T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
CEZA BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 37
KARAR NO : 2015 / 31
KARAR TR : 26.10.2015
ÖZET: Asker kişi sanık hakkında “memuriyet nüfuzunu sair suretle kötüye kullanmak” suçuna uygun ve askeri suç olduğu anlaşılan eylemi nedeniyle açılan kamu davasının, sanık yargılama aşamasında terhis edilmiş olsa dahi, 353 sayılı Yasa’nın 9 ve 17. maddeleri hükmü uyarınca ASKERİ YARGI yerinde görülmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı :K.H. Sanık :Ö.A. OLAY : Hatay/Kırıkhan 1. Hd.Tb. Komutanlığı emrinde 4.4.2006 günü, SakızHudut Karakolunda Ömer Tepe Mevkiinde bulunan termal nöbet yerinde05:00-09:00 saatleri arasında nöbetçi olarak görevlisanık Ö.A.’ın, aynı bölgede hayvanlarınıotlatan çobanlara, kendi nöbet yerlerine girmeleridışında müdahale yetki ve göreviolmadığı halde, kimliği tespit edilemeyen birçobana, hayvanlarını Ömer Tepe Mevkisine yakın biryerde yaymasını söylediği ve çobandan kendisine sigara almasını istediği, çobanın sanığa,buradaki askerlerin sürüsünü rahatsız ettiklerini,burada otlatmasına karşılık Suriye tarafındakiakrabasına sigara getirtebileceğini söylediği, 6.4.2006günü saat 09.00-13.00 arasında sanık 1 nolu çelikkule nöbetçisi iken, çobanın Suriye tarafındakikimliği bilinmeyen akrabasından bir karton “United” markasigara aldığı, böylece sanığın, olayyerinin nöbetçisi olmasından kaynaklanan nüfuzunuçobanlara müdahale etme yetkisi olmaksızın müdahaleetmek ve sigara aldırarak kendisine kişisel bir çıkarsağlamak suretiyle “memuriyet nüfuzunu sair suretlekötüye kullanmak” suçunu işlediği ilerisürülerek, eylemine uyan Askeri Ceza Kanunu’nun 115/2. maddesi uyarınca cezalandırılması istemiyle 6.Kolordu Komutanlığı AskeriSavcılığı’nın 13.10.2006 gün veE:2006/2045, K:2006/743 sayılı iddianamesiyle kamu davasıaçılmıştır. 6.MEKANİZE PİYADE TÜMEN KOMUTANLIĞI ASKERİMAHKEMESİ: 15.12.2009 gün ve E:2009/386, K:2009/1591 sayıyla; somutolayda esasen sanığın görevine girmeyen veyapılması hususunda yetkili olmadığı bir işiyapacağı kanaati uyandırarak menfaat yoluna gittiğigörülmekle, sanığa atılı eylemin Türk Ceza Kanunu’nun 255. maddesinde hüküm altına alınan yetkiliolmadığı bir iş için yarar sağlamasuçuna vücut verdiğinin değerlendirildiği, terhisolmakla askerlikle ilgisi kesilmiş olan sanık hakkında askeribir suç olmayan, askeri bir suçla dabağlantısı bulunmayan yetkili olmadığı biriş için yarar sağlama suçu bakımından,sanığı terhis edilmiş olması nedeniyle yargılamagörevinin adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, temyiz edilmeyen kararkesinleşerek, dava dosyası Kırıkhan Asliye CezaMahkemesi’ne gönderilmiştir. KırıkhanAsliye Ceza Mahkemesi, 6.10.2011 gün ve E:2011/297, K:2011/473sayılı kararı ile, suç yerinin Hassaİlçesinin mülki sınırları içerisindekaldığı, suçun işlendiği yer itibariyle davayabakmanın, sanığa isnat edilen fiille ilgili yargılama yapmanın,delilleri takdir etme ve değerlendirme yetki ve görevinin HassaAsliye Ceza Mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle yetkisizlikkararı vermiş, itiraz edilmeyen karar kesinleşerek, davadosyası Hassa Asliye Ceza Mahkemesi’ne gönderilmiştir. HASSAASLİYE CEZA MAHKEMESİ: 27.2.2014 gün ve E:2011/133, K:2014/78sayı ile; sanığın askerlik hizmetinigerçekleştirirken işlediği ileri sürülensuç nedeniyle sanık daha sonra terhis edilmiş olsa dahi soruşturmave kovuşturmanın askeri savcılık ve askeri mahkemelerdeyapılacağının kanunen sabit bulunduğu, bu durumun 353sayılı Yasa’nın 17. maddesinde deaçıklandığı, sanık hakkında askerlikhizmeti yaparken sınır nöbetçisi pozisyonunu kullanaraküzerine atılı suçu işlediğinden bahisle kamudavası açıldığı ve eylemin nöbetgöreviyle bağlantılı, iddianamede belirtilen sevkmaddesine uyan suç olduğu açıklanarak, sanığıyargılama görevinin askeri yargı yerine ait olduğugerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, kararıntemyiz edilmeden kesinleşmesi üzerine, dava dosyası HassaCumhuriyet Başsavcılığı’nca, Mahkememizegönderilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık MahkemesiCeza Bölümünün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler; Şuayip ŞEN, Kenan YUMUŞAK, Osman ATALAY, YusufTamer ÇETİN, Mehmet AVCIOĞLU ve Sevilay TEMİZYÜREKBATIR’ın katılımlarıyla yapılan 26.10.2015günlü