T.C. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ CEZA BÖLÜMÜ ESAS NO : 2015 / 35 KARAR NO : 2015 / 29 KARAR TR : 26.10.2015 ÖZET:1-Sivil kişi sanık hakkında “rüşvet vermek” suçu nedeniyle açılan kamu davası-nın, Anayasa, 353 ve 5271 sayılı Yasa’da yapılan değişiklikler ile 353 sayılı Yasa’nın 10. maddesinin (C) ve (D) bentleri ile12. maddesinin Anayasa Mahkemesi’nce iptali nedeniyle ADLİ YARGI yerinde; 2-Asker kişi sanık hakkında, Askeri Ceza Kanunu’nun 135. maddesindeki atıf suretiyle askeri suç olan “rüşvet almak” suçu nedeniyle açılan kamu davasının, suçun askeri suç olması nedeniyle ASKERİ YARGI yerinde görülmesinin gerektiği hk. K A R A R Davacı : K.H. Sanıklar : 1-D.G. 2-E.T. OLAY :Suruç/ Şanlıurfa 2. Hd. Tb. 6. Hd. Bl.Komutanlığı emrinde görevli sanık P. Er M.U. ile sivilkişi sanık E.T.’in sınırdan kaçak malzeme veinsan geçişi konusunda anlaştıkları, sanık M.U.’un14:00-18:00 saatleri arasında Doğu-2 mevziinde nöbetçiolduğu 11.1.2007 günü, daha önceanlaştıkları üzere, saat 17:30 sularında pikap biraraçla gelinerek menfeze bırakılan çuvalı alarak, ToprakMahsulleri Ofisi içindeki kantarın bulunduğu bölgede çamağaçlarının altına bırakıp nöbetyerine geldiği, daha sonra E.T.’ in çuvalı buradan aldığıve iki gün sonra M.U.’a 150 YTL para verdiği, M.U.’un13:00-17:00 saatleri arasında Batı-4 nöbetçisiolduğu 17.1.2007 günü, öncedenanlaştıkları üzere, saat 16:45 sularında iki kişininSuriye tarafından gelerek mayınlı sahayı geçip E.T.’infıstık bahçesine girdikleri ve E.T.’ in evininönünde bulunan araca binerek Türkiye tarafına doğrugittikleri, 20.1.2007 tarihinde bu işin karşılığıolarak E.T.’in M.U.’a Batı-4 nöbet yerine gelerek400 YTL para verdiği, M.U.’un, kaçakçılıkişinden bahsettiği aynı Komutanlık emrinde görevlisanık P. Er D.G. ile birlikte Batı-4 nöbet yerindenöbet tutarken yanlarına gelen E.T.’i, D.G. ile tanıştırdığıve iki sivil şahsın geçirileceği konusundaanlaştıkları, sanık M.U.’un Doğu-2mevziinde nöbetçi olduğu ve diğer sanık D.G.’ünde yanına geldiği 25.1.2007 günü, saat 05:30sıralarında, E.T.’in arabası ile gelerek ikikişiyi getirdiği, M.U.’un şahıslardan 200 YTLaldığı, 100 YTL’yi D.G.’e verdiği,şahısların sanıklar M.U. ile D.G.kontrolünde tren yolunun üzerinden geçip Suriyetarafına gittikleri, böylece sanıklar P. Er M.U.’un müteaddit( 3 kez ), P. Er D.G.’ün (1 kez) görevinin gereklerineaykırı olarak yapmaması gereken bir iş içinrüşvet almak suçunu, sanık sivil kişi E.T.’inrüşvet vermek suçunu işledikleri ilerisürülerek, sanıklar M.U. ile D.G.’üneylemlerine uyan 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu’nun135. maddesi delaleti ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun252/1. maddesi (M.U.’un üç kez) uyarınca, sanık sivilkişi E.T.’in eylemine uyan Askeri Ceza Kanunu’nun135. maddesi delaleti ile Türk Ceza Kanunu’nun 252/1. maddesiuyarınca (3 kez), ayrı ayrı cezalandırılmalarıistemiyle 7. Kolordu Komutanlığı AskeriSavcılığı’nın 18.7.2007 gün ve E:2007/517,K:2007/778 sayılı iddianamesiyle kamu davasıaçılmıştır. 