığını söylemesi üzerine, eskiciyeakşam saat 21:00 - 22:00 sıralarında nöbet mevziininbulunduğu yere gelmesini söylediği, akabinde isehurdalığa giderek içeride bulunan demir malzemelerin birkısmını kışla duvarının dibindekiotların arasına gizlediği, akşam saat 21:30sıralarında 10 numaralı nöbet kulesinin bulunduğu yeregiderek hurda malzemeleri gizlediği yerden çıkarmayabaşladığı sırada, 10 numaralı nöbet yerinde21.00-23.00 saatleri arasında nöbetçi olan diğer sanıklarTopçu Er S.A. ile Topçu Er S.B.’un, sanık M.Ş.’in yanına gelerek ne yaptığını sormalarıüzerine, sanığın hurda malzemeleri eskiciyesatacağını söylemesi üzerine, diğersanıkların böyle bir şey yapmaması hususunda sanığıuyardıkları, ancak sanığın “Parasızlıktanzaten bunalıma girdim. Bana karışmayın, 5 dakikayaişim biter.” diyerek tel örgülerde bulunan sacıyerinden çıkarmak suretiyle hurda malzemeleri yoldabeklemekte olan eskiciye vermeye başladığı, söz konusumalzemelerin tümünü eskiciye veren sanığın dahasonra tel örgülerden atlayarak dışarıyaçıktığı ve teslim etmiş olduğu hurdamalzemeler karşılığında eskiciden 50 TL. paraaldığı sırada olay yerine gelen polis ekiplerince yakalanarakkarakola götürüldüğü, böylece; sanıklarS.A. ile S.B.’un “suç yapılmasına gözyummak” suçunu işledikleri ileri sürülerek, busanıkların eylemlerine uyan Askeri Ceza Kanunu’nun 139.maddesi uyarınca ayrı ayrı cezalandırılmalarıistemiyle kamu davası açılmış; SanıkM.Ş.’in ise, Psikiyatri Uzmanı bilirkişininmütalaası doğrultusunda 7. Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesinin 31.5.2012 gün ve2012/307-406 Müt. numaralı kararı ile adli müşahede altına alındığı, yapılan adli müşahedeişlemi sonucunda ise Diyarbakır Asker Hastanesi Baştabipliğince düzenlenen 5.6.2012 gün ve 2042 sayılısağlık raporu ile “ileri derecede antisosyal kişilikbozukluğu” tanısı konulmak suretiyle suç tarihiolan 28.4.2012 gününü de kapsayacak şekilde hakkında“barışta ve seferde askerliğe elverişlideğildir” kararı verildiği, sağlık kuruluraporunun 1.8.2012 tarihinde Türk Silahlı Kuvvetleri SağlıkKomutanlığınca onaylandığı açıklanarak, suç tarihi itibariyle askerliğe elverişliolmadığı ve sivil kişi statüsüne haiz olduğuanlaşılan sanık M.Ş.’in işlemişolduğu değerlendirilen “askeri eşyayı çalmakve satmak” suçu bakımından soruşturma ve kovuşturmayapma yetki ve görevinin adli yargı yerinin görevinegirdiği gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmesiüzerine; SiverekCumhuriyet Başsavcılığı’nın 19.2.2013gün ve E:2013/191, K:2013/106 sayılı iddianamesiyle,yukarıda anlatılan hususlar tekrar edilerek, sanığın “askeri eşyayı çalmak ve satmaksuçunu” işlediği ileri sürülerek eylemine uyan1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 139. maddesi delaletiyle aynıKanun’un 131. maddesi uyarınca cezalandırılması istemiyle kamu davası açılmıştır. SİVEREK2. ASLİYE CEZA MAHKEMESİ: 6.3.2015 gün ve E:2013/140, K:2015/191sayıyla, asker kişi sanığa yüklenen eylemin öğretive uygulamaya göre ceza kanunlarında düzenlenen sırf askerisuç olduğunun anlaşılmasıkarşısında, sanığın terhis olmasınınsuçun nitelendirilmesini değiştirmeyeceği, bu itibarlasanığın üzerine atılı suçun askerisuç olup askeri mahkemelerin görev alanında kaldığısonuç ve kanaatine varıldığıaçıklanarak, sanığı yargılamagörevinin askeri yargı yerine ait olduğu gerekçesiylegörevsizlik kararı vermiş, temyiz edilmeyen kararkesinleşerek, dava dosyası, 7. Kolordu Komutanlığı AskeriMahkemesi’ne gönderilmiştir. 