toplantısında; I-İLKİNCELEME: Yapılan incelemede, usule ilişkin işlemlerde 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Veİşleyişi Hakkında Kanun'da belirtilen süre vebiçim yönünden bir eksiklik görülmediği, askerive adli yargı yerleri arasında Yasa'nın 14. maddesindeöngörüldüğü biçimde olumsuz görev uyuşmazlığıdoğduğu anlaşıldığından, esasınincelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim G. FatmaBÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde askeriyargı yerinin görevli olduğu yolundaki raporu ve dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN’un askeriyargı, Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı MehmetÇAKIROĞLU’nun, davanınçözümünün adli yargı yerinin görevalanına girdiğine ilişkin yazılı ve sözlüaçıklamaları dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Anayasanın “askeri yargı” yı düzenleyen 145 nci maddesindeasker kişilerin “askeri mahallerde” işlediklerisuçlara bakmanın askeri mahkemelerin görevinde olduğubelirtilmişken; 12.9.2010 tarihinde yapılan halkoylaması sonucukabul edilip, 23.9.2010 gün ve 27708 sayılı ResmiGazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5982sayılı Yasa’nın 15. maddesi ile yapılandeğişiklik ile maddenin birinci fıkrasında, “Askeriyargı, askerî mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafındanyürütülür. Bu mahkemeler; asker kişiler tarafından işlenen askerî suçlar ile bunlarınasker kişiler aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgiliolarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidir.Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzeninişleyişine karşı suçlara ait davalar her haldeadliye mahkemelerinde görülür. Savaş hali haricinde,asker olmayan kişiler askeri mahkemelerde yargılanamaz” denilmeksuretiyle “askeri mahallerde” unsuru madde metnindençıkarılmıştır. 353 sayılı AskeriMahkemeler Kuruluşu Ve Yargılama Usulü Kanunu'nun "AskeriMahkemelerin Görevleri" başlığı altındadüzenlenen İkinci Bölümünde yer alan "GenelGörev" başlıklı 9. maddesinde; "Askeri MahkemelerKanunlarda aksi yazılı olmadıkça asker kişilerinaskeri olan suçları ile bunların asker kişiler aleyhineveya askeri mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgiliolarak işledikleri suçlara ait davalara bakmaklagörevlidirler" denilmekte iken, maddenin “….askerimahallerde….” ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin 26.6.2012 tarihve 28335 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 15.3.2012gün ve E:2011/30, K:2012/36 sayılı kararı ile iptaledilmiştir. “Askeri suç”ise, öğretide ve uygulamada; a)Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza Kanunu'ndayazılı olan, başka bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunudışında hiçbir ceza yasası ilecezalandırılmayan suçlar, b)Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda kısmen diğer cezayasalarında gösterilen suçlar, c)Türk Ceza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç halinedönüştürülen suçlar, olmak üzereüç grupta mütalaa edilmektedir. Aynı Yasa’nın13.10.1996 gün ve 22786 sayılı Resmi Gazete’deyayımlanan 4191 sayılı Yasa’yla değişik 17.maddesinde; “askeri mahkemelerde yargılanmayı gerektirenilginin kesilmesi, daha önce işlenen suçlara ait davalara bumahkemelerin bakma görevini değiştirmez. Ancak suçunaskeri bir suç olmaması askeri bir suça bağlıbulunmaması ve sanık hakkında kamu davasıaçılmamış olması halinde askeri mahkemeningörevi sona erer” denilmekte iken, maddenin "... ve sanıkhakkında kamu davası açılmamış olması..." tümcesi Anayasa Mahkemesi'nin 11.3.2000 gün ve 23990sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1.7.1998 gün ve E:1996/74,K:1998/45 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. Buna göre, askerimahkemelerde yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesi, dahaönce işlenen suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakmagörevini değiştirmez. Ancak yüklenen suçun askeribir suç olmaması, askeri bir suça bağlıbulunmaması halinde, askeri mahkemenin görevinin sona ereceğiaçıktır. İptal kararı nedeniyle, sanıkhakkında kamu davasının açılmış olupolmamasının bir önemi bulunmamaktadır. 