7. KOLORDU KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ:18.2.2010 gün ve E:2010/46, K:2010/741 sayıyla; sivil kişisanık E.T. hakkında açılan kamu davasınınyargılamasında sanığın sivil kişi olmasınedeniyle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 3.maddesinin ikinci fıkrası uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu, diğer asker kişi sanıklaraçısından ise, sanıklara yüklenen rüşvetsuçu incelendiğinde, suçun rüşvet alan ve verenarasında rüşvet hususunda müşterek iradelerinibirleştiren bir anlaşmanın yapılması ileişlenmiş sayılacağı ve bu anlaşmanınkarşılıklı etkileşim ve azmettirme ileoluştuğu gözetildiğinde karşılıklıişlenen bu suçların da tek bir yargı merciindekovuşturulması ve delillerin birlikte ve karşılıklıdeğerlendirilmesinin usul ekonomisinin temini için gerekliolduğu açıklanarak, tüm sanıklarıbirlikte yargılama görevinin adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, kararınsanık M.U. tarafından temyiz edilmesi üzerine, AskeriYargıtay 2. Dairesi, 11.9.2013 gün ve E:2013/1253, K:2013/1179sayılı kararı ile, sanığı, yüklenen veaskeri suç olan rüşvet almak suçuyla ilgiliyargılama görevinin askeri mahkemeye ait olduğugerekçesiyle, rüşvet almak (3 kez) suçuna ilişkin görevsizlikkararlarının ayrı ayrı bozulmasına karar vermiş, sanıklar D.G. ile E.T. yönünden temyiz edilmeyen kararkesinleşmiş, dava dosyası 27.3.2014 günüŞanlıurfa 3. Ağır Ceza Mahkemesinegönderilmiştir. ŞANLIURFA 3. AĞIR CEZA MAHKEMESİ: 26.5.2014gün ve E:2014/138, K:2014/254 sayıyla; 7. KolorduKomutanlığı Askeri Mahkemesince verilen görevsizlikkararlarının Askeri Yargıtay tarafından 11.09.2013 günve E:2013/1253, K:2013/1179 sayılı karar ile kaldırılmalarınakarar verildiği, dosyanın sehven Mahkemelerinegönderildiği gerekçesiyle itiraz yolu açık olmaküzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucugörevsizlik kararı vermiş, dava dosyası 7. KolorduKomutanlığı Askeri Mahkemesine gönderilmiştir. 7. Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesi,14.8.2014 gün ve E:2014/880, K:2014/817 sayıyla, Mahkemelerince18.2.2010 gün ve E:2010/46, K:2010/741 sayılı karar ilesanıklar D.G. ve E.T. hakkında verilen görevsizlikkararlarının kesinleştiği, bu kararlara ilişkinherhangi bir bozma kararı bulunmadığı,görevsizliğe ilişkin kesin bir hüküm bulunduğu, sanıklarD.G. ve E.T. hakkındaki yargılamaya Şanlıurfa 3.Ağır Ceza Mahkemesince devam edilmesi gerektiği, bu nedenle davadosyasının Şanlıurfa 3. Ağır CezaMahkemesine sehven değil yargılamaya devam edilebilmesi maksadıylagönderildiği açıklanarak, yargılamanınesasına ilişkin bir karar verilmesine yer olmadığına,yargılamaya devam edilmesi, Şanlıurfa 3. Ağır CezaMahkemesince de görevsizlik kararı verilmesi halinde ortaya çıkacakolan olumsuz görev uyuşmazlığının çözülebilmesiiçin dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilebilmesi maksadıyla dava dosyasının görevli veyetkili mahkeme olan Şanlıurfa 3. Ağır Ceza Mahkemesinegönderilmesine karar vermiş, dosyanıngönderildiği Şanlıurfa 3. Ağır CezaMahkemesince, 17.3.2015 gün ve E:2015/1, K:2015/76 sayılı kararile, 7. Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesinin 18.2.2010gün ve E:2010/46, K:2010/741 sayılı görevsizlik kararıile Mahkemelerinin 26.5.2014 gün ve E:2014/138, K:2014/254 sayılıgörevsizlik kararı arasında görevuyuşmazlığı oluştuğu, görevuyuşmazlığı giderilmeden yapılan işlemlerin yokhükmünde olduğu açıklanarak, bu konuda yeniden kararverilmesine yer olmadığına karar vermiş, dava dosyası,aynı Mahkemece, Mahkememize gönderilmiştir. Mahkememize gönderilen dava dosyasında,Uyuşmazlık Mahkemesi’nce 6.7.2015 