7.KOLORDU KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ: 10.6.2015 gün veE:2015/356, K:2015/529 sayıyla, 353 sayılı Kanun’un 13.maddesindeki düzenleme doğrultusunda “askeri eşyayıçalmak ve satmak” suçu gibi bu Kanun maddesi altındabelirtilen suçların askeri mahkemelerin yargı yetkisine tabiolmayan sivil kişiler tarafından barış zamanındaişlenmesi halinde bu kişilerin yargılanmasının, adliyargı mahkemeleri tarafından, Askeri Ceza Kanunu hükümleriuygulanmak suretiyle yapılacağı dikkatealındığında, sanığın bahsedilen SağlıkKurulu Raporu ile suç tarihlerinde askerliğe elverişliolmadığının da saptanmış olmasıkarşısında, suç tarihi itibari ile sivil kişistatüsüne haiz olduğu göz önündebulundurulduğunda, sanık hakkında açılan kamudavasında yargılamanın adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, kararıntemyiz edilmeyerek kesinleşmesi üzerine, dava dosyası, 7.Kolordu Komutanlığı AskeriSavcılığı’nca, Mahkememizegönderilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık MahkemesiCeza Bölümünün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler; Şuayip ŞEN, Kenan YUMUŞAK, Osman ATALAY, YusufTamer ÇETİN, Mehmet AVCIOĞLU ve Sevilay TEMİZYÜREKBATIR’ın katılımlarıyla yapılan 26.10.2015günlü toplantısında; I-İLKİNCELEME: Yapılan incelemede, usule ilişkin işlemlerde 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Veİşleyişi Hakkında Kanun'da belirtilen süre vebiçim yönünden bir eksiklik görülmediği, adlive askeri yargı yerleri arasında Yasa'nın 14. maddesindeöngörüldüğü biçimde olumsuz görev uyuşmazlığıdoğduğu anlaşıldığından, esasınincelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim G. FatmaBÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adliyargı yerinin görevli olduğu yolundaki raporu ve dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN’un adliyargı, Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı MehmetÇAKIROĞLU’nun, davanınçözümünün adli yargı yerinin görevalanına girdiğine ilişkin yazılı ve sözlüaçıklamaları dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Anayasanın “askeri yargı” yı düzenleyen 145 nci maddesindeasker kişilerin “askeri mahallerde” işlediklerisuçlara bakmanın askeri mahkemelerin görevinde olduğubelirtilmişken; 12.9.2010 tarihinde yapılan halkoylaması sonucukabul edilip, 23.9.2010 gün ve 27708 sayılı ResmiGazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5982sayılı Yasa’nın 15. maddesi ile yapılan değişiklikile maddenin birinci fıkrasında, “Askeri yargı, askerîmahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafındanyürütülür. Bu mahkemeler; asker kişiler tarafından işlenen askerî suçlar ile bunlarınasker kişiler aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgiliolarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidir.Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzeninişleyişine karşı suçlara ait davalar her haldeadliye mahkemelerinde görülür. Savaş hali haricinde,asker olmayan kişiler askeri mahkemelerde yargılanamaz” denilmeksuretiyle “askeri mahallerde” unsuru madde metnindençıkarılmıştır. 353 sayılı AskeriMahkemeler Kuruluşu Ve Yargılama Usulü Kanunu'nun "AskeriMahkemelerin Görevleri" başlığı altındadüzenlenen İkinci Bölümünde yer alan "GenelGörev" başlıklı 9. maddesinde; "Askeri MahkemelerKanunlarda aksi yazılı olmadıkça asker kişilerinaskeri olan suçları ile bunların asker kişiler aleyhineveya askeri mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgiliolarak işledikleri suçlara ait davalara bakmaklagörevlidirler" denilmekte iken, maddenin “….askerimahallerde….” ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin 26.6.2012 tarihve 28335 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 15.3.2012gün ve E:2011/30, K:2012/36 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. "Askeri suç"ise, öğretide ve uygulamada; a) Unsurları vecezalarının tamamı Askeri Ceza Kanunu'nda yazılı olan,başka bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunu dışındahiçbir ceza yasası ile cezalandırılmayan suçlar, b) Unsurları kısmenAskeri Ceza Kanunu'nda kısmen diğer ceza yasalarındagösterilen suçlar, c) Türk Ceza Kanunu'naatıf suretiyle askeri suç halinedönüştürülen suçlar, olmak üzereüç grupta mütalaa edilmektedir. TürkSilahlı Kuvvetleri Sağlık YeteneğiYönetmeliği’nin “Gruplandırma”başlığı altında düzenlenen 6. maddesinde, “(Değişik:16/6/2008-2008/13831 K.) (Değişik ilk paragraf: 14/1/2013-2013/4240K.) Askerlik çağına giren yükümlüler,yoklamaları sonucunda askerliğe elverişli olanlar veaskerliğe elverişli olmayanlar olmak üzeregruplandırılır. 1) Askerliğeelverişli olanlar: Sağlık yetenekleri bakımındanhiçbir hastalık ve arızası bulunmayanlar ilehastalık ve arızaları, Hastalık ve Arızalar ListesininA dilimlerine girenlerdir. 2) Askerliğeelverişli olmayanlar: Hastalık ve arızaları, Hastalıkve Arızalar Listesinin B ve D dilimlerine girenlerdir.” denilmiş; “Ek (Hastalık ve arızalarlistesi)” başlığı altında düzenlenen 17.maddesinde, “A) 1. Antisosyal kişilik. 2.Madde kötüye kullanımı ya da geçirilmiş maddebağımlılığı. 3.Sınır düzeyde entellektüel işlev bozukluğu. B) 1. Antisosyal kişilik bozukluğu. AÇIKLAMA: Bu fıkraya gireceklerin; asker hastanelerininsağlık kurullarından antisosyal kişilik bozukluğutanısı alması, adli veya askeri mahkemeler tarafındanverilmiş en az bir antisosyal eyleminden dolayı ceza almaları,bu cezalarından en az birinin infaz edilmesine rağmendavranış bozukluklarının devam ettiğinin ve askerlikile uyumlarının bozulduğunun kıt’a anketi ve diğerresmi belgelerle tespiti gerekir. 2. Zeka yetersizliği. AÇIKLAMA : Bu fıkraya gireceklerin işlevselliğininbozularak askerliğin gereklerini yapamayacak nitelikteolduklarının, kıt’a anketi ile saptanması gereklidir. C) 17 nci maddenin A, B, ve D dilimine giren bozuklukların tedavi venekahet hâlleri. D) 1. İleri derecede antisosyal kişilik bozukluğu. AÇIKLAMA: Bu fıkraya gireceklerin; antisosyal kişilikbozukluğu tanısı alması, öldürme,öldürmeye teşebbüs, gasp suçlarından en az birhapis ya da diğer antisosyal eylemlerden dolayı, disiplin mahkemesidışında kalan mahkemelerce verilmiş en az üçhapis cezası alması ve bu cezaların kesinleştiğininbelgelerle tespit edilmesi gerekir. 2. Alkol ya da madde bağımlılığı. AÇIKLAMA : Bu fıkraya gireceklerin; maddebağımlılığının süreklilikkazandığının gözlem, kimyasal analizler ve adlîbelgelerle ortaya konulması, askerî hastahanede müşahedesonucu yoksunluk bulgularının saptanması gereklidir. 3. Mental retardasyon. 4. Cinsel kimlik ve davranış bozuklukları. AÇIKLAMA: Bu fıkraya gireceklerin cinsel kimlik ve/veyadavranış örüntülerinin tüm yaşamlarındaileri derecede belirgin olması ve askerlik ortamında sakıncalıbir durum yaratacağı ya da yarattığı tıbbikanaatine varılması gerekir.” hükmü yeralmıştır. Dosyanınincelenmesinden, 7. Kolordu Komutanlığı AskeriSavcılığı’nın 30.5.2012 gün ve 2012/989(O.E.) sayılı yazısı ile sanığın suçtarihinde ve halen askerliğe elverişlilik halinin tespit edilebilmesiiçin adli müşahede altına alınması konusundakarar alınmasını istediği ve 7. KolorduKomutanlığı Askeri Mahkemesince sanığınadli müşahede altına alınmasına karar verilmesiüzerine, Diyarbakır Asker HastanesiBaştabipliği’nin, 5.6.2012 gün ve SAĞ:- 742-12/RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI SERVİSİ sayılıyazısı ile sağlık kurulunca sanığınsuç tarihinde ve halen askerliğe elverişliolmadığına dair alınan kararın gönderildiği,5.6.2012 gün ve 4914 sayılı sağlık kuruluraporunun incelenmesinde, sanıkta “ileri derecede antisosyalkişilik bozukluğu” teşhis edildiği,sanığın dava konusu suçtan önce nitelikli yağmasuçu nedeniyle hapis cezası alıp cezasının infazedildiği, durumunun Türk Silahlı Kuvvetleri SağlıkYeteneği Yönetmeliği’nin “Ek(Hastalık vearızalar listesi” başlığı altındadüzenlenen 17. maddesinin D dilimi 1. fıkrasına uyduğu, bunedenle suç tarihinde ve halen askerliğe elverişliolmadığına karar verildiği anlaşılmış,böylece sanığın suç tarihi olan 28.4.2012 günündeaskerliğe elverişli olmadığı sonucunavarılmıştır. Sağlık Kurulu Raporununkapsam ve hukuki sonuçlarına göre, sanığınsuç tarihinde "asker kişi" sıfatıkendiliğinden kalkmış sayılacağından, 353 sayılıYasa'nın 9. maddesi anlamında "asker kişi" olarakkabul edilmesi mümkün bulunmamaktadır. Bu durumgözetildiğinde, 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşuve Yargılama Usulü Kanunu’nun asker olmayan (sivil)kişilerin askeri mahkemelerde yargılanma koşullarınıbelirleyen maddeleri ile 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun3. maddesi yönünden değerlendirme yapılmasıgerekmektedir: 5530 sayılıYasa’nın 4. maddesi ile değiştirilen 353 sayılı Yasa’nın 13. maddesinde,“Askeri Ceza Kanunu’nun 55, 56, 57, 58, 59, 61, 63, 64, 75, 79, 80,81, 93, 94, 95, 114 ve 131. maddelerinde yazılı suçlar, askerimahkemelerin yargı yetkisine tabi olmayan sivil kişilertarafından barış zamanında işlenirse; bukişilerin yargılanması, adli yargı mahkemeleritarafından, Askeri Ceza Kanunu hükümleri uygulanmak suretiyleyapılır”; 5918 sayılıYasa’yla değişik 5271 sayılı Ceza MuhakemesiKanunu’nun 3. maddesine eklenen ikinci fıkrasında,“Barış zamanında, asker olmayan kişilerin Askeri CezaKanununda veya diğer kanunlarda yer alan askeri mahkemelerin yargıyetkisine tabi bir suçu tek başına veya asker kişilerleiştirak halinde işlemesi durumunda asker olmayan kişilerinsoruşturmaları Cumhuriyet savcıları,kovuşturmaları adli yargı mahkemeleri tarafındanyapılır”; Türkiye CumhuriyetiAnayasası’nın 145. maddesinin ikinci fıkrasında da,“Savaş hali haricinde, asker olmayan kişiler askerimahkemelerde yargılanamaz” denilmiştir. Bu düzenlemeler gözetildiğinde, sivil kişilerinbarış zamanında, Askeri Ceza Kanununda veya diğerkanunlarda yer alan askeri mahkemelerin yargı yetkisine tabisuçları tek başına veya asker kişilerle iştirakhalinde işlemeleri durumunda adli yargı yerindeyargılanacakları kuşkusuzdur. Bu durumda, askerliğeelverişli olmayan sanığın sivil kişi olarakdeğerlendirileceği, sanığın eyleminin Askeri CezaKanununda yazılı suçlardan olup, sanığın adliyargı mahkemeleri tarafından, Askeri Ceza Kanunu hükümleriuygulanmak suretiyle yargılanacağıaçıktır. Açıklanan nedenlerle,sivil kişi sanık hakkında, Askeri Ceza Kanunu’ndadüzenlenen suç nedeniyle açılan davanın adliyargı yerinde görülmesi ve Siverek 2. Asliye Ceza Mahkemesiningörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ: Davanınçözümünde ADLİ YARGI yerinin görevliolduğuna, bu nedenle Siverek 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 6.3.2015 günve E:2013/140, K:2015/191 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 26.10.2015 gününde OYBİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Şuayip ŞEN Üye Yusuf Tamer ÇETİN Üye Kenan YUMUŞAK Üye Mehmet AVCIOĞLU Üye Osman ATALAY Üye Sevilay TEMİZYÜREK BATIR
Full & Egal Universal Law Academy