1632sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun “Memuriyet nüfuzunun sairsuretle kötüye kullanılması”başlığını taşıyan 115. Maddesinde, (Değişik : 22/3/2000 - 4551/25 md.) Emir vermek yetkisini veyamemuriyet nüfuzunu kötüye kullanarak mevzuatıntayin ettiği ahvalden başka bir suretle herhangi bir gerçekveya tüzel kişi yahut astı hakkında keyfi bir işlemyapan yahut yapılmasını emreden amir veya üst, bir aydaniki seneye kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Buişlem, siyasi bir amaçla yahut kişisel bir çıkarsağlamak için yapılmış veya yapılmasıemredilmiş ise, fiil başka bir suçoluşturmadığı takdirde altı aydan aşağıolmamak üzere hapis cezası verilir.” hükmü yeralmaktadır. Dosyanınincelenmesinden, dosya içinde bulunan Sakız Hudut Karakolu 4.4.2006tarihli Hudut Hizmeti ve Nöbet Defterinin incelenmesinde, sanığınsuç tarihinde 05:00-09:00 saatleri arasında huduthizmetleri termal nöbetçisi olarak görevli olduğu,Sakız Hudut Karakolu 6.4.2006 tarihli Hudut Hizmeti ve NöbetDefterinin incelenmesinde ise, sanığın 09.00-13.00saatleri arasında hudut hizmetleri 1 nolu çelik kulenöbetçisi olarak görevli olduğugörülmüş, 2. Hudut Alay 1. Hudut TaburKomutanlığının 29.8.2006 gün ve PER:7230- 299-06/1979sayılı yazısı ile, olay yerinin “gerihat” veya “geri bölge” olarak tabir edilen 1 ve 2nci Askeri Yasak Bölgeler dışında kalan Türkiyesınırları içerisindeki topraklar kapsamında bulunduğunun, termal nöbet yeri ve Ömer Tepeolarak bahsedilen yerlerin aynı yerler olup; burada sabit birgözetleme yerinin mevcut olduğunun, 1 nolu çelikkule ile Ömer Tepe (Termal) gözetleme yerlerinin geri bölgesinemüdahale yetkisinin olmadığının vesanığın Askeri yasak bölgelerindışındaki şahıslara müdahale yetkisininbulunmadığı, bir durum olduğunda Jandarma veya Polisebildirileceğinin bildirildiği, dosya içinde bulunan terhisbelgesinden de sanığın 26.7.2006 günü terhisedildiği anlaşılmıştır. Olumsuz görev uyuşmazlığınakonu kamu davasında, askeri yargı yerince verilengörevsizlik kararında, sanığa yüklenen eylemin TürkCeza Kanunu’ nun 255. maddesinde hüküm altına alınanyetkili olmadığı bir iş için yarar sağlamasuçuna vücut verdiğinin değerlendirildiği,terhis olmakla askerlikle ilgisi kesilmiş olan sanık hakkındaaskeri bir suç olmayan, askeri bir suçla dabağlantısı bulunmayan yetkili olmadığı biriş için yarar sağlama suçu bakımından,sanığı terhis edilmiş olması nedeniyle yargılamagörevinin adli yargı yerine ait olduğu gerekçesine yerverilmiş ise de, yüklenen eylemin, sanığın olayyerinde nöbetçi olmasından kaynaklanan nüfuzunukullanarak, yetki ve görevi olmadığı halde çobanlarakeyfi muamelede bulunarak maddi menfaat sağlaması, yani kanuniifadesiyle, bir memurun kanun ve nizamın tayin ettiği ahvaldenbaşka suretle keyfi bir muamele yapması şeklindegerçekleşmesi karşısında, adli yargı yerinceverilen görevsizlik kararının gerekçesinde,sanığın askerlik hizmeti yaparken sınırnöbetçisi pozisyonunu kullanarak üzerine atılısuçu işlediğinden bahisle kamu davasıaçıldığı ve eylemin nöbet göreviylebağlantılı, iddianamede belirtilen sevk maddesine uyansuç olduğunun değerlendirildiği gözetildiğinde,Hassa Asliye Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararı hukukauygun bulunmuştur. Bu durumda, sanığayüklenen eylemin Askeri Ceza Kanunu’nda düzenlendiği, bunedenle “askeri suç” olduğu kuşkusuzdur. 353 sayılıYasa'nın 17. maddesinde, askeri mahkemelerde yargılanmayıgerektiren ilginin kesilmesiyle daha önce işlenen suçlara aitdavalara bu mahkemelerin bakma görevinin değişmeyeceği,ancak suçun askeri bir suç olmaması askeri bir suçabağlı bulunmaması durumunda, askeri mahkemelerdeyargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesiyle, askeri mahkemeningörevinin sona ereceği düzenlenmiş bulunduğundan vesomut olayda sanığa yüklenen eylemin askeri suçolduğu anlaşıldığından, 353 sayılıYasa’nın 17. maddesi uyarınca davanın askeri yargıyerinde görülmesi ve 6. Mekanize Piyade Tümen KomutanlığıAskeri Mahkemesi’nin görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. SONUÇ: Davanınçözümünde ASKERİ YARGI yerinin görevliolduğuna, bu nedenle 6. Mekanize Piyade Tümen KomutanlığıAskeri Mahkemesi’nin 15.12.2009 gün ve E:2009/386, K:2009/1591sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 26.10.2015gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Şuayip ŞEN Üye Yusuf Tamer ÇETİN Üye Kenan YUMUŞAK Üye Mehmet AVCIOĞLU Üye Osman ATALAY Üye Sevilay TEMİZYÜREK BATIR
Full & Egal Universal Law Academy