gün ve E:2015/17, K:2015/17 sayılı karar ile adli yargı yerinceverilen görevsizlik kararı kesinleşmeden dava dosyasıMahkememize gönderildiğinden, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun’un 1 ve 14. maddesinde belirtilen koşullaroluşmadığından, aynı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yöntemine uygun bulunmayan başvurunun reddine karar verilipdosyanın Mahkemesine gönderilmesinden sonra, dosyadaki eksiklikgiderilip, adli yargı yerince verilen görevsizlik kararıkesinleştirilerek dava dosyası, Şanlıurfa 3. AğırCeza Mahkemesi’nce, Mahkeme-mize gönderilmiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE:Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümünün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler; Şuayip ŞEN, Kenan YUMUŞAK, Osman ATALAY, YusufTamer ÇETİN, Mehmet AVCIOĞLU ve Sevilay TEMİZYÜREKBATIR’ın katılımlarıyla yapılan 26.10.2015günlü toplantısında; I-İLK İNCELEME: Yapılan incelemede, usuleilişkin işlemlerde 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun'dabelirtilen süre ve biçim yönünden bir eksiklikgörülmediği, askeri ve adli yargı yerleri arasındaYasa'nın 14. maddesinde öngörüldüğübiçimde olumsuz görev uyuşmazlığıdoğduğu anlaşıldığından, esasınincelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim G.Fatma BÜYÜKEREN’in, sivil kişi sanık hakkındaaçılan kamu davasının çözümündeadli yargı, asker kişi sanık hakkında açılankamu davasının çözümünde askeri yargıyerinin görevli olduğu yolundaki raporu ve dosyadaki belgelerokunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN ile, Askeri YargıtayBaşsavcı Yardımcısı MehmetÇAKIROĞLU’nun, sivil kişi sanık hakkındaaçılan kamu davasının çözümününadli yargı, asker kişi sanık hakkında açılankamu davasının çözümünün askeri yargıyerinin görev alanına girdiğine ilişkin yazılı vesözlü açıklamaları dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Anayasanın “askeri yargı”yı düzenleyen 145 nci maddesinde asker kişilerin “askerimahallerde” işledikleri suçlara bakmanın askerimahkemelerin görevinde olduğu belirtilmişken; 12.9.2010tarihinde yapılan halkoylaması sonucu kabul edilip, 23.9.2010gün ve 27708 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarakyürürlüğe giren 5982 sayılı Yasa’nın15. maddesi ile yapılan değişiklik ile maddenin birincifıkrasında, “Askeri yargı, askerî mahkemeler vedisiplin mahkemeleri tarafından yürütülür. Bu mahkemeler; asker kişiler tarafından işlenen askerî suçlar ile bunların asker kişiler aleyhine veya askerlik hizmet vegörevleriyle ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalarabakmakla görevlidir. Devletin güvenliğine, anayasal düzeneve bu düzenin işleyişine karşı suçlara aitdavalar her halde adliye mahkemelerinde görülür. Savaş hali haricinde, asker olmayan kişileraskeri mahkemelerde yargılanamaz” denilmek suretiyle “askerimahallerde” unsuru madde metnindençıkarılmıştır. 353sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu Ve Yargılama UsulüKanunu'nun "Askeri Mahkemelerin Görevleri" başlığıaltında düzenlenen İkinci Bölümünde yer alan"Genel Görev" başlıklı 9. maddesinde;"Askeri Mahkemeler Kanunlarda aksi yazılı olmadıkçaasker kişilerin askeri olan suçları ile bunların askerkişiler aleyhine veya askeri mahallerde yahut askerlik hizmet vegörevleri ile ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalarabakmakla görevlidirler" denilmekte iken, maddenin“….askeri mahallerde….” ibaresi AnayasaMahkemesi’nin 26.6.2012 tarih ve 28335 sayılı ResmiGazete’de yayımlanan 15.3.2012 gün ve E:2011/30, K:2012/36sayılı kararı ile iptal edilmiştir. "Askerisuç" ise, öğretide ve uygulamada; a)Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza Kanunu'ndayazılı olan, başka bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunudışında hiçbir ceza yasası ilecezalandırılmayan suçlar, b)Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda kısmen diğer cezayasalarında gösterilen suçlar, c)Türk Ceza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç halinedönüştürülen suçlar, olmak üzereüç grupta mütalaa edilmektedir. 1632sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun "Rüşvet"başlığını taşıyan 135. maddesinde;"Askeri şahıslardan herhangi biri Türk Ceza Kanunu'nun 3üncü babının 3 üncü faslındayazılı suçlardan birini işlerse o fasıldakicezalarla cezalandırılır" hükmü yeralmaktadır. Böylece, 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nunüçüncü babının üçüncüfaslında düzenlenen "Rüşvet" suçu; 1632sayılı Askeri Ceza Kanunu'nun 135. maddesindeki atıf suretiyleaskeri suç haline getirilmiştir. 13.11.2004gün ve 25642 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5252sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve UygulamaŞekli Hakkında Kanun’un, “Uyum Hükümleri”başlığı altında düzenlenen 3. maddesinde,“(1)Mevzuatta, yürürlükten kaldırılan TürkCeza Kanununa yapılan yollamalar, 5237 sayılı Türk CezaKanununda bu hükümlerin karşılığınıoluşturan maddelere yapılmış sayılır. (2)Mevzuatta,yürürlükten kaldırılmış Türk CezaKanununun kitap, bab ve fasıllarına yapılmış olanyollamalar, o kitap, bab ve fasıl içinde yer almışhükümlerin karşılığını oluşturan5237 sayılı Türk Ceza Kanununun maddelerineyapılmış sayılır” denilmektedir. 5237sayılı Türk Ceza Kanunu’nun, “Kamu İdaresininGüvenilirliğine ve İşleyişine KarşıSuçlar” başlığı altında 252. maddesindede rüşvet suçu düzenlenmiş bulunmaktadır. Budurumda sanıklara yüklenen “rüşvet”suçunun askeri suç olduğu açıktır. 353sayılı Kanun'un “Müşterek Suçlar”başlığı altında düzenlenen 12. maddesinde ise,"Askeri mahkemelere ve adliye mahkemelerine tabi kişilertarafından bir suçun müştereken işlenmesi halindeeğer suç Askeri Ceza Kanununda yazılı bir suç ise sanıklarınyargılanmaları askeri mahkemelere; eğer suç AskeriCeza Kanununda yazılı olmayan bir suç ise adliye mahkemelerineaittir" denilerek, Askeri Ceza Kanununda yazılı olan bir suçunmüştereken işlenmesi halinde sanıklarınyargılamalarının askeri mahkemelerde yapılacağıhükme bağlanmış iken, madde Anayasa Mahkemesi’nin20.9.2012 gün ve E:2011/80, K:2012/122 sayılı kararı ileiptal edilmiş,1.6.2013 tarihinde yürürlüğegirmiştir. Budurumda, sanıklara yüklenen eylemin askeri suç, sanıkE.T.’in de sivil kişi olması nedeniyle, bu sanıkyönünden 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu veYargılama Usulü Kanunu’nun asker olmayan (sivil) kişilerinaskeri mahkemelerde yargılanma koşullarını belirleyenmaddeleri ile 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 3. maddesiyönünden değerlendirme yapılması gerekmektedir. 5530 sayılı Yasa’nın 4. maddesi ile değiştirilen353 sayılı Yasa’nın 13. maddesinde, “Askeri Ceza Kanunu’nun 55, 56, 57, 58, 59, 61, 63, 64,75, 79, 80, 81, 93, 94, 95, 114 ve 131. maddelerinde yazılısuçlar, askeri mahkemelerin yargı yetkisine tabi olmayan sivilkişiler tarafından barış zamanında işlenirse; bukişilerin yargılanması, adli yargı mahkemeleritarafından, Askeri Ceza Kanunu hükümleri uygulanmak suretiyleyapılır”; 5918sayılı Yasa’yla değişik 5271 sayılı CezaMuhakemesi Kanunu’nun 3. maddesine eklenen ikinci fıkrasında,“Barış zamanında, asker olmayan kişilerin Askeri CezaKanununda veya diğer kanunlarda yer alan askeri mahkemelerin yargıyetkisine tabi bir suçu tek başına veya asker kişilerleiştirak halinde işlemesi durumunda asker olmayan kişilerinsoruşturmaları Cumhuriyet savcıları,kovuşturmaları adli yargı mahkemeleri tarafındanyapılır”; TürkiyeCumhuriyeti Anayasası’nın 145. maddesinin ikincifıkrasında da, “Savaş hali haricinde, asker olmayankişiler askeri mahkemelerde yargılanamaz” denilmiştir. Öteyandan, 353 sayılı Kanunun “Asker kişiler”başlıklı 10’uncu maddesinin “Milli SavunmaBakanlığı veya Türk Silahlı Kuvvetleri kadro vekuruluşlarında çalışan sivil personel” i askerkişi kabul eden (C) bendi, Anayasa Mahkemesinin 20.9.2012 tarih veE:2012/45, K:2012/125 sayılı kararı ile iptal edilmiş;aynı şekilde “Askeri işyerlerinde çalışanve İş Kanununa tabi bulunan işçiler” i askerkişi kabul eden (D) bendi de Anayasa Mahkemesinin 27.12.2012 tarih veE:2012/117, K:2012/204 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. Budüzenlemeler gözetildiğinde, sivil kişilerinbarış zamanında, Askeri Ceza Kanununda veya diğerkanunlarda yer alan askeri mahkemelerin yargı yetkisine tabisuçları tek başına veya asker kişilerle iştirakhalinde işlemeleri durumunda adli yargı yerindeyargılanacakları kuşkusuzdur. Budurumda, sivil kişi sanık E.T.’in adli yargıyerinde, asker kişi sanık D.G.’ün ise yüklenen“askeri suç” nedeniyle 353 sayılı Yasa'nın 9.maddesi uyarınca askeri yargı yerinde yargılanacağıaçıktır. Açıklanannedenlerle; 1-Sivilkişi sanık E.T. hakkında açılan kamudavasının adli yargı yerinde görülmesi veŞanlıurfa 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nce verilengörevsizlik kararının sanık sivil kişi E.T.yönünden kaldırılması, 2-SanıkD.G. hakkında açılan kamu davasının askeriyargı yerinde görülmesi ve 7. Kolordu KomutanlığıAskeri Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararınınsanık D.G. yönünden kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ: Sivil kişi sanık hakkındaaçılan kamu davasının çözümündeADLİ YARGI yerinin görevli olduğuna, bu nedenle Şanlıurfa3. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 26.5.2014 gün ve E:2014/138,K:2014/254 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ bu sanık yönündenverilen kısmının KALDIRILMASINA; asker kişi sanıkhakkında açılan kamu davasınınçözümünde ASKERİ YARGI yerinin görevliolduğuna, bu nedenle 7. Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesi’nin18.2.2010 gün ve E:2010/46, K:2010/741 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ bu sanık yönünden verilenkısmının KALDIRILMASINA, 26.10.2015 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİNOLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Şuayip ŞEN Üye Yusuf Tamer ÇETİN Üye Kenan YUMUŞAK Üye Mehmet AVCIOĞLU Üye Osman ATALAY Üye Sevilay TEMİZYÜREK BATIR
Full & Egal Universal